Homerning ,,Odisseya” va ,,Iliada” dostoni haqida - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Homerning ,,Odisseya” va ,,Iliada” dostoni haqida

Купить

Mav zu :Homerning ,,Odisseya”
va ,,Iliada” dostoni haqida.
Reja:
1.Homer hayoti va ijodi.
2.Homerning ,,
Odisseya”dostoni.
3.,,Iliada” dostoni haqida
maʼlumot.

Homer yunon shoiri, „Iloada“ va „Odisseya“ asarlari muallifidir.
Uning hayoti haqida aniq maʼlumotlar yoʻq. Turli davrlarda
yaratilgan tadqiqotlarda uning yashab oʻtgan davrini mil. Av.
XII asr bilan VII asr oraligʻida deb koʻrsatiladi. Homerning
soʻqir boʻlgani, oʻz asarlarini baxshilar kabi ogʻzaki aytgani
maʼlum. Ularni kim, qachon yozib olgani aniq emas. Homerga
nisbat berilgan asarlar koʻp, ammo Homershunoslar koʻp
tortishuvlardan keyin faqat 2 asarni — „Iliada“ va „Odisseya“
Homerniki deb tan olishgan. Ularning ikkovi ham qahramonlik
eposi boʻlib, yunon mifologiyasi asosida yaratilgan. Shu bilan
birga, ularda faqat sheʼrlar, afsonalar va rivoyatlargina emas,
real tarixiy voqealar ham aks etgan. Jumladan, „Iliada“
dostonida tasvirlangan Troya koʻp zamonlar afsonaviy shahar
hisoblanib kelingan, ammo buyuk arxeolog Shpilman koʻp
yillik izlanishlardan soʻng uni topdi va bu shahar tarixda
mavjud boʻlganini isbot qildi. Homer asarlaridan namunalar
oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

“ ODISSEYA” (lot. Odessea, Odyssia) — yunon epik dostoni. Muallifligi Homerga nisbat beriladi. Miloddan avvalgi taxminan IX-
VIII asrlarda paydo boʻlgan “Iliada” dostonidan keyin yaratilgan. Gekzametr (musaddas oʻlchovi)da yozilgan (12100 misra).
“Odisseya” negizida dunyoga mashhur shunday folklor syujeti yotadi: uzok, darbadarlikdan soʻng sadoqatli rafiqasi Penelopa
oldiga tanib boʻlmaydigan holda eri — Odissey qaytib keladi. Odissey obrazida qaxramonlik sifatlaridan koʻra uning aql-
zakovati, epchilligi, tadbirkorligi ustun turadi. “Odisseya”da maishiy kartinalar va ertak unsurlari “Iliada”dagiga qaraganda
koʻproq. Doston qadimgi zamonlardayoq yunon xalqining muqaddas va moʻtabar kitobiga aylangan. Koʻp tillarga tarjima
qilingan. Ayrim parchalari oʻzbek tilida Mirtemir tarjimasida nashr etilgan.

Odisseya” mavzusi troyan yurishidan qaytgan “ayyor”
Odissey, Itaka shohining sarguzashtlari.Bu vaqtda ko’plab
da’vogarlar uning sodiq rafiqasi Penelopani jalb qilishadi
va Odisseyning o’g’li Telemaxus otasini qidirishga tushadi.
Odisseyaning asosiy syujeti jahon folklorida keng
tarqalgan “erning qaytishi” haqidagi afsonalar turiga
taalluqlidir:Odissey (lotincha: Yuliss) — Qadimgi
Yunoniston polisi Itakaning afsonaviy podshohi hisobnalib,
Homerning Odisseya dostoni mazkur shaxsga, xususan
uning Troya urushidan Yunonistonga qaytish chogʻidagi
sarguzashtlariga bagʻishlanadi. Qahramon, shuningdek,
Homerning yana bir epik dostoni, Iliadaning ham bosh
personajlaridan hisoblanadi. Odissey oʻzining zukkoligi,
ayyorligi va quvligi bilan mashhur va shu sababli ham
Ayyor Odissey laqabi bilan tanilgan.

Odisseya ma’lum darajada “Iliada” ning davomi bo’lib, she’rning harakati Troya qulaganidan
keyin 10 yilga to’g’ri keladi, ammo qahramonlarning hikoyalarida o’sha epizodlar eslatib
o’tilgan, ularning vaqti 2000-yillar orasidagi davrga to’g’ri keladi. Iliadaning harakati va
Odisseya harakati. Iliada yunon lagerining barcha eng muhim qahramonlari, tirik va o’lik,
Odisseyda ham namoyish etilgan. “Iliada” singari “Odisseya” ham qadimgi olimlar tomonidan
24 ta kitobga bo‘lingan.
Rasm | Pixabay
“ Odisseya” – Homer tomonidan yozilgan, Odissey sarguzashtlarini hikoya qiluvchi doston
(Lotin an’analarida Uliss deb ham yuritiladi), Itaka qiroli, Troya urushini tugatgandan so’ng
uyiga qaytayotganda, “Iliada” da bo’lgan voqealar. Muallif miloddan avvalgi VIII asrda ham
ishlab chiqarilgan deb hisoblashadi va vaqt o’tishi bilan ular qadimgi yunon og’zaki
an’analarining bir qismiga aylanib, rapsodiyalar tomonidan shaharma-shahar tilovat
qilinmoqda.
Miloddan avvalgi VI asrga kelib, Pisistaro nomli Afina gubernatori Homerning she’rlarini
to’plashni xohlagan va ular yozib olingan. Ulardan “Odisseya” ning ma’lum bo’lgan eng
qadimgi versiyasi miloddan avvalgi II asrga tegishli bo’lib, Samotrakiyalik Aristarxga tegishli.
Keyingi xabarda biz “Odisseya” ning argumenti, uning tuzilishi, mavzusi va xususan Polifem va
Odissey afsonasi
Uning 24 ta qo’shig’i davomida Homer Itakaga qaytib kelgan yunon qahramoni Odisseyning
hikoyasini keltiradi, u o’n yil uydan uzoqlashganidan keyin yana o’n yil qaytib keladi. O’sha
paytda uning rafiqasi Penelopa va uning o’g’li Telemaxus o’zlarining saroylarida Odisseyning
o’lganiga ishonish va shu bilan birga oilaviy boyliklarini sarflab, unga uylanishni istagan
sovchilarni ko’tarishlari kerak edi.
Odisseyning sarguzashtlari paytida duch keladigan barcha to’siqlarni engib o’tishning eng
yaxshi quroli uning ayyorligidir. Uning yordami va ma’buda Pallas Afina yordamida u
xudolarning naqshlari bilan duch keladigan doimiy muammolarga duch kelmoqda. Shu
tarzda, u o’z maqsadlariga erishish uchun foydalanadigan turli xil fokuslar va dadil nutqlarni
rejalashtiradi.

Troyali Paris Axillesni o‘ldirgach, (uning tovonidan o‘q bilan
o‘ldiradi). Axilles Tovoni degan so‘z shundan qolgan.
Odissey boshliq greklar bir xiyla ishlatadi. Greklar go‘yoki
chekingan kabi orqaga ketib, u yerda ot qoldiradilar.
Troyaliklar greklar yengildilar, deb yog‘och otni g‘alaba
yodgorligi sifatida saroyga olib keladilar. Jiaokoon degan
kishi bunga qarshi turganda, daryodan ajrarxon chiqib, uni
bo‘g‘ib uloqtiradi. Yog‘och otni Troya shaxri ichkariga olib
kirib qo‘yadilar. Kechasi uning ichidan greklar chiqib, saroy
darvozasini ochadi-lar va Troyani yengadilar. Urushdan
so‘ng grek qaxramonlari o‘z vatanlariga qaytadilar.
Ularning ko‘plari yo‘lda xalok bo‘lib ketadi, ba’zilari uzoq
yillardan co‘ng vatanlariga qaytib keladilar. Shundaylardan
biri qaxramon Odissey edi.

Iliada“ (Ilias) — yunon epik dostoni. Homer yozgan
deb taxmin qilinadi. Aftidan, mil. Av. XIII asr dagi
Ilion, yaʼni Troya urushi haqidagi rivoyatlar asosida
9—8-asrlarda paydo boʻlgan. Gekzametr
(musaddas) oʻlchovida yozilgan (15700 misraga
yaqin). „I.“ ning bosh qaxramoni — Axill. Buyuk
yoʻlboshchisi Agamemnon tomonidan
haqoratlangan „Axillning qahri“ doston mavzuining
asosini tashkil etadi. Unda yakkama-yakka
qahramonona jang manzaralari, qamal qilingan
Troyadagi hayot lavhalari, maʼbudalarning
Olimpdagi mu-nozaralari mutoyibali tasvirlangan.
Asar Qodir Mirmuhamedov tomonidan oʻzbek tiliga
tarjima qilingan

Iliada» ikki so‘zdan iborat, ya’ni Ilion (qadimgi Troya
shaharning nomi, Odas-qo‘shiq deganidir. Doston 24
qo‘shiqdan iborat bo‘lib, gekzametrda (oltili she’riy
o‘lchovda) yozilgan.Biz yuqorida grek adabiyoti mifologiya
asosiga qurilgan degan edik, «Iliada»ning asosida ham mif
yotadi.Troya” va “Ilion” – Kichik Osiyoda, Dardanel
qirg’oqlari yaqinida joylashgan buyuk shaharning ikkita
nomi. Troya urushi haqida hikoya qiluvchi she’r ikkinchi
nomi bilan Iliada (Homer) deb ataladi. Undan oldingi
odamlar orasida bu qahramonlarning jasoratlari haqida
hikoya qiluvchi ballada yoki doston kabi kichik og’zaki
qo’shiqlar mavjud edi. Ko‘r-ko‘rona afsonaviy qo‘shiqchi
Homer ularni ajoyib she’rga aylantirgan va buni juda
mahorat bilan bajargan: u faqat bitta epizodni tanlab, uni
shunday ochganki, uni butun bir qahramonlik davrining
ko‘zgusiga aylantirgan. Ushbu epizod oxirgi avlodning eng
buyuk yunon qahramoni bo’lgan “Axillesning g’azabi” deb
nomlanadi. Gomerning “Iliadasi” asosan unga
bagʻishlangan.

Iliada” va “Odisseya” she’rlari asosan ion shevasida, eol
shakllari qo’shilib yozilgan. Bu ularning yaratilgan joyi
Ioniya – Egey dengizi yoki Kichik Osiyo orollari ekanligini
anglatadi. She’rlarda Kichik Osiyo shaharlariga
ishoralarning yo’qligi qadimgi Troyani ulug’lagan
Homerning intilishlaridan dalolat beradi.Iliada” va
“Odisseya” xalq og‘zaki ijodi va giperbola bilan bog‘liq:
“Iliada”ning XII kitobida Gektor darvozaga hujum qilib,
ularga tosh otadi, bu toshni hatto eng kuchli ikki kishi
ham ushlagichlar bilan ko‘tara olmasdi. Patroklusning
jasadini qutqarish uchun yugurayotgan Axillesning ovozi
mis quvurga o’xshaydi.Iliada” va “Odisseya”ga xos boʻlgan
tafsilot, tafsilot tafsiloti, ayniqsa, taqqoslash kabi tez-tez
qoʻllaniladigan sheʼriy vositada yaqqol namoyon boʻladi.

Iliada” va “Odisseya” she’rlari asosan ion shevasida, eol shakllari qo’shilib yozilgan. Bu
ularning yaratilgan joyi Ioniya – Egey dengizi yoki Kichik Osiyo orollari ekanligini
anglatadi. She’rlarda Kichik Osiyo shaharlariga ishoralarning yo’qligi qadimgi Troyani
ulug’lagan Gomerning intilishlaridan dalolat beradi.Iliada” va “Odisseya” uchun va
umuman, Qadimgi Yunonistonning klassik davri adabiyoti uchun mavjud emas. Biz
bunday tasvirga urinishlarni faqat 5-asrning oxirida topamiz. Miloddan avvalgi e.
Evripid fojialarida.“Iliada” va “Odisseya” qahramonlarining psixologiyasi, ichki
impulslari tasviriga kelsak, ular haqida ularning xatti-harakatlaridan, so‘zlaridan bilib
olamiz; bundan tashqari, qalbning harakatlarini tasvirlash uchun Gomer juda o’ziga
xos texnikadan foydalanadi: xudolarning aralashuvi. Masalan, “Iliada”ning I kitobida
Axilles haqoratga chiday olmay, qilichini sug‘urib, Agamemnonga hujum qilganida,
kimdir to‘satdan orqasidan sochidan ushlab oladi. Orqaga qarasa, u qotillikka yo’l
qo’ymaydigan yo’l homiysi Afinani ko’radi.Troya” va “Ilion” – Kichik Osiyoda, Dardanel
qirg’oqlari yaqinida joylashgan buyuk shaharning ikkita nomi. Troya urushi haqida
hikoya qiluvchi she’r ikkinchi nomi bilan Iliada (Gomer) deb ataladi. Undan oldingi
odamlar orasida bu qahramonlarning jasoratlari haqida hikoya qiluvchi ballada yoki
doston kabi kichik og’zaki qo’shiqlar mavjud edi. Ko‘r-ko‘rona afsonaviy qo‘shiqchi
Gomer ularni ajoyib she’rga aylantirgan va buni juda mahorat bilan bajargan: u faqat
bitta epizodni tanlab, uni shunday ochganki, uni butun bir qahramonlik davrining
ko‘zgusiga aylantirgan. Ushbu epizod oxirgi avlodning eng buyuk yunon qahramoni
bo’lgan “Axillesning g’azabi” deb nomlanadi. Gomerning “Iliadasi” asosan unga
bagʻishlangan.

E’ TIBORIN GI Z UCHUN
RAHMAT
Bajardi:Qarshiboyeva Diyoraxon
Tekshirdi:Jabborova Dilafroʻz

Homerning ,,Odisseya” va ,,Iliada” dostoni haqida

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish