Hujumlarni aniqlash tizimi nima Qanaday zamonaviy hu-jumlarnni aniqlash tizimlarni bilasiz

1Hujumlarni aniqlash tizimi nima? Qanaday zamonaviy
hujumlarnni aniqlash tizimlarni bilasiz?  Ular qanday algoritmlar
asosida ishlaydi  
MUNDARIJA
KIRISH 2
I BOB KIRISH HUJUMLARI   YA’NI   PENTESTING  HAQIDA
UMUMIY  MA’LUMOTLAR 4
1.1. 
Pentesting asoslari haqida umumiy ma’lumotlar 4
1.2. 
Pentestingda baholash usullari va tahlillari haqida ma’lumotlar 6
II BOB WIRESHARK 7
2.1.
Wireshark   haqida 7
2.2.  Wireshark orqali login parolni aniqlash 8
3.1. XULOSA 13
3.2. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 13 KIRISH
            O‘zbekiston   Respublikasi   Prezidentining   2022   yil   28   yanvardagi   “2022–2026
yillarga   mo‘ljallangan   Yangi   O‘zbekistonning   taraqqiyot   strategiyasi   to‘g‘risida”gi
PF–60-son   Farmoniga   muvofiq,   shuningdek,   axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari   sohasini   yangi   bosqichga   olib   chiqish   bo‘yicha   ustuvor   vazifalarni
amalga   oshirish   maqsadida,   2022   yil   22   avgust   kuni   O‘zbekiston   Respublikasi
Prezidentning “2022–2023 yillarda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasini
yangi   bosqichga   olib   chiqish   chora-tadbirlari   to‘g‘risida”gi   Qarori   imzolandi.   Unga
asosan  axborot-kommunikatsiya   texnologiyalari  sohasini  2022-2023  yillarda  yanada
rivojlantirishning asosiy vazifalari etib belgilandi.
O‘zbekistonda   dunyoning   boshqa   mamlakatlari   kabi   elektron   hukumatni
shakllantirish   va   joriy   etishga   katta   e’tibor   qaratilmoqda.   Bu   esa   dasturiy
mahsulotlarning   rivojlanishi   ularga   qo‘yiladigan   xavfsizlik   talablarining   oshishiga
olib   keladi,   chunki   texnologiyaga   o‘sishda   davom   etarkan   va   kibertahdidlar   yanada
murakkablashib boraveradi. Xavfsiz   dasturiy   ta’minot   kodini   loyihalash
ma’lumotlarning   buzilishi   va   kiberhujumlar   xavfi   katta   bo‘lgan   bugungi   raqamli
dunyoda juda muhim hisoblanadi. Tashkilotlar va hukumatda maxfiy ma lumotlarniʼ
himoya   qilish,   muhim   infratuzilmani   himoya   qilish   hamda   shaxslar   va   ularning
ma lumotlarining   maxfiyligini   taminlash   muhimligi   natijasida,   dasturiy   ta’minotni	
ʼ
ishlab   chiqish   jarayoniga   mustahkam   xavfsizlik   choralarini   qo‘shishga   e’tibor
kuchaydi.
Axborot   texnologiyalari   bugungi   kunda   hayotimizning   hamma   sohalarini   qamrab
olgan.   Axborot   atrof-muhit   ob’ektlari   va   hodisalari,   ularning   o‘lchamlari,   xususiyat
va   holatlari   to‘g‘risidagi   ma’lumotlardir.   Keng   ma’noda   axborot   insonlar   o‘rtasida
ma’lumotlar   ayirboshlash,   odamlar   va   qurilmalar   o‘rtasida   signallar   ayriboshlashni
ifoda   etadigan   umummilliy   tushunchadir.   Bugungi   kunda   axborotning   narxi
ko‘pincha   u   joylashgan   kompyuter   tizimi   narxidan   bir   necha   baravar   yuqori   turadi.
Demak, axborotni ruxsatsiz foydalanishdan, atayin o‘zgartirishdan, yo‘q qilishdan va
boshqa buzg‘unchi harakatlardan himoyalash zaruriyati tug‘iladi. 
 PAGE 10
                                                                                                                                                           
  I-BOB.  KIRISH HUJUMLARI  YA’NI  PENTESTING HAQIDA UMUMIY
MA’LUMOTLAR
1.1. Pentesting asoslari haqida umumiy ma’lumotlar.
  Penetratsion   test  yoki  pentesting,   potentsial  xavfsizlik   buzilishi   bilan  bog‘liq
xavfni   baholash   uchun   haqiqiy   hujumlarni   simulyatsiya   qilishni   o‘z   ichiga   oladi.
Pentestda   (zaiflikni   baholashdan   farqli   o‘laroq)   testerlar   nafaqat   tajovuzkorlar
tomonidan   ishlatilishi   mumkin   bo‘lgan   zaifliklarni   topibgina   qolmay,   balki
zaifliklardan,   iloji   bo‘lsa,   muvaffaqiyatli   ekspluatatsiyadan   so‘ng   tajovuzkorlar
qanday foyda olishlarini baholash uchun foydalanadilar.
Pentest   —   tarmoq   yoki   dasturga   xakerlik   hujumiga   o’xshash   jarayonlarni   amalga
oshiruvchi   test   tizimi   hisoblanadi.   Pentestning   maqsadi   tizim   yoki   dasturni   qanday
himoyalanganini o’rganish.
Pentest   nomi   " penetratsion   testing "   degan   so'zdan   olingan   bo'lib,
u   ingliz   tilidan   "kirish testi"   deb tarjima qilinadi.
Pentest   amalga   oshirilayotgan   jarayonda   mutaxassislar   tizimni   buzish   yoki
tajovuzkorlarga   maxfiy   ma'lumotlarga   kirish   imkonini   beradigan   muammolarni
qidiradi   va   tahlil   qiladi.   Ular   shuningdek,   haqiqiy   tajovuzkor   pozitsiyasidan   turib,
tizimni  turli   yo'llar  bilan  buzishga  harakat  qilib  ko'rishadi.   Shu  orqali   siz  o'z  biznes
yoki kompaniyangizni kutilmagan tashqi hujumlardan asrash choralari ko'radi.
Penetratsiya testining bosqichlari.    Pentesting  oldindan jalb qilish  bosqichidan
boshlanadi, bunda mijoz bilan ularning pentest uchun maqsadlari haqida gaplashish,
miqyosni   (sinov hajmi  va  parametrlarini)  aniqlash  va  hokazolar   kiradi.  Pentester  va
mijoz   ko‘lami,   hisobot   formati   va   boshqa   mavzular   bo‘yicha   kelishib   olsa,   haqiqiy
sinov boshlanadi.
 PAGE 10
                                                                                                                                                         Ma’lumot   to‘plash   bosqichida   pentester   mijoz   haqida   hamma   uchun   ochiq
bo‘lgan ma’lumotlarni qidiradi va uning tizimlariga ulanishning potentsial usullarini
aniqlaydi.
Tahdidni   modellashtirish   bosqichida   sinovchi   ushbu   ma’lumotlardan   har   bir
topilmaning   qiymatini   va   agar   topilma   tajovuzkorga   tizimga   kirishga   imkon   bergan
bo‘lsa,   mijozga   ta’sirini   aniqlash   uchun   foydalanadi.   Ushbu   baholash   pentesterga
harakat rejasini va hujum usullarini ishlab chiqishga imkon beradi.
1.2. Pentestingda baholash usullari va tahlillari haqida ma’lumotlar
Ma’lumotlarni to‘plash.   Axborot to‘plash - bu kirish testining birinchi
bosqichi   bo‘lib,   unda   biz   faol   razvedka   va   passiv   razvedkani   amalga
oshirayotganda   nishon   to‘g‘risida   hammaga   ochiq   ma’lumot   yoki   ichki
ma’lumotlarni   to‘playmiz,   undan   keyingi   sinov   bosqichlarida
foydalanishimiz mumkin.
Zaifliklarni   topish.   Biz   ekspluatatsiya   qilishni   boshlashdan   oldin,   biz
ko‘proq   tadqiqot   va   tahlil   qilishimiz   kerak.   Zaifliklarni   aniqlashda   biz
ekspluatatsiya   bosqichida   murosaga   olib   keladigan   muammolarni   faol
ravishda   qidiramiz.   Garchi   ba’zi   xavfsizlik   firmalari   faqat
avtomatlashtirilgan   ekspluatatsiya   vositasini   ishga   tushirsalar   va   eng
yaxshi   natijaga   umid   qilsalar   ham,   malakali   pentester   tomonidan
zaifliklarni   sinchkovlik   bilan   o‘rganish   o‘z-o‘zidan   har   qanday   vositadan
ko‘ra yaxshiroq natijalarga erishadi. 
 PAGE 10
                                                                                                                                                         III-BOB. WIRESHARK
2.1.  Wireshark  haqida
Wireshark   - bu tarmoq paketlar snifferi. Tarmoqdan olingan paket
analiz ma'lumotni to'liq taqdim etadi.
Wireshark   bepul,   ochiq   manbali   va   bugungi   kunda   mavjud   bo'lgan   eng
yaxshi paket sniffer  dasturlaridan biri.
Wireshark   -   bu   bepul   va   ochiq   manbali   tarmoq   protokoli   analizatori   bo'lib,
foydalanuvchilarga   tarmoq   trafigini   yozib   olish   va   tahlil   qilish   imkonini   beradi.
Wireshark   yordamida   siz   real   vaqtda   paketlarni   yozib   olishingiz   yoki   faylga
saqlangan   paketlarni   tahlil   qilishingiz   mumkin.   Asbob   paketlar   tafsilotlarini   ko'rish,
paketlarni   muayyan   mezonlar   asosida   filtrlash   va   protokollarni   dekodlash   imkonini
beradi.   Wireshark   tarmoq   ma'murlari,   xavfsizlik   bo'yicha   mutaxassislar   va   tarmoq
muammolarini bartaraf etishi kerak bo'lgan har bir kishi uchun qimmatli vositadir.
Wiresharkni     ishlatish.   Wireshark   -   bu   tarmoq   bo‘ylab
harakatlanadigan alohida paketlarni chuqur o‘rganishga imkon beruvchi
grafik tarmoq protokoli analizatori. Wireshark Ethernet, simsiz, Bluetooth
va   boshqa   ko‘plab   trafik   turlarini   olish   uchun   ishlatilishi   mumkin.   U
ko‘rgan   turli   protokollarni   dekodlashi   mumkin,   shuning   uchun   siz,
masalan,   IP   orqali   ovozli   (VoIP)   telefon   qo‘ng‘iroqlarining   ovozini   qayta
tiklashingiz   mumkin.   Wireshark   orqali   login   parolni   olish   va   tahlil   qilish
uchun ko‘rib chiqamiz.
 2.2. Wireshark orqali login parolni aniqlash.
Biz Wireshark orqali foydalanuvchilar tarmoqga ulanib biron bir saytdan ro’yxatdan
o’tganda biz bu dastur orqali kiritgan login parolini saqlab olib, o’sha vaqtning o’zida
 PAGE 10
                                                                                                                                                         yoki   saqlab   olingan   faylni   boshqa   bir   vaqtda   analiz   qilishimizdan   iboratdir.   Buni
qanaqa qilinishini amaliyotda ko’rib chiqamiz.
IP manzilimni aniqlab olaman.
 PAGE 10
                                                                                                                                                         http.request.method=="POST"  metodiga teng bo’lgan analizlarni ko’rishim uchun 
so’rov yuboraman.
 PAGE 10
                                                                                                                                                         So’rov yuborganimda hech narsa chiqmadi. Endi men test sifatida quyidagi saytdan 
foydalanaman.
Natijada   login   parolni   aniqladim
 PAGE 10
                                                                                                                                                         3.1.  XULOSA
Xulosa   qilib   aytganda   pentesting   zaifliklarni   aniqlash   bo ‘ yicha   eng
muhim   bo ‘ lgan   yo ‘ nalishdir .     Hozirgi   kunda   web   saytlar ,   tarmoq   va
ijtimoiy   tizimlarni   zaifliklarini   tekshirish   uchun   simulyatsiyalangan
hujumlarni   o ‘ tkazish   dolzarb   malalardan   biridir .
Kirish   hujumlari  ( ya ’ ni   pentesting ),  uning   baholash   usullari   va   turlari ,  ularni   amalga  
oshirish   bo ‘ yicha   fikr   mulohazalar   va   ularni   siklik   jarayoni ,  web   ilovalarda  
zaifliklarni   aniqlash   uchun   Pentestingni   ahamiyatini   o ’ rgandim .
      
 PAGE 10
                                                                                                                                                         3.2.   FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.
1.  O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni. O‘zbekiston Respublikasini 
yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida. 2017-yil.  
2.Penetration_Testing_A_Hands_On_Introduction_to_Hacking_by_Georgia. 2014-
year.
3.  Penetartion Testing in a Web Application Environment. 2010-year.
4.  https://www.techtarget.com/searchsecurity/definition/penetration-testing       
5.     https://uz.wikipedia.org/wiki/Axborot_xavfsizligi   
6.     https://uz.wikipedia.org/wiki/Pentester   
7.http://testphp.vulnweb.com/login.php\
 PAGE 10