Информация о документе

Цена 12000UZS
Размер 127.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 06 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Informatika va axborot texnologiyalari fanidan o‘quv mashg‘ulotlarini tashkil etish va o‘tkazish metodikasi

Купить
Informatika va axborot texnologiyalari fanidan o’quv mashg’ulotlarini tashkil etish va o’tkazish metodikasi Mundarija: Kirish… …………………………………………………………………………..3 I-BOB 1. Informatika va axborot texnologiyalari fani tarixi va rivojlanish bosqichlari ………………………………………………..……………..…………4 1.1 Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘qitishning maqsad va vazifalari ……………………………………………………………..7 II-BOB 2. Informatika va axborot texnologiyalari . …………………….……9 2.1 Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish nazariyasi va metodikasi ………………………………………………..…………11 Xulosa ………………………..………………………..…………………………16 Foydalanilgan adabiyotlar ………………………..……………………………..17 Ilovalar ………………………..………………………..…………………………18 1 Kirish Mamlakatimiz jahonning taraqqiy etgan mamlakatlari qatoridan joy olishida ta’lim tizimini isloh etilishi alohida ahamiyat kasb etadi «Xalqning boy intellektual merosi va umumbashariy qadriyatlar asosida zamonaviy madaniyat, iqtisodiyot, fan, texnika va texnologiyalarning yutuqlari asosida kadrlar tayyorlashning tizimini shakllantirish O’zbekiston taraqqiyotining muhim sharti» ekanligi “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”da alohida qayd qilingan. Mamlakatimiz ta’lim tizimida o’quv jarayonini texnologiyalashtirish natijasida uzluksiz ta’lim va davlat standartlarini kafolatli amalga oshirishga zamin yaratildi. Bu imkoniyatlarni hayotga tadbiq etish ko’p qirrali muammo bo’lib, ta’lim tizimining har bir bosqichida, shu jumladan, umumta’lim maktablarida fanlarning mazmunini talab darajaga yetkazish va o’ziga xos o’qitish metodikasini yaratishni taqozo etadi. Umumta’lim maktablarida Informatika fanining o’qitilishi o’quvchirning ta’limiy, tarbiyaviy va kasbiy tayyorgarligidagi ahamiyati yuqori bo’lib, keyingi kasbiy faoliyatlarida albatta kompyuterlar yordamida amaliy ishlarni bajarishlariga to’g’ri keladi. Buning uchun o’quvchilarning informatikadan olgan bilim va 2 ko’nikmalari, kompyuterning amaliy dasturlaridan foydalanish darajasi yuqori bo’lishi lozim. Shu bois «Informatika» fanini o’qitish, amaliy dasturlardan foydalana olishga o’rgatish, «Informatika» umumta’lim fanining mavzulari mazmunini belgilash, shu mazmunga mos o’quv-metodik materiallar ishlab chiqish va o’quvchilarga zamonaviy o’qitish metodlaridan foydalanib etkazib berish mazkur bitiruv malakaviy ishining asosini tashkil qiladi. Shu sababli umumta’lim maktablarida "Informatika" fanini o’qitish metodikasiga bag’ishlangan ushbu bitiruv malakaviy ish dolzarb tadqiqotlardan hisoblanadi. 3 I-Bob Informatika va axborot texnologiyalari fani tarixi va rivojlanish bosqichlari. Informatika– bu insoniyat faoliyatining bir sohasi bo`lib, u axborotni hosil qilish, saqlash va kompyuter yordamida uni qayta ishlash, shu bilan bir qatorda tatbiq muhiti bilan o`zaro bog`liq bo`lgan jarayonlarning aloqadorligini o`z ichiga oladi. «Informatika» so`zi dastlab, XIX asrning 60 – yillarida Frantsiyada vujudga keldi. U informatsiya (information) va avtomatika (automatique) so`zlarini birlashtirishidan hosil bo`lib, «ma’lumotlarni avtomatik qayta ishlash» degan ma’noni bildiradi. Ingliz tilida gaplashadigan mamlakatlarda u kompyuter fani (Computer science) deb ataladi. Mustaqil fan sifatida informatika XX asrning 40 – yillar oxirida texnika, biologiya, ijtimoiy va boshqa sohalarda boshqarishning umumiy printsiplari haqidagi fan – kibernetika fani bazasida vujudga keldi . Informatikaning asosiy vazifasi – axborotni qayta ishlashning yangi usullari va vositalarini yaratish hamda ularni amaliyotda qo`llashdan iboratdir. Informatika quyidagi masalalarni yechadi:  ixtiyoriy axborot jarayonlarini tekshirish;  axborot jarayonlarini tekshirish natijasida olingan bazani qayta ishlash uchun eng yangi texnika va texnologiyalarni yaratish;  jamiyatning barcha sohalarida kompyuter texnikasi va texnologiyasidan unumli foydalanishning ilmiy va muhandislik muammolarini yechishni yaratish hamda ularni tatbiq etish. Shartli ravishda informatikani uchta o`zaro bog`liq qismga bo`lish mumkin: Informatika keng ma’noda fan, texnika va ishlab chiqarish, ya’ni inson faoliyatining barcha sohalarida axborotni kompyuter va telekommunikatsiyalar yordamida qayta ishlash, saqlash, uzatish bilan bog`liq bo`lgan yagona sohadir. 4 Informatika ham xuddi fundamental fanlar singari kompyuterlar texnologiyasi bazasidan ixtiyoriy ob’ektlarni boshqarish jarayonlarning axborot ta’minoti metodologiyalarini, tatbiqiy predmet sifatida esa insonning konkret ishlab chiqarish faoliyati doirasida axborot tizimlarini yaratish bilan shug`ullanadi. Informatikaning asosiy tushunchalaridan biri bu axborot dir. Axborot so`zi lotincha «information» so`zidan kelib chiqqan bo`lib, tushuntirish, tanishtirish, bayon etish degan ma’nolarni anglatadi. Axborot – bu odamlar orasidagi, odamlar bilan EHMlar orasidagi, jonli va jonsiz tabiat orasidagi ma’lumot almashinuvi bo`lib, keng ma’noda ilmiy tushunchadir. Insonning butun faoliyati u yoki bu holda axborotni olish va undan foydalanish bilan bog`langan. Kitob o`qiganda, rasmni qarab chiqayotganda biz axborotni eslab qolamiz va yig`amiz. Xat yozamizmi, telefonda gaplashamizmi – biz axborotni uning egasiga yoki suhbatdoshimizga uzatamiz, undan qabul qilamiz. Har qanday masalani yechayotganda biz axborotni ishlaymiz: masala shartida keltirilgan axborotni o`rganib, uni yechamiz. Axborotni ma’lum maqsadda ishlash jarayonlari hayot kabi juda qadimdan mavjuddir. Hech qanday tirik mavjudot o`zining genetic kodini saqlamasdan, tashqaridan axborot olmasdan va uni ishlamasdan mavjud bo`laolmaydi va rivojlana olmaydi. Axborotni ifodalash va saqlash zarurati nutq, yozuv va tasviriy san’atning paydo bo`lishiga olib keldi. Axborotni uzatish va tarqatish zarurati kitob bosish, tovushlarni yozish, videotasvirga olish va h.k. texnik qurilmalarning paydo bo`lishiga olib keldi. Axborot bu – aniq va amalda ishlatiladigan xabardir. Axborot asosan 3 xossadan iorat bo`lishi kerak: chin, to`liq va ma’lum ma’noda qimmatli. 5 O`z navbatida, xabar – axborotni tasvirlash shakli bo`lib, u nutq, matn, tasvir, grafik, jadval, videotasvir, tovush va h.k. ko`rinishlarda ifodalanadi. Ko`p hollarda axborot o`rnida berilganlar degan ancha farq qiluvchi jumla ishlatiladi. Berilganlar xabarlar, kuzatishlar natijalarini o`z ichiga oladi. Biror zaruriyat bo`yicha imkoniyat tug`ilganda, masalan, narsa to`g`risidagi bilimini oshirish paytida u axborotga aylanadi. Axborotning amalda qo`llanilishining zarur sharti uning o`z vaqtidaliligi va adekvatliligidir. Adekvatlik – bu olingan axborot asosida qurilgan obrazning haqiqiy ob’ektga qanchalik mosligini beradi va u uchta formada ifodalanadi: Sintatik adekvatlilik – bu axborotni uzatish tezligi, aniqliligi, kodlashtirish tizimi, tashqi ta’sirlarning mavjudligi va shu kabi jarayonlardan iborat. Semantik adekvatlilik – uzatiladigan axborotning ma’naviy tarkibi, ob’ekt obraziga va real ko`rinishiga mos kelishliligi hisobga olinadi. Prigmatik adekvatlilik – olingan axborotning asosiy boshqariladigan jarayon bilan mos kelishini belgilaydi. Bularni yanada yaxshiroq tasavvur etish uchun hayotiy bir misol olamiz. Faraz qilaylik, siz biror ko`rgazmaga taklifnoma oldingiz. Bu taklifnomada ko`rgazma bo`ladigan vaqt, joyi, ishtirokchilar tarkibi to`g`risidagi ma’lumotlar bo`lishi mumkin. Agar ko`rgazma yopilgandan so`ng bu taklifnomani olganingizda u sizga kerak bo`lmay qolardi. O`z vaqtida emasligi sababli undan foydalanib bo`lmaydi. Sintaktik adekvatliligi talablarini bajarish uchun taklifnoma varaqasi butun bo`lishi, qattiq qog`ozdan tayyorlanganligi, shriftlarning oson o`qiladiganligi va shu kabilar. Ya’ni, bu yerda biz faqat axborotni uzatish jarayoni to`g`risida bosh qotiramiz va unda nima yozilganligi bizni qiziqtirmaydi. 6 Semantik adekvatliligi bizdan taklifnomadagi xabarning haqiqatga mos kelishini talab qiladi.Ko`rgazma manzili, ishtirokchilar nomlari, tadbirning bo`lish vaqti kabilar mos kelishi tekshiriladi Pragmatik adekvatliligi taklifnomadagi ma’lumotlarning foydaliligi bilan aniqlanadi. Ya’ni, taklifnomadan foydalanib, kerakli ko`rgazma zalini tez va vaqtida topa olsangiz – o`z vaqtingizni tejagan va asablaringizni asragan bo`lasiz. 1.1. Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘qitishning maqsad va vazifalari O‘rta ta’limda informatika va axborot texnologiyalari o‘quv fanini o‘qitishning asosiy maqsadi – o‘sib kelayotgan avlodni zamonaviy axborot texnologiya vositalari bilan ishlash malakalari, mustaqil, mantiqiy va algoritmik fikrlash qobiliyatini rivojlantirishdan iborat va olgan bilimlarini hayotda tatbiq etishga o‘rgatishdan iborat. O‘rta ta’limda informatika va axborot texnologiyalari ta’limining asosiy vazifalari:  o‘quvchilarga axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va ularni amaliyotda qo‘llash haqida bilimlar berish;  kompyuterda masalalar yechish texnologiyalari va asosiy bosqichlarini ketma-ketlikda to‘g‘ri bajara olish;  algoritmik tuzilmalarni, algoritmlash va dasturlash asoslari haqida bilim berish;  kompyuterning dasturiy ta’minoti va ularning imkoniyatlarini ajrata bilish hamda amaliyotda qo‘llay olishga o‘rgatish;  o‘quvchilarni aqliy rivojlantirish, ularning ilmiy dunyoqarashini kengaytirish, mantiqiy fikrlash qobiliyatini shakllantirish; 7 axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish madaniyatini o‘rgatib borish orqali ularda umuminsoniy qadriyatlarga rioya etishni rivojlantirishga qaratilgan va ta’lim- tarbiya olishning keyingi bosqichlarida davom ettirishlari uchun zarur bo‘lgan tayanch kompetensiyalarni shakllantirish. Umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida informatika va axborot texnologiyalari ta’limining asosiy vazifalari :  inson kamoloti va jamiyat taraqqiyotida informatika va axborot texnologiyalarining ahamiyatini anglash;  o‘quvchilarga axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va ularni amaliyotda qo‘llash haqida bilimlar berish;  kompyuterda masalalar yechish texnologiyalari va asosiy bosqichlarini ketma-ketlikda to‘g‘ri bajarishga o‘rgatish;  algoritmik tuzilmalar, algoritmlash va dasturlash asoslari haqida bilim berish;  kompyuterning dasturiy ta’minoti va ularning imkoniyatlarini ajrata bilish hamda amaliyotda qo’llay olishga o‘rgatish;  o‘quvchilarni aqliy rivojlantirish, mantiqiy fikrlash qobiliyatini, mustaqil ta’lim olish ko‘nikmalarini shakllantirish;  fanlar integratsiyasini inobatga olgan holda o‘quvchilarda milliy va umuminsoniy qadriyatlarni, kreativlikni shakllantirish;  axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish madaniyatini o‘rgatib borish;  ta’lim- tarbiya olishning keyingi bosqichlarida davom ettirishlari, ongli ravishda kasb tanlashga zarur bo‘lgan tayanch kompetensiyalarni shakllantirishdan iborat. 8-9-sinflardagi amaliy mashg‘ulotlarda “Iqtisod va soliq saboqlari”, “Tejamkorlik saboqlari” o‘quv kurslariga bog‘liq bo‘lgan masalalar yechilishi lozim. 8 O‘qituvchi amaliy mashq darsida nazorat ishi natijalariga ko‘ra o‘quvchilarda aniqlangan bo‘shliqlarni bartaraf etish maqsadida xatolarni tushuntiradi, o‘quvchilar esa nazorat ishida berilgan topshiriqlarga o‘xshash topshiriqlarni yechadi va hulosalar chiqaradi. Bunda o‘qituvchiga tabaqalashtirilgan ta’lim prinsipiga tayanishi tavsiya etiladi. Informatika va axborot texnologiyalari fanining mazmunidan kelib chiqqan holda o‘quvchilarda tayanch va fanga oid umumiy kompetensiyalarning elementlari (A1(A1+); A2(A2+)) bosqichma - bosqich shakllantiriladi. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-7-sinflarning har birida Informatika va AT -17 soatdan, jami - 51 soat, 8-sinfda Informatika va AT - 34 soat, 9-10-11- sinfda - 68 soat o‘qitiladi. Darslar ikki guruhga bo‘lib o‘tiladi. 2. Informatika va axborot texnologiyalari (Informatika va AT) – o‘sib kelayotgan avlodga axborotlar bilan ishlash texnologiyalari va ulardan foydalanish jarayonlarini puxta o‘zlashtirishni ta’minlashdan iborat. O‘quvchilarning ilmiy dunyoqarashi, mantiqiy tafakkur qila olish qobiliyati, aqliy rivojlanishi, o‘z-o‘zini anglash salohiyatini shakllanishi va o‘sishi ko‘p jihatdan axborot texnologiyalariga bog‘liqdir. Inson o‘z hayotida shaxsiy, ijtimoiy-iqtisodiy va kasbiy munosabatlarga kirishishi, jamiyatda o‘z o‘rnini egallashi, duch keladigan muammolarning yechimini hal etishi, eng muhimi o‘z sohasi, kasbi bo‘yicha raqobatbardosh bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan tayanch kompetensiyalarga ega bo‘lishi lozim. Bundan tashqari, ta’limda har bir o‘quv fanini o‘zlashtirish jarayonida o‘quvchilarda, shu fanning o‘ziga xosligi, mazmunidan kelib chiqqan holda, sohaga tegishli fanga oid kompetensiyalar ham shakllantiriladi. Fanning maqsadi o‘quvchilarda milliy va umuminsoniy qadriyatlar asosida axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan oqilona foydalanish 9 kompetensiyalarini shakllantirish orqali ularni mamlakatimiz taraqqiyotiga munosib hissa qo‘shadigan shaxs etib tarbiyalashdan iborat. Informatika va axborot texnologiyalari o‘quv fani o‘rta umumta’lim maktablarining 5-sinfidan boshlanadi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarida umumta’lim o‘quv fani sifatida uzviy davom etadi. Umumiy o‘rta ta’lim maktablari Informatika va axborot texnologiyalari ta’limida o‘rganilgan o‘quv materiallarining akademik litsey va kasb-hunar kollejlari Informatika va axborot texnologiyalari ta’limida aynan takrorlanmasligi, o‘quvchilarning yosh va psixologik xususiyatlari, umumiy o‘rta ta’lim tayyorgarligiga mos kelishi hamda informatikaga oid tushunchalarni asta-sekin oddiydan murakkabga shakllantirilishi e’tiborga olingan. Ilg‘or milliy va xorijiy tajribalarni inobatga olgan holda fanni o‘qitishda rivojlangan davlatlarda keng qo‘llanilayotgan STEM (science, technology, engeenering and mathematics - fan, texnologiya, muxandislik va matematika) o‘qitish konsepsiyasiga hamda dasturlashning tayanch tushunchalarini (mantiqiy amallar, algoritmlar, blok-sxemalar va x.k.) shakllantirish metodologiyasiga tayanish maqsadga muvofiq. 2.1. Informatika o’quv predmeti sifatida informatika fani va uning rivoji bilan uzviy bog’liq. Shuning uchun «Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish nazariyasi va metodikasi» fani birinchi navbatda informatika fanining metodologiyasiga asoslanadi. O’zining xulosalarida u ta’lim va tarbiyaning umumiy tamoyillariga tayanadi. Ma’lumki, ushbu tamoyillar pyedagogika va didaktika tomonidan ishlab chiqiladi. Bundan tashqari , «Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish nazariyasi va metodikasi» fani fiziologiya va 10 psixologiya fanlari tomonidan qabul kilingan qonuniyatlardan ham byevosita foydalanadi. Ta’lim-tarbiyaning asosiy maqsadlaridan biri b´lgan informatikaning fan sifatida o’ziga xosligi, uning zamonaviy fanlar tizimida tutgan o’rni va ahamiyatidan , hozirgi jamiyat hayotidagi ahamiyatidan kelib chiqqan holda «Informatika» fanini o’qitishning maqsadlarini quyidagicha byelgilash mumkin:  o’quvchilarda kompyutyer savodxonligini shakllantirish;  o’quvchilarda axborotga ishlov byerish, uzatish va undan foydalanish jarayonlari haqidagi bilimlar asoslarini mustahkam va ongli o’zlashtirib olishlarini ta’minlash;  o’quvchilarga dunyoning zamonaviy ilmiy ko’rinishini shakllantirishda axborot jarayonlarining ahamiyatini, jamiyatning rivojida yangi axborot va kommunikatsion tyexnologiyalarning ahamiyatini ochib byerish;  komp’yutyerlardan ongli va ratsional foydalanish ko’nikmalarini shakllantirish. Maktabgacha tarbiya, umumo’rta ta’lim, o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi va undan keyingi ta’lim bosqichlarini o’z ichiga olgan va informatika va dasturiy ta’minot bo’yicha mutaxassis bo’lmaganlarga mo’ljallangan «Informatika» fani pedagogikamiz uchun yangi bo’lgan nizom va qarashlar sistyemasiga asoslangan: o kadrning butun «hayotiy sikli» hisobga olinishi kerak; o informatika yo’nalishidagi fanlarni o’qitish dunyoning hozirgi holati va rivojlanish istiqbollarini hisobga olgan holda ta’lim mazmunidagi o’zgarishlarni aks yettirishi kerak; o informatika va dasturiy ta’minot bo’yicha mutaxassis bo’lmaganlarga dasturlashni o’rgatish zaruriyatidan voz kechish lozim; o informatika yo’nalishidagi fanlarni o’qitish didaktik spiral tamoyili asosida qurilishi kerak; 11 o ishlab chiqilayotgan o’quv kurslari mazmunining yangiligi va dolzarblik muddatini uzaytirishni axborotni qayta ishlash tamoyillariga ur ђ u byerish asosidagina amalga oshirish mumkin ; o shaxsni o’qitish, tarbiyalash va rivojlantirish sifatlarini kafolatlashga yo’naltirilganlik; o o’qish vaqti resurslarini o’quvchilarning tafakkurini rivojlantirish, o’quv ijodiy faoliyatini tashkil yetish foydasiga qayta taqsimlash. O’zbyekiston Ryespublikasi ta’lim tizimiga yangi bo’g’in, o’rta-maxsus va kasb-hunar ta’limining kiritilishi bilan, informatika o’qituvchilari uchun «Informatika o’qitish metodikasi» fanini yaratish dolzarb muammolardan biri bo’lib qoldi. O’qitishning metodik tizimi. «Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish nazariyasi va metodikasi» fanining mazmunini aniqlashda informatikaning fan va ikkinchi tomondan o’quv pryedmeti yekanligi haqidagi tasavvurlardan kelib chiqish kerak. Informatika fani va o’quv predmeti bir-biridan avvalambor mazmunining hajmi va chuqurligi bilan farq qiladi. Informatika o’quv predmeti informatika fanidan o’quvchilarda informatika haqida bir butun, yaxlit bilimlar 12 tizimini hosil qiladigan va kelajak amaliy faoliyatlarida zarur bo’ladigan ma’lumotlarnigina oladi. Informatika o’quv predmeti sifatida o’quv dasturlari va darsliklarda o’z aksini topadi. Informatika o’quv predmeti tarkibiga kiritilgan o’quv matyerialining hajmi to’g’risidagi masala hal yetilgandan so’ng, ushbu o’quv materialini o’quvchilarga qanday ketma-ketlikda yetkazib byerish maqsadga muvofiq ekanligini aniqlash lozim. «Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish nazariyasi va metodikasi» fanining hususiyatlaridan biri o’quvchilarni informatikaning mazmunini va unga xos ilmiy izlanish usullarini egallash , amaliy bilimlar va ish ko’nikmalarini olishning usul va yo’llarini belgilash lozim. Bularga o’quv materialini o’rganish usullari va zamonaviy pedagogik va psixologik tadqiqotlar asosida o’quv mashg’ulotlarini tashkil yetish shakllari kiradi. Informatikadan mashg’ulotlarni samarali o’tkazish uchun tegishli mateerial bazasi, ya’ni maxsus jihozlangan informatika xonasi bo’lishi lozim. 13 Boshqacha qilib aytganda , informatika o’qitish metodikasi oldiga an’anaviy savollar uchligi qo’yiladi: 1) informatikani nima uchun o’rganish kerak (ya’ni, maqsad va vazifalarni aniqlash)? 2) «Informatika» fani bo’yicha nimani o’rganish kerak (ya’ni, mazmunini aniqlash)? 3) «Informatika» fanini o’quvchilarga qanday o’rgatish kerak (ya’ni, tanlab olingan o’qitish shakli doirasida ta’limning samarali usul va vositalarini aniqlash)? 14 «Informatika o’qitish metodikasi» fanini o’rganishning maqsadi o’qituvchilarda shaxsiy metodik tizimni ishlab chiqish va shakllantirishdan iborat. Bo’lajak o’qituvchilarda informatikani o’qitishda paydo bo’ladigan muammolarni hal qilishni tarbiyalash, mustaqil o’quv jarayonining, uslubiy ijodiyotning ko’nikmalarini shakllantirish, muammolarni maqsad, vazifa va fanning mazmuni bo’yicha umumlashtirish, klassifikatsiyalashning asosiy shakllarini ishlab chiqish masalalarini tushuntirish, bilimlarni tekshirish va mustahkamlash, o’quvchilarning yoshiga qarab alohida pedagogik uslublarning qo’llanilish samarasini tushuntirish, tekshirish va ko’rib chiqish kabilardan iboratdir. Informatika o’qitish metodikasi kursi bo’lajak informatika o’qituvchisini umumiy o’rta ta’limda o’qitiladigan “Informatika va hisoblash texnikasi asoslari”, o’rta- maxsus, kasb-hunar ta’limida o’qitiladigan “Informatika” va «Informatika va axborot texnologiyalari» fanlarini o’qitishda, kelgusi kasbiy tayyorgarligida kursni o’qitishning mazmun va shakllarini tanlash tamoyillarini, boshqa predmetlar bilan o’zaro aloqasini tushuntirishda, mahalliy tarmoq orqali kompyuter va dasturlarni malakali ishlata olish usullarini egallashida yordam beradi. Mazkur kursni o’qitish davomida ilg’or innovatsion va pedagogik texnologiyalaridan, interektiv usullardan foydalaniladi. Informatika o’qitish metodikasi kursini o’zlashtirish uchun o’qitishning zamonaviy usullaridan foydalanish, zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalarni tadbiq qilish muhim ahamiyatga egadir. Ma’ruza, amaliy-seminar darslarda mos ravishdagi zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalaniladi. Bundan tashqari, informatikani o’qitish jarayonida amaliy faoliyatga tayyorlash vazifasini to’g’ri hal etishga erishish uchun informatika kursining ilmiyligini oshirish lozim. Faqatgina to’g’ri va chuqur xulosalar qila olsagina, o’quvchilar har bir masalani yechishga tanqidiy va ijodiy yondasha oladilar. 15 Informatika o’qitish metodikasi kursining xususiyatlaridan biri talabalarni ushbu kursning mazmunini va unga xos ilmiy izlanish usullarini egallash, amaliy bilimlar va ish ko’nikmalarini egallashning usul va yo’llarini belgilash masalasidir. Bularga o’quv materialini o’rganish usullari hamda zamonaviy pedagogik va psixologik tadqiqotlar asosida o’quv mashg’ulotlarini tashkil etish shakllari kiradi. O‘qitishning maqsadi va vazifalari o‘qitish metodini yagona ravishda aniqlamaydi. Ma’lum bir mazmun bir necha metod bilan o`rganilishi mumkin. Bunda albatta har bir metod yordamida o‘qitish maqsadlariga erishiladi. O‘qitish metodlari ko‘p qirralidir. Shu sababli ham ularni ko‘plab tasniflari mavjuddir. Bu tasniflarda metodlar bir yoki bir nechta belgilar bo‘yicha jamlanadi. XULOSA Zamonaviy ta’lim tizimida o’quvchilar tomonidan o’zlashtirilgan nazariy bilimlar negizida amaliy ko’nikma va malakalarni shakllantirishda didaktik o’yinlar dan foydalanishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xulosa qilib aytganda, informatikani o`qitishning samaradorligi dars o’tish jarayonlarida metod va vositalar muhim ahamiyatga ega. Metod va vositalarni to’g’ri qo’llay olish, o’quvchilar diqqatini jamlaydi va sifatli ta’lim asosi bo’lib hisoblanadi. Zamonaviy texnika va texnologiya bilan ta’minlash hamda xalqaro zamonaviy talablarga javob beruvchi telekommunikasiyali va kompyuterli aloqa 16 tizimini rivojlantirish dolzarb masalalardan biri bo’lib qoldi. 1991 – 1994 yillarda O’zbekiston ham do’stlik davlatlari orasida birinchilardan bo’lib axborotlashning yaxlit davlat siyosatini amalga oshirishga asos soldi. Foydalanilgan adabiyotlar 1. A. Dali е v, B. Bolta е v"Informatika va xisoblash t е xnikasi asoslari". T.: 1994 2. Jumanov I.I., Mingboyev N.S.. Informatika. Uslubiy qo’llanma. – Samarqand: SamDU. - 2002 . 3. R. Jo’rayev va boshqalar “Zamonaviy informatsion va pedagogic texnologiyalar asosida tabiiy fanlari o’qitish maqolalar 4. G’ulomov S.S., Shermuhammedov A.T., Begalov B.A. Iqtisodiy informatika. – T.: “O’zbekiston”, Toshkent. – 1999 17 5. Informatika o’qitish texnologiyalari va loyihalashtirish fanidan ma’ruza. Z Jumayev Qo`shimcha adabiyotlar. 1. M.Olimov, A.Jumabo е v, N.Qurbonov «Informatika va axborotlar t е xnologiyasi» fanidan ma`ruzalar matni. I-II- qismlar. Namagan-2003 y. 2. www.rambler.ru 3. www.mail.ru 4. www.km.ru 5. www.ziyonet.uz 6. https://tami.uz/ Ilova Informatika fanida o’quv mashg’ulotlarini loyihalashtirish qanday bosqichlarda amalga oshiriladi? Informatika fanidan o’quv mashg’ulotini loyihalash quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi: 1.Tashkiliy qism 1) Salomlashish. 2)Davomatni tekshirish. 18 3)Navbatchi hisoboti. 4)Ma’naviyat daqiqasi. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining nishonlanishi, ta’lim sohasida,ayniqsa axborot resurslaridan foydalanish qonuni haqida qisqacha tushuncha berish. Muloqot 3 minut 2. O’tilgan mavzu va uy vazifasi tahlili Avvalgi mavzudagi savollarga javob olinadi. Uy vazifasiga berilgan mashqlar tahlil qilinadi. Tekshiruv savollari 6 minut 3.Motivatsiya Kompyuter rasmlarni qanday hosil qiladi. Tajriba-sinov 1 minut 4.Yangi mavzuning qisqacha bayoni, asosiy tushunchalar Grafik muharrirlar haqida ma’lumot berish, Paintni ishga tushurish va ishni tugallash. «Kim chaqqon» o’yini Mavzuni Trenajorda ishlash davomida 5)mustahkamlash o’quvchilar tomonidan qilingan xatolik va kamchiliklar tahlil qilinadi. 19 Guruhlar bilan ishlash 6) O’quvchilar bilimini baholash Trenajorda olingan ballar 5 ballik baholash tizimiga o’tkaziladi. Guruhlardagi kamchilik va xatoliklar ham hisobga olinadi. Reyting tizimi asosida 7) Uy vazifasini belgilash 1) dars bo’yicha savol va topshiriqlarni bajarish; 2) o’tilgan mavzular bo’yicha test yoki krassvord tuzib kelish. Darslik, Internet resurs 8) Darsni yakunlash Darsning maqsadidan xulosa chiqarish Demak, Paint dasturi kompyuterda tezda turli rasmlar va tasvirlar chizishni amalga oshiradi. 20

Informatika va axborot texnologiyalari fanidan o‘quv mashg‘ulotlarini tashkil etish va o‘tkazish metodikasi

Купить