Impulsli neytron karotaj - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	661.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	20 Февраль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Impulsli neytron karotaj

Купить

IMPULSLI NEYTRON KAROTAJ

MAVZU: IMPULSLI NEYTRON KAROTAJ REJA: 1. IMPULSLI NEYTRON KAROTAJ USULI HAQIDA 2. IMPULSLI NEYTRON KAROTAJNI O’TKAZISH SXEMASI 3. KAROTAJ ASBOBINING QAYD QILISH SXEMASI

Burg'i qudug'i geologik kesimidagi tog' jinslarini sun'iy neytron usullari bilan o'rganishda quyidagi karotaj usullari keng qo'lllaniladi: Neytronli-gamma karotaj (NGK) Neytron-neytron karotaj (NNK) Neytronlar bo'linishi karotaji (KND) – uran konlarida. Neytronli aktivlash karotaji (NAK) – ma'dan konlarida. Neytron usullarida Burg'i qudug'ida tog' jinslarini, kon ma'danlarini neytronlar bilan ta'sirlantirilib, shu jinslarning yoki ma'danlarning atomlaridan qayta sochilgan gamma nurlar yoki neytronlar o'lchanadi. Quduqlardagi radioaktiv karotaj usullarida qo'llaniluvchi nurlantirishlarning barcha turlaridan neytronli usul uncha katta bo'lmagan singish qobiliyatiga ega, chunki neytronlar,zaryadlanmagan zarracha bo'lgan

O'zaro ta'sir neytronning yadro bilan har bir to'qnashuvida namoyon bo'luvchi yadroviy kuchlar bilan boshqariladi, hamda neytronlarning sochilishi va yutilishiga olib kelishi mumkin, bunda yutilish turli yadroviy reaksiyalar bilan birga kechadi. Neytronlarning sochilishi va yutilishini o'rgana turib, kimyoviy elementlarni identifikatsiya qilish va ularning tog' jinsidagi miqdoriy tarkibini ifodalashi mumkin. Bu neytronlarni quduqlar radiometriyasining eng muhim quroli hisoblanadi. Neytronlarning tutilishida yuzaga keluvchi tarkibiy yadro qo'zg'algan holga keladi va neytronning shiddat bilan urilish energiyasi bilan belgilanuvchi qo'zg'alish darajasiga bog'liq ravishda turli usullar bilan parchalanadi

Neytronlarning tog' jinsi bilan o'zaro ta'siri natijasida kechadigan eng ahamiyatli jarayonlar, noelastik sochilish, elementlar yadrolarida elastik sochilish va tog' jinsini tashkil etuvchi elementlar yadrolarida yutilish (tutilish), odatda boshqa zarralarning ajralishi bilan kechadi. Sochilish noelastik va elastik bo'lishi mumkin. Neytronlarning noelastik sochilishida yadro o'zgarmaydi, biroq qo'zg'algan holga keladi. So'ngra uzatish yadrosi gamma-kvantlarning nurlanishi bilan kechuvchi dastlabki asosiy holatga o'tadi. Noelastik sochilgan neytron ushbu o'zaro ta'sir natijasida uzatish yadrosining qo'zg'algan energiyasiga teng bo'lgan o'z kinetik energiyasining bir qismini uzatib yuboradi. Noelastik sochilish – bo'sag&#39

Tarang sochilishda neytron va yadro o'rtasida yadroning ichki holati o'zgarmagan holda kinetik energiyaning qayta taqsimlanishi sodir bo'ladi, buning natijasida esa tezkor neytron o'z energiyasining bir qismini yo'qotadi va o'z harakatining dastlabki yo'nalishida qandaydir burchak ostida sochiladi. Agar neytronning kinetik energiyasi yadroning kinetik energiyasidan ortiq bo'lsa, u holda sochilgan neytron sekinlashadi, yadro esa tezlashadi, va aksincha. Moddalarning katta qismining tarang sochilish qirqimi faqat tezkor maydonda neytron energiyasiga bog'liq bo'ladi, issiq va oraliq maydonlarda esa deyarli doimiy bo'ladi. Elektron tomonidan energiyani yo'qotish kattaligi neytron va yadroning to'qnashuv turiga, shuningdek bombardimon qilinay

1942 yilda A.I.Zobarovskiy va G.V.Gorshkov neytron zichligini o'rganishga asoslangan, neytron-neytron karotaj usulini yaratdilar. Impulsli Neytron –neytronli karotaj (NNK) – tog' jinslardan sun'iy tez neytronlar o'tishi ta'sirida energiyasini yo'qotgan iliq neytronlar oqimining keskinligini o'lchashga asoslangan. NNKning maqsadi NGK dagi – tarkibida vodorod bo'lgan yuqori g'ovakli jinslarni ajratish. Vodorod miqdorini bu usulda NGKga nisbatan yaxshiroq aniqlaydi (chunki NGK o'lchovlarga tabiiy γ- nurlanish ta'sir etadi). NNK da iliq neytronlar keskinligi Jnm neytron manbaasidan 15-30 yoki 40-60 sm masofalarda o'lchanadi. Bunda o'lchami kichik yoki katta bo'lgan zondlar ishlatiladi.

Karotaj egri chiziqlari

Vodoroddan tashqari neytronlar energiyasini oltingugurt, xlor, kalsiy elementlari ham yaxshi pasaytiradi. Iliq neytronlar keskinligini o'lchash uchun gazsimon ftorli bor bilan to'ldirilgan razryadli sanagich ishlatiladi. Sanagichning kamerasiga iliq neytronlar o'tganda borning yadrosi ularni o'ziga tortadi va sanagichdagi gazni ionlashtiruvchi α- zarrachalari chiqariladi. Natijada, hosil bo'lgan kuchsiz elektr toki kuchaytirilib qayd etiladi. Elektr tokining kuchlanishi neytronlar keskinligiga proporsional bo'ladi. O'lchami kichik bo'lgan zondning NNK diagrammalarida: maksimum bilan yuqori g'ovakli, suvga yoki neftga to'yingan jinslar, xloridli suvlar bilan to'yingan jinslar, rangli ma'danlar belgilanadi.

INNK bo'yicha litologiya, rezervuarlar va to'yinganlikni aniqlash.

Neytron-neytron karotajni o'tkazish sxemasi va burg'i qudug'i zondning sxemasi quyidagicha : Sekin harakatdagi neytronlar indikatorga o'tib, indikatorning yadro reaksiyasini qo'zg'atadi. Yadro reaksiyalari esa, o'z tomonidan radioaktiv ɑ-nurlanishni beradi. Bu ɑ-nurlanish sanagichlariga o'tib, elektr signalga aylanadi. Tuzilgan elektr signal kuchaytirgichda kuchayadi, va kabel orqali yer ustidagi yetkazilib karotaj stantsiyayasida qayd qilinadi. Sekin harakatli neytronlarning zichligi yuqori bo'lsa, elektr signalning kuchi ham katta bo'ladi. Sekin harakatli neytronlarining zichligi burg'i qudug'ida har xil jinslarning yonida bir-biridan farqlanadi. Neytronlar energiyasiga ko'ra neytron-neytron karotaj bir nechta usullarga bo'linadi.

INNK bo'ylab suyuqlik kontaktlarining harakatini nazorat qilish.

Neytronli aktivlash karotaji Neytronli aktivlash (faollashtiruvchi) karotaji (NAK) yoki hosil qilingan faollik usuli (NAK) geofizikaviy dala tadqiqotlarida deyarli qo'llanilmaydi, ushbu usul quduqlarda tadqiqotlar olib borish uchun, ya'ni faollashtirilgan karotaj (FK) uchun ishlab chiqilgan, bunda quduq ichidagi jinslarni faollashtirish tezkor hamda sekin neytronlar yordamida amalga oshirilishi mumkin. Neytronli aktivlash karotajini o’tqazish, laboratoriya sharoitida hosil qilingan faollikni o'rganishga nisbatan bir necha marotaba murakkabroqdir. Izotoplarni alohida aniqlash, ularning yarim parchalanish davrlari o'rtasidagi farqlarni qo'llagan holda γ -nurlanishga ko'ra amalga oshiriladi. Hosil qilingan faollik hamda quduqdagi o'rganilayotgan izotop o'rtasi

NAK natijalariga shuningdek quduq diametri va oraliq (quduq va zond o’rtasidagi) zonaning (gilli po'st, kavak, mustahkamlovchi quvur) mavjudligi ham ta'sir ko'rsatadi. NAKni ayni vaqtda ma'dan konlarida ftor, mis, marganesni aniqlash hamda alyuminiy tarkibini o'rganish maqsadida qo'llaniladi. NAK shuningdek neft konlarida xlor, marganes, natriylarning faolligiga ko'ra suv-neft o'zaro ta'sirini aniqlash maqsadida ham qo'llaniladi. NAK usulini qo'llash chuqurligi uncha katta emas, vaholanki tezkor neytronli NAK chuqurligi, issiqlik vositasidagi NAk usulidan kamroq, shu sababli yuqorida sanab o'tilgan quduq sharoitlari, faollashtirish uchun tezkor neytronlar qo'llaniladigan karotaj natijalariga ko'proq ta'sir ko'rsatadi. Zondnin

G'ovaklikning damping omiliga nisbatan grafigi.

Neytronli gamma karotajning chuqurligi bilan qiyoslaganda 20 sm zondlanganda NAKning chuqurligi 10 – 20% ga kamroq (sekinlashtirilgan neytronlar yordamida faollashtirilganda). Tezkor neytronlar yordamidagi NAK chuqurligi bundan ham kam. Zamonaviy karotaj uskunalarida neytronlar manbai sifatida manbalar bo'limida aytib o'tilganlardan tashqari HT-10 14MeV gacha quvvatga ega bo'lgan (ИНT-4) impulsli neytronli naycha, shuningdek CO-1 neytronli ko'paytirgich qo'llaniladi. Jinslarning hosil qilingan faolligini quduqlarda o'lchash uchun radioaktiv karotaj uchun mo'ljallangan standart apparatura yordamida amalga oshiriladi. Biroq radiatsiya qamrovli γ- nurlanishning spektral tarkibini o'rganish uchun qo'llanladigan ko'p kanalli impulslar tahlillagichiga ega

Karotaj nuqtali o'lchash bo’yicha yoki gilzaning quduq bo'ylab uzluksiz harakatiga ko'ra amalga oshiriladi. Nuqtali NAK da jins neytronlar bilan nurlantiriladi, so'ngra aynan shu nuqtaga γ-nurlanish detektori o'rnatiladi va hosil qilingan γ- faollik o'lchanadi. Ushbu usul faollikning yuqori bo'lmagan kesimlari izotoplarini aniqlashda yoki hosil bo'lgan izotoplarning yarim parchlanish davri yetarli darajada katta bo'lganda qo'llaniladi. Harakatdagi FK jinslar va ma'danlarda faollikning yuqori kesimlariga ega bo'lgan izotoplar miqdorini o'rganishda yoki hosil bo'luvchi izotop kichik yarim parchalanish davriga (bir necha daqiqa) ega bo'lgan. FKning bu kabi ko'rinishida manbaa va detektor, o'rganilayotgan izotopning yarim par

Uzluksiz karotajda odatda faolligi 3 Ki atrofida bo'lgan, γ- kvantlar detektoridan 1,2-2 m masofada (jinslardagi vodorod miqdoriga bog'liq ravishda) joylashgan faollik manbasi qo'llaniladi, bundan maqsad uskunaning ko'rsatkichlariga γ-nurlanish manbasining va radiatsion tutish γ- nurlanishining ta'sirini yo'qotish maqsadida amalga oshiriladi. Nuqtali kartoajda faolligi 10 Ki atrofida bo'lgan neytronlar manbalari qo'llaniladi. Radiatsion tutish γ- nurlanishi hamda ortiqcha γ- nurlanishini yo'qotish uchun neytronlar manbasini zonddan maxsus shtangga olib chiqiladi va uni detektordan 2-4 m masofa uzoqlikda joylashtiriladi.

Karotajning boshqa turlari kabi uskunani avvaldan qiziqtirayotgan tarkibga ega bo'lgan quduqda ma'dan va jinsdagi boshqa elementlarni etalonlanadi. Etalonlovchi bog'liqlik odatda to'g'ri chiziqli grafikni aks ettiradi. &#55349;&#56380;&#55349;&#56398; =&#55349;&#56382;&#55349;&#56374;&#55349;&#56421; bunda, tahlil qilinayotgan element miqdori; &#55349;&#56374;&#55349;&#56421; Ia – imp/daqiqadagi faollik; K – NAKning neytronlar manbasining quvvati 1 neytr/sek.ga teng bo'lganda 0&#55349;&#57088; tahlil qilinayotgan elementning kontsentratsiyasi 1% ga teng bo'lgan imp/min.da ifodalanuvchi qayta hisoblash koeffitsienti. Tajribadan ma’lum bo’lishicha, qayta hisoblash koeffitsienti ma'dan foydali qazilmalarining turli konlari uchun turlicha qiymatga ega. Faqatgin

Neytronli – gamma karotaj (NGK) 1941 yilda mashhur Sobiq ittifoq fizigi Bruno Pontekorvo neytron gamma karotaj usulini ishlab chiqdi va undan quduq kesimini o'rganishda foydalanishni taklif qildi. Neytronli – gamma karotaj (NGK) – tog' jinslarini neytron – nurlanish ta'sirida hosil bo'lgan ikkilamchi γ- kvantlar keskinligini o'lchashga asoslangan. NGK jinslarda vodorod borligi, ularning g'ovakligi va quduqlarning texnik holatini o’rganish uchun qo'llaniladi. Neytronlarning bir onli bo’linishi usuli karotaji – KNDm Uran ma'danli obyektlarda qidiruv va ekspluatatsiya bosqichida, radioaktiv ma’danlarni yer ostidan suyuqlik orqali eritib olish usulida quduqlarda to'g'ridan to'g'ri uranni aniqlashda qo'llaniladi. Bu uslda neytronlar oniy bo&#

XULOSA Shunday qilib, KNDm qo'llanilgan holda, ya'ni yer qa'rida uranning mavjudligini aniqlashning to’g’ridan-to’g’ri karotaj usuli qo’llanilgan holda ma’dan qatlamlaridagi uran zaxiralarini hisoblash uchun qo’llaniladigan ma’danli kesimlarning dastlabki ko’rsatkichlariga ko’ra ma'lumotlar olish tezkorligi oshadi,razvedka ishlarini tashkil qilish uchun mehnat sarf-xarajatlari pasayadi, uranni qazib olishning texnologik jarayonlarini nazorat qilish tezkorligi va sifati ortadi.NAK- usuli flyuorit, apatit va fosforit, hamda alyumin xom ashyosi (boksit) konlarida burg'i quduqlaridagi geofizik tadqiqotlarning asosiy usuli hisoblanadi NAK usuli bilan birga boshqa radioaktiv karotaj usullari va kavernometriya usulini qo'llash lozim.Neytron –neytronli karotaj (NNK) – tog&

E’TIBORINGIZ UCHUN KATTA RAXMAT.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar