Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 138.3KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ilk o‘rta asirlarda markaziy osyoda mahaliy hokimiyat

Купить
ILK O’RTA ASIRLARDA 
MARKAZIY OSYODA 
MAHALIY HOKIMIYAT
1.SOG’D XORAZIM 
2.TOXARISTON
3.CHOCH ELOQ SOG’D XORAZIM
•
Sugʻd , Soʻgʻd, Sugʻud –  Markaziy   Osiyodagi  qadimiy tarixiy-madaniy viloyat. Ilk bor miloddan avval VII-VI asrlarda qadimiy  „
Avesto“da  tilga olingan. Bu nom 20-asr boshlarigacha saqlangan. Turli manbalardagi Soʻgʻda, Soʻgʻuda, Soʻgʻdiyona nomlarining 
kelib chiqishi va ularning maʼnosi hozircha nomaʼlum.
•
Tarifi
•
[ tahrir  |  manbasini   tahrirlash ]
•
„ Sugʻd“ soʻzining maʼnosi fanda har xil talqin qilib kelinadi. Masalan, Soʻch —Soʻz – „kuymoq, yonmoq, porlamoq“ deb 
izohlangan. Bundan Sugʻdni „Muqaddas ilohiy olov ( Zardushtiylik  tasavvuriga koʻra) bilan poklangan yer“ kabi maʼnoda talqin 
etishga harakat qilingan (V. Tomashek). Yana bir izohga koʻra, „Sugʻd“ soʻzi sernam, unumdor yer deb tushuniladi. Bunga hozirga 
qadar pastlik, suv yigʻiladigan yer „S, Sugʻut“ deb nomlanishini dalil qilib koʻrsatiladi. Avestoda Sugʻd mamlakat nomi sifatida bir 
marta uchraydi. „Ardvisura Yashti“ —(„Obon Yasht“) va Ardvi (Amudaryo) Ishkata, Paruta, Mouri, Suguda va Xvarazm tomon 
hayotbaxsh suvlarini eltadi, deya taʼkidlanadi. Avestoning Videvdat naskida esa Axuramazda yaratgan ezgu yurtlardan biri Gava 
deyiladi va u yerda sug'dlar yashaydi deb koʻrsatiladi [1]
.
•
Joylashuvi
•
[ tahrir  |  manbasini   tahrirlash ]
•
Soʻgʻdiyonaning markazi Maroqanda shahri boʻlgan. Maroqandaning qoldiqlari – bu hozirgi Afrosiyob shahar xarobalaridir. 
Ahamoniylar davrida bu shaharning maydoni 219 gektardan iborat bo'lib, u mudofaa devorlari bilan oʻralgan edi. Yunon 
tarixchilarining ma'lumotlariga qaraganda, Maroqandaning uzunligi 11 km ga yaqin boʻlgan tashqi devori va qoʻrgʻoni boʻlgan. 
Soʻgʻdiyonaning markaziy shaharlari qatoriga Qarshi atrofidagi Yerqoʻrgʻon, Qashqadaryoning sharqiy qismidagi Uzunqir 
yodgorliklarini ham kiritish mumkin. Bu yodgorliklarda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar qadimgi Soʻgʻdiyona aholisining 
xoʻjaligi va madaniyatini chuqurroq oʻrganish imkonini beradi. SOG’D XORAZIM
Qadimgi Xorazm davlati. O‘rta  Osiyodagi  yana  bir  yirik 
 davlat  uyushmasi-Qadimgi  Xorazm  davlati 
 hisoblanadi.  “Katta Xorazm” va “Qadimgi Xorazm” 
masalasi bo‘yicha o‘zbekistonlik va xorijlik ko‘plab olimlar 
turli-tuman  tadqiqotlar olib borgan bo‘lsalarda bu 
masalalar hamon tadqiqotchilarning bahs-
munozaralariga sabab  bo‘lib kelmoqda. Avesto va 
Yunon-rim tarixchilari ma’lumotlari bu munozaralarning 
asosini tashkil  etadi. Undan tashqari, o‘tgan asrning 50-
60 yillaridan boshlab bugunga qadar olib borilgan 
arxeolgik  tadqiqotlar natijalari ham Xorazm davlatchiligi 
tarixi bo‘yicha boy materiallar berdi.
Avvalo,  so‘ngi  yillardagi  ibtidoiy  davr  yodgorliklarining 
 qiyosiy  tadqiqotlaridan  (X.Matyakubov)  xulosa 
chiqaradigan bo‘lsak, Xorazm mil.avv IV-III m.y. dayoq 
O‘rta Sharqning qadimgi sivilizatsiyalar  olami bilan uzoq 
Shimolni bevosita bog‘lovchi xalqa rolini o‘tay boshlagan. 
Bronza davri Suvyorgan va  Tozabog‘yob madaniyatlari 
qadimgi Xorazm erlarini o‘zlashtirib bir-biri bilan qizg‘in 
aloqada bo‘lgan,  Shimol va Janubdan ta’sir qabul qilib, 
yangi taraqqiyot bosqichiga ko‘tarilgan kabilalar 
madaniyati edi. 2.TOXARISTON
•
Shim.da   Hisor   togʻlari ,  Jan.da   Hindukush ,  Gʻarbda   Murgʻob  va  Herirud   daryolari ,  Sharqda   Pomir  bilan 
chegaralangan. "T." nomi  mil. av. 2-asrda   YunonBaqtriya   podsholigini  tugatgan  koʻchmanchi   qabilalardan
 biri —  toxarlar   nomidan  olingan.  Fors  va  arab  tarixchi, geograflari ( 9 — 13-asrlar ) "T." atamasini  5-asrdan
 13-asrgacha qoʻllagan. T.  mil.   1 — 4-asrlarda   Kushon   podsholigi  tarkibiga kirib, uning oʻzagini tashkil 
qilgan. Kushon podsholigi parchalangach, T. alohida  mulklarga  boʻlinib ketgan.  7-asr  boshida  Syuan  
Szanning  soʻzlariga koʻra, T. 27 ta alohida mulk:  Balx  ( Baqtriyaning  sobiq  poytaxti ),  Qunduz  (Shim. 
Afgʻonistonda),  Termiz ,  Chagʻoniyon , Xuttal va boshqalardan iborat boʻlgan. 5 — 6  a.larda  T. mulklari 
eftaliylarta , 7-asrda  Turk  xoqonligiga  tobe bulgan.  618  y. turk  xoqoni   Tun  yabgʻu  ( 618  —  630 ) T.ni toʻngʻich 
oʻgʻli Tardushodga topshirgan. U yabgʻu  unvoni  bilan T.da hukmronlik qilgan turkiy  sulola  asoschisi 
boʻlgan.  8-asrning  1yarmida T.ni arablar zabt etgan. Keyinchalik u  Tohiriylar ,  Safforiylar ,  Somoniylar , 
Gʻuriylar   davlati  tarkibiga kirgan. 13-asr boshida T.  moʻgʻullar   istilosi  natijasida vayron qilingan. Oʻzbek va 
tojik arxeologlari, Fransiya, Italiya, Yaponiya va boshqa mamlakatlarning  olimlari  olib borgan  tadqiqotlar
 T.  Oʻrta   Sharqning  yirik  iqtisodiy  va  madaniy  markazi boʻlganligini koʻrsatdi. T.  Oʻrta   Osiyoning  boshqa 
viloyatlari,  Hindiston ,  Yaqin  va  Uzoq   Sharq  bilan  savdo madaniy  aloqalar  oʻrnatgan. Kushonlar va ilk  oʻrta  
asrlarda  T. Markaziy Osiyoda  buddaviylik , shuningdek,  moniylikning   rivojlanishi  va tarqalishida muhim  rol
 oʻynagan. 9—13-asrlarda T.  islom  madaniyati va  ilmining  markazlaridan biri boʻlgan. 2.TOXARISTON
•
В I—IV веках Тохаристан входил в состав  Кушанского  царства , являясь главной его частью. При кушанах на территорию 
Тохаристана приходит  буддизм , а также манихейство. Культура Тохаристана в это времени складывалась в условиях 
разнородного этнического состава населения: оседлого, полукочевого и кочевого. К этому времени относится 
строительство парадиза — царского охотничьего парка — в Южной части современного Таджикистана [5]
. После гибели 
Кушанского царства Тохаристан распался на ряд отдельных владений.
•
В начале VII века на территории Тохаристана существовало 27 отдельных княжеств [1]
.
•
На рубеже V—VI веках Тохаристанские княжества подчинялись  эфталитам . А в VII веке весь Тохаристан был завоёван 
тюрками . В одном из регионов Тохаристана правили  Тюркские шахи  и династия  Ябгу   Тохаристана , а наиболее 
могущественным владением был Кутт Тань.
•
В первой половине VIII века Тохаристан был завоеван  арабами . Позднее он входил в состав государств  Тахиридов  (IX век), 
Саффаридов  (IX век),  Саманидов  (IX—X вв.) и  Гуридов  (XII — начало XIII вв.). В начале XIII века Тохаристан подвергся 
монголо-татарскому нашествию .
•
С XVI века до середины XIX века бывшие северные земли Тохаристана были во владениях узбекских ханств  Мавераннахра
 и  Южного Туркестана , а южные во владениях  Империи Великих Моголов ,  Ирана  и  Афганистана .
•
Самыми крупными городами в Тохаристане в X веке считались  Талукан , Варвализ и  Андараб . По сравнению Талукан был 
три раза меньше  Балха . По монетным данным можно увидеть что в Андарабе в это время правила особая династия, 
находившая в вассальной зависимости от Саманидов. В военном и торговом отношениях наибольшее значение имел 
город Хульм, развалины которого находятся несколько севернее от нынешнего  Хульма  или  Ташкургана [6]
. CHOCH . ELOQ
•
Turk xoqonligi tashkil topgan ilk 10-yillikda uning markaziy hududlariga kelgan Vizantiya 
elchilarining guvohlik berishlaricha, mazkur hududlardagi shahar aholisining asosiy qismini 
turklar tashkil qilgan. Arab istilosi munosabati bilan Turk xoqonligi barham topadi.
•
Xitoyliklar 658-yili markazi Gange (Tunkat) shahri bo‘lgan Davan guberniyasini tashkil etar 
ekan, u yerga Chochning Teginlar sulolasi vakillarini emas, tu dun larni boshqaruvchi qilib ta 
yinlashlari bejiz bo‘lmagan. G‘.Boboyorovning maz kur asarida dunyo turkshunosligining 
so‘nggi ilmiy yutuqlaridan unumli foydalanilgan holda G‘arbiy turk hoqonligi va unga 
bo‘ysungan Choch– Iloq o‘lkasining hoqonlari quyidagi xronologik tartibda keltirib o‘tilgan:
•
Bular: Bumin hoqon (551–552) uning ukasi Istamin xoqon (552–576), uning o‘g‘li Tardu 
hoqon (576–583), Apa hoqon (583–587), Niri ( 587–599), uning ug‘li Cho‘ra (599–610), 
Tardu hoqonning nevarasi Sheguy (611–617), uning ukasi Tun yabg‘u hoqon (618–630), 
Siryabg‘u xoqon (630–632), Ishbara yabg‘u hoqon (640–641) lardir. Turk hoqonligi nomidan 
bevosita Choch –Iloq voliysi sifatida faoliyat ko‘r satgan tarixiy shaxslarning nomlari va 
unvonlari esa xitoy qo‘lyozmalaridagi talaffuz bo‘yicha keltirilgan: Nye (605-yilgacha), 
Tyancheji tegin (605–609), qaysidir tudun 640-yillarda, Shu-jushad va Inal tarhon 650-
yillarda, Tun tudun 658-yilda, Qabar eltabar 710-yillarda, Bahodir tudun (713–740), Inaykul 
740-yillarda, Nabankul 750-yillarda o‘lkani boshqardi. CHOCH . ELOQ
•
Shosh  —  Choch  tarixiy viloyatining arabcha atalishi (qarang  Toshkent ).Harobasi hozirgi eski  Toshkentning  binolari ostida 
saqlangan.Arkning mudofaa devori, 2 ta  darvozas i boʻlib, ulardan biri  Shahriston ga, ikkinchisi  Rabod ga olib chiqqan.
•
Xo`sh bu ko`hna shaharning ilk bor binolari hozirgi Toshkentning qaysi qismida qad ko`tardi va u qachondan boshlab “ 
Toshkent ” nomi bilan shuhrat topdi? Bu yerda shaharsozlik madaniyatning shakllanib, rivojlanishi boisi nimada? Afsuski 
bunday savollarga yozma manbalarda aniqroq javob topish mushkul. Chunki  Toshkent ning uzoq o`tmishi va u qad 
ko`targan qadimgi  Choch  yoki  Shosh  viloyati haqidagi ma`lumotlar yozma manbalarda juda xilma-xil hamda uzuq-yuluq 
tarzda qayd etilib, bir-biriga ziddir. Masalan, otashparastlarning qadimiy muqaddas kitobi “ Avesto ” da Sirdaryo 
havzasidagi viloyat “ Turon ”, aholisi esa  “ tur”lar  deb yuritilgan.
•
Chirchiq  vodiysining serunum va obod markaziy qismiga joylashgan hozirgi  Toshkent   O`rta   Osiyo da qad ko`targan 
qadimiy shaharlardan biri bo`lib, u  ikki   ming   ikki   yuz   yillik  tarixga ega. O`zining yigirma ikki asrlik o`tmishi davomida bu 
ko`hna shahrimiz tashqi boshqinchilarga qarshi olib borilgan ne-ne jangu jadallarni va ne-ne o`zaro qonli urushlar-u 
qo`zg`olonlarni ko`rmadi. Necha bor shahar vayron bo`ldi , yana qayta-qayta qad ko`tardi. U necha bor tiklanib qolmay, 
uning o`rni ham, nomi ham bir marta o`zgardi. [1]
•
Bu o`lkada tur qavmlari urug` va qabila oqsoqollaring dining va siyosiy qarorgohi  Qang `( Qang`a )  shahri borligi tilga 
olinadi. Qadimgi  fors  kitoblarida keltirilgan ma`lumotlarga qaraganda,  Sirdaryo dan shimolda “ Sak ” nomi bilan shuhrat 
topgan jangovar qabilalardan hisoblangan. “ Saka  Xaumavarka ” ya`ni –  zardushtiylik larning muqaddas taomi “ xauma” 
tayyorlab iste`mol qiluvchi- saklar yashaganlar. [2]
•
Bunday ma`lumotlarga qarama-qarshi o`laroq, qadimgi dunyo mualliflari Sirdaryoning o`ng qirg`og`ida yashagan sak 
qabilalari to`qayzor va tog` ungurlarida yashaganliklari va ularning diyorida shaharlarni mavjud emasligi haqida qayd 
etishgan. Hatto  qadim gi  Yunon  va  Rim   tarixchi lari Sirdaryoning o`ng sohili  bo`ylab dastlabki shaharlarning qad 
ko`tarishini ellinlarning shaharsozlik faoliyati bilan bog`laydilar.

Ilk o‘rta asirlarda markaziy osyoda mahaliy hokimiyat

Купить
  • Похожие документы

  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
  • Ahmad al-farg‘oniy
  • Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha