Ҳoзирги зaмoн дунё сиёсий ва иқтисодий картаси. Дунё aҳoлиси гeoгрaфияси - География - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	7.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	География

Ҳoзирги зaмoн дунё сиёсий ва иқтисодий картаси. Дунё aҳoлиси гeoгрaфияси

Купить

Ҳoзирги зaмoн дунё сиёсий ва иқтисодий карта си. Дунё aҳoлиси гeoгрaфияси Режа: 1. Дунё сиёсий ва иқтисодий картаси нинг а ҳ амияти , уни шаклланишининг асосий босқичлари. 2. Дунё а ҳ олисининг ўсиши , зичлиги ва жойлашуви. 3. Урбанизация жараёнининг ривожланиши. 4. А ҳ олининг жинсий, диний ва ир қ ий таркиби. WWW.ARXIV.UZ

1. Дунё сиёсий ва иқтисодий картаси нинг а ҳ амияти , уни шаклланишининг асосий босқичлари Сиёсий карта мамлакатларнинг халқаро ўрнини, дунёда эгаллаган мавқеини, ривожланиш хусусиятларини яққол акс эттиради. Дунё сиёсий ва иқтисодий картаси асосий сиёсий- географик ўзгаришларни акс эттиради: муайян давлатнинг бошқа давлат билан қўшилиши давлат суверенитетининг йўқотилиши, мамлакатлар майдонининг, чегараларнинг мамлакат ва пойтахт номларининг ўзгариши ва бошқалар. Бу элементларининг барчаси сиёсий географик картанинг асосий мазмунини белгилаб беради. WWW.ARXIV.UZ

Дунё сиёсий картаси шаклланишининг асосий босқичлари қуйидаги даврларга бўлинади: Қадимги давр (давлатларнинг дастлаб пайдо бўлишидан милоднинг 5 асригача) қулдорлик тузуми даврини ўз ичига олади. Қадимги Миср, Карфаген, қадимги Греция, қадимги Рим, Ўрта Осиёда шаклланган қадимги Хоразм, Бақтрия, Суғда ва бошқа давлатлар, Турк ҳоқонликлари каби қадимги давлатлар дунё цивилизациясининг ривожланишига катта ҳисса қўшганлар. WWW.ARXIV.UZ

Ўрта асрлар даври (5-15 асрлар). Бу даврда қулдорлик империялари парчаланиб, уларнинг ўрнида кўп феодал давлатлар пайдо бўлди. Бу даврда муқаддас Рим империяси, Англия, Испания, Франция, Португалия, Киев Руси, Ҳиндистон, Хитой, Эрон ва Турон - Туркистон ўлкасидаги феодал давлатлар ва бошқалар мавжуд бўлган. Амир Темур ва Темурийлар давлатлари (14 асрнинг охири 15 аср боши) катта салмоққа эга бўлганлар. Бу давлатлар жойлашган ўрни Буюк ипак йўли билан боғланиб, Ғарб ва Шарқ ўртасидаги алоқаларда ўзига хос Карвон йўли "Кўприги" ролини ўйнаганлар. Я нги даври (15-16 аср оралиғидан биринчи жаҳон уруши тугаганига қадар) капитализм пайдо бўлган, ривожланган ва қарор топган бутун бир тарихий даврга тўғри келади. Буюк географик кашфиётлар феодал ишлаб чиқариш муносабатларидан капиталистик

Энг янги давр биринчи жаҳон урушининг тугаши ва 1917 йил Россияда Октябр тўнтаришидан бошлаб то ҳозирги кунларгача бўлган даврни қамраб олади. Бу давр қуйидаги уч босқичга бўлинади. Биринчи босқич (1917-1939 йиллар) дунё харитасида СССР (социалистик империя)нинг пайдо бўлиши билан характерланади. Австрия-Венгрия империяси парчаланди. Иккинчи босқич (1939-1990 й.) Европа ва Осиёдаги айрим давлатлар социалистик йўлга ўтади. Империализм мустамлакачилик тизимининг емирилиши оқибатида Осиё, Африка, Лотин Америкаси ва Океанияда 100дан ортиқ мустақил давлатлар пайдо бўлади. WWW.ARXIV.UZ

Учинчи босқич 1990 йиллардан то ҳозирга қадар давом этмоқда. Бунда дунё картасида муҳим янги сифат ўзгаришлари содир бўлди: - 1991 йилда Собиқ итттифоқнинг парчаланиши, унинг таркибидаги барча иттифоқдош республикалар давлат мустақиллигини эълон қилди; - Мустақил давлатлар ҳамдўстлиги (МДҲ) ташкил топди; - 1990 йил 3 октябр - икки немис давлатининг (ГФР ва ГДР) ягона давлатга бирлашди; - Югославия Федератив Республикаси парчаланиб, унинг ўрнида Словения, Босния ва Герцоговина, Хорватия, Сербия ва Черногория мустақиллигини эълон қилди; - 1993 йили Чехословакия парчаланиб Чехия ва Словакия вужудга келди. WWW.ARXIV.UZ

2. Дунё а ҳ олисининг ўсиши , зичлиги ва жойлашуви Ер шарида бундан 1000 йил муқаддам 300 млн. киши яшаган бўлса, 1900 йилга келиб 1 млрд. 600 млн. , ҳозир эса 7 млрд. дан ошиб кетган. БМТ ва бош қ а хал қ аро ташкилотларнинг ҳ исоб-китобларига кўра, 2015 йилда а қ оли сони 7,5 млрд., 2025 йилда эса 8,5 млрд.га етади. Дунёда ҳар сонияда 3, да қ иқада 155, ҳар соатда 10609, ҳар кунда эса 245-620 минг ча қ алоқ рўйхатга олинади. А ҳ оли сонининг камайиб кетиши бўйича Европа ма м лакатлари (Германия, Дания, Финландия) олдинда туради. WWW.ARXIV.UZ

Ер шари аҳолисининг 70%и қуруқликнинг 7 %да мужассамлашган бўлса, 15%да аҳоли умуман яшамайди. Аҳолининг асосий қисми мўтадил, субтропик ва субекватор иқлим минтақаларида жойлашган, 50% аҳоли денгиз сатҳидан 200 м.гача бўлган ҳудудларда; 30%и денгиз соҳилларидан 50 км.гача узоқ ҳудудларда яшайди. Ер шари бўйича ҳар км2 га ўртача 40 киши тўғри келди. WWW.ARXIV.UZ

Аҳоли кўп тўпланган учта асосий ареални ажратиб кўрсатиш мумкин: 1) Жанубий, Жанубий-Шарқий ва Шарқий Осиё. Бу ареалда ўртача зичлик 1 км2 га 100, баъзи жойларда эса, 1000-1500 кишига етади. Аҳоли энг зич яшайдиган мамлакатларга Ҳиндистон, Бангладеш, Шри-Ланка, Покистон (300-500 киши/км2), Хитой, Япония, Корея Республикаси, КХДР, Индонезия, Филиппин, Тайланд, Малайзия (200-З00 киши). 2) Иккинчи ареал Европада таркиб топиб, ўртача зичлиги 200 кишидан 400 кишигача бўлган бир қанча мамлакатлар бор. 3) АҚШнинг Шимолий–Шарқий қисмидир. WWW.ARXIV.UZ

№ Ер шарининг худудлари Майдони, млн км. кв Фоизда , % Аҳолиси, млн киши Фоизда 1 кв км да аҳолининг жойлашиши , киши 1 Хорижий Европа 5,1 3,4 528,691 8,5 104 2 Хорижий Осиё 27,6 18,5 3736,5 60,0 135 3 Шимолий Америка 21,5 14,5 316,9 5,0 15 4 Лотин Америкаси 20,6 13,8 520,97 8,4 25 5 Африка 30,3 20,3 807,28 13,0 27 6 Австралия ва Океания 8,5 5,7 29,3 0,5 3 7 МДҲ 22,2 14,9 283,2 4,6 13 8 Антарктида 13,2 8,9 - - - Ер шари бўйича 149 100 6222,841 100 42Ер шари майдони ва аҳолисининг жойлашиши WWW.ARXIV.UZ

3. Урбанизация жараёнининг ривожланиши Дунё бўйича урбанизация даражаси ХХ аср бошидаги 4%дан ҳозирги даврда 41% га ортди. Урбанизация даражаси хорижий Осиёда 27, Африкада 30, Европада 73. Шимолий Америкада 75%. Шаҳар агломерациялари ҳам тез ривожланмоқда. Ер юзасида сони 10 млн.дан кўп булган «ба ҳ айбат ша ҳ арлар» анча кўпайди Янги аср бошларидаёқ Мехикода-31 млн, Сан- Паулуда-26 млн., Токиода-24, Нью-Йоркда-23, Калкуттада- 20 млн аҳоли яшамоқда. Аҳолисининг сони 5 млн. дан зиёд шаҳарлар сони 30 тага етадиган бўлса, “миллионер шаҳарлар” сони 250 тага етди. WWW.ARXIV.UZ

4. А ҳ олининг жинсий, диний ва ир қ ий таркиби Дунё а ҳ олисининг жинсий таркибида эркаклар бир оз кўпроқ. Аҳолининг ёши бўйича таркибига табиий кўпайиш, миграция ва урушлар ҳ ам анча таъсир кўрсатади. Дунёда а ҳ олининг турли динларга мансублигини билиш ҳ ам му ҳ имдир. Энг кўп тарқалган динларга уч мас ҳ абга эга бўлган христиан дини, ислом дини, ҳ инд дини ва буддизм киради. Аҳолини этник таркиби нинг энг кичиги - қабила, ўртаси элат ва каттаси миллатдир. Ер юзида 2000дан ортиқ миллий гуруҳлар бор. Аҳолиси сони 50 млн. кишидан ортиқ бўлган энг йирик халҳлардан 18 таси бутун инсониятнинг ярмига яқинини ташкил этади. WWW.ARXIV.UZ

Купить