Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 258.9KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ифлосшавии муҳити зист ва муаммоҳои экологӣ

Купить
Мавзӯъ: Ифлосшавии муҳити зист ва муаммоҳои экологӣ Манбаи и ф лосш ави и м у ҳ и ти зи ст ин дар шаклҳои гуногун ба табиат ворид гардидани миқдори ниҳоят зиёди партову ифлосиҳое мебошанд, ки дар ҷараёни истеҳсолоту истеъмоли ҷамъияти инсонй ҳосил мешаванд. Агар миқдори ин партовҳо солҳои 70-уми асри XX ба 40 млрд тонна расида бошад, дар аввали даҳсолаи асри XXI то ба 300 млрд тонна расид. Умуман, аз тарафи инсон ифлоскунии табиат таъриҳи ту- лонй дорад. Ҳанӯз сокинони Афина дар Юнони қадим нисбат ба ифлосшавии бандари Пирей изҳори ташвиш намуда буданд. Дар Рими қадим низ шаҳрвандон аз ифлосшавии дарёи Тибр изҳори нигаронй намудаанд. Наҳустин қонуни ҳифзи муҳити зистро шоҳи англис Эдуарди 1 соли 1273 қабул кард, ки        он дар Лондон ба сифати сӯзншворй                     ангиштсанг манъ карда мешуд. Соли 1338 шоҳ Эдуарди III ба воситаи парламент қонун оид ба манъи ба дарёи Темза партофтани ҳар гуна ифлосиро қабул кард. Дар асри XV шоҳи Фаронса низ нисбати дарёи Сена ҷунин қарор қабул намуд. Иф лосш ави и м у ҳ и ти зи ст аслан натиҷаи дахолати антро- погенй буда, он холо ва дар оянда ба қабатхои Замин, гидро- сфера, атмосфера ва умуман ба набототу хайвонот ва саломатии инсон метавонад зарару нохушихои зиёд орад. Дар қабати Замин ифлосшавии сатхи он дар натиҷаи фаъолияти саноату сохтмон ва сохахои қишоварзй ба амал меояд. Сарҷашмаи асосии ин ифлосшавй партовхои металлу омехтахои он, нурихои минералй, моддахои захрдори химиявй ва моддахои радиоактивй мебошанд. Ҳолати бехад зиёд ҷамъ- шавии ахлотхои соҳаи маишй низ ташвишовар аст. Тудахои бузурги партовхои ҷамъшуда аломати харақтерноки атрофи шахрхо гардидааст. Ба хар як шахрванди Москва дар яқ сол 700 қг, Аврупои Ғарби 150-300 қг ва ИМА 700 қг ахлот рост меояд. Ифлосшавии гидросфера бошад, дар натиҷаи ба оби қулу дарё ва бахрхо рехтани обхои ифлоси қорхонахои саноатй, сохаи қоммуналй ва хоҷагии қишоварзй мебошад. То аввали соли 2010 хаҷми умумии партовхои оби ифлос дар сайёраи мо ба 5 хазор қм 3  дар яқ сол баробар шуд. Ҳоло аз хама дарёхои ифлостарини қураи Замин Рейн, Дунай, Сена, Темза, Тибр, Волга, Днепр, Дон, Днестр, Нил, Ганг ва гайра ба хисоб мераванд. Ифлосшавии Уқёнуси ҷахонй низ меафзояд. Соле ба он бештар аз 100 млн тонна партовхои гуногун хамрох мешавад. Олимони амриқой муайян намудаанд, қи танхо дар қисмати шимолии уқёнуси Ором дар аввали солхои хаштодуми асри XX ҷандин млн пақети пластиқй, 70 млн зарфхои шишагй, 35 млн зарфхои пластиқй ва 5 млн пойафзоли қухна шино меқард. Аз хама бештар бахрхои қанорй – Миёназамин, Шимолй, Сиёх; бахрхои дохилй – Япон, Яван, Қариб ва халиҷхои Бисқай, Форс, Меқсиқа ва Гвиней ифлос гаштаанд. Масалан, бахри Миёназамин, қи дар сохилхои он 18 мамлақат ҷойгир асту 130 млн нафар ахолй зиндагй меқунад, 2б0 бандар дорад. Ба замми ин, бахри Миёназамин яқе аз қалонтарин рохи қиштигардии ҷахонй аст. Дар худуди он дар яқ вақт 2,5 хазор қиштихои дурсафару 5 хазор қиштии сафари наздиқдошта шино қарда, хар сол ба воситаи ин бахр 300-350 млн тонна нафт қашонида мешавад . Ифлосшавӣ қисмхои марқазии сатхи Уқёнуси ҷахониро низ фаро гирифтааст. Хусусан, дар пастхамиҳои таги баҳр гур кардани моддаҳои заҳрноку радиоактивй ниҳоят хавфнок аст. Барои Уқёнуси ҷахонӣ хавфи ифлосшавй аз партовхои нафт бехдд зиёд шуда истодааст. Дар натиҷаи гаркшавии танкерҳои нафткашонӣ, коркарди нафт соле кариб то 10 млн тонна нафт ва махсулоти он ба Укёнус хамрох мешавад. Аз руӣи каӣхонӣ аллакаӣ аз 1/3 кисми сатхи оби Укёнуси ҷахонӣ бо пардаи тунуки нафтӣ пушонида шудааст, ки он ба холати бугшавии об ва алокамандии сатхи оби укёнусу атмосфера халали ҷиддӣ мерасонад. Ифлосшавии атмосфера тавассути корхонахои саноатӣ ва накдиёт руӣ дода, онхо соле дар якҷоягӣ ба хавои атмосфера бештар аз 200 млрд тонна хар гуна дуду ҷанг ва газхои захролуд мепартоянд. Кдбати атмосфера бештар аз хисоби гази карбон ва гази сулфур, ки махсули сузишвории хархела мебошанд ва инҷунин дигар газу паӣвастагихои металлӣ ифлос карда мешавад. Газхои сулфурдор асоси паӣдошавии боронхои кислотагӣ дар китъаи Аврупо ва Амрикои Шимолӣ гардидаанд. Ин боронхо натиҷаи хушкшавии бешазор, пастшавии хосилнокии зироат, зарар дидани биною хонахои истикоматӣ ва дигар ходисахои нохуш мегарданд. Масалан, мукаррар намудаанд, ки дар натиҷаи боронхои кислотагӣ дар 20 хазор кули давлатхои Скандинавия навъи бехтарини мохихо нобуд гаштаанд. Гаӣри давлатхои Аврупои Гарбӣ аз ин хисоб нестшавии бешазор дар Русия низ мушохида мешавад. Агар дар асри XX хаҷми партовхои гази карбон ба атмос- фера хамагӣ 6 млрд тоннаро ташкил медод, холо ин нишон- диханда кариб ба 27 млрд тонна расидааст. Ба ин ходиса сахми давлатхои мутараккӣ ва як катор давлатхои ру ба инкишоф хеле зиёд аст. Чунин суръати баланди партовхои гази карбон (СО 2 ) боиси ходисаи «эффекти парникӣ» ва тагӣирёбии икдиму зиёдшавии харорати саӣёраи мо хохад гашт. Ин ходиса боиси хавотиру ташвиши ахли башар мегардад. Ифлосшавии мухити зист дар назди инсон як катор роххои мухимми пешгирӣ ва тоза нигохдории унсурхои табиатро мегузорад. Аз ҷумла : – роҳи яхум,ин с ихтмони оаи гунаиншинтҳои хозатунандаи ифлосихо, истифодаи сузишворихое, ки дар тирки6ишон дори ками сулфур доранд, коркарду несткунии хар гуна ахлот, тру6ихои дуд6ирояшон баланд, рекултиватсия (аз нав барқароркунӣ)-и Зимин ва гаӣра. Вале иншоотхои хозиризимон холо    то охир тозикунии партову ифлосиҳоро надоранд. Трубаҳои дудбаро бошанд имконияти дар маҳал кам кардани консентратсияи моддаю газҳои зарарнокро доранд. Онҳо метавонанд газу ифлосиҳоро ба масофаи дур паҳн намоянд. Масалан, трубаи баландии 250 метр дошта моддаҳои заҳролудро то 70-75 километр паҳн менамояд; • роҳи дуюм, ин коркарду истифодаи теҳнологияи пешқадам, ки асоси онро истеҳсолоти бепартов ташкил менамояд. Бо ин усул аслан истифодаи такрории об ва дар ин асос ба оби ҷӯю дарёҳо кам ва ё ҳуд тамоман нареҳтани обҳои ифлос ба амал бароварда мешавад. Вале усули мазкур бо вучуди самаранокии ҳуд ҳароҷоти зиёдеро талаб мекунад ва на ҳар мамлакат ба ин кудрат дорад; • роҳи сеюм, окилона ҷойгиркунии корҳонаҳои ба муҳити зист зараррасонро дар назар дорад. Ба ин корҳонаҳои соҳаҳои саноати ҳимия, нафту ҳимия, металлугияи ранга, когазу селлю- лоза, истеҳсоли масолеҳи бинокорй доҳил мегарданд. Аз ин ҳотир, ҳануз солҳои 1970-80-ум кисми зиёди давлатҳои мутараккй фаъолияти ҳифзи муҳит ва сиёсати экологиро пеш гирифтанд. Як катор конунҳои ҷиддии ҳифзи табиат ва барномаҳои дарозмуддати беҳтаркунии муҳит пайдо шуд. Дар аксари давлатҳо вазорату макомотҳои маҳсуси ҳифзи табиат ташкил ёфта, ҳаракатҳои оммавии ҷамъиятй оид ба ҳифзи муҳит авҷ гирифт. Дар бисёр мамлакатҳо ҳизбу ҳаракатҳои ҳифзи табиат фаъолият намуданд, ки дар байни онҳо «ҳизби зелённыҳ» (сабзҳо) эътибори зиёд пайдо кард. Дар натиҷаи як катор ҷорабиниҳои солҳои навадуми асри бист сатҳи ифлосшавии муҳити зист дар бисёр давлатҳои мутараккй камтар гардид, вале бояд гуфт, ки дар аксари давлатҳои ру ба инкишоф ҳолати экологй ҳеле мураккаб аст. Дар айни замон фаъолият оид ба ҳифзи табиат ва сиёсати экологй дар кисми зиёди давлатҳо мувофики табъ нест. Ин масъала ҳатман ҷидду ҷаҳди якҷояи ҳамаи давлатҳоро зери сарварии Созмони Милали Муттаҳид ва дигар ташкилотҳои байналмилалй ба миён мегузорад. Соли 1972 дар Стокголм наҳустин конференсияи СММ оид ба масъалаи ҳифзи муҳити зист баргузор гардид. Ин рузро (5 уми июн) рузи умумиҷаҳонии ҳифзи табиат эълон намуданд. Баъдан бо ташаббуси СММ боз як ҳуҷҷати муҳим – «Стратегияи умумиҷаҳонии ҳифзи табиат» кабул шуд, ки дар он барномаи васеи ҳамкории ҳамаи давлатҳои дунёро оид ба ҳифзи табиат нишон дода шудааст. Соли 1992 дар Рио-де-Жанейро конференсияи маҳсуси ҳифзи табиат даъват шуд, ки он «Рӯзномаи асри XXI” ва дигар ҳуҷҷатҳои мухимро нисбат ба ин масъала кабул намуд. Ҳоло дар назди СММ макомоти махсус – Барномаи СММ оид ба ҳифзи муҳит (ЮНЕП) таъсис ёфтааст, ки он кору таҷрибаи тамоми давлатҳои дар ин ҷода бударо ҷамъбасту роҳнамой мекунад. Инҷунин, нисбат ба масъалаи ҳифзи табиат фаъолияти Иттифоки байналмилалии муҳофизати табиат (МСОП), Иттиҳоди байналмилалии географҳо ва гайра назаррас аст. Солҳои 1980-90-ум бо ташаббуси ин ташкилотҳо як катор шартномаҳои байналмилалй оид ба кам кардани партовҳои гази карбон, фреонҳо ва ғайра кабул шудаанд. Оҳири солҳои 90-уми асри XX дар сайёраи мо кариб 10 ҳдзор нуктаҳои ҳифзи табиат амал мекарданд. Қисми зиёди ин ҳудудҳои зарурй дар ИМА, Австралия, Қанада, Чин ва Ҳиндустон вокеъ гаштаанд. Микдори умумии паркҳои миллии дунё ба 2 ҳазор ва мамнуьгоҳҳои биосферй бошанд, ба 350 расидааст. Асри XXI дар назди ҳар фарди сайёраи мо, аз он ҷумла дар назди ҳдр ҳонанда масъулияти бениҳоят калонро нисбат ба ҳифзи табиати дилангез, муҳити он талаб менамояд.

Ифлосшавии муҳити зист ва муаммоҳои экологӣ

Купить