Hozirgi zamon oilalarning turlari va vazifalari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	379.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Hozirgi zamon oilalarning turlari va vazifalari

Купить

Hozirgi zamon oilalarning turlari va vazifalari

 Hozirgi zamon oilalarining qanday turlarga ega ekanligi va ularning ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini bilish, ularga xos muammolarni o`rganish, oilaviy hayotda ro`y berishi mumkin bo`lgan noxushliklarning oldini olish imkonini beradi. Quyida shular haqida qisqacha to`xtalib o`tamiz. Oila uni xarakterlovchi turli mezonlarga ko`ra quyidagilarga farqlanadi:  1. To`liqligiga ko`ra: to`liq, noto`liq va qayta tuzilgan (ikkinchi nikoh) oilalar.  2. Bo`g`inlar soniga ko`ra: nuklear (ota-ona va bolalardan iborat bo`lgan) va ko`p bo`g`inli (ikki va undan ortiq avloddan iborat oila a`zolari birga yashovchi) oilalar.  3. Bolalar soniga ko`ra: farzandsiz, bir bolali, ikki bolali, 3—4 bolali, 5 va undan ortiq bolali oilalar. Turli mamlakatlarda bu mezonlar turlichadir. Masalan, AQSH, Fransiya, Ge

 Har bir oila ijtimoiy tizim struktura sifatida jamiyat oldida ma`lum bir vazifalarni bajaradi. Oilaning ijtimoiy vazifalari haqida gapirganda, bir tomondan jamiyatning oilaga ta`sirini, ikkinchi tomondan esa umumiy ijtimoiy tizimda oilaning o`rnini, oilaning hal qiladigan ijtimoiy (jamoatchilik) vazifalarini hisobga olish lozim.  Barcha oldingi jamiyatlarda oila quyidagi asosiy vazifalarni bajargan: iqtisodiy, reproduktiv, tarbiyaviy, rekreaktiv, kommunikativ, regulyativ (boshqaruv). Bu haqda Sharq allomalari Yusuf Xos Hojib, Ibn Sino, Amir Temur, Alisher Navoiy, Ahmad Donish va boshqalar o`z asarlarida yozib qoldirganlar. Albatta, bu sanab o`tilganlar hozirgi zamon oilasini asosiy vazifalarining yagona klassifikatsiyasini tashkil eta olmaydi.

 Chunki ayrim manbalarda: naslni davom ettirish, tarbiyaviy, xo`jalik va o`zaro yordam kabi vazifalar hozirgi zamon oilasining muhim vazifalari sifatida ko`rsatib o`tilgan, sotsiolog olimlar (U.M.Sverdlov, V.A.Ryasensov, V.P.Klyuchnikov) esa inson zotini davom ettirish, bolalarni tarbiyalash va xo`jalik vazifalarini farqlaydi; S.D. Laptenok xo`jalik-maishiy, aholi sonini qayta tiklash, tarbiyaviy va oila a`zolari dam olishi — hordig`ini tashkil etish; N.G.Yurkevich — ma`naviy muloqot, seksual, bolalarni dunyoga keltirish, tarbiya jarayonidagi hamkorlik, uy xo`jaligini yuritish uchun zarur vositalarni ta`minlash, dam olishni tashkil qilish, o`zaro moddiy va ma`naviy qo`llab-quvvatlash; A.G. Xarchev — aholi sonini qayta tiklash, ijtimoiylashuv, xo`jalik, iste`mol va dam olishni tashkil qili

 Bu o`rinda oila vazifalarini shunchaki sanab o`tish emas, balki ularni bir tomondan odamlarning moddiy, xo`jalik-maishiy va ikkinchi tomondan emotsional va ijtimoiy-psixologik ehtiyojlarini qondiruvchi vazifalarga farqlash muhim.  Shuni ham aytib o`tish joizki, hozirgi zamon oilasida emotsional va ijtimoiy-psixologik jarayonlarni qondirish vazifasining ahamiyati ortib bormoqda. Hatto sof moddiy xarakterga  ega bo`lgan vazifalarda ham hissiylik ko`proq tus olib bormoqda. Hissiy, emotsional kontaktlarning ahamiyati shahar oilalarida kuchliroq anglanmoqda. Qishloq oilalari esa uy hayvonlari va tomorqa yerlarining borligi evaziga shahar oilalariga qaraganda jamiyatning ishlab chiqaruvchi bo`g`inini, ishlab chiqaruvchilik vazifasini ko`proq saqlab qolmoqda. Insoniyat taraqqiyotining hozirgi

 Oilaning muhim bo`lgan vazifalaridan yana biri bu uning reproduktiv (jamiyatning biologik uzluksizligini ta`minlash, bolalarni dunyoga keltirish) vazifasidir. Bu vazifaning asosiy mohiyati inson turini davom ettirishdan iboratdir. Oila faqatgina yangi avlodni dunyoga keltiribgina qolmasdan, ularni insoniyat paydo bo`lgan davrdan boshlab yashab kelayotgan ilmiy va madaniy yutuqlari bilan tanishtirish, ularning salomatligini saqlab turishdan ham iboratdir. Tabiatan berilgan avlod qoldirish instinkti odamda farzand ko`rishga, ularni o`stirishga va tarbiyalashga bo`lgan ehtiyojga aylanadi. Bu ehtiyojlarni qondirmasdan turib, kishi odatda o`zini baxtiyor his qila olmaydi. Shuningdek, er- xotinda, farzand tug`ilishi bilan bog`liq holda butunlay yangi hissiyotlar: ayolda — onalik, erkakda — ota

OILANING TARBIYAVIY VAZIFASI  Oilaning muhim ahamiyatga ega bo`lgan yana bir vazifasi tarbiyalashdir. Bolalarning aqliy, jismoniy, axloqiy, estetik tarbiyasiga oilada asos solinadi. Oila inson deb ataluvchi binoni faqat poydevorini qo`yish bilan cheklanmasdan, balki uning so`nggi g`ishti qo`yilguncha javobgardir. Ota- ona — san`atkor, bola — san`at asari, tarbiya jarayoni esa san`atning o`zidir.  Mustaqillikka erishganimizdan so`ng milliy qadriyatlarimizning tiklanishi va xalqimiz azaldan saqlab kelayotgan milliy urfodatlarimiz, an`analarimiz (bola tarbiyasida ota-onadan tashqari, buvi-buva, qarindosh-urug`, mahallaning ham ta`siri) bu borada katta ahamiyatga ega. Lekin ba`zan oilaning tarbiyaviy vazifasining susayishi va targ`ibot-tashviqot ishlarining kamligi natijasida oila a`zolari x

OILANING KOMMUNIKATIV VAZIFASI  Oilaning kommunikativ vazifasi oila a`zolarining o`zaro muloqot va o`zaro tushunishga bo`lgan ehtiyojini qondirishga xizmat qiladi. Psixologik tadqiqotlarda ta`kidlanishicha, turli ijtimoiy yo`nalganlik, ustanovkalar, hissiy madaniyat, odamning axloqiy, ma`naviy va psixologik salomatligi — oiladagi o`zaro, ichki muloqot xarakteri, oiladagi katta a`zolarning muloqotda psixologik ustanovkalarni namoyon qilishlari, oiladagi axloqiypsixologik iqlimga to`g`ridan to`g`ri bog`liqdir.

OILANING REKREATIV VAZIFASI  Insoniyat taraqqiyotining hozirgi bosqichida fan-texnika taraqqiyotining yuksalib, odamlarning kundalik hayotining urbanizatsiyalashuvining (radio, televideniye, video, kompyuter va boshqalar) ortib borishi, oilalarning tobora nuklearlashib borayotganligi bilan oilaning kommunikativ vazifasining ahamiyati, oila a`zolarining bir-birlari bilan «odamlarcha» suhbatlashib olishning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Bu o`rinda o`zbek oilasining o`ziga xos xususiyati: ko`p avlodlilik, ko`p farzandlilik kabilar bunday oilalar a`zolari o`rtasida o`zaro muloqot to`laroq amalga oshishiga asos bo`ladi, ularning o`zaro muloqotga bo`lgan ehtiyojlarini qondirishda muhim rol o`ynaydi. Biroq so`nggi yillarda ba`zi oilalarda ota-onalar va bolalar o`rtasida muloqotning kamligi, b

 Nikoh-oila munosabatlari yuzaga kelgan dastlabki, ibtidoiy zamonlardan buyon unga xarakterli bo`lib kelgan xususiyatlardan biri, undagi shaxslararo munosabatlar talablaridan biri uni o`z a`zolarining axloqiy- psixologik himoyalanishini ta`minlash, shuningdek bolalarga va mehnatga yaroqsiz yoki keksa qarindoshlarga moddiy va jismoniy yordam ko`rsatish kabilardan iborat bo`lib kelgan.  Bu holat o`z navbatida oilaning asosiy vazifalaridan yana birini, uning rekreativ vazifasini tashkil qiladi. Oilaning rekreativ — o`zaro jismoniy, moddiy, ma`naviy va psixologik yordam ko`rsatish, bir-birining salomatligini mustahkamlash, oila a`zolari dam olishini tashkil etish vazifasidir. Bu vazifa keyingi yillarda yanada muhim ahamiyat kasb etmoqda. Oila a`zolari salomatligini mustahkamlash, oila a`zola

Купить