Ilmiy tadqiqot natijalarini rasmiylashtirish va joriy qilinishi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	25.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Ilmiy tadqiqot natijalarini rasmiylashtirish va joriy qilinishi

Купить

Ilmiy tadqiqot natijalarini rasmiylashtirish va joriy qilinishi

Reja
1. Ilmiy tadqiqot natijalarini rasmiylashtirish
2. Dissertasiya va unga qo’yilgan talablar
3. Magistrlik dissertasiyasini mazmuni, tarkibiy qismlari va
rasmiylashtirish qoidalari

1.Ilmiy tadqiqot natijalarini rasmiylashtirish
Ilmiy tadqiqotning mas’uliyatli bosqichini olingan natijalarni
rasmiylashtirish tashkil qiladi. Katta fanga qadam tashlagan yosh tadqiqotchi
qo’lga kiritgan izlanish natijalarini Oliy ta’lim muassasi hukmiga taqdim qilishdan
oldin ilmiy ishlarni rasmiylashtirish qonun-qoidalari bilan batafsil tanishib chiqishi
va ularni o’zini faoliyatida tatbiq qilish lozim.
Bajarilgan tadqiqot, uning natijalari davlat attestasiyasi to’g’risidagi Nizom,
qabul qilingan standart va qoidalar asosida rasmiylashtirilgandan keying mutasaddi
tashkilotlar tomonidan tan olinadi.
Rasmiylashtirilgan ish ijtimoiy qadriyat va intellektual mulkka aylanadi.
Ilmiy tadqiqot natijalari dastlab qo’lyozma huquqida bo’lgan hisobot shaklida
tayyorlanadi.
Keyinchalik hisobot materiallari turli matbuot organlarida chop qilinadi.
Amaliy va nazariy jihatdan muhim hisoblangan, o’zida yangilikni saqlagan
ilmiy natijalar monografiya, ilmiy maqola, ilmiy va ilmiy-amaliy anjuman
materiallari shaklida chop etiladi.
Bunda bir qator uslubiy talablarga rioya qilish lozim. Xususan, materialni
bayon etish aniq, izchil va tizimli bo’lishi kerak.
Qo’lyozma matni abzaslarga bo’linadi. Abzas satr boshi bo’lib, u 5 ta harf
joyi tashlangandan keyin boshlanadi. Har bir abzas bir yoki bir nechta hukmlarda
ifodalangan mustaqil fikrni o’z ichiga oladi. Bir butun abzas stalistik va mantiqiy
izchillikni ta’minlaydi, o’qishni osonlashtiradi.
Matnda qaytarishlar bo’lmasligi lozim, faqat bir fikr tugallangandan keyin
boshqa ma’noga ega bo’lgan fikrga o’tiladi.
Jumla va iboralar qisqa, tushunarli va aniq tarzda yoziladi. Tadqiqot
predmetiga oid mavjud nuqtai nazarlar tanqidiy tahlil asosida xolisona ko’rib
chiqiladi.
Matnni raqamlar va ixtiboslar bilan to’ldirib yuborish tavsiya etilmaydi, bu
diqqatni asosiy masaladan chetga tortadi. Ixtibos (matnda keltirilgan asos)
adabiyoti va manbai aniq ko’rsatiladi.

So’z qisqartmalari standart simvollar orqali beriladi. Masalan, 10 tonna 10 tn
yoki 10 t. emas, faqat 10 t (nuqtasiz) shaklida yoziladi. Bunday standart iboralar va
qisqartmalar haqidagi ma’lumot barcha qomusiy va ixtisoslashgan lug’atlarda
mavjud.
Har qanday tugallangan ilmiy ish natijalarini matnga tushirish ma’lum
kompozisiya (tuzilma) asosida amalga oshiriladi. Bunda birinchi navbatda
mantiqiy izchillik va strukturaviy ketma-ketlikka e’tibor berish kerak.
Hisobot, risola yoki maqola yozishda quyidagi strukturaga rioya qilinadi.
Oldin ishni nomi belgilanadi. Ishni nomi sar varaq hisoblangan 1-betga olib
chiqiladi. Shu betda muallif yoki mualliflar familiyalari, lavozimi, vaqt, muassasa
va shahar nomlari yoziladi. Ishni nomi imkoniyat darajasida qisqa, aniq bo’lishi va
bajarilgan ish mazmuniga mos kelishi kerak.
Sar varaqdan keyin mundarija joylashtiriladi. Mundarijada ishning barcha
bo’limlari va qismlari (boblar, paragraflar, raqamlar bilan ifodalangan sahiyaalar),
ularning nomlari belgilanadi.
Ishni kirish qismida tanlangan mavzu dolzarbligi, belgilangan vazifalarni
maqsad va mazmuni asoslanadi, tadqiqot obyekti va predmeti, izlanishning
metodologik bazasi, shu sohadagi yetakchi olimlar qo’lga kiritgan natijalar,
axborot manbalari ko’rsatiladi.
Ishni asosiy qismida qo’lga kirilgan natijalar bayoni, xususan, materiallar
tahlili, tezislar, mmulohazalar, yangi g’oya yoki yondashuv va talqinni
asoslaydigan faktlar va argementlar, umumlashma va xulosalar keltiriladi.
Tadqiqot jarayonida jadvallar va grafik modellardan foydalanishga to’g’ri
keladi. Har bir jadval yoki rasmni nomi va tartib raqami beriladi.
Ishni oxirida xulosa tuzilib, u qo’lga kiritilgan yakuniy natijalarning
mantiqiy umumlashmasini tashkil qiladi. Xulosada qo’lga kiritilgan yangi
natijalarni asoslanganligi ko’rsatiladi, hal etilishi zarur bo’lgan masalalar va
istiqboliy muammolar belgilanadi.
Ilmiy ish salohiyatini namoyish etadigan belgilardan biri uning bibliografik
(adabiyotlardan foydalanish) apparatidir. Bibliografik apparatga qarab, muallifning

o’rganilayotgan muammo bo’yicha kasbiy malakasi va mahorati xususida ma’lum
fikrga kelish mumkin.
Bibliografik apparatning muhim unsurini foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
tashkil qiladi. Adabiyotlar ro’yxatini bir nechta turi - mualliflar familiyalari yoki
boblar, mavzular, nashrlar tartibi bo’yicha, ish mazmunini xususiyatiga qarab;
aralash tuzilmalar va boshqa ko’rinishlarda mavjud .
Ro’yxatda keltirilgan adabiyotlarni qayd qilish qoidasi: muallif familiyasi,
ismi-sharifi, ishni nomi, shahar, nashriyot, nashr etilgan yil, ishni hajmi, agar
to’plam bo’lsa, bo’lim hajmi keltiriladi.
Bajarilgan ish yuzasidan annotasiya va referat tuzishga to’g’ri keladi.
Annotasiya bajarilgan ishni mazmuni, vazifasi, shakli haqidagi qisqacha
ma’lumotdir. Annotasiya axborot funksiyasini bajarib, mazkur ishda nima haqida
mulohaza yuritilayapti, degan savolga javob beradi.
Referet ilmiy ishni qisqartirilgan bayonidir. Unda faktik ma’lumotlar,
mulohazalar va xulosaning qisqacha bayon beriladi. Muallif magistrlik yoki
doktorlik dissertasiyasiga referat yozsa, unda u avtoreferatga aylanadi.
Referat va avtoriferatda mavzu, muammo obyekti va prdmeti, ishni xarakteri
va maqsadi, tadqiqotni uslubiy asoslari, bob va paragraflar mazmuni, qo’lga
kiritilgan natijalar tavsiyalar aks etiladi.
Qo’lyozma ustida ishlashni muhim tomonini tahrir tashkil qiladi. Tahrir
qilishdan maqsad asarda keltirilgan mulohazalarni jamiyat va o’quvchi manfaatlari
nuqtai nazardan tanqidiy baholash va takomillashtirishdir. Bu yerda birinchi
navbatda muallifni o’zi o’z asariga muharrirlik qilishi lozim.

2.Dissertasiya va unga qo’yilgan talablar
Dissetasiya (lot dissertatio – mulohaza, tadqiq) – bu ilmiy kengash majlisida
himoya qilinadigan ilmiy tadqiqotning maxsus shaklidir. U fan doktori va
magistrlik akademik darajasini olish maqsadida bajariladi.
Dissertasiyaning ilmiy va amaliy darajasi ta’lim dasturiga to’liq javob
berishi, ilm-fanning hozirgi zamon muammolarini yechishga, ilmiy-texnik

taraqqiyot va ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga xizmat qilishi kerak. Bu
dissertasion tadqiqot oldiga qo’yilgan asosiy vazifa va talabdir.
Dissertasiya mavzusi muassasaning ilmiy ishlar rejasiga kiritiladi, oliy ta’lim
va ilmiy-tadqiqot muassasi Ilmiy kengashi tomonidash tasdiqlananadi.
Dissertasiyani yozishda muallifdan mustaqil ilmiy izlanishlar olib borish,
kasbiy masalakasini shakllantirish, ilmiy va kasbiy muammolarni hal qilishning
qoida va usullarini bilish, olingan natijalarni amaliyotga tatbiq qila olishga doir
ko’nikmalarga ega bo’lish talab etiladi.
Magistrlik dissertasiyasi oldiga qo’yilgan talabni muhim jihati ishni
yozishdan maqsadda o’z ifodasini topadi. Dissertasiyani tayyorlashdan
maqsadmavzu bo’yicha magistrantning shaxsiy kuzatishlari, tajriba natijalari
jamlangan ilmiy va amaliy ma’lumotlar va dalillarni to’plash, tartibga keltirish,
muammo tahlili va qilingan ijodiy, hamda, ilmiy-uslubiy yechimni bayon qilish,
tadqiqot natijalarini amaliyotga tatbiq qilish bo’yicha tavsiya va takliflar berishdan
iboratdir.
Texnika sohasidagi muammolarga bag’ishlangan dissertasiyalar oldiga
zamonaviy postnoklassik fan va texnologiya darajasida turgan texnologik
jaaryonlarni o’rganish va ishlab chiqish, yuqori unumdorlikka ega bo’lgan mashina
va uskunalar kompleksini yaratish, yangi materiallarni olish, ishlab chiqarishni
avtomatlashtirish va kompyuterlashtirish, hamda, texnikaning muhim nazariy va
funksional muammolarini hal etish kabi vazifalar qo’yiladi.
Tadqiqotdan kutilayotgan samaradorlikni inobatga olib, yuqorida qayd
qilingan vazifalarni yanada konkretlashtiramiz:
- tanlangan mavzu dolzarbligini asoslash;
- sohaga doir ilmiy muammo holatini tahlil qilish;
- muammoning samarali yechimini ilmiy, konstruktorlik, texnologik
va texnik-iqtisodiy jihatdan asoslab berish;
- muammo yechimining patentga loyiqligini aniqlash va patent
sofligini belgilash;

- tadqiqot natijalari bo’yicha xulosalar va takliflarni ishlab chiqish,
hamda, ularni iqtisodiyot va ishlab chiqarishning tegishli tarmoqlarida tatbiq
qilish imkoniyatini aniqlash kerak.
Magistrlik dissertasiyasiga nisbatan belgilangan vazifa va talablarni to’la,
yuqori saviyada bajarish umum qabul qilingan xalqaro talablar va standartlarga
javob beradigan ilmiy ishni tayyorlash va himoya qilish imkoniyatini beradi.

3.Magistrlik dissertasiyasini mazmuni, tarkibiy qismlari va rasmiylashtirish
qoidalari
Magistrlik dissertasiyasi – magistraturada ta’lim alayotgan talabaning
yakunlovchi ishi hisoblanadi. Dissertasi ishi talabaning o’qish davrida egallagan
nazariy va amaliy bilimlari asosida bajarilgan ilmiy tadqiqot ishining natijasidir.
Magistrlik dissertasiyasining mazmuni bajarilgan ishning ijodiy o’ziga
xosligi, muallif bilimi, uning individual tajribasi va qarashlarini ilmiy ifodalanishi
bilan ajralib turishi kerak.
Dissertasiyaga muallif tomonidan ta’riflanish ilmiy mulohazalar, qoidalar,
xulosa va tavsiyalar kiritilib, ular nazariy jihatdan asoslangan va tajribada o’z
tasdig’ini topgan bo’lishi kerak.
Magistrlik dissertasiyasi mantiqan izchil reja asosida yoziladi. mazkur reja
muammo, tadqiq qilish va ilmiy-amaliy masalalarni hal etish yo’llarini ifodalaydi.
Dissertasiya strukturasini ishlab chiqish uchun magistrant izlanish obyekti
va predmetiga doir dastlabki manbalar, adabiyotlar, xorijiy ma’lumotlar, mahalliy,
ilmiy, statistik va boshqa tegishli manbalarni diqqat bilan o’rganib chiqadi.
Tadqiqot loyihasi mutaxassislik kafedrasi yig’ilishida muhokama qilinadi
va dissertasiya mazmuni bo’yicha kerakli taklif va tavsiyalar beriladi. Magistrlik
dissertasiyasi tuzilishi:
- sar varaq, dissertasiyasi tuzilishi; hisoblanabi, qat’iy
belgilangan qoidalar asosida to’ldiriladi 1
;
1 Қаранг: Магистрлик диссертацияси ва унга қўйиладиган талаблар. Услубий
кўрсатмалар. тузувчи Р.М.Эшбўриев. Самарқан., СамДУ нашри, 2007. 22-бет.

- mundarija;
- kirish;
- asosiy qism;
- xulosa va takliflar;
- foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati;
- ilova
Kirish qismini tuzilishi;
- tadqiqot mavzusining dolzarbligi;
- dissertasiyaning maqsadi va vazifalari;
- muammoning ishlanganlik darajasi;
- tadqiqotning ilmiy yangiligi;
- tadqiqot obyekti va predmeti;
- tadqiqotning ilmiy-amaliy ahamiyati;
- foydalanilgan metodologik va uslubiy yondashuvni belgilash -
tadqiqotning nazariy va gipotetik asosi;
- himoyachi olib chiqilgan asosiy g’oyalar, ularning yangiligi;
- tadqiqot natijalarini ilmiy va amaliy ahamiyati
- tadqiqot aprobasiyasi, izlanish natijalarini sinov va
muhokamalardan o’tkazilganligi, nashrlarda e’lon qilinganligi.
Ishning asosiy qismida tadqiq jarayoni bayoni, materiallar tahlili, qo’lga
kiritilgan natijalarni umumlashmalari, yangi fikr va holatlarni asoslaydigan dalillar,
qisqacha xulosa keltiraladi.
Xulosa qismi magistrlik dissertasiyasi umumiy hajmini 10-155 tashkil qlib,
unda tadqiqot natijalari umumlashtiriladi, taklif va tavsiyalar beriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. Hozirgi vaqtda bunday ryo’xatni manba
va adabiyot turlari bo’yicha shaxobchalangan va konkretlashtirilgan tarzda keltirish
qabul qilingan.
Ilova-boshlang’ich ma’lumotlar, diagrammalar, sinov va tatbiq etish
dalolatnomalari va shunga o’xshash materiallar keltirilgan bo’lim.

Magistrlik dissertasiyasi nashriyoti amaliyoti qabul qilingan standartga
muvofiq muqovalangan bo’lishi kerak.
Magistrlik dissertasiyasining umumiy hajmi 70-80 varaq matndan (ilovadan
tashqari) iborat bo’li, A4 (21*29) format qog’ozga kompyuterda 1,5 intervalda
Times nev Roman, 14 shriftda yozilgan bo’ladi. Matning chap tomoni 30 mm.
yuqori 25 mm, o’ng tomoni 15 mm. va quyi tomonida 2125 mm. bo’sh maydon
bo’lishi lozim. Betning tartib raqami sahifaning osti o’rtasiga qo’yiladi.
Magistrlik dissertaisyasini himoya qilishdan oldin tadqiqot mavzusi
bo’yicha kamida bitta ilmiy maqola va mazkur yo’nalish bo’yicha ilmiy-texnikaviy
anjumanlarda ma’ruza bilan qatnashib, tezis va materiallar to’plamida chop
qilinishi lozim.

Xulosa

- Rasmiylashtirilgan ish ijtimoiy qadriyat va intellektual mulkka
aylanadi.
- Dissetasiya (lot dissertatio – mulohaza, tadqiq) – bu ilmiy kengash
majlisida himoya qilinadigan ilmiy tadqiqotning maxsus shaklidir. U fan
doktori va magistrlik akademik darajasini olish maqsadida bajariladi.
- Dissertasiyani tayyorlashdan maqsad-mavzu bo’yicha magistrantning
shaxsiy kuzatishlari, tajriba natijalari jamlangan ilmiy va amaliy
ma’lumotlar va dalillarni to’plash, tartibga keltirish, muammo tahlili va
qilingan ijodiy, hamda, ilmiy-uslubiy yechimni bayon qilish, tadqiqot
natijalarini amaliyotga tatbiq qilish bo’yicha tavsiya va takliflar berishdan
iboratdir.
- Texnika sohasidagi muammolarga bag’ishlangan dissertasiyalar
oldiga zamonaviy postnoklassik fan va texnologiya darajasida turgan
texnologik jaaryonlarni o’rganish va ishlab chiqish, yuqori unumdorlikka
ega bo’lgan mashina va uskunalar kompleksini yaratish, yangi
materiallarni olish, ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va

kompyuterlashtirish, hamda, texnikaning muhim nazariy va funksional
muammolarini hal etish kabi vazifalar qo’yiladi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. O’zbekiston Respublikasining Konstitusiyasi. -T.: “O’zbekiston”, 2019
2. Karimov I.A. Yuqori malakali mutaxassislar taraqqiyot omili. T.: 1995.
3.Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga
quramiz. - Toshkent: ―O’zbekiston , 2017.-491 b. ‖
4. Mirziyoyev. Sh.M. Ilmu ma’rifat, dinu diyonat, bunyodkorlik bilan nom
qozongan xalq (Buxoro viloyati saylovchilar vakillari bilan uchrashuvdagi nutq).
Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. - Toshkent.
“O’zbekiston”. 2017 y.
5. Oliy ma’lumotli mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirishda iqtisodiyot sohalari
va tarmoqlarining ishtirokini yanada kengaytirish chora - tadbirlari to’g’risida.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 27 iyuldagi pq - 3151 - son qarori
6.Alemasov V., Mamadaliyev Sh.O. «Ilmiy tadqiqot: metodologiya, metodika,
ijodiyot» kursidan katta ilmiy xodimlar-izlanuvchilar va mustaqil izlanuvchilar
uchun o’quv qo’llanma – T.: O’zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi,
2015. – 102 b.
7. Azizqulov A.A. Ilmiy ijodiyotida rasionallik va norasionallik:
konseptual tahliliy yondashuvlar: Dis. ... Fal. fan. nom.; O’zR Oliy
va o’rta maxsus ta’lim vazirligi, Alisher Navoiy nomidagi
Samarqand Davlat un-ti. - Samarqand, 2007, 146-b.
8. Davronov Z., M.Primov “Ilmiy tadqiqot metodologiyasi” fanidan O’quv-uslubiy
majmua. – Toshkent: Moliya instituti. – 2014. – 400 bet.
9. Kuznesov I.N. Nauchniye raboti: metodika podgotovki i oformleniya –Minax,
2001.
10. Koxanovsiy V.P. Filosofiya i metodologiya nauki. – Rostov na Donu.: Feniks,
1999. – S 576.

Ilmiy tadqiqot natijalarini rasmiylashtirish va joriy qilinishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish