Innavatsion loyihalar samadorligini baholash - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	32.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Innavatsion loyihalar samadorligini baholash

Купить

“INNAVATSION LOYIHALAR
SAMADORLIGINI BAHOLASH”
MUNDARIJA
T|r Nazorat ishining qismlari nomi bet
1 KIRISH………………………………………… 3
2 Asosiy qism:
2.1 I BOB. INNOVATSION LOYIHALARNI BAHOLASH
1.1. Innovatsion loyihalar haqida tushuncha...… 5
1.2. Innovatsion loyihalashtirishning baholash . 9
2.2. II BOB INNOVATSION LOYIHALAR SAMADORLIGI
2.1. Innovatsion samadorligi haqida tushunch…….. 12
2.2. Innovatsion loyihalar samadorligini baholash... 17
3. XULOSA…………………………………… . 20
4. FOYDALANGAN ADABIYOTLAR……….. . 21

Mavzu: INNAVATSION LOYIHALAR EKSPERTIZASI
KIRISH
Innovatsion loyihalarning ekpеrtizasi – quyidagilarni majmuaviy tеkshirish va
nazorat qilish tadbirlaridir: a) loyiha tarkibiga va innovatsion mеnеjmеnt tarkibiga
kiruvchi mе'yoriy – uslubiy, loyiha – konstruktorlik va boshqa hujjatlar tizimining
sifati; b) loyiha rahbari va uning jamoasining kasbiy mahorati; v) innovatsion
tashkilotning ilmiytеxnik va ishlab chiqarish salohiyati, raqobatbardoshligi; g)
bajarilgan hisob – kitoblarning ishonchligi, xatarning darajasi va loyihaning
samaradorligi; d) loyihani ishlab chiqish va amalga oshirish mеxanizmining
sifatlari, qo’yilgan maqsadlarga erishish imkoniyatlarini. Qo’yilgan vazifalar
davrasi bo’yicha innovatsion loyihalar ekspеrtizasini sеrtifikatsiyalash bilan
taqqoslash mumkin. Yirik ekologik, axborot, insonparvarlik muammolariini hal
qilishga qaratilgan, xalqaro yoki milliy ahamiyatga ega qimmatbaho innovatsion
loyihalar bo’yicha ekspеrtiza emas, balki sеrtifikatsiyalashni o’tkazish to’g’ri dеb
hisoblaymiz. Ekspеrtizada tеkshiriladiganlarning hajmi va guruhligi bosh
buyurtmachi tomonidan innovatsion loyihaning turi va xususiyatlariga ko’ra
bеlgilanadi.25 Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilot (IQTT)ning tavsiyalariga
muvofiq innovatsion loyihalarning ekpеrtizasini quyidagi tamoyillar asosida
o’tkazish kеrak: - ekspеrtiza natijalari, mutaxassislarni tanlash bo’yicha munozarali
vaziyatlarda hakamlik rolini bajaruvchi, uni o’tkazuvchi tadqiqotlarning mustaqil
guruhini mavjudligi; - tadqiqotlar sohasidagi faoliyatda qo’shimcha qiymatini
hisoblashda yangilik kiritishlar ishlab chiqarishning sifatida ko’rib chiqiladi; -
nazarda tutilayotgan samaradorlikni bеlgilash imkoniyat va nazorat qilish uchun
vaqtga ega bo’lish uchun o’rta muddatli istiqbolda xarajatlarni oldindan
bashoratlash va rеjalashtirishni o’tkazish; - nazorat qilish usullari davlat
darajasidagi ilmiy-tеxnik siyosatga rahbarlik qilishni riyojlantirish istiqbollari bilan
bog’langan bo’lishi kеrak. Loyihalarni ekspеrtiza qilishda tadqiqotlar va ishlamalar
natijalarini sotsial, iqtisodiy va ekologik muhitga bo’lajak ta'sirini hisobga olish

zarur. Ekspеrtiza nafaqat loyihalarni miqdoriy, balki sifatiy baholashga ham ega.
3
Qarorlar qabul qilishga ekspеrt guruhining har bir a'zosi tomonidan bеrilgan
baholar hisobga olinadi. Ekspеrtlar ishlab chiqarilayotgan loyihaga tеgishli bo’lgan
har qanday axborotlarni talab qilishlari mumkin. Har qanday ekspеrt guruhiga
ekspеrtiza buyurtmachisining yuqori malakali vakili kiritilishi mumkin. IQTT
tomonidan tavsiya qilingan innovatsion loyihalar ekspеrtizasining sanab o’tilgan
tamoyillarini quyidagilar bilan to’ldirish zarur dеb hisoblaymiz: - ekspеrt guruhi
ushbu sohada shartnoma asosida ishlovchi еttitadan kam bo’lmagan
mutaxassislardan tashkil topishi kеrak; - ekspеrt guruhining ishi mustaqillik,
ob'еktiylik, kasb mahorati, butlik, tizimlilik, ishning yakuniy natijalaridan
manfaatdorlik tamoyillarida tashkil qilinishi kеrak; - ekspеrt guruhining asosiy
vazifasi ob'еktni loyihalashtirilayotganda innovatsion tashkilot tomonidan
innovatsion mеnеjmеntning ilmiy yondashishlari, tamoyillari va usullariga rioya
qilinishini tеkshirishdan iborat bo’lishi kеrak. Innovatsion mеnеjmеnt va har
qanday tuzilmani faoliyat yuritishi bo’yicha mе'yoriy – uslubiy hujjatlarning
yuqori sifatini ta'minlash innovatsion loyihaning yuqori sifatiga, ekspеrt guruhi
ishining tashkiliyligi va natijaviyligiga erishishning muhim sharti bo’ladi.
Hujjatlarni quyidagi asosiy a'lomatlar bo’yicha tasniflash mumkin: a) mе'yoriy –
uslubiy ta'minlash iyerarxiyasining darajasi xalqaro hamjamiyat, mamlakat,
mintaqa, shahar, qishloq, firmadir: b) hujjatning huquqiy statusi – ijro qilinishi
majburiylar (qonunlar, standartlar, farmonlar, qarorlar, qoidalar, dasturlar, rеjalar,
rasmiy buyruqlar) va tavsiyaviylar (qo’llanmalar, uslubiyotlar, yo’riqnomalar va
h.k.); v) hujjatning mazmuni – tеxnik (invеstitsion loyihalar, konstruktorlik –
tеxnologik hujjatlar, uslubiyotlar va h.k), iqtisodiy (tеxnik-iqtisodiy asoslash,
moliyaviy, buxgaltеriya, soliq hujjatlari, biznеs-rеjalar va h.k ), tashkiliy (tashkiliy
loyihalar, tashkiliy tuzilma ustavi, bayonnomalar, yo’riqnomalar va h.k). Firma
hujjatlarining majburiy atributlari (alomatlari) – hujjatning maqsadi, ishlab chiqish
uchun asos, ushbu maqsad (vazifa, xizmat mеnеjmеnt tizimining tizimchalari)ning
o’rni, maqsad (vazifani hal qilishda rioya qilinishi zarur bo’lgan ilmiy

yondashishlar va tamoyillarga ishoralar) axborotning istе'molchilari, ulardan
foydalanish mе'yorlari 4
I BOB. INNOVATSION LOYIHALAR BAHOLASH
1.1. Innovatsion loyihalar haqida tushuncha. Buyurtmalar portfeli shakllanishi va
innovatsion ishlanmalarni rejalashtirishning asosli turlarini tanlash masalasi
korxona (tashkilot) maqsadlariga erishish nuqtai nazaridan ham, ilmiy faoliyat
nuqtai nazaridan ham yangilik kiritish tadqiqotlari va ishlanmalarini boshqarishda
muhim o‘ringa ega. Ammo muhim va g‘oyat mushkul vazifa – bu rejalashtirilgan
innovatsion ishlarni amalga oshirishni tashkil qilish, ya’ni loyihalarni
boshqarishdir. Har qanday innovatsion loyiha muvaffaqiyati texnik-
ekspluatatsion va bozor afzalliklaridan kabi, loyihani boshqarish sifatiga ham
bog‘liq. Shu sababli ko‘pincha buyurtmalar portfelini shakllantirishda loyihalar
nafaqat potensial samaradorlik jihatidan, balki shu potensialni amalga oshirish
uchun samarali boshqarish imkoniyatlari nuqtai nazaridan baholanadi.
Rejalashtirish va boshqarish o‘zaro chambarchas bog‘liqdir. Rejalar (istiqbolli va
yillik) loyihalar qay tarzda rivojlanishini aks ettirib, loyihaga qo‘yilgan samara
qanday erishilishi to‘g‘risida axborot beradi, va kelgusida loyihani boshqarish
uchun boshqaruv qarorlari va harakatlarini oldindan belgilab beradi.
Rejalashtirish parametrlari, shu tariqa, innovatsion loyihani boshqarish uchun
ma’lum asosni ta’minlaydi. Yangilik kiritishni muvaffaqiyatli boshqarish uchun
lozim bo‘lgan uchta asosiy parametr ajratiladi: 1) innovatsion ishlanmalarga
bo‘lgan aniqlangan ehtiyojlar; 2) ularni bajarish uchun lozim bo‘lgan ilmiy-texnik
kadrlar tarkibi va tuzilmasini aniqlash; 3) tadqiqot va ishlanmalar o‘tkazish uchun
moliya resurslari mavjudligi. Bundan kelib chiqadiki, loyihani boshqarishning
bosh vazifasi – ushbu uchta parametrni birlashtirishdir. Ko‘rsatilgan
parametrlardan tashqari, innovatsion loyihani boshqarishning asosini qo‘shimcha
ta’minlaydigan boshqa ko‘rsatkichlar ham qo‘llaniladi. Ularga quyidagilar kiradi:
 loyihalar samaradorligini baholash ko‘rsatkichlari; 
loyihalar tanlovi to‘g‘risidagi qaror asoslangan baho va taxminlar.

Innovatsiyalarni boshqarish doim o‘zgaradigan sharoitlarda amalga oshiriladi, bu
5
esa innovatsion ishlar rejasini uzluksiz ko‘rib chiqishni talab qiladi. Shu bois
innovatsion loyihani boshqarish ish rejasida keskin o‘zgarishlarsiz tez-tez
yangilanishlarga imkon berish uchun moslashuvchan bo‘lishi kerak. Loyihani
boshqarish hozirgi vaqtda vujudga kelgan vaziyat to‘g‘risidagi ma’lumot bilan
uning maqsadga muvofiqligi va samaradorligi to‘g‘risidagi oldindan belgilangan
tasavvurni (buyurtmalar portfelini shakllantirishda, loyihani ishlab chiqishda)
taqqoslashda asoslangan. O‘lchangan yutuqlar (ko‘rsatkichlar va h.k.) va
rejalashtirilgan ma’lumotlar o‘rtasida tafovutlar vujudga kelsa, bu esa ko‘pincha
bo‘ladi, ma’lum choralar ko‘riladi. Bunday choralarga moliya resurslarini qayta
taqsimlash, loyihalarni bajarish tartibi, buyurtmalar portfelini qisman qayta
ko‘rish, kadrlar tuzilmasining o‘zgarishi kiradi. Shu sababli ishonchli va o‘z
vaqtidagi axborot innovatsion loyihani samarali boshqarish uchun nihoyatda
muhimdir. Innovatsion loyihani boshqarishda quyidagi aniq ishlar amalga
oshiriladi:
 har bir masalani hal etishda va har bir bosqichni bajarishda xarajatlar darajasi va
ishlar davomiyligi bo‘yicha yutuqlar baholanadi;
 bajarilishi ko‘zda tutilgan grafikdan chiqib ketgan vazifalar aniqlanib, loyiha
ustida ishlashning umumiy borishi uchun ularning oqibatlari ehtimoli baholanadi;
 innovatsion loyihani rejalashtirilgan moliyaviy va moddiy xarajatlarga va uni
tugatish sanasiga nisbatan ishlab chiqish o‘lchanadi;
 loyihalar va ularning alohida bosqichlari samaradorligi aniqlashtiriladi.
Innovatsion loyihalarni boshqarish turli metodlarni qo‘llash bilan amalga
oshiriladi. Quyidagi boshqarish metodlari qo‘llaniladi: 1) maqsadlarga ko‘ra; 2)
xarajatlarga ko‘ra (xarajatlarni nazorat qilish usuli); 338 3) og‘ishlarga ko‘ra.
Maqsadlarga ko‘ra boshqarish shu bilan xarakterlanadiki, maqsadlar qo‘yilishi
korxona yoki tashkilot faoliyati samaradorligini oshirish asosi sifatida ko‘rib
chiqiladi. Birinchi navbatda aniq ifoda etilgan maqsadlar fiksatsiyasi
ta’minlanadi. Ushbu maqsadlar aniq, haqiqiy bo‘lishi, va korxona yoki tashkilot

rivojlanishining umumiy vazifalarini amalga oshirishga samarali yordam
6
berishi lozim. So‘ng maqsadlarga erishishga to‘sqinlik qiladigan omillar va
ularni amalga oshirish uchun yordam beradigan aniq chora-tadbirlar belgilanadi.
Ushbu chora-tadbirlar tashkiliy, kadrlar bo‘yicha (masalan, xodimlarni qayta
tayyorlash) va iqtisodiy bo‘lishi mumkin. Erishilgan natijalar muntazam
baholanadi. Mazkur usul samaradorligi korxona va loyihalar rahbarlari tomonidan
xodimlar bilan hamkorlikda ifodalangan maqsadlar innovatsion loyiha ustida
ishni yaxshilashga va uni natijalarini o‘lchashga imkon beradigan omil va
mezonlardir. Maqsadlarga ko‘ra boshqarish metodlari realizatsiyasi ko‘p kuch va
vaqt talab etadi. Xarajatlarni nazorat qilish usuli (xarajatlarga ko‘ra boshqarish)
innovatsion loyiha byudjetini tuzish bilan amalga oshiriladi. Loyiha byudjetini
tuzish ko‘p jihatdan uni ishlab chiqishga yondashuv bilan belgilanadi. Analitik,
sintetik va aralash yondashuvlar qo‘llaniladi. Qayd etish lozimki, buyurtmalar
portfelining katta qismi nisbatan doimiy qiymatni talab etadi, u o‘tgan yillar
natijalari bo‘yicha aniqlanib, vujudga keladigan aniq vaziyatga qarab tuzatiladi.
Byudjetni tuzishga bo‘lgan aralash yondashuvni talab etadigan yangi innovatsion
loyihalar paydo bo‘lishi mumkin. Byudjetning bu qismi alohida ko‘rib chiqiladi.
Byudjet innovatsion loyihani moliyaviy nazorat qilish uchun asosiy hujjatdir. U
umumiy xarajatlarni nazorat qilish uchun maqsadga muvofiq va samarali, va
ma’lum miqdorda moliyaviy mablag‘lar innovatsion loyihani amalga oshirish
uchun ishlatilishiga kafolatdir. Xarajatlarga ko‘ra boshqarishni qo‘llashda nazorat
va haqiqiy xarajatlarning byudjet tuzishda ko‘zda tutilgan xarajatlar bilan
taqqoslanishi nazarda tutiladi. Loyiha byudjeti bir yilga tuzilib, uni ijrosini
tekshirish esa yarim yilda bir marta yoki har kvartalda amalga oshiriladi.
Xarajatlar to‘g‘risidagi hisobotlar bir oyda bir marta tuziladi, bu esa rahbarga
innovatsion loyiha byudjetining sarflangan mablag‘larini kuzatish imkonini
beradi. Xarajatlari byudjetga to‘g‘ri kelmaydigan innovatsion loyiha astoydil
tekshiriladi. Innovatsion ishlanmalar natijalari faqat ularni bajarishga sarflangan
xarajatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar asosida belgilanmaydi, shuning uchun

xarajatlarni nazorat qilish usuli cheklangan qo‘llanilish sohasiga ega. Og‘ishlarga
ko‘ra boshqarish usuli mohiyati 7
boshqarishning oliy darajasidagi rahbarlar faqat loyiha ustida rejalashtirilgan ish
borishidan katta og‘ishlar to‘g‘risidagina xabardor etiladi. Rejadan chiqqan barcha
boshqa og‘ishlar innovatsion loyihani boshqarishning tegishli darajasida ko‘rib
chiqiladi. Og‘ishlarga ko‘ra boshqarishda quyi darajadagi (bo‘lim, sektor va
guruhlar) rahbarlar ular qabul qilgan tezkor qarorlar oqibatlari uchun to‘liq
javobgardir. Innovatsion loyihani boshqarishning ushbu usuli bitta katta imtiyozi
bilan ajralib turadi: rahbar vaqtini faqat hal qilishda tajriba va bilimlari eng
samarali bo‘lgan masalalarga sarflaydi. Innovatsion loyihalarni samarali
boshqarish barcha ushbu usullarni kompleksli qo‘llash bilan erishiladi.
Innovatsion loyiha — yakuniy innovatsion faoliyatning texnik-iqtisodiy, huquqiy
va tashkiliy asoslarini o z ichiga olgan loyiha.ʻ
Innovatsion mahsulotning batafsil tavsifi, uning hayotiyligini asoslash,
investitsiyalarni jalb qilish zaruriyati, imkoniyati va shakllari, ijro muddatlari,
ijrochilar to g risidagi ma lumotlarni o z ichiga oladigan, uni ilgari surishning
ʻ ʻ ʼ ʻ
tashkiliy-huquqiy tomonlarini hisobga oladigan hujjat innovatsion loyihani ishlab
chiqishning natijasi bo lib xizmat qiladi.
ʻ
Innovatsion loyihani amalga oshirish — innovatsion mahsulotni yaratish va
bozorga chiqarish jarayoni. Innovatsion loyihaning maqsadi — yangi tizimlarni
yaratish yoki mavjudlarini — texnik, texnologik, axborot, ijtimoiy, iqtisodiy,
tashkiliy tizimlarni o zgartirish va resurslar (ishlab chiqarish, moliyaviy, inson)
ʻ
xarajatlarining pasayishi natijasida mahsulot, xizmat ko rsatish sifati va yuqori
ʻ
tijorat samaradorligini tubdan yaxshilashga erishish . Innovatsion loyihani ishlab
chiqish ikkita asosiy bosqichni o z ichiga oladi:
ʻ

8
1.2. Innovatsion loyihalashtirishning baholash .
Hozirgi vaqtga kelib loyihalarni boshqarish barcha sanoati rivojlangan va yangi
sanoatli mamlakatlarda investitsion faoliyat metodologiyasi tomonidan tan olingan.
Mamlakatimiz amaliyotida bu konsepsiya dasturiy - maqsadiy dasturlar (DMD) ni
qo‘llanilishida o‘z aksini topgan. ―Innovatsion loyiha tushunchasiga: -‖
innovatsion faoliyatni maqsadli boshqarish shakli; -innovatsiyalarni amalga
oshirish jarayoni; -hujjatlar majmui sifatida qaraladi. Innovatsion faoliyatni
maqsadli boshqarish shakli sifatida innovatsion loyiha fan va texnika rivojiniing
ustuvor yo‘nalishlaridagi aniq maqsad (vazifa)larga erishishga qaratilgan, resurslar,
muddatlar, ijrochilar bo‘yicha o‘zaro bir-birini taqozo etuvchi va o‘zaro bog‘liq
bo‘lgan tadbirlarning murakkab tizimidan iborat. Innovatsiyalarni amalga oshirish
sifatida esa bu innovatsiyalarga olib keladigan, muayyan ketma-ketlikda
bajariladigan ilmiy, texnologik, ishlab chiqarish, tashkiliy, moliyaviy, tijoriy
tadbirlarning majmuidir. Shu bilan bir vaqtda innovatsion loyiha- bu loyihaning
maqsadlarini ro‘yobga chiqarish uchun zarur bo‘lgan texnikaviy, tashkiliy-rejaviy
va hisob-moliyaviy hujjatlar majmuasi hisoblanadi (G‘arbda loyihaning ushbu
jihatini belgilash uchun
―design atamasidan foydalaniladi). Innovatsion loyihaning mohiyati uning
‖
birinchi jihatida to‘laroq va majmuaviy ravishda namoyon bo‘ladi.
―Innovatsion loyiha tushunchasining barcha uch jihatini inobatga olgan holda
‖
unga quyidagicha ta‘rif berish mumkin. Innovatsion loyiha - bu tegishli tarzda
tashkil etilgan (resurslar, muddatlar va ijrochilar bo‘yicha uzviy bog‘langan)
loyihaviy hujjatlar jamlanmasi bilan rasmiylashtirilgan hamda miqdoriy
ko‘rsatgichlarda ifodalangan va innovatsiyalarga olib keladigan ilmiy-texnikaviy
vazifalar muammoning samarali hal qilinishini ta‘minlaydigan ilmiy-tadqiqot,
tajriba-konstruktorlik, ishlab chiqarish, tashkiliy, moliyaviy, tijoriy va boshqa
tadbirlarning majmuidan iborat bo‘lgan o‘zaro bog‘Innovatsion loyihaning asosiy
elementlariga quyidagilar kiritiladi:

-loyihaning asosiy yo‘nalishlarini aks ettiradigan, shakllantirilgan maqsad va
vazifalar.
9
-innovatsion muammolarni hal qilish va qo‘yilgan maqsadlarni amalga oshirish
bo‘yicha loyihaviy tadbirlar majmui; -loyihaga tegishli tadbirlarning bajarilishini
tashkil qilish, ya‘ni cheklangan vaqt davrida hamda berilgan qiymat va sifat
doirasida loyihaning maqsadlariga erishish uchun resurslar va ijrochilar bo‘yicha
uzviy bog‘lanish; -loyihaning asosiy ko‘rsatkichlari, jumladan uning
samaradorligini tavsiflovchi ko‘rsatkichlar
Innovatsion loyihalar dasturning ayrim yo‘nalishlarini (topshiriq, bo‘limlarni)
amalga oshirgan holda ilmiy-texnikaviy dastur tarkibida hamda fan va texnika
taraqqiyotining ustuvor yo‘nalishlarida muayyan muammoni hal qilgan ravishda
mustaqil shakllantirilishi mumkin. Innovatsion loyihalarning vazifalari. Muhim
ilmiy-texnikaviy muammo (vazifa) larning hal qilinishini ta‘minlash uchun
innovatsion loyihalarni shakllantirish quyidagilarni ta‘minlaydi: -ilmiy-texnikaviy
rivojlanishning muayyan vazifasi (maqsadi) ni hal qilishga majmuaviy, tizimli
yondashish; -ilmiy-texnikaviy rivojlanishning maqsadlarini miqdoran
aniqlashtirish va innovatsiyalarni boshqarishda loyihaning pirovard maqsadlari va
natijalarini aniq aks ettirish; -innovatsion loyihalarni amalga oshirish uchun
resurslarning muvozanatlashuvi; -idoralararo muvofiqlashtirish va loyiha bo‘yicha
murakkab majmuaviy ishlarni samarali boshqarish. Innovatsion loyihalarning
turlari. Ilmiy-texnikaviy rivojlanishning mumkin bo‘lgan maqsad va vazifalarining
xilma-xilligi innovatsion loyiha turlarining g‘oyatda turli-tumanligini belgilab
beradi. Ularning umumqabul qilingan tasnifi mavjud emas. Innovatsion loyihalarni
ularning amalga oshirilish davri, loyiha maqsadlarining tavsifi, qondiriladigan
ehtiyoj turi, innovatsiyalar tipi va qabul qilinadigan qarorlar darajasi kabi belgilar
bo‘yicha tasniflash maqsadga muvofiqdir. Loyihani ro‘yobga chiqarish va uning
maqsadlariga erishishga sarflanadigan vaqtga ko‘ra innovatsion loyihalar uzoq
muddatli, o‘rta muddatli va qisqa muddatli loyihalar bo‘lishi mumkin. Uzoq
muddatli (strategik) loyihalarning amalga oshirilish davri 5 yilni, o‘rta muddatli

loyihalarniki 3 dan 5 yilgacha, qisqa muddatlilariniki esa 3 yildan kam bo‘lgan
davrni tashkil etadi. ddatlilariniki esa 3 yildan kam bo‘lgan davrni tashkil etadi.
10
Innovatsion loyihalar klassifikatsiyasi innovatsiyalar klassifikatsiyasi asosida
amalga oshiriladi. Istalgan darajadagi innovatsiya loyihasi quyidagilarni o'z ichiga
olishi kerak:
- muammoning mazmuni va dolzarbligi;
- loyiha rahbarining qisqacha xulosasi;
- loyihning "maqsadlar daraxti"ni amalga oshirish bo'yicha tadbirlar tizimi;
- loyihani kompleks asoslash;
- loyiha amalga oshirilishini kompleks ta'minlash;
- ilmiy-texnik kengash tavsifi;
- loyihaning ekspert xulosasi;
- loyihani amalga oshirish mexanizmi va motivatsiya tizimi. Amalga oshirish
mexanizmi:
- tashkilotning tuzilmasidan;
- kompleks ta'minlash rejalaridan;
- vazifalarni nazorat qilish va boshqarishdan iborat bo'ladi. Quyidagi jadvalda
innovatsion loyihalarning turli soha va tarmoqlarda turlicha bo‘lishi nuqtai
nazariga ko‘ra keng klassifikatsiyalanganligini guvohi bo‘lishimiz mumkin.Davlat
organlari nashrlaridagi axborotlar, ko‘rgazmalar, birjalar, yarmarkalar orqali
innovatsiyalar bozorini shakllantirishga ko‘maklashadi va uning o‘zi ushbu
bozorning vakili sifatida chiqadi (masalan litsenziyalarni sotish va sotib olishda).
Davlat organlari mamlakatda va xorijdagi innovatsion jarayonlarni monitoring
qilish va bashoratlashni, ko‘p hollarda esa keng joriy qilish uchun eng ilg‘or,
samarali texnologiyalarni izlab topishni amalga oshirishga qaratilgan. Innovatsion
loyihalarni davlat ekspertizasidan o‘tkazish alohida o‘rin tutadi, chunki
yangiliklarni amalga oshiruvchi ayrim tashkilotlar uchun ularning mumkin bo‘lgan
samaralarini umumiqtisodiy miqyosda baholash mushkul. Ekspertizaning vazifasi
loyihaning ilmiy-texnikaviy darajasini, shuningdek uni bajarishning real Loyihani

tugatish (sotish) varianti qiymatga ega, chunki qutqarish qiymati loyiha narxining
pastki chegarasi bo'lib xizmat qiladi. To'xtatilishi mumkin bo'lgan loyihaning narxi
xuddi 11
II BOB INNOVATSION LOYIHALAR SAMADORLIGINI
2.1. Innovatsion samadorligi haqida tushunch Davlat organlari
nashrlaridagi axborotlar, ko‘rgazmalar, birjalar, yarmarkalar orqali innovatsiyalar
bozorini shakllantirishga ko‘maklashadi va uning o‘zi ushbu bozorning vakili
sifatida chiqadi (masalan litsenziyalarni sotish va sotib olishda). Davlat organlari
mamlakatda va xorijdagi innovatsion jarayonlarni monitoring qilish va
bashoratlashni, ko‘p hollarda esa keng joriy qilish uchun eng ilg‘or, samarali
texnologiyalarni izlab topishni amalga oshirishga qaratilgan. Innovatsion
loyihalarni davlat samadorligidan o‘tkazish alohida o‘rin tutadi, chunki
yangiliklarni amalga oshiruvchi ayrim tashkilotlar uchun ularning mumkin bo‘lgan
samaralarini umumiqtisodiy miqyosda baholash mushkul.Samadorligining vazifasi
loyihaning ilmiy-texnikaviy darajasini, shuningdek uni bajarishning real
imkoniyatlari va samaradorligini baholashdan iborat. Innovatsion samadorligi
asosida loyihaning maqsadga muvofiqligi va moliyalashtirish hajmi haqida qaror
qabul qilinadi. Asosan, innovatsion loyihalar samadorli mahsulotlarning va ularni
ishlab chiqarishning texnologik jarayonlarini baholash bilan cheklanadi. Ushbu
kuzatuv mezonlari quyidagilarni o'z ichiga oladi: innovatsiyalarning yangiligi,
raqobatbardoshligi, iqtisodiy samaradorligi, amalga oshirish muddatlari. Bilan bir
vaqtda, innovatsion loyiha samadorlining maqsadi nafaqat uning ilmiy texnik
darajasini baholash, balki ularni amalga oshirish imkoniyatlari va resurslarini
baholash hisoblanadi. Shunday qilib, samadorligi tashkilot innovatsiyalarni joriy
eta olish, ushbu loyihani malaga oshirish qobiliyatiga ega bo'lishini tushunish
uchun mahsulot sifatiga murojaat qilishi lozim. Aslida, innovatsion faoliyatning
yakuniy natijasi ilmiy singari, texnik darajasiga, shuningdek u amalga oshiriluvchi
sharoitlarga ham bog'liq. Innovatsion loyihalarning samadorligi - quyidagilarni
majmuaviy tekshirish va nazorat qilish tadbirlaridir: -loyiha tarkibiga va

innovatsion menejment tarkibiga kiruvchi me‘yoriy – uslubiy, loyiha -
konstruktorlik va boshqa 12
Innovatsion samaradorlik, yangilanish va rivojlanish yaratishda ishlashga
asoslangan strategiyalardan biridir. Bu tushuncha, bir kaynak, ideya, metoddan
yoki protsentdan boshlanib, bosh koplamalar yoki konseptlar yaratishga qaror
qilishni anglatadi. Innovatsion samaradorlik, biznesning o'zini mustahkamlash va
rivojlantirishning yaratilish jarayonida boshqa tashkilotlar bilan tanishish va
hamkorlik qilishni talab qiladi. Ushbu samaradorlik, yangi mahsulot, xizmat yoki
protsesslarni yaratish va harakatini soddalashtirishni o'z ichiga oladi. Bu,
konkurinurntli bozorda etkazib beruvchi bir talabning natijasida yuzaga keladi,
yangi bozor niyatlari yaratadigan bir texnologik o'zgarish yoki yangi kompaniya
modelinin ishlab chiqarishda bajarib turish mumkin. Innovatsion samaradorlik,
uzluksiz rivojlantirishning engineeri sifatida ishlab chiqiladi va etkazib beradi.
Innovatsion samaradorlik, organizatsiya yoki tashkilotning yangiliklarni, o'zaro
hamkorliklarni va turli xil ideyalar, texnologiyalar yoki usullarni ishlab chiqish va
dastlabki rivojlanishini rivojlantirishning amaliyoti sifatida tavsiflanadi. Bu, o'z
ichiga o'zgarishlarni, innovatsiyalarni integratsiya qilish va rivojlanishni
o'rganishning asosiy komponentlari bilan bog'liq bo'lib, nafaqat mahsulot yoki
xizmatlarni yangilash, balki bu faoliyatni ushlab turish hamda o'zgarishlarni davom
ettirishni talab qiladi. Innovatsion samaradorlik, yagona bir ideya yoki protsentdan
tashkil topmaydi, balki o'zaro aloqalarni tashkil etish va jamoalar bilan ishlashni
talab qiladi. Bu, fikrlarni talqin qilish, yangiliklarni exploratsiya qilish,
innovatsiyalarni ishlab chiqish va ongini mustahkamlashning barcha jarayonlarini
o'z ichiga oladi. Innovatsion samaradorlik, biznesning rivojlanishini ta'minlash,
kompaniya kengayishini kuchaytirish va yangiliklarni qabul qilishga imkoniyat
beradi. nnovatsion samaradorlik, yangilik va o'zgarishlarni osonlashtirish, yaratish
va qo'llab-quvvatlashning texnologik, boshqaruv, marketing va talabalik
jarayonlari orqali amalga oshirilgan usul va tavsiyalardan iboratdir. Bu,

tashkilotlarning qo'shimcha qiymat yaratish yoki mahsulotlari, xizmatlarni yoki
jarayonlarni ochib berish uchun qo'llaniladi. Innovatsion samaradorlik, yangi
ideyalar, texnologiyalar
13
yoki protsentni o'rganish, ajralib qo'yish, boshqarish va amaliyotning yanada
soddalashtirishi ko'nikmasidir. Bu samaradorlik, tashkilotning kengayish va
rivojlanish uchun muhimdir, chunki bu yoki boshqa bir texnologik yoki tashkilot
tuzilish turlarini joriy qiladigan asl javobgarlikni ta'minlashga yordam beradi.
Innovatsion samaradorlik, maksimal samarani olish, rivojlanishni oldini olish,
ishlab chiqarish va tartibga soladigan organlarni qisqartirish yoki yengillatirishning
afzalliklarini ta'minlaydi. hujjatlarining majburiy atributlari (alomatlari) -
hujjatning maqsadi, ishlab chiqish uchun asos, ushbu maqsad (vazifa, xizmat
menejment tizimining tizimchalari) ning o‘rni, maqsad (vazifani hal qilishda rioya
qilinishi zarur bo‘lgan ilmiy yondashishlar va tamoyillarga ishoralar) axborotning
iste‘molchilari, ulardan foydalanish me‘yorlari va qoidalari, ijrochilarning ehtimol
bo‘lgan doirasi, ishning sifati,resurslarni tejash, muddatlarga nisbatan
talablar,jazolar, axborot manbalari.
Uslubiy hujjatlarda bu ma‘lumotlardan tashqari aniq uslublar berilishi kerak.
Hujjatlarni sifatning quyidagi mezonlari bo‘yicha baholash taklif qilinadi:
1.Hujjatning majmuaviyligi, ya‘ni unda texnik, ekologik, ergonomik,
iqtisodiy, huquqiy, tashkiliy va boshqa masalalar ularning o‘zaro bog‘liqligi
hujjatni maqsadga qaratilganida ko‘rib chiqish;
2.Hujjat (obyekt) ni ekologik, xavfsizlik, o‘zaro almashtira olinishi, patentli
sofligi, huquqiy himoyasi va boshqa masalalar bo‘yicha xalqaro talablarga mos
kelishi darajasi;
3.Jahon yutuqlaridan foydalanilganlik darajasi va hujjatni jahon standartlari
bilan uyg‘unlashuvi integratsiyalashishi;
4.Hujjatni ishlab chiqishda qo‘llanilgan ilmiy yondashishlar (tizimli,
marketingli, qayta ishlab chiqaruvchi, vazifaviylar)ning soni;
5.Hujjatni ishlab chiqishda qo‘llanilgan zamonaviy usullar (vazifaviy -

qiymatiy tahlil, modellashtirish, bashoratlash, muvofiqlashtirish va boshqalar)ning
soni. Agar bu usullarni obyektini ishlab chiqishda qo‘llash tavsiya etilsa, unda bu
talab hujjatda aniq qayd etilishi kerak;
14
6.Boshqaruv qarorlarining iqtisodiy asoslanganligi;
7.Hujjatni takrorlanishi, uning istiqbolligi, qo‘llash ko‘lami;
8.Hujjatni ilmiy doiralar, boshqaruvning davlat va mintaqaviy idoralari va
amaliyotda ma‘qullanganligi;
9.Hujjatni ishlab chiquvchi tashkilotlarning obro‘si va uni ishlab
chiqaruvchilarning malakasi;
10.Hujjatni muvofiqlashtirgan va tasdiqlagan idoralar;
11.Hujjatni rasmiylashtirishda standartlarga rioya qilinishining darajasi,
tushunchalarning bir ma‘noligi, bayon qilishni aniqligi, ishonchliligi,
ko‘rgazmalilik. Sifatning sanab o‘tilgan mezonlari (talablari)ga javob beruvchi
hujjatlar ichki va tashqi bozorda raqobatbardosh bo‘ladilar. Hujjatning sifati
tovarlar, firmalar, mamlakatlarning raqobatbardoshligi ta‘minlashning asosiy sharti
Innovatsion samaradorlik, organizatsiya yoki tashkilotning yangiliklarni,
o'zaro hamkorliklarni va turli xil ideyalar, texnologiyalar yoki usullarni ishlab
chiqish va dastlabki rivojlanishini rivojlantirishning amaliyoti sifatida tavsiflanadi.
Bu, o'z ichiga o'zgarishlarni, innovatsiyalarni integratsiya qilish va rivojlanishni
o'rganishning asosiy komponentlari bilan bog'liq bo'lib, nafaqat mahsulot yoki
xizmatlarni yangilash, balki bu faoliyatni ushlab turish hamda o'zgarishlarni davom
ettirishni talab qiladi. Innovatsion samaradorlik, yagona bir ideya yoki protsentdan
tashkil topmaydi, balki o'zaro aloqalarni tashkil etish va jamoalar bilan ishlashni
talab qiladi. Bu, fikrlarni talqin qilish, yangiliklarni exploratsiya qilish,
innovatsiyalarni ishlab chiqish va ongini mustahkamlashning barcha jarayonlarini
o'z ichiga oladi. Innovatsion samaradorlik, biznesning rivojlanishini ta'minlash,
kompaniya kengayishini kuchaytirish va yangiliklarni qabul qilishga imkoniyat
beradi. Innovatsion samaradorlik, yangilanish va rivojlanish yaratishda ishlashga
asoslangan strategiyalardan biridir. Bu tushuncha, bir kaynak, ideya, metoddan

yoki protsentdan boshlanib, bosh koplamalar yoki konseptlar yaratishga qaror
qilishni anglatadi. Innovatsion samaradorlik, biznesning o'zini mustahkamlash va
rivojlantirishning yaratilish jarayonida boshqa tashkilotlar bilan tanishish va
15
hamkorlik qilishni talab qiladi. Ushbu samaradorlik, yangi mahsulot, xizmat yoki
protsesslarni yaratish va harakatini soddalashtirishni o'z ichiga oladi. Bu,
konkurinurntli bozorda etkazib beruvchi bir talabning natijasida yuzaga keladi,
yangi bozor niyatlari yaratadigan bir texnologik o'zgarish yoki yangi kompaniya
modelinin ishlab chiqarishda bajarib turish mumkin. Innovatsion samaradorlik,
uzluksiz rivojlantirishning engineeri sifatida ishlab chiqiladi va etkazib beradi.
Innovatsion samaradorlik, organizatsiya yoki tashkilotning yangiliklarni, o'zaro
hamkorliklarni va turli xil ideyalar, texnologiyalar yoki usullarni ishlab chiqish va
dastlabki rivojlanishini rivojlantirishning amaliyoti sifatida tavsiflanadi. Bu, o'z
ichiga o'zgarishlarni, innovatsiyalarni integratsiya qilish va rivojlanishni
o'rganishning asosiy komponentlari bilan bog'liq bo'lib, nafaqat mahsulot yoki
xizmatlarni yangilash, balki bu faoliyatni ushlab turish hamda o'zgarishlarni davom
ettirishni talab qiladi. Innovatsion samaradorlik, yagona bir ideya yoki protsentdan
tashkil topmaydi, balki o'zaro aloqalarni tashkil etish va jamoalar bilan ishlashni
talab qiladi. Bu, fikrlarni talqin qilish, yangiliklarni exploratsiya qilish,
innovatsiyalarni ishlab chiqish va ongini mustahkamlashning barcha jarayonlarini
o'z ichiga oladi. Innovatsion samaradorlik, biznesning rivojlanishini ta'minlash,
kompaniya kengayishini kuchaytirish va yangiliklarni qabul qilishga imkoniyat
beradi. Innovatsion samaradorlik, tashkilot yoki biznesning yangiliklarni yaratish,
qo'llash va rivojlantirish jarayonlarini ifodalovchi bir tushunchadir. Bu tushuncha,
o'z ichiga yangilik fikrlarni, texnologiyalarni va usullarni integratsiya qilishni,
tashkilotning rivojlanish va mustahkamlashini ta'minlashni talab qiladi.
Innovatsion samaradorlik, mahsulotlarni yangilash, xizmatlarni takomillashtirish,
boshqaruv jarayonlarini soddalashtirish, yangi bozorlarga kirishni ta'minlash,
effektivlikni oshirish va tashkilotning konkurentlik sirlarini aniqlashga yordam
beradi. Bu samaradorlik, tashkilotning rivojlanish jarayonida moliyaviy samarani

oshirishga erishishga qo'llaniladi. Innovatsion samaradorlik, yangi ideya va
innovatsiyalarni qo'llash, turli sohalarda ishlab chiqarishning yanada
kuchaytirilishi va yanada rivojlanishi uchun muhimdir. Bu, tashkilotning
ko'rsatiladigan faoliyatni o'zgartirib 16
2.2.Innovatsion loyihalar samadorligini baholash. Innovatsion
samadorligni baholashlarda tekshiriladiganlarning hajmi va guruhligi bosh
buyurtmachi tomonidan innovatsion loyihaning turi va xususiyatlariga ko‘ra
belgilanadi.130 Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilot (IQTT)ning
tavsiyalariga muvofiq innovatsion loyihalarning ekpertizasini quyidagi tamoyillar
asosida o‘tkazish kerak: 1.Baholash natijalari, mutaxassislarni tanlash bo‘yicha
munozarali vaziyatlarda hakamlik rolini bajaruvchi, uni o‘tkazuvchi
tadqiqotlarning mustaqil guruhini mavjudligi; 2.Tadqiqotlar sohasidagi faoliyatda
qo‘shimcha qiymatini hisoblashda yangilik kiritishlar ishlab chiqarishning sifatida
ko‘rib chiqiladi; 3.Nazarda tutilayotgan samaradorlikni belgilash imkoniyat va
nazorat qilish uchun vaqtga ega bo‘lish uchun o‘rta muddatli istiqbolda xarajatlarni
oldindan bashoratlash va rejalashtirishni o‘tkazish; 4.Nazorat qilish usullari davlat
darajasidagi ilmiy-texnik siyosatga rahbarlik qilishni rivojlantirish istiqbollari bilan
bog‘langan bo‘lishi kerak. Loyihalarni ekspertiza qilishda tadqiqotlar va ishlamalar
natijalarini sotsial, iqtisodiy va ekologik muhitga bo‘lajak ta‘sirini hisobga olish
zarur. Ekspertiza nafaqat loyihalarni miqdoriy, balki sifatiy baholashga ham ega.
Qarorlar qabul qilishga ekspert guruhining har bir a‘zosi tomonidan berilgan
baholar hisobga olinadi. Ekspertlar ishlab chiqarilayotgan loyihaga tegishli bo‘lgan
har qanday axborotlarni talab qilishlari mumkin. Har qanday ekspert guruhiga
ekspertiza buyurtmachisining yuqori malakali vakili kiritilishi mumkin. IHTT
tomonidan tavsiya qilingan innovatsion loyihalar ekspertizasining sanab o‘tilgan
tamoyillari quyidagilar bilan to‘ldiriladi: 1.Iinnovatsion samadorligi guruhi ushbu
sohada shartnoma asosida ishlovchi yettitadan kam bo‘lmagan mutaxassislardan
tashkil topishi kerak; 2.Baholash guruhining ishi mustaqillik, obyektivlik, kasb
mahorati, butlik, tizimlilik, ishning yakuniy natijalaridan manfaatdorlik

tamoyillarida tashkil qilinishi kerak; 3.baholash guruhining asosiy vazifasi
obyektni loyihalashtirilayotganda innovatsion tashkilot tomonidan innovatsion
menejmentning ilmiy yondashishlari, tamoyillari va usullariga rioya qilinishini
tekshirishdan iborat bo‘lishi kerak. Innovatsion menejment va har qanday tuzilma
17
hujjatlarning yuqori sifatini ta‘minlash innovatsion loyihaning yuqori sifatiga,
ekspert guruhi ishining tashkiliyligi va natijaviyligiga erishishning muhim sharti
bo‘ladi. Hujjatlarni quyidagi asosiy a‘lomatlar bo‘yicha tasniflash mumkin: -
me‘yoriy – uslubiy ta‘minlash iyerarxiyasining darajasi xalqaro hamjamiyat,
mamlakat, mintaqa, shahar, qishloq, firmadir. -hujjatning huquqiy statusi – ijro
qilinishi majburiylar (qonunlar, standartlar, farmonlar, qarorlar, qoidalar, dasturlar,
rejalar, rasmiy buyruqlar) va tavsiyaviylar (qo‘llanmalar, uslubiyotlar,
yqriqnomalar va h.k.); -hujjatning mazmuni - texnik (investitsion loyihalar,
konstruktorlik - texnologik hujjatlar, uslubiyotlar va h.k), iqtisodiy (texnik-
iqtisodiy asoslash, moliyaviy, buxgalteriya, soliq hujjatlari, biznes-rejalar va h.k ),
tashkiliy (tashkiliy loyihalar, tashkiliy tuzilma ustavi, bayonnomalar,
yo‘riqnomalar va h.k). Firma hujjatlarining majburiy atributlari (alomatlari) -
hujjatning maqsadi, ishlab chiqish uchun asos, ushbu maqsad (vazifa, xizmat
menejment tizimining tizimchalari) ning o‘rni, maqsad (vazifani hal qilishda rioya
qilinishi zarur bo‘lgan ilmiy yondashishlar va tamoyillarga ishoralar) axborotning
iste‘molchilari, ulardan foydalanish me‘yorlari va qoidalari, ijrochilarning ehtimol
bo‘lgan doirasi, ishning sifati, resurslarni tejash, muddatlarga nisbatan talablar,
jazolar, axborot manbalari. Uslubiy hujjatlarda bu ma‘lumotlardan tashqari aniq
uslublar berilishi kerak. Hujjatlarni sifatning quyidagi mezonlari bo‘yicha baholash
taklif qilinadi: 1.Hujjatning majmuaviyligi, ya‘ni unda texnik,
ekologik, ergonomik, iqtisodiy, huquqiy, tashkiliy va boshqa masalalar ularning
o‘zaro bog‘liqligi hujjatni maqsadga qaratilganida ko‘rib chiqish;
2.Hujjat (obyekt) ni ekologik, xavfsizlik, o‘zaro
almashtira olinishi, patentli sofligi, huquqiy himoyasi va boshqa masalalar
bo‘yicha xalqaro talablarga mos kelishi darajasi;

3.Jahon yutuqlaridan foydalanilganlik
darajasi va hujjatni jahon standartlari bilan uyg‘unlashuvi integratsiyalashishi;
4.Hujjatni ishlab chiqishda qo‘llanilgan
ilmiy yondashishlar (tizimli, marketingli, qayta ishlab chiqaruvchi,
vazifaviylar)ning soni; 18
5.Hujjatni ishlab chiqishda qo‘llanilgan zamonaviy usullar (vazifaviy - qiymatiy
tahlil, modellashtirish, bashoratlash, muvofiqlashtirish va boshqalar)ning soni.
Agar bu usullarni obyektini ishlab chiqishda qo‘llash tavsiya etilsa, unda bu talab
hujjatda aniq qayd etilishi kerak;
6.Boshqaruv qarorlarining iqtisodiy asoslanganligi;
7.Hujjatni takrorlanishi, uning istiqbolligi, qo‘llash ko‘lami;
8.Hujjatni ilmiy doiralar, boshqaruvning davlat va mintaqaviy idoralari va
amaliyotda ma‘qullanganligi;
9.Hujjatni ishlab chiquvchi tashkilotlarning obro‘si va uni ishlab
chiqaruvchilarning malakasi;
10.Hujjatni muvofiqlashtirgan va tasdiqlagan idoralar;
11.Hujjatni rasmiylashtirishda standartlarga rioya qilinishining darajasi,
tushunchalarning bir ma‘noligi, bayon qilishni aniqligi, ishonchliligi,
ko‘rgazmalilik. Sifatning sanab o‘tilgan mezonlari (talablari)ga javob beruvchi
hujjatlar ichki va tashqi bozorda raqobatbardosh bo‘ladilar. Hujjatning sifati
tovarlar, firmalar, mamlakatlarning raqobatbardoshligi ta‘minlashning asosiy sharti
bo‘ladi. Innovatsion loyihalarning samadorligi o‘tkazish metodikasi boshqaruv
qarorlarini tahlil qilish, bashoratlash, ishlab chiqishning usullari va yo‘llariga
asoslanadi. Bitta tarkibiy qism (bo‘lim, muammo) uchun bitta usul qo‘llaniladi,
boshqasi uchun boshqa. Har qanday usulni qo‘llashda innovatsion menejmentning
ilmiy yondashishlari va usullarini qo‘llamasdan bo‘lmaydi. Quyida S.D. Ilenkova
rahbarligi ostidagi jamoa tomonidan yozilgan,innovatsion menejment darsligida
bayon qilingan loyihalarni ekspertiza qilish metodikasi bayon qilinadi. Federal
ilmiy-texnik dasturlarini amalga oshirish uchun davlat buyurtmachilari tomonidan
tanlov asosida olingan dasturlar ijrochilari bilan davlat shartnomalari tuziladi.

Innovatsion bahosi anketasi savollariga javoblar ko‘rinishida shakllantiriladi va
samadorligi yakuniy xulosasining quyidagi variantlarini ko‘zda tutadi. Shunday
qilib ekspert nafaqat loyihaning bayonini berishi, balki quyidagilarni baholashi
ham kerak: uning bilimlarning ushbu sohasi uchun dolzarbligi; loyiha
tadqiqotlarning 19
Xulosa
Innovatsion faoliyatning xususiyatlari menejmentdagi kommunikatsiyalar turlari
va shakllari oldiga oshirilgan talablarni qo’yadi.
Nazorat – korxona ishi natijalarini miqdoriy va sifatli baholashni hisobga olish
bilan bog’liq innovatsion menejmentning muhim vazifasidir.Menejmentning
ko’pincha vazifalarini muhim ahamiyatga egaligiga qaramasdan, xuddi qarorlar
ehtimol bo’lgan ijobiy va salbiy natijalarga olib keladilar.
Raqobat nazariyasidan kelib chiqqan holda xuddi fanni rivojlanishi va yangi
texnologiyalarni tadbiq etilishining innovatsion salohiyati yuqori tartibdagi raqobat
afzalliklarini yaratadi.
Rejalashtirish – bu innovatsion menejmentning ichki va tashqi muhit
omillarini tahlil qilish, tashkilot faoliyatini bashoratlash va firma strategiyalarini
amalga oshirish va qo’yilgan maqsadlarga erishishni rejalashtirish bo’yicha
tadbirlar tizimini boshqarishdan tashkil topgan maxsus vazifasidir.
Boshqaruv jarayonini tashkil qilish vazifasiga boshqaruv jarayonlarini
loyihalashtirish, tadbirlar usullar yo’lni bir shaklga keltirish, turlarga ajratish va
standartlashtirish bo’yicha choralarni ishlab chiqish, hamda axborotlarni
menejment tizimchalari bo’yicha taqsimlash kiradi. Tashkil qilishga ishlab
chiqarishning ilmiy – texnik, texnologik va tashkiliy darajasini oshirish kiradi.
Innovatsion loyihalar samadorligini baholashda qilishda tadqiqotlar va
ishlamalar natijalarini sotsial, iqtisodiy va ekologik muhitga bo’lajak ta’sirini
hisobga olish zarur. Innovatsiyon nafaqat loyihalarni miqdoriy, balki sifatiy
baholashga ham ega. Qarorlar qabul qilishga samadorligi guruhining har bir a’zosi
tomonidan berilgan baholar hisobga olinadi. Innovatsion samadorligi ishlab
chiqarilayotgan loyihaga tegishli bo’lgan har qanday axborotlarni talab qilishlari

mumkin. Har qanday baholash guruhiga buyurtmachisining yuqori malakali vakili
kiritilishi mumkin.
20
FOYDALANGAN ADABIYOTLAR
Innovation management; a literature review of innovation process models and
their implications, Chris Eveleens.2010. Инновационный менеджмент-
Дорофеев-Дресвянников,2003-C.87. Shadiyeva D. The theory of innovative
development and its influence on R&D financing// Iqtisodiyot nazariyasi
muammolari: talqini va yechimlari: oily o‘quv yurtlariaro ilmiy-amali konferensiya
materiallari – Toshkent, 2015. Maria Laura Parisi Fabio Schiantarelli Alessandro
Sembenelli Productivity, Innovation Creation and Absorption, and R&D: Micro
Evidence for Italy. 2002. Scott Shane ―Handbook of Technology and Innovation
Management R&D Project Selection and Portfolio Management: A Review of the‖
Past, a Description of the Present, and a Sketch of the Future 2010. Дорофеев,
В.А. Дресвянников ―Инновационный менеджмент Учебное пособие Пенза
‖
2009. Yo‘ldoshev N.Q. va boshqalar. ―Innovatsion menejment Darslik. T:.TDIU,
2012. .Akbarxodjaev Z.Z. ―Innovatsion menejment . O‘quv-uslubiy majmua.-
‖
T:.TDIU, 2012.

Innavatsion loyihalar samadorligini baholash

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish