Hozirgi zamon axborot mahsuloti va axborot xizmat ko‘rsatish uslublari
![va ehtiyojlarini to‘liqroq qondirish bilan bog‘liq masalalar soha rivojlanishining
muhim muammolari hisoblanadi.
Shuningdek, soha korxonalarining xalqaro bozorlardagi xizmatlar sifati va
raqobatbardoshligini oshirish hamda xizmatlar eksporti hajmini ko‘paytirish
respublikamizda iqtisodiy o‘sishga erishishda muhim ahamiyatga ega.
Asosiy qism. Iqtisodiy o‘sish, servis iqtisodiyoti rivojlanishi, xizmat ko‘rsatish
sohasining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi, xizmatlar sifati va raqobatbardoshligini
oshirish, xizmat ko‘rsatish jarayonlarini takomillashtirish, ijtimoiy-iqtisodiy
munosabatlarni tartibga solish, iqtisodiy samaradorlikni oshirish omillari,
zamonaviy xizmat ko‘rsatish tarmoqlarini rivojlantirish, mehnat unumdorligining
o‘sishi, personalning innovatsion rivojlanishi bilan bog‘liq muammolarning
fundamental jihatlari Keyns J.M, Marshall A, Shumpeter Y.A., Volgin A.P.,
Xaksever K., Render B., Rassel R., Merdik R. ,Odegov Y.G., Abduraxmanov
K.X., Kotova L.R.asarlarida yoritib berilgan.
Servis tizimida ko‘rsatiladigan xizmatlar tavsifi va tasnifi, xizmat ko‘rsatish
korxonalari faoliyatini rivojlantirishning ijtimoiy-iqtisodiy mexanizmi, sohada
personal faoliyati samaradorligini oshirish, mehnat samaradorligini oshirish, ishlab
chiqarish (xizmat ko‘rsatish) intensivligini ta’minlash, soha korxonalarida
xizmatlar sifatini ularning iste’mol xususiyati bilan bog‘liqligi, xizmatlarning
sifatini baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari, iste’molchilarning motivatsiyasiga
bog‘liq holdagi xizmatlarning shakllanishi, xizmat ko‘rsatish sohasi
rivojlanishining o‘ziga xos xususiyatlari, korxonalarda xizmat ko‘rsatish
jarayonlarini tashkil etish, personal kompetentligini ta’minlashga oid tadqiqotlar
Teplitskiy V., Kostyukovskiy Y. [13], Vesnin V.R. [3], Katels M. [5], Okoye A.
[10], Barinov N.A. [1], Urakov J.R. [14]larning asarlarida o‘rganilgan.
Xizmat ko‘rsatish tarmoqlarida iqtisodiy o‘sish omillarini sifat va miqdoriy
jihatdan baholash, ushbu omillarning har birining xizmat ko‘rsatish soha va
tarmoqlari o‘sishiga qo‘shayotgan hissasini aniqlash hozirgi kunda ham muhim
ilmiy masala bo‘lib hisoblanadi. Yuqorida keltirilgan mualliflarning asarlarida turli
xil omillarning sohani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga ta’siri tadqiq etilgan. Ushbu](https://docx.uz/documents/22c620d8-6561-4eea-992b-8ffbdd006976/page_9.png?v=1)
![Bundan tashqari, xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar o‘rtasida ham fikrlar xilma-xilligi
mavjud bo‘lishi mumkin, ularni mashinada ishlab chiqarilgan mahsulotga nisbatan
aniq baholash ancha qiyin kechadi [8]. Xizmatlar sifatining o‘zgaruvchanligini
oldini olishga urinish bilan bog‘liq muammolar shu bilan kuchayib boradiki,
iste’molchilar xizmatlar sifatining nomuvofiqligiga rahbariyatning e’tibor berishi
kerakligiga urg‘u bermaydi, buning natijasida rahbariyat sifatsiz xizmat ko‘rsatish
darajasidan bexabarligi tufayli tegishli choralarni ko‘ra olmaydi.
Xizmatlar ko‘rsatish bo‘yicha faoliyat turlari iqtisodiyotning deyarli barcha
sohalariga kirib borgan, shuning uchun xizmat ko‘rsatish sohasi chegaralarini aniq
belgilash juda mushkul. Aslida, bu haqiqatan ham xizmat ko‘rsatish faoliyatining
“ommalashtirish sohasi” bo‘lib, u iqtisodiyotning ayrim sohalarida asosiy
hisoblanadi, boshqalarida esa qisman ishtirok etadi, masalan, tog‘-kon sanoati va
ishlab chiqarish sanoatida. Shunday ekan, xizmat ko‘rsatish sohasining eng muhim
xususiyati uning xilma-xilligi, statistika fani va amaliyot uchun uning
“chegaralarini” belgilash muammosi juda dolzarbdir, chunki ushbu hodisani talqin
qilishning noaniqligi milliy va jahon iqtisodiyotining tuzilishini aks ettirganda
bevosita namoyon bo‘ladi, iqtisodiy rivojlanish natijalari, uning iqtisodiy o‘sish
sifati va aholi hayoti, iqtisodiy faoliyat turlarining butun majmuasi, turli darajadagi
iqtisodiy jarayonlar, shu jumladan, iqtisodiyotning ayrim tarmoqlari va mintaqalari
bo‘yicha statistik ma’lumotlarning izchilligi va integratsiyalashuvi asosida ma’lum
bir mamlakat reytingi aniqlanadi [2].
Servis sohasidagi korxonalarning o‘rni va ahamiyatini aniqlash uchun servis
iqtisodiyoti (xizmat ko‘rsatish sohasi bevosita unga tegishli bo‘lgan) va industrial
iqtisodiyot o‘rtasidagi asosiy farqlarini ajratish muhimdir.
Birinchidan, servis iqtisodiyotida korxonalar, birinchi navbatda, mijozlarning
o‘ziga xos ehtiyojlarini to‘liq qondirish uchun samarani oshirishga qaratilgandir.
Industrial iqtisodiyotda esa korxonalar mahsulotlarini maksimal darajada ishlab
chiqarishga intilishadi.
Ikkinchidan, xizmat ko‘rsatish iqtisodiyotida foydalilik tushunchasi ham moddiy
mahsulot, ham shunga mos keluvchi xizmatlarni o‘z ichiga oladigan tizimlarning](https://docx.uz/documents/22c620d8-6561-4eea-992b-8ffbdd006976/page_15.png?v=1)
Hozirgi zamon axborot mahsuloti va axborot xizmat ko‘rsatish uslublari