Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 987.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Inson hayotida suvning ahamiyati. Sanoat chiqindi suvlarining sanitar gigienik holati

Купить
Mavzu: Inson hayotida suvning ahamiyati. Sanoat chiqindi suvlarining sanitar gigienik holati. Reja: I. Kirish. Inson hayotida suvning ahamiyati. II. Asosiy qism. 1. Suv orqali kelib chiqadigan kasalliklar. 2. Suvlarni tozalash usullari. 3. Shahar suvlari va ularga qo’yiladigan talablar. III. Xulosa. IV. Foydalanilgan adabiyotlar. Glossariy. Suv tabiatda keng tarqalgan bebaho boylik bo’lib, u tiriklikning asosidir. Ye r yuzidagi biror tirik organizm suvsiz yashay olmaydi, chunki undagi to’qimalarning asosiy qismini suv tashkil qiladi. Har qanday organizmning tarkibidagi asosiy element bo’lgan suv uning hayotiy faoliyatini ham nazorat qiladi. Suvning tabiat va inson hayotidagi ahamiyati tasavvur qilib bo’lmaydigan darajada muhim hisoblanadi. Ushbu ma’lumotlarning o’zigina «suv – hayot manbaidir» degan iboraning qanchalik haqqoniyligini ko’rsatib turibdi. I. Kirish. Inson hayotida suvning ahamiyati. Inson organizmi o’z hayotiy faoliyatini amalga oshirishi uchun sutkasida o’rtacha 2,5 l. suv istemol qiladi. Organizmlarda kechadigan barcha hayotiy jarayonlar suvning ishtirokida suyuqlik muhitida kechadi. Odatiy ma’noda ozuqaviy qiymatga ega bo’lmagan suv har qanday tirik organizmning, shu jumladan odamlarning asosiy tarkibiy qismidir. Suvning qiymati barcha tizimlar va organlarning to’g’ri ishlashi uchun juda muhimdir. Ma’lum bo’lishicha, suv barcha asosiy hayotiy jarayonlarni tartibga soladi: • kislorodning namligini normallashtiradi, uning so’rilishini oshiradi; • tananing termoregulyatsiyasini amalga oshiradi; • ozuqa moddalarini eritib, organizmga ularni so’rib olishga yordam beradi; • hayotiy organlarni namlaydi va himoya qiladi; • bo’g’inlar uchun himoya moylash vositasini hosil qiladi; • tana tizimlarining faoliyatida metabolik jarayonlarni yaxshilaydi; • tanadan chiqindilarni evakuatsiya qilishga yordam beradi. Jahon Sog liqni saqlash tashkilotining ekspertlari dunyodagi ʻ barcha kasalliklarning 80 foizi ifloslangan suv orqali yuqishini aniqladilar. Suvning kasallik tarqatuvchi mikroorganizmlar bilan zararlanishi qorin tifi, dizenteriya, vabo, virusli gepatitning A turi kabi bir qator yuqumli kasalliklarning tarqalishiga sabab bo lishi mumkin. ʻ O tkir ichak infeksiyalari – patogen enterobakteriyalar, shartli patogen ʻ qo zg atuvchilar va viruslar chaqiradigan, oshqozon-ichak traktining ʻ ʻ zararlanishi, intoksikatsiya, degidratatsiya (suvsizlanish) hamda turli asoratlar bilan kechadigan kasalliklardir. II. Asosiy qism. 1. Suv orqali kelib chiqadigan kasalliklar. Ba’zi kasalliklar tanadagi suvning yo’qolishi bilan bog’liq, masalan suvsizlanish. Boshqalar suvning ifloslanishi bilan bog’liq, masalan vabo, dizenteriya, shistosomiazis, bezgak va sariq isitma. Agar biz meva va sabzavotlarni etarli bo’lmagan suv bilan yuvsak, ifloslanish xavfini tug’diramiz. Harorat Hayot muddati (kunlarda) 10ºC haroratda toza suv 10 dan 19 gacha 25ºC haroratda toza suv 7 kun 35ºC haroratda toza suv 4 kun Dengiz suvi 10ºC da 26 kungacha 25ºC da dengiz suvi 9 kun 35ºC da dengiz suvi 3 kun Kanalizatsiya 10ºC da 12 kun 25ºC haroratda kanalizatsiya 12 kun Kanalizatsiya 35ºC da 2 kun Dunyoda ichimlik suvining, umuman toza suv yetishmaslik muommosi dolzarb masalalardan hisoblanadi. Tabiatda suv doimo aylanma harakatda bo’ladi, shuning uchun ishlab chiqarishda foydalanilgan zavodlarda, fabrikalarda, shahar kanalizatsiya tizimlaridagi chiqindi suvlarni tozalash, qayta ishlash va ulardan qayta foydalanish muhimdir. Ushbu chiqindi suvlarni tozalashning bir necha usullari bo’lib, ularni kimyoviy tarkibi o’zgarishi bilan tozalash ishlari bajariladi. Shuning uchun bu ishlar aholi yashash punktlaridan uzoq hududlarda amalga oshiriladi. 2. Suvlarni tozalash usullari. Bosim quvurlari orqali nasos stantsiyasi uni tozalash inshootiga etkazib beradi. Bu erda suv omborlarida tozalanadi, ikkinchi nasos stantsiyasi orqali aholi punktiga ya’ni halqa suv ta’minoti tarmog’i bilan ta’minlanadi. Suvlarni tozalashning bir necha usullari mavjud bo’lib, ularga quyidagilar kiradi: • kimyoviy tozalash usuli; • fizik-kimyoviy tozalash usuli; • mexanik tozalash usuli; • kimyoviy va termik tozalash usullari kabilarga bo’linadi. Mexanik tozalash usuli Butun tozalash jarayoni bir necha bosqichlarga bo’linadi, ular sezilarli texnologik farqlarga ega. Mexanik filtrlash bosqichi birlamchi va shu bilan birga ko’p bosqichli hisoblanadi. Ko’chalarda axlat, barg, tosh va boshqa yirik elementlarni ushlab turadigan metall, beton yoki plastmassa panjaralar ko’rinishida bunday tozalashning eng oddiy mexanizmi kuzatilishi mumkin. Kimyoviy va termik tozalash usuli Chiqindilar atrof-muhitdagi salbiy parchalanish jarayonlarini yo’q qilish nuqtai nazaridan eng samarali usullardan biri bu kimyoviy usul. Ushbu usullar oksidlanish- qaytarilish reaktsiyalariga asoslangan bo'lib, ular mohiyatan ba'zi reaksiyalarni bekor qiladi, ularni boshqalari bilan almashtiradi, ekologik jihatdan unchalik xavfli emas. Chiqindi suvlarni tozalash muammosini hal qilishda tozalash uskunalarining individual sharoitlari va talablarini hisobga olgan holda loyihalarni ishlab chiqish yo’li bilan yondashish maqsadga muvofiqdir. Daryolardan, ko’llardan va dengizlardan olingan suv turli mikroorganizmlar (qurtlar, bakteriyalar, protozoa), kasalliklar keltirib chiqaradigan hayvonlarning tuxumlari va lichinkalari bilan zaharlanishi mumkin va zaharli moddalar (masalan, kadmiy va simob) bilan ifloslanishi mumkin. Bunga odatda shahar kanalizatsiyasi sabab bo’ladi. Aholi sonining ko’payishi, shaharlarning kengayishi sabab, suvlarning ifloslanishining oldini olish, ulardan to’g’ri va oqilona foydalanishni ta’lab qiladi. 3. Shahar suvlari va ularga qo’yiladigan talablar. Keyingi yillarda O’zbekistonda aholini markazlashgan tartibda quvurlar orqali ichimlik suvi bilan ta’minlashga katta e’tibor berilmoqda. Uzunligi 210 km.ni tashkil qilgan Damxo’ja-Buxoro suv quvurining ishga tushirilishi Zarafshon vohasining quyi qismida yashayotgan xalqlarni sifatli ichimlik suvi bilan ta’minlash muammosini birmuncha hal qildi. Ye r osti suvlarining foydalanilmay qolayotgan zahirasi mavjudligi kelajakda xalqning toza ichimlik suviga bo’lgan talabini qondirishda muhim o’rin tutadi. Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, suv bebaho boylik bo’lib, u tiriklikning asosidir. Biz hayotimizni suvsiz tasavvur qilaolmaymiz, chunki yashashimizning asosiy qismi suvga bog’liqdir. Shunday ekan doimo suv resurslaridan oqilona foydalanish va uni muhofaza etish ustidan davlat boshqaruvi hamda nazoratini olib borish katta ahamiyatga ega bo’lib, suv resurslari oqilona foydalanishni, tejab-tergash va uni musaffoligini saqlashni hamda har qanday nojo’ya ekologik huquqbuzarliklarni oldini oladi. III. Xulosa. 1. O‘zbekiston Respublikasining “Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risida” Qonuni. 1993-yil 6-may 2. Alibekov L.A., Nishonov S.A. Tabiatni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan ratsional foydalanish. – T.; O’qituvchi, 1983. 3. O’zbekiton Respublikasi atrof-muhitni holati va tabiiy resurslardan foydalanish to’g’risida Milliy ma’ruza. Toshkent, 2008. 4. https://dialogue-irk.ru/uz 5. https://uz.costsproject.org 6. http://www.lex.uz 7. http://www.tfi.uz 8. http://www.turfaolam.uz 9. http://www.gov.uz IV. Foydalanilgan adabiyotlar. E’tiboringiz uchun raxmat !!!

Inson hayotida suvning ahamiyati. Sanoat chiqindi suvlarining sanitar gigienik holati

Купить