Imom Motrudiy hayoti va faoliyati - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Imom Motrudiy hayoti va faoliyati

Купить

* MUSTAQIL ISH
FAN: Samarqand tamadduni tarixi
MAVZu: Imom Motrudiy hayoti va
faoliyati

* REJA:
* 1. Imom Motrudiy hayoti
* 2. Imom Motrudiy faoliyati
* 3. Imom Motrudiy asarlari
* 4. Imom Motrudiy haqida rivoyatlar

* Imom Motrudiy hayoti
Ислом оламида “Имамул- уда” ва “Имамул-ҳ
мутакаллимин” ( а йўлида идоятга бошловчи имом,
Ҳ қ ҳ
калом олимларининг имоми) каби шарафли исмлар
ила маш уру манзур бўлган азрати Имом Абу Мансур
ҳ Ҳ
Му аммад ибн Му аммад ал-Мотуридий илмда,
ҳ ҳ
исломда, суннати сонияда ни оятда бе иёс
ҳ қ
хизматлари амда жуда кўп маш ур шогирдлар
ҳ ҳ
етиштирганликлари учун ам катта шу рат
ҳ ҳ
озонганлар. Ўтган тарихнавислар ул зотнинг наслу
қ
насабларини ансорийлардан бири, яъни азрати
Ҳ
Пай амбар (с)нинг Мадина ша рига ижратлари
ғ ҳ ҳ
ва тида, ул зоти шарифни ме мон илган Абу Аюб
қ ҳ қ
Холид ибн Зайд ибн Кулайб ал-Ансорий авлодидан
эканликларини ёзишса-да, ота-оналари ва оилалари
а ида еч бир маълумот беришмаган. Баъзи
ҳ қ ҳ
манбаларда отасининг номини Му аммад эмас, Ма муд
ҳ ҳ
деб келтиришган. Лекин кўпчилик ани манбаларда
қ
отасини Му аммад деб, бобосининг исмини эса
ҳ
Ма муд деб ёзишган.
ҳ

Шундай илиб, алломанинг номлари Му аммад; қ ҳ
куниялари Абу Мансур ва тахаллуслари Мотуридий (яъни,
Мотурид мавзеида ту илганликлари учундир) бўлган. 201
ғ
Шу со анинг охирги тарихчиларидан бўлган Аюб Алининг
ҳ
фикри бўйича, Имом Мотуридий 238 (мил. 852) йил
ту илган дейилишига арамасдан, деярли бош а бирор
ғ қ қ
тарихчилар ту илиш санаси а ида гапиришмаган.
ғ ҳ қ
Кейинги давр манбаларида, масалан, “Ислом” номли
омусий китобда манба кўрсатилмаган олда,
қ ҳ
“Мотуридий 870 йилда ту илган”, деб ёзилган. Чунки
ғ
каромат бўлиб, Имом Бухорий вафот этган йил Олло
ҳ
ислом оламига Имом Мотуридийни берди.
Мотуридийнинг устозларидан бири Му аммад ибн
ҳ
Му отил ар-Розийнинг (248) 862 йилда вафот этганини
қ
исобга олган баъзи тарихчилар унинг шогирди бўлмиш
ҳ
Мотуридийни 100 йил умр кўрган, деб ам ёзишган.
ҳ
Бизнингча, Мотуридий бу кишини ўзига “увайсий” (устоз,
пир) деб абул илган кўринади (увайсий, яъни ўзидан
қ қ
анча олдин вафот этганларни пиру устоз деб эътироф
этиш).

* Imom Motrudiy
faoliyati
Имом Мотуридий ўз аркони ва устозлари бўлмиш бу улу имомлардан илму урфонда ғ
ўзиб кетди ва уларнинг номларини тарихда абадий олдирди. Ва олонки, кофирлар
қ ҳ
билан илмий жи од илишиб, баъзилари ша ид кетишган ул устозлар илмда, амали
ҳ қ ҳ
ассосиётда ва та вода ягонаи замон ва пешвои даврон эдилар. Ул уламоларнинг
ҳ қ
такомиллашувига Имом Аъзамнинг “Ал-фи ул-акбар”, “Ар-рисола”, “Ал-фи ул-
қҳ қҳ
абсод”, “Ал-олим”, “Ал-мутааллим”, “Ал-васия” каби асарлари ва анафия
Ҳ
олимларининг “А оид” усулидаги китоблари асосий манбалар бўлиб хизмат илган.
қ қ

Биро “А оид” усули Имом Мотуридий ижодида ўзгача шакл олган бўлиб, ул зот туфайли қ қ
А оид-а ида со асидаги илмга айланади. Имом Мотуридий тўртта маш ур шогирд
қ қ ҳ ҳ
етиштирганки, уларнинг барчаси имомлик даражасига мушарраф бўлишган. Улар
уйидагилар эди: 1. 340 (951) йилда вафот этган ва ўз исми билан довру таратган
қ ғ
самар андлик Имом Абул осим Ис о ибн Му аммад ибн Исмоилдир; 2. Имом Абул асан
қ Қ ҳ қ ҳ Ҳ
Али ибн Саид ар-Расту фоний (бош а манбаларда бу алломани Мотуридийнинг устози, деб
ғ қ
келтиришгандир). Биз ас-Самъонийнинг манбасига таяндик. 3. 390 (999) йилда вафот этган
Имом Абу Му аммад Абдулкарим ибн Мусо ар-Раздавий. 4. Имом Абу Лайс Бухорий (ас-
ҳ
Самар андий)дир. азрати Имом Мотуридийнинг ушбу шогирдларидан таш ари яна ўнлаб
қ Ҳ қ
сало иятли издошлари ам бўлган.
ҳ ҳ

* Imom Motrudiy asarlari
BAYONI MAXMIL-
MUTAZILA RADDIL
USLIL-
ADULLA
LIL-
KABUL RADDI
TAXSIBUL-
JADAL LIL-
KABUL KITOBUL-
JADAL

Имом Мотуридий ўз аётини ва фаолиятини суннатдан таш ари чи иб, о ишган кишилар ҳ қ қ ғ
муло азаларини синдириш ва ислом а идасини имоя этишга ба ишлаган. Унинг асарлари
ҳ қ ҳ ғ
илму урфонда, чунончи исломий ишлардан бўлмиш фи , усул ва каломда ўта мукаммал
қҳ
эканлигидан далолат бермо да.
қ
Имом Мотуридий ўша ва тларда асосий диний таълимот бўлган мўътазилиянинг барча
қ
муло азаларига жавоб бериб, уларни бобма-боб инкор этди амда уларнинг бешта усулини
ҳ ҳ
усурли деб топди. Мотуридий, мўътазилиялардан бўлган ва улар томонидан “Бутун дунё
қ
имоми” номи берилган Каъбийни (бу шахс Мотуридийнинг замондоши эди) шахсан
адамма- адам кузатди ва унинг амма асарларини усурли топиб, уларни йў а чи арди.
қ қ ҳ қ ққ қ
Мўътазилия маз аби илгари сурган фикр-муло азаларга жавоб бериш ва уларни тар атиш
ҳ ҳ қ
оясида Мотуридий ушбу асарларни ёзган:
ғ
Шу билан бирга азрати Имом Мотуридий тафсир ва калом илмлари со асида ам а ли
Ҳ ҳ ҳ ҳ
суннат усули ила асарлар ёзганлар. Тафсир а идаги китобига “Таъвилоту а ли сунна”
ҳ қ ҳ
(ёки бош ача номи “Ат-таъвилотул-Мотуридия фи баёни усули а ли суннат ва усули
қ ҳ
тав ид”) деб ном берган. Ушбу китоб а ида Хожа Халифа номлик маш ур олим шундай
ҳ ҳ қ ҳ
деган эди: “Бу тенгсиз бир китобдир. атто илми каломда бундан олдин ёзилган
Ҳ
китобларнинг еч бири бунга тенг кела олмайди. Бу китоб бош а китобларга нисбатан
ҳ қ
жуда осон тушунилади ва истифода этилади”.

“ Ножия фир аси” (нажот топувчилар фир аси) қ қ
аталмиш а ли суннат ва жамоатнинг калом
ҳ
илмида икки маз абий равияси мавжуддир. Кези
ҳ
келганда шуни ало ида таъкидламо чи эдикки,
ҳ қ
кейинги ва тларда сунний фир адаги равия ва
қ қ
маз абларни бир-бири билан чалкаштириб
ҳ
юбориш оллари учрамо да. Сунний йўналишда
ҳ қ
тўрт маз аб бордир. Булар анафия, Шофеъия,
ҳ Ҳ
Моликия ва анбалия маз абларидир. Ва икки
Ҳ ҳ
равия мавжуддир: бири анафия маз аби
Ҳ ҳ
замиридаги “Мотуридия” равияси ва иккинчиси
Шофеъия маз аби замиридаги “Ашъария”
ҳ
равиясидир. Демак, Мотуридия ва Ашъария
равияларини еч ачон ушбу тўрт маз аб билан
ҳ қ ҳ
чалкаштириш мумкин эмас. Манбаларда буларни
“равия”, баъзан эса “фир а” деб ёзишган.
қ

Биринчи равия анафия маз абида бўлиб, Ҳ ҳ
асосчиси калом олимлари ва идоятга бошловчилар
ҳ
имоми, ислом а идасини тиклаб тозалаган буюк
қ
ватандошимиз азрати Шайх Абу Мансур Му аммад
Ҳ ҳ
ал-Мотуридий ас-Самар андий бўлиб, бу равия
қ
“Мотуридия” деб аталади. Ва бош ача илиб
қ қ
айтганда, Имом Аъзамнинг маз абига кирувчи
ҳ
суннийларнинг барчаси “Мотуридия” равиясига
тобедирлар. Бу равия Кичик Осиё, Я ин Шар , Ўрта
қ қ
Осиё, Шар ий Туркистон (
қ F арбий Хитой) каби
юртларда устувор ва кенг тар алгандир. Бундан
қ
таш ари Шимолий Африканинг Тунис, ал-Жазоир
қ
мамлакатларигача тар алган бўлиб, та рибан
қ қ
дунёдаги сунний мусулмонларнинг учдан икки
иссасини ташкил этади.
ҳ
Илмий фаолиятнинг бошида Имом Ашъарий ўзининг
ўгай отаси ал-Жуббоний ра барлик илаётган
ҳ қ
мўътазилийлар о имига киради
қ .

Ашъария равияси “Мотуридия” равиясига
нисбатан кенг тар алмаган бўлса-да, калом илми қ
доирасидаги кейинги китобларда асосан Ашъарий
а ида гапирилиб, Мотуридий а ида деярли
ҳ қ ҳ қ
гапирилмайди. Ва олонки, аллома аз-Зубайдий
ҳ
ўзининг “Ит афис-саодатул-мутта ин” номли
ҳ қ
асарида шундай ёзган экан: “А ли суннат вал
ҳ
жамоат а ида гапирилганда, Ашъарий ва
ҳ қ
Мотуридийлар назарда тутиладилар”. Лекин
шунга арамай, ўша ва тларда китобларда
қ қ
Мотуридийга кўп эътибор берилмай, аксинча
Ашъарийга “ислом байро и” унвонлари берилиб,
ғ
сарафроз этилиб келинди. изи и шундаки,
Қ ғ
Мотуридий а ли суннат вал жамоат маз абини
ҳ ҳ
имоя илмиш хусусидаги хизматлари билан
ҳ қ
Ашъарийдан анча илгари ўзларини намоён илган
қ
амда ёшлари ам Ашъарийдан анча му аддамро
ҳ ҳ қ қ
эди. олбуки, Ашъарий мўътазила маз абидан
Ҳ ҳ
етишиб чи ан бўлиб, 40 ёшларига адар ўша
ққ қ
маз абда эдилар
ҳ

Ва яна асосий сабаблардан бири шулки, ўша давр ислом халифалигининг пойтахти бўлган
Ба дод ша ридаги халифа-подшо ларнинг деярли аммалари Шофеъий маз абига мансуб ғ ҳ ҳ ҳ ҳ
эдилар. Шунинг учун ам Шофеъий маз аби замиридаги Ашъария равияси кенг тусда тар ибот
ҳ ҳ ғ
этилар эди. Лекин шуларга арамай, Мотуридия равиясидагилар Туркияда, Эронда,
қ
Аф онистонда, Ўрта Осиё мамлакатларида, инду Покистонда, Шар ий Туркистону
ғ Ҳ қ F арбий
Хитойда ва бош а шар ий мусулмон давлатларида асосий равия исобланади
қ қ ҳ

* Мотуридий фикрича, Илм (Аълим) Олло сифатларидан бири бўлиб, бу сифат ҳ
инсонда ам бўлса (яъни, киши олим бўлса) Олло нинг сифати унга очилади.
ҳ ҳ
Мотуридийнинг бу назарияси Ас-Сабунининг “Кифоя” ва ат-Тафтазонийнинг
“Шар ул-А оид” асарларида катта ба ога сазовор бўлган. Ас-Сабунининг
ҳ қ ҳ
таъкидлашича, Мотуридийнинг бу назарияси унга (Сабунига) маълум каломчи
олимлар айтган назариянинг энг аълоси, энг яхшиси бўлган. Ашъария равиясидан
бўлганларнинг барчаси (алломаи замон Имом Фахруддин Розийдан таш ари)
қ
Ашъарий далилини абул илишади. Имом Фахруддин Розий бу хусусда Имом
қ қ
Мотуридийнинг тарафдори эканлигини ва у билан бирга тафсирсиз равишда Олло и
ҳ
таоло кўринишининг на лий далил билан вожиб бўлганлигига ишонганлигини эълон
қ
илади амда Мотуридия равиясига ўтади. Шунингдек, бу масалалар Мотуридия
қ ҳ
маз аб равиясининг баъзи олимлари Ашъария томонига ўтиб кетишади. Ушбу икки
ҳ
равия ўртасидаги асосий фар нимадан иборат эди? Кейинги давр мутакаллим
қ
олимлари томонидан ўрганилиб, исоблаб чи ишларича, бу ихтилофлар бор-йў и ўн
ҳ қ ғ
учта (13) кичик фар лардан иборат экан, холос. Уларнинг олтитаси нафсий ва
қ
еттитаси лафзий фар экан. Имом Ашъарийнинг назарияси бўйича инсон та дирида
қ қ
бирор эркинлик бўлмай, амма нарсани Олло нинг азалий та дирига бо лайди.
ҳ ҳ қ ғ
Унинг фикрича, инсон ички-ботиний хо ишини (каломи нафси) бош ариши мумкин;
ҳ қ
бунинг му обили бўлган зо ирий сўзларни (каломи лафзий) биринчисидан ажратади.
қ ҳ
Бош ача айтганда, каломи нафсий инсонни ўз хо иши билан пайдо бўлса, каломи
қ ҳ
лафзий Олло томонидан та дир этилгандир.
ҳ қ

Имом Ашъарийнинг назарияси Шофеъийлар маз абида андай шу рат топган бўлса, Имом ҳ қ ҳ
Мотуридийнинг ам назариялари анафий (Имом Аъзам) маз абида шундай шу рат топади.
ҳ Ҳ ҳ ҳ
Кейинчалик бир-бирига жуда я ин бўлган ушбу икки равия, барча сунний о имидаги тўрт
қ қ
маз аблар томонидан бир хил у у ий-шаръий укмга эга бўлганлигини эътироф этишган.
ҳ ҳ қ қ ҳ
А ли суннат вал-жамоат гуру ига кирган “а ли адис” (улар абул илган мабдалар на лий
ҳ ҳ ҳ ҳ қ қ қ
далиллардурким, булар Китоб, суннат ва ижмоъдур) билан бирга Мотуридия ва Ашъария
маз аб-равиялари (улар раъй ва а лий далилларни абул илгандир) дини ислом ва унинг
ҳ қ қ қ
шариатида, демак илму урфон 211 амда маданият-маънавиятда бе иёс хизмат илгандирлар.
ҳ қ қ
Уларни Олло Ўз ра матига сазовор илган бўлсин.
ҳ ҳ қ

* Yig‘ilishda bu mablag‘lardan samarali foydalanish va sarflanishini nazorat qilish masalalari
muhokama qilindi.
* – Kelgusi yildan “Obod mahalla”, “Obod qishloq”, yo‘l qurilishi va boshqa davlat investitsiya
dasturlarini shakllantirish va amalga oshirishning yangi tizimiga o‘tamiz, – dedi davlat rahbari. –
Ushbu dasturlar va xarajatlar faqat va faqat aholi ovoz bergan loyihalarga yo‘naltiriladi.
Prokurorlar esa ajratilayotgan “har bir so‘m”ning o‘z o‘rnida ishlatilishini ta’minlab, nazorat
qilishi lozim.
* Shu bois, yig‘ilishda O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori davlat dasturlari ijrosi yuzasidan
yangi nazorat tizimini joriy etish, talon-torojlik va qonunbuzilishlarning oldini olish,
qurilishlarni ochiq-oshkora tizim asosida amalga oshirish choralari to‘g‘risida axborot berdi.
* Prezidentimiz qurilish jarayonlarini nazorat qilishda aholi ishtirokini kengaytirish, obektlarni
qabul qilish komissiyalariga mahalla raislarini kiritish bo‘yicha ko‘rsatma berdi.
* Kelgusi yil 1 yanvardan boshlab, qiymati 10 milliard so‘mdan yuqori bo‘lgan qurilish obektlariga
xorijiy texnik-nazorat mutaxassislari jalb qilinishi, davlat obektlari bo‘yicha loyiha hujjatlari
“Qurilish resurslari klassifikatori” platformasi asosida ishlab chiqilishi belgilandi. Bu platforma
qurilish materiallari narxlarini yagona tamoyil asosida shakllantirish imkonini beradi.
* Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligiga loyihalar, pudratchilar va qurilish haqidagi
ma’lumotlarning jamoatchilik uchun ochiqligini ta’minlash vazifasi qo‘yildi.

Хулоса илиб айтганда, нафа ат ислом қ қ
тарихнавислари, атто Оврўпо тарихчиларининг
ҳ
ягона фикрлари бўйича ушбу фа и -
қ ҳ
у у шунослар анафия маз абининг энг буюк
ҳ қ қ Ҳ ҳ
имомлари исобланади (Имом Аъзамдан таш ари):
ҳ қ
1.“Китабул-хирож” муаллифи Абу Юсуф Яъ убий
қ
(795 й. ваф.) 2. “Ал-Жомеъ ас-си ар” муаллифи
ғ
Му аммад Шайбоний (804 й. ваф.) 3. “ат-Тав ид”
ҳ ҳ
ва “ат-Таъвилот” муаллифи ал-Мотуридий (944 й.
ваф) 4. “Ал-Мухтасар” муаллифи Имом ал-
удурий (1036 й. ваф.) 5. “Ал- идоя” муаллифи
Қ Ҳ
Бур ониддин Мар иноний (1197 й. ваф.) Бахтли
ҳ ғ
тасодиф (ёки тарихий та озо) шундаким, ушбу
қ
буюк фи имомларининг икки нафари
қҳ
Самар андда яшаб ижод этган ва шу ерда дафн
қ
этилганлар. айратланарлиси, биз уларни
Ҳ
унутдик, абрларининг йў бўлиб кетишига йўл
қ қ
ўйдик, адриятларига бўлган бундай жо илона
қ қ ҳ
муносабатларимизнинг жазосини 70 йил тортдик.

* Imom Motrudiy haqida rivoyatlar
Маш ур тарихчи ва фи шунос олим, муфтий Абу ҳ қҳ
То ирхожанинг ёзишмаларига араганда, Самар анд
ҳ қ қ
ша рининг шимолидаги Бо и Майдон, Бо и Баланд
ҳ ғ ғ
бо лари ва янада адимийро бўлган Мотурид бо и
ғ қ қ ғ
азалдан Оби Ра мат ари и сувидан таъминланиб келган
ҳ ғ
сер осил мавзелар бўлган. Ривоятларга араганда,
ҳ қ
исломнинг фоти лашкарбошиларидан бири утайба ибн
ҳ Қ
Муслим Самар андни фат этгач, “Амири Му ожир”ни
қ ҳ ҳ
(хориждан, арабдан келган амирни) Самар андга оким
қ ҳ
этиб тайинлагач, бу амир Оби Ра мат ари ини Кўхак
ҳ ғ
(Чўпон ота) то ининг жанубий этагидан азиб о изган.
ғ қ қ
Амир Му ожир ушбу ари ни азиётган чо да, ари бошида
ҳ қ қ ғ қ
азрати Хизр учраб, “Нима истайсан?” (Мотуриду?), деб
Ҳ
сўраган. Амир 212 Му ожир: “Сув истайман” (Моуриду)
ҳ
деб жавоб берган. Шундан бери азиб келтирилган ушбу
қ
Оби Ра мат сувидан илк марта су орилган ерларни
ҳ ғ
“Мотурид” деб аташ бошланган экан. Лекин бу мавзе
номини Имом Мотуридий номларидан олинган, деювчилар
ам бўлган. Бу нотў ри бўлиб, бу мавзе номи имом
ҳ ғ
ту илишидан илгари ам мавжуд бўлган.
ғ ҳ

Мотурид мавзеида ( озирги Да бедга борадиган катта йўлнинг шимолида) Имом Абу Мансур ҳ ҳ
Мотуридийнинг бо чалари бўлганки, адимдан “ адамжойи Шайх” номи билан маш ур бўлган.
ғ қ Қ ҳ
Бу бо чада “Лисонул-асфур” деб аталадиган жуда эски бир дарахт бўлар эди. Унинг мевалари
ғ
форс тилида “Забони гунжишк” (яъни, чумчу тили) деб аталади. Ушбу дарахт утлу , му аддас
қ қ ғ қ
исобланиб, хал томонидан зиёрат этиб келинган. Унинг меваларидан тиббиётда кўп яхши
ҳ қ
дорилар тайёрланар эди. Шу ерлик ў имишли Шайх Му аммад ибн Ма муднинг хонадонида
қ ҳ ҳ
ту илган Абу Мансур Мотуридийнинг Мотурид мавзеидаги ушбу бо ларида ул зот кўпинча дарахт
ғ ғ
кўчатларини ўз ўллари билан ўтказар эканлар. Абу То ирхожанинг келтиришича, “ айратул-
қ ҳ Ҳ
фу ахо” асарида ёзилишича, бир куни Шайх Абу Мансур Мотуридий ўз шогирди ёрдамида ток-
қ
узум кўчатлари ўт азар эди. Шу пайт нога он муаззин азон айтади. Шайх ишини тўхтатиб,
қ ҳ
намозни адо этиш ма садида масжидга бормо чи бўладилар, лекин кўчатлардан бироз олгани
қ қ қ
туфайли, олганини ам ўтказишга оши иб, намозга бироз кечикадилар. Шундан сўнг бир йил
қ ҳ қ
ва т ўтгач, юрт подшо и фу ароларнинг ар бирининг бо идан бидъат ичимлик учун узум
қ ҳ қ ҳ ғ
соли ини солади. Имом Мотуридий “Ушбу бидъат соли менинг узум кўчати ўтказишга маш ул
ғ қ ғ
бўлиб, намоз ишини кейинга олдирганим туфайли юз берди”, деб бошларидаги муборак
қ
саллаларини ерга уриб йи лаган эканлар. Бу ривоят Имом Мотуридийнинг эъти оди
ғ қ
кучлилигининг намунасидир. Бош а ривоятда келтирибдиларки, Ба доддаги Аббосийлар
қ ғ
сулоласи халифаларидан бири калом-эъти од масаласи юзасидан бир саволга ислом олами
қ
пойтахти бўлган Ба дод уламоларидан жавоб топа олмагач, Самар андга элчи юбориб, Имом
ғ қ
Мотуридийдан жавоб топишни илтимос илади (Имом 213 Мотуридий аётларининг охирги ўн йил
қ ҳ
давомида Ба додда Ал- о ир (932–934), Ал-Рози (934–940) ва Ал-Му таф Болло (940–944)лар
ғ Қ ҳ қ ҳ
укм сурган бўлиб, улардан бири элчи юборгандирлар). Элчи тинмай от чоптириб, Самар андга
ҳ қ
етиб келади ва Мотурид мавзеига бориб, имомнинг дарвозаларини та илла
қ

Яна бир ривоят илишларича, Имом қ
Мотуридийнинг хотини жуда бадфеъл ва уруш о
қ қ
аёл бўлган экан. Бир куни Шайх тандирга ўт
ўяётган эканлар, хотини жа л билан келиб,
қ ҳ
имомнинг муборак ор аларига беш маротаба
қ
тепади. Имом умрининг охирида бу а да шундай
ҳ қ
деган эканлар: “Ўша беш тепки натижасида беш
асрор пардаси ўртадан кўтарилди ва ўттиз икки
йил рўза тутиб, кечалари бедор ўтказдим, токи
олган икки парда ( ижоб) ўртадан кўтарилиши
қ ҳ
учундир. анийди (ўшанда), яна икки тепки ам
Қ ҳ
тепганда, бунчалик маша ат чекмаган бўлур
ққ
эдим”. Бу ривоят азрати Шайх Мотуридийнинг
Ҳ
сабр- аноатлилиги ва жафокашлигининг ёр ин
қ қ
намунасидир. “Самария” ва “ андия”да Шайх
Қ
Мотуридийнинг со иб каромат, со иб ма омот
ҳ ҳ қ
одатликлари борасида уйидаги ривоятлар
қ
келтирилган:

Самар анд уламолари ва имомнинг ёронлари калом ва фи илмидан дарс олиш учун унинг бо ига келиб қ қҳ ғ
туришар эканлар. иш фасли чи иб, ба ор энди кирай деб турган амал ойида бўлиб ўтган дарс
Қ қ ҳ ҳ
мажлисларидан бирида Имом Мотуридий шогирдларини хушнуд этиш ма садида ўрик дарахтининг бир
қ
катта шохини о ади. Каромат юз бериб, пиши чилик фасли бўлмаса-да, дарахтдан ўриклар ё илиб
қ қ қ ғ
тушади, шогирдлар эса уни еб тўядилар. Яна келтирибдурларким, ул замонда бир золим подшо бўлиб,
хал унинг зулмидан безор бўлиб, Имом Мотуридийга арз 214 билан келишибди. Имом Мотуридий
қ
бо ларидаги дарахт шоини синдириб, камон ясабдилар ва ша арга подшо саройи томонга араб
ғ ҳ ҳ қ
отадилар. Ўша куни золим подшо ўлади, хал унинг зулмидан озод бўлади. Носириддин Ло урий-
ҳ қ ҳ
анафийнинг “Фатвои барахна” асарида келтирилган эканким, Имом уз-замон Абу Мансур Мотуридий
Ҳ
дунёдан кетадиган кечаси етмиш маротаба ожатга чи иб, ар чи анларида та оратларини янгилар
ҳ қ ҳ ққ ҳ
эканлар. Ул зот деган: “Бу кечаси мен дунёдан-дорулфанодан дорулба ога кетаман. Расул алай иссалом
қ ҳ
(яъни, пай амбар) айтганларким, “Дунёдан та орат билан ўтган киши ша идлар аторида бўлади”.
ғ ҳ ҳ қ
Мотуридийнинг вафотларидан кейин бир киши тушида 70 та Буро от унинг ёнида турганини кўрган экан.
қ
Шунда Шайх Мотуридий унга: “Бу ўша илган етмиш та оратимдир”, – деган. Яна бир на л бўйича,
қ ҳ қ
азрати Имом Мотуридий го о-го о айридинлар ма алласига бориб, у ердаги йўлдан адашган а ли
Ҳ ҳ ҳ ғ ҳ ҳ
китобларга “тубу ав-муту” (яъни, тавба илинглар ёки хароб бўлинглар) дер эканлар. Бу сўзни эшитганлар
қ
агар иймонга келмасалар, ўша за отиё ўлар эканлар. Фикри ожизимизча, ушбу охирги ривоят сабабли
ҳ қ
кейинчалик Мотуридий абрлари ва умуман, Чокардиза абристони буткул ер билан текисланиб
қ қ
ташланганлигини а ли илм сезаётган бўлса керак.
ҳ

E’TIBORINGIZ UCHUN
TASHAKKUR

Imom Motrudiy hayoti va faoliyati

Купить

Похожие документы
Harbiy prokuratura
Haroratning hasharotlar hayotidagi roli
Hasharotlar sistematikasi
Haydar Xorazmiyning «Gul va Navro‘z» asari
Hayotning hujayraviy shakllari