Hol - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Hol

Купить

O’zbek tilini o’qitish
metodikasi
Samarqand Davlat
Universiteti Filologiya
fakulteti 306-gurug
talabasi Nizomiddinova
Sitora

REJA

Hol va uning ifodalanishi.

Holning tuzilishiga ko’ra turlari.

Sodda va murakkab hollar’


Hol ko'proq gap markazi — kesimga
bog'lanib,undan anglashilgan ish-harakatning
o'rnini, paytini, holatini, bajarilish sababini,
maqsadini, daraja-miqdorini bildiradigan
ikkinchi darajali bo'lakdir.

Hollar qanday? qanday qilib? qay tarzda?
qayerda? qayerga? qayerdan? qachon?
nega? nima uchun? qancha? kabi
so'roqlarning biriga javob bo'ladi.

Holning asosiy ma'no turlari
1. Payt holi
2. O'rin holi
3. Ravish holi
4. Daraja-rniqdor holi
5. Sabab holi
6. Maqsad holi

PAYT HOLI

Ish harakat yoki holatning paytini
bildirib, qach о n? qa ch о ngacha ?
qachondan beri? qay vaqt? kabi
so'roqlarga javob bo'lgan hol p ау t
h о li deyiladi.

Masalan:

Bugun poytaxt mardlar sha'niga Bir ming t o` pdan
y o` lladi salom.

1945- yil 9- may kunida g'alaba salutlari jahonni
qoplagan.

Payt holi ko'pincha ot yoki payt ravish i bilan,
shuningdek, son birikmalari bilan ifodalanadi.
Bundan besh yil ilgari, o'sha kundan beri, shu
yildan boshlab shaklidagi so'z birikmalari ham
gapda birgina payt holi sanaladi.

O'RIN H О LI

Ish-harakatning o'rnini bildirib,
qayerga? qayerdan?
qayerda? kabi so'roqlardan
biriga javob bo'lgan bo'lak
o'rin h о Ii deyiladi.

RAV ISH HOLI

Ish-harakatning qay tarzda bajarilganligini
bildirib, qanday? qanday qilib? qanday
ahv о Ida? kabi so'roqlarga javob bo'lgan
hoi ravish holi deyiladi.

Ravish holi ravish, fe'l va ko'makchili otlar
bilan ifodalanadi. Ravish holi kesimga
bitishuv yo'li bilan bog'lanadi. Demak, u
ko'pincha o'zi ergashgan so'zdan oldin
keladi.

Masalan:

«Neksiya» yangi asfalt
yo'lda tez yurib ketdi.

Shoir shamning uchini
avaylab kesdi.

Siz indamay o`tirar edingiz.

DARAJA-MIQDOR HOLI

Ish-harakatning miqdorini va darajasini
bildirib, qancha? nechta? necha marta?
qay darajada? so'roqlaridan biriga javob
bo'lgan hoi daraja-miqdor holi deyiladi.

Daraja-miqdor hollari sonlar bilan, miqdor
ravishlari bilan, marta so'zi qatnashgan
birikmalar bilan ifodalanadi.

Masalan:

Paxta to'g'risida ko'p yozdi.

Shu gapni besh marta
takrorladi.

Umringda necha marta asal
yegansan?

SABAB HOLI

Ish-harakatning sababini
bildirib, nimaga? nima
и ch и n? Nima sababdan?
nima sababli? kabi so'roqlarga
javob bo'lgan hol sabab holi
deyiladi.

Masalan:

Tinchlik tufayli yurt obod.

Yaxshi o'qigani uchun и
mukofotlandi.

Qul Tarlon shodligidan
T o` xtolmadi yig'idan. (H. 0.)

MAQSAD HOLI

Ish-harakatning maqsadini bildirib, nim а uch и n?
nima maqsadda? ni ma qiI g ani? kabi so'roqlarga
javob bo'lgan hol maqsad holi deyiladi.

Maqsad holi maqsad ravishdoshlaridan, ot yoki
fe'llardan keyin uchun, deb, maqsadida, maqsadi
bilan kabi so'zlarni keltirish orqali, shuningdek,
jo'nalish kelishigi qo'shimchasini olgan harakat
nomlari orqali ifodalanadi.

Masalan:

Qoratoy do 'stining dov-daragini
surishtirish uchun yelib-yugurdi. (O.)

Bolalar o'ynab kelgani ко 'chaga
chiqib ketdi. (O.)

Bir chimdim uxlash uchun ko`zini
yumdi.

MISOLLAR ORASIDAN PAYT HOLI ISHTIRIK ETGAN
GAPNI TOPING

Shunday diqqat bo‘lgan kunlarning birida
Tolibjon kechasi xontaxtaga bag‘rini berib... xat
yozdi.


Osmoni falakka burgut qanotini tarang yozib
uchadi.

Negadir
birdan zildek bo‘lib ketgan qo‘lini
arang ko‘tarib, qo‘ng‘iroq tugmasini bordi.

Qadamimni
ataylab dadil-dadil bosaman .

MIQDOR-DARAJA HOLI BERILGAN
QATORNI KO’RSAT ING

Biz dam olish kuni shahardan tashqariga,
Bo‘zsuv bo‘yiga chiqdik.

Ular
yuqoridan shildirab tushayotgan suv
bo‘yida
archa bilan ayqashib o‘sgan zirk
tagida
o‘tirib ovqatlanishadi.

Yelkasiga charm xalta osgan yigit tarjimon
bilan
xiyla tortishib qoldi.

Ushbu so’zlarning ma’nolarini
aniqlang

Navozish

Nazarkarda

Nabi

Nabotot

Navozanda

GAPLARNI SODDA VA MURAKKAB
HOLLARGA AJRAT ING

Inson fe’l-atvorini to’g’riroq tushunish uchun boshqa
vositalar bo’lmaganda uni ranjitadigan hazildan
foydalanish mumkin.

Insonning haqiqiy fe’l-atvori mayda-
chuydalarida:ular inson o’zini nazorat qilishidan
to’xtaganida yuzaga chiqadi.

Haddan ortiq yuksak fazilatlar ham ba’zan insonni
jamiyat uchun yaroqsiz holatga keltirib qo’yadi.

O’YIN

Berilgan
jadvalni hol
mavzusiga oid
so’zlar bilan
to’ldiring

E’TIBORINGIZ
UCHUN
RAHMAT!

Hol

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish