Infologik va Relatsion model - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	525.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Infologik va Relatsion model

Купить

Infologik va Relatsion model
Reja:
1.Infologik model
2.Relatsion model
3.Ma’lumotlar bazasi
4.Infologik model

Infologik model, ma'lumotlar modellash va ma'lumotlar analitikasi sohasida
ishlatiladigan bir konseptdir. Bu model, ma'lumotlarni tahlil qilish va tahlil
natijalarini o'rganishning bir usuli sifatida foydalaniladi.
Infologik model, bir organizatsiya yoki tizimning ma'lumotlarini tahlil qilish
uchun strukturalanishni ta'minlayadi. U ma'lumotlar orqali olingan tahlil
natijalarini o'rganish va ma'lumotlar bilan ishlashning o'ziga xos yo'nalishlarini
aniqlash imkonini beradi.
Bu modelning asosiy qismlari quyidagilardan iborat bo'lishi mumkin:
1. Ma'lumotlar manzili: Infologik modelning asosiy qismi ma'lumotlar
manzilidir. Bu manzil, ma'lumotlarning olingan va saqlangan joyini ifodalaydi.
Ma'lumotlar manzili, ma'lumotlar bazalari, elektronik qog'ozlar, web-saytlar,
ma'lumotlar almashinuvlaridan olinadigan ma'lumotlar va boshqalar kabi
manbalarni o'z ichiga oladi.
2. Ma'lumotlar obyektlari: Infologik modelda, ma'lumotlar obyektlari
ma'lumotlar manzilidagi elementlarni tashkil etadi. Bu obyektlar ma'lumotlar
bazasidagi tablitsal yozuvlar, fayllar, rasm fayllari, ma'lumotlar to'plamlari kabi
tarkibiy elementlarga misol qilinadi.
3. Ma'lumotlar operatsiyalari: Infologik modelda ma'lumotlarga amal qilish
uchun bajariladigan amallar yoki operatsiyalar ifodalangan. Bu operatsiyalar
ma'lumotlarni o'qish, yozish, yangilash, o'chirish, qidirish, filtirlash, tahlil qilish,
tuzilishlarni o'rnatish va boshqalar kabi mavjud bo'lishi mumkin.
4. Ma'lumotlar aloqasi: Infologik modelning bir qismi, ma'lumotlarning bir-biri
bilan bog'liqligini ifodalaydi. Bu aloqa, ma'lumotlarni bog'lash, ma'lumotlarni
o'zgartirish, ma'lumotlarni qo'shish va boshqalar kabi ma'lumotlar o'rtasidagi
bog'liqlarni ifodalaydi.
Infologik model ma'lumotlarni tahlil qilish va ma'lumotlar bilan ishlashning
tuzilishini yashiradi. U organizatsiyalar uchun ma'lumotlar analitikasi va
ma'lumotlardan foydalanishda qo'llaniladi. Infologik model, ma'lumotlarni tahlil
qilish va ma'lumotlardan foydalanishning o'zaro bog'liqlikni tushuntirishda yordam

beradi.
1.1 - rasm.
1.2 - rasm.

1.3 - rasm.
Relatsion model
Relatsion model, ma'lumotlar bazalarini tuzishning asosiy konsepti bo'lib,
ma'lumotlar bazalarini qayta ishlash, ma'lumotlarni saqlash va ulardan
foydalanishni tashkil qilish uchun ishlatiladi. Relatsion model, Edgar F. Codd
tomonidan 1970-yillarda ishlab chiqilgan bo'lib, ma'lumotlar bazalarining dastlabki
standart modeli sifatida ma'lumotlar sohasida keng tarqalgan bo'ldi.
Relatsion modelda ma'lumotlar jadvallar (table) shaklida ifodalangan. Har bir
jadval, ustunlar (columns) va qatorlardan (rows) iborat bo'lib, har bir ustun
ma'lumotlar turi (attribute)ni ifodalaydi va har bir qator ma'lumotlar qatorini
(tuple) ifodalaydi. Jadvaldagi har bir ustun ma'lumotlar turi (attribute)ning nomi
bilan nomlangan, va har bir qator esa shunday ustunlar ustida ma'lumotlarni o'z
ichiga oladi.
Relatsion modelning asosiy xususiyatlari:
1. Javobgarlik (Reliability): Relatsion modelda ma'lumotlar qat'iylik va to'liqlik
prinsiplari asosida saqlanadi. Bunda, ma'lumotlar bazalarida ma'lumotlar sifatli,
to'liq va o'zgarmasligi ta'minlanadi.

2. O'zaro bog'liq ma'lumotlar: Relatsion modelda ma'lumotlar o'zaro bog'liqligi
ifodalaydi. Ma'lumotlar bazalari orqali qo'shimcha ma'lumotlarni qo'shish,
yangilash va o'chirish oson bo'ladi.
3. SQL tilidan foydalanish: Relatsion model bilan ma'lumotlarni boshqarishda
SQL (Structured Query Language) ishlatiladi. SQL, ma'lumotlar bazalariga so'rov
yuborish, ma'lumotlarni izlash, tahlil qilish, tuzilishlarni o'rnatish va boshqalar
kabi amallarni bajarishda yordam beradi.
4. Tahlil natijalar: Relatsion model, ma'lumotlardan tahlil natijalarini olishga
imkon beradi. SQL so'rovlari orqali ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlardan
foydalanish, ularni filtrlash, jadval bilan birlashtirish, tahlil qilish va statistic
analizlarini bajarish imkonini beradi.
Relatsion model, ma'lumotlar bazalarini tuzishning keng tarqalgan standart
modeli bo'lib, shu kabi ma'lumotlar bazalarining ishlab chiqilishida, ma'lumotlarni
saqlashda va ular bilan ishlashda keng qo'llaniladi. Relatsion model, sodda va
samarali ma'lumotlarni tashkil etishga imkon beradi va bugun ham ma'lumotlar
bazalarining asosiy qismi sifatida ishlatilmoqda.

2.1 - rasm.
2.2 - rasm.

2.3 - rasm.
2.4 - rasm.

Ma’lumotlar bazasi
Ma'lumotlar bazasi (inglizcha: database) ma'lumotlar to'plamini tuzish, saqlash,
boshqarish va ulardan foydalanish imkonini beruvchi tuzilmadir. Ma'lumotlar
bazasi, bilgilar tuzilishini, ma'lumotlar bilan ishlashni va ulardan foydalanishni
tashkil etadi.
Ma'lumotlar bazasi quyidagi asosiy xususiyatlarga ega bo'ladi:
1. Ma'lumotlar saqlash: Ma'lumotlar bazasida ma'lumotlar strukturali tarzda
saqlanadi. Uning asosiy birliklari jadval (table) deb nomlanadi. Jadval, ustunlar
(columns) va qatorlardan (rows) iborat bo'lib, har bir ustun ma'lumotlar turi
(attribute)ni ifodalaydi va har bir qator esa ma'lumotlar qatorini (tuple) ifodalaydi.
Jadvalar orqali ma'lumotlar to'plamlari saqlanadi.
2. Ma'lumotlarga kirish: Ma'lumotlar bazasiga ma'lumotlarga kirish,
ma'lumotlarni qo'shish, o'zgartirish va o'chirish imkonini beruvchi amallar bilan
amalga oshiriladi. Bu amallar SQL (Structured Query Language) yordamida
bajariladi.
3. Bo'shlang'ich ma'lumotlar: Ma'lumotlar bazasida ma'lumotlarni saqlashdan
oldin bo'shlang'ich ma'lumotlar (initial data) kiritiladi. Bu ma'lumotlar asosida
jadvalar tuzilishi va ulardan foydalanishni boshlash mumkin.
4. Ma'lumotlarni boshqarish: Ma'lumotlar bazasida ma'lumotlarni qidirish,
tartiblash, filtratsiya qilish, tahlil qilish, ma'lumotlarni yangilash va o'chirish,
jadval bilan birlashtirish, statistik analizlarini bajarish kabi bir nechta amallar
bajarish imkonini beruvchi funksiyalar mavjud.
5. Ma'lumotlar xavfsizligi: Ma'lumotlar bazasida ma'lumotlarni himoya qilish
uchun xavfsizlik tizimlari o'rnatiladi. Ma'lumotlar bazasiga kirishni cheklash,
foydalanuvchilar orasida ro'yxatdan o'tkazish, ma'lumotlar saqlashda shifrlash va
boshqalar kabi xavfsizlik chikkalaridan foydalaniladi.

Ma'lumotlar bazalari turli turlari mavjud, masalan, relatsion ma'lumotlar
bazasi, ob'ekt ma'lumotlar bazasi, ierarkhik ma'lumotlar bazasi, dokument
ma'lumotlar bazasi va boshqalar. Har bir ma'lumotlar bazasi turi o'z o'ziga xos
xususiyatlarga ega bo'lib, uning maqsad va talablari bo'yicha tanlash kerak.
Ma'lumotlar bazasi tuzishda amalga oshiriladigan usullar va platformalar ham
mavjud, masalan, Oracle, MySQL, SQL Server, PostgreSQL, MongoDB kabi.
Ma'lumotlar bazasi, tashqi tizimlar, bizneslar, veb-saytlar, mobil ilovalar,
ma'lumot analitikasi tizimlari va boshqa ko'plab sohalarda ma'lumotlardan
foydalanishning asosiy qismi hisoblanadi.
--To'rtta jadval uchun TABLE iboralarini yaratdik.
CREATE TABLE Product (
maker CHAR(1),
model INT,
prodType VARCHAR(7),
price INT,
inventory INT,
PRIMARY KEY (model),
CHECK (prodType IN ('PC', 'laptop', 'printer'))
);
3.1 - rasm.
CREATE TABLE PC (
model INT,
speed FLOAT,

ram INT,
hd INT,
PRIMARY KEY (model),
FOREIGN KEY (model) REFERENCES Product(model) ON DELETE
CASCADE ON UPDATE CASCADE
);
CREATE TABLE Laptop (
model INT,
speed FLOAT,
ram INT,
hd INT,
screen FLOAT,
PRIMARY KEY (model),
FOREIGN KEY (model) REFERENCES Product(model) ON DELETE
CASCADE ON UPDATE CASCADE
);
CREATE TABLE Printer (
model INT,
color BIT NOT NULL,
printerType VARCHAR(7),
PRIMARY KEY (model),
FOREIGN KEY (model) REFERENCES Product(model) ON DELETE
CASCADE ON UPDATE CASCADE,
CHECK (printerType IN ('laser', 'ink-jet'))
);

CREATE TABLE Orders (
orderNumber int,
model int,
price int,
cashier varchar(20),
PRIMARY KEY (orderNumber, model),
FOREIGN KEY (model) REFERENCES Product(model) ON DELETE
CASCADE ON UPDATE CASCADE
);

Infologik va Relatsion model

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish