Intellekt patologiyasi va aqliy zaiflik - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	546.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	21 Сентябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Intellekt patologiyasi va aqliy zaiflik

Купить

Интеллект патологияси А лий заифликқ Инволюцион ва кексалик ёшидаги ру ий бузилишлар ҳ

ИНТЕЛЛЕКТ Интеллект бу эгалланган билимлар, тажрибалар, уларни кейинчалик ҳам ошириб бориш ва ақлий фаолият давомида қўллаш имкониятларининг мажмуасидир. Инсоннинг интеллектуал сифатлари унинг қизиқишлари доираси, билимларининг хажми билан ўлчанади. Тафаккур – бу фаолиятдаги интеллектдир

ИНТЕЛЛЕКТ ПАТОЛОГИЯСИ Туғма ақлий заифлик (олигофрения) Орттирилган ақлий заифлик (деменция )  дебиллик  имбециллик  идиотия  лакунар (қисман)  диффуз (тотал)ИНТЕЛЛЕКТ ПАТОЛОГИЯСИ

ИНТЕЛЛЕКТ ПАТОЛОГИЯСИ Ақлий қолоқлик (заифлик) – туғма ёки эрта орттирилган (ҳаётнинг дастлабки 3 йилида) ақлий заифлик, руҳиятнинг, айниқса интеллектнинг етилмаганлиги билан намоён бўлади Деменция – руҳий фаолиятнинг парчаланиши билан кечувчи орттирилган ақлий заифлик

АҚЛИЙ ЗАИФЛИК Турли этиологияли онтогенез бузилиши билан боғлиқ икки зарурий белгилар билан бирлаштирилган касалликларнинг бир турдаги клиник гурухи 1. Интеллектуал етишмовчилик устунлик қилувчи руҳий ривожланишдан ортда қолиш 2. Прогредиентлик кузатилмаслиги

А лий заифлик қ  3 – 5% ахолида ақлий заифлик учрайди  Уларнинг 75%и ақлий заифликнинг енгил даражасига эга  50 – 90% холатларда этиологияси номаълум: дифференцациялашмаган АЗ дифференцациялашган АЗ

АҚЛИЙ ЗАИФЛИК ТАСНИФИ  Ақлий қолоқликнинг ифодаланишига кўра  Этиологик тасниф  Темпераментга кўра  Клиник манзаранинг оғирлигига кўра

 Билим олишга лаёқатли  Мураккаб бўлмаган меҳнат кўникмаларини эгаллайди  Нутқ ривожланган  Хулқи адекват ва мустақил  Яхши механик хотира, тақлид қилиш  Абстракт тафаккурнинг сустлиги, ассоциацияларнинг конкретлиги  Содда умумлаштиришлардан мураккабга ўтиш қийинлашган  Инициативанинг йўқлиги, инертлик  Ўзини тута билишнинг сустлиги, майлларни жиловлай олмаслик  Импульсив хулқ-атвор, юқори ишонувчанлик  Ҳаётга мослашган ЕНГИЛ ДАРАЖАЛИ АҚЛИЙ ЗАИФЛИК (ДЕБИЛЛИК)

 Таълим олишга қобилиятсиз  Меҳнатга лаёқатсиз  Ўзига ҳизмат кўрсатишнинг элементар кўникмаларига эга  Нутқ равон эмас ва аграмматик, сўз бойлиги 200 – 300 та  Орасталик куникмаларини эгаллайдилар, мустақил овқатланадилар  Механик хотира, тақлид қилиш  Айрим вақтда ҳисобни, алоҳида харфларни биладилар  Мураккаб бўлмаган умумлаштиришлар  Одатий яшаш мухитига таянадилар, бошқа шароитларда ўзларини йўқотиб қўядилар  Бошқаларга қарамлик, диққат қийин кўчувчанлиги  Эмоциялар камбағал, бир хил  Барча руҳий жараёнлар қийин силжувчан ва инерт  Доимий кузатув ва ҳомийликга мухтож ЎРТА ОҒИР ДАРАЖАЛИ АҚЛИЙ ЗАИФЛИК (ИМБЕЦИЛЛИК)

 Оддий таъсирловчиларга нисбатан реакция йўқ ёки ноадекват  Диққат йўқ ёки хаддан ташқари нотурғун  Нутқ ривожланмаган, алоҳида товушлар, сўзлар  Уларга қаратилган нутқни тушунмайдилар  Статик ва локомотор кўникмаларга эга эмас  Маъноли фаолият хос эмас  Ўзига хизмат курсатиш куникмаларига эга эмас, ораста эмас  Харакатсизлик ёки стереотип бир хилдаги маъносиз ҳаракатлар  Яқинларини бегоналардан ажрата олмайди  Эмоциялар элементар, содда, қўзғалувчанлик ёки бақириш кўринишида  Жахлдорлик аффекти енгил юзага келади, агрессив тенденциялар, кўпинча ўзига қаратилган  Физик ривожланишдаги чуқур дефектлар ОҒИР ВА ЧУҚУР ДАРАЖАЛИ АҚЛИЙ ЗАИФЛИК (ИДИОТИЯ)

ДЕМЕНЦИЯ Касаллик натижасида келиб чиққан интеллектнинг сусайиши, орттирилган ақлий заифлик  Тотал (глобуляр, диффуз)  Лакунар (ўчоқли)ИНТЕЛЛЕКТ ПАТОЛОГИЯСИ

ТОТАЛ АҚЛИЙ ЗАИФЛИК:  Интеллектуал қобилиятларни қўпол бузилиши  Шахс парчаланиши  Хотиранинг кескин бузилиши  Ўтмишдаги тажрибалардан фойдалана олмаслик  Ўз холатига нисбатан танқиднинг йўқлиги

ЛАКУНАР АҚЛИЙ ЗАИФЛИК  Интеллект қисман бузилиши  Фикрлаш жараёнлари секинлашуви  Хотиранинг ўртача даражада пасайиши  Ўз холатига нисбатан танқид сақланганлиги

Гериатрик психиатрия ( Геронтопсихиатрия ) – организмнинг тескари ривожланиш даврида юзага чиқадиган психиатрик патологияни, ҳамда қариш жараёнининг мавжуд руҳий касалликнинг кечишига таъсирини ўрганади

КЕЧКИ ДАВР РУҲИЙ БУЗИЛИШЛАРИ Психиатрияда рухий касалликнинг манифестланиш муддатига кўра уйидагилар қ ажратилади:  Инволюцион ёш – 45 - 60 ёш  Кексалик ёши – 60 ёшдан кейинги давр

КЕЧКИ ДАВРДА УЧРОВЧИ РУҲИЙ БУЗИЛИШЛАР Климактерик давр билан боғлик руҳий бузилишлар Инволюцион ёки пресенил психозлар (инволюцион меланхолия, пресенил параноид) Қарилик, сенил психозлари (сенил деменция, Альцгеймер касаллиги) ва бош миянинг тизимли атрофик касалликлари (Пик касаллиги ва бошк.)КЕЧКИ ДАВРДА УЧРОВЧИ РУ ИЙ Ҳ БУЗИЛИШЛАР

ИНВОЛЮЦИОН ПСИХОЗЛАР  Инволюцион даврда ва қариликда манифестланадиган, ақлий заифликга олиб келмайдиган, яъни функционал бўлган руҳий бузилишлар гуруҳи.  Инволюцион депрессия  Инволюцион параноид

ИНВОЛЮЦИОН ПСИХОЗЛАР Уларда ўрта ёшдаги психозлардан фар ли қ равишда уйидаги омилларнинг ахамияти қ катта:  Шахснинг преморбид хусусиятлари (ригидлик, хавотирли шубхаланувчанлик белгилари ва бошқ.)  Вазиятга боғлик ва руҳий жарохатловчи омиллар  Оғир бўлмаган, аммо организмнинг толерантлигини пасайтирувчи соматик касалликлар ва ҳоказо

ИНВОЛЮЦИОН ДЕПРЕССИЯ (МЕЛАНХОЛИЯ) Кўпинча аёлларда, 50 - 60 ёшларда юзага келади. Инволюцион меланхолиянинг бутун кечиши давомида етакчи синдром бу - хавотирли-қайғули депрессия кўп холларда ўз-ўзини айблаш, камситиш васваса ғоялари, ёки ипохондрик характердаги васвасалар қўшилиши билан кечади .

ИНВОЛЮЦИОН ДЕПРЕССИЯ Оддий депрессиялар :  ривожланиши ва мазмуни жихатдан вазият ва реактив моментлар билан узвий боғлик  хавотирли тусдаги пасайган кайфият  ипохондрик хавотирланиш. Оқибати:  яхши сифатли  баъзида ёмон кайфият ва ўта ипохондриклик билан кечувчи субдепрессив холатларга ўтиши

ИНВОЛЮЦИОН ВАСВАСАЛИ ПСИХОЗЛАР Кечки даврда учровчи, синдромал асоратланишга, хусусан рухий автоматизмлар ривожланишига я ол ққ мойиллиги бўлган галлюцинатор-параноид психозлар:  инволюцион паранойя  инволюцион парафрения  пресенил зарар етказиш васвасаси

ИНВОЛЮЦИОН ВАСВАСАЛИ ПСИХОЗЛАР: Касаллик равшан онг ва ташқаридан қараганда тўғри хулқ атвор фонида турғун васваса изчил ривожланиши билан тавсифланади. Васвасанинг ўзига хос тузилиши ва фабуласи. Васваса концепциясига тор доирадаги шахслар (қўшни, яқин танишлар) кириб, улар атайлаб турли ноҳушликларни содир этишда шубха қилинадилар. Васвасаларнинг мазмуни одатда тор доирадаги маиший муносабатлардан ташқарига чиқмайди ( «кичик қамровли» , «турмуш муносабатлари» васвасаси ).

арилик деменцияси холатларини Қ этиологияси ва патологиясига бо ли ғ қ равишда уч гуру га ажратиш мумкин: ҳ 1. Альцгеймер типидаги деменция , бунда бош мияда пресенил даврда бошланган Альцгеймер типидаги деменция сингари патологик ўзгаришлар юзага келади. Бу қарилик деменциясининг энг кенг тарқалган типи. 2. Мультиинфарктли деменция . Қон томирлар тўсилиши оқибатида юзага келадиган бош миядаги кўп сонли инфарктлар сабабли юзага чиқади. Бу гуруҳ аввалги артериосклеротик деменция ташҳис рукнига мос келади. 3. Бошқа сабаб туфайли ривожланган деменция . Бу гуруҳга неоплазма, инфекция, токсин ва модда алмашинуви бузилиши каби бир қатор омиллар натижасида юзага чиққан деменциялар киритилади. Бунда бу бузилишларнинг баъзилари қайтар бўлиши мумкин. (Larson et al. 1984; Marsden 1984).

ЦЕРЕБРАЛ АТРОФИК КАСАЛЛИКЛАР УЛАРНИ ҚУЙИДАГИ БЕЛГИЛАР БИРЛАШТИРИБ ТУРАДИ:  Ифодаланмаган бошланғич симптоматика  Секин, босқичма-босқич, аммо сурункали прогредиент, қайтмас асоратлар билан ривожланади  Ақлий заифлик бетўхтов ўсиб боради  Турли босқичларда неврологик симптомлар кўшилади

Барча деменциялар эквифинал • Агнозия • Апраксия • Амнезия • Аграфия • Акалькулия • Афазия • Апатия • Астения • Дезориентировканинг барча турлари…

АТРОФИК ЖАРАЁНЛАРНИНГ ТАСНИФИ: 1 . пресенил деменциялар: а) тизимли атрофиялар –  Пик касаллиги  Гентингтон хореяси,  Паркинсон касаллиги,  Крейтцфельд-Якоб касаллиги ва бош .қ б) Альцгеймер касаллиги 2. Сенил деменциялар

АЛЬЦГЕЙМЕР КАСАЛЛИГИ Асосан қарилик олди даврида (55 ва 65 ёш оралиғида, баъзида 45-50 ёшда) манифестланадиган, тотал ақлий заифликка олиб келувчи, ҳамда ўчоқли бузилишлар ва пўстлоқ олий фаолиятининг бузилиши билан кечувчи бош миянинг атрофик касаллиги. Касаллик кечиши чўзилган (10-15 йилгача). Касаллик бошланишида шахс ўзгаришлари биринчи қаторга чиқмаслиги патогномоник.

АЛЬЦГЕЙМЕР КАСАЛЛИГИ Ақлий заифликка олиб келувчи жараёнга қуйидаги белгилар қўшилади:  Нутқ, праксис, саноқ ва таниб олишнинг бузилишлари  ўсиб борувчи амнезия, конфабуляциялар  амнестик дезориентировка Диққат, идрок, атроф муҳитни англашнинг бузилишлари эрта бошланади ва ўсиб боради

АЛЬЦГЕЙМЕР КАСАЛЛИГИ Психотик бузилишлар 30-40% холатларда учрайди :  Рудиментар васвасали, паранойял ва галлюцинатор синдромлар  Кам системалашган, кичик қамровли зарар етказиш, рашк, таъқиб васваса ғоялари Окибати – руҳий фаолиятнинг бутунлай парчаланиши, тўлиқ чорасизлик ва тотал афазия

ПИК КАСАЛЛИГИ  Ақлий заифликка олиб келувчи органик жараён бўлиб, турли ўчоқли бузилишлар билан кечади  Тизимли атрофиялар, яъни марказий асаб тизимидаги турли локализацияли эндоген дегенератив-атрофик жараёнлар гурухига киритилади. Касаллик асосида бош миянинг пешона ва чакка-тепа каби алохида сохаларининг прогрессивланувчи атрофияси ётади.

ПИК КАСАЛЛИГИ Шахс ўзгаришлари Вазиятларни адекват бахолаш иложсиз бўлиб қолади, умумқабул қилинган хулқ қоидаларининг мезонлари, чегара ва андиша йўқолади . Бемор ўзи сезмаган холда беъмани амаллар, қўпол хатолар ва касбий хатти-харакатлар қила бошлайди

ПИК КАСАЛЛИГИ Ўчоқли кортикал бузилишлар албатта учрайди:  Нутқнинг бузилиши, тотал афазия  Амнестик афазия  Эхолалия  Ўқиш, ёзув, саноқнинг бузилиши, апрактик симптомлар ўрта даражада намоён булади  Экстрапирамид бузилишлар

ПИК КАСАЛЛИГИ ОҚИБАТИ  Глобар деменция  Нутқ, фаолият ва билишнинг тотал бузилиши  Маразм  Тўлиқ чорасизлик  Оқибати ёмон сифатли

ГЕНТИНГТОН ХОРЕЯСИ Бош мия атрофияларининг бир тури бўлиб, ўрта ёки кексайиш ёшида манифестланади ва куйидагилар билан намоён булади:  хорея туридаги гиперкинезлар  психопатсимон  психотик бузилишлар  ўзига хос деменция ДЕМЕНЦИЯ  гиперкинезларнинг оғирлик даражаси билан корреляция йўқ  аффектив ва психопатсимон ўзгаришларнинг кучайиши билан кечади  прогредиентлиги паст ва ўзгаришлар чуқур эмас  эслаб қолиш ва репродуктив хотира бузилишлари  мантиқий фикрлашдаги нуксонлар  диққатнинг ўта нотурғунлиги

ПАРКИНСОН КАСАЛЛИГИ Титровчи фалажлик – бош миянинг дегенератив-атрофик касаллиги бўлиб, кечки ёшда манифестланади ва асосан экстрапирамид бузилишлар билан намоён бўлади, аммо кўпинча рухий бузилишлар ам кузатиладиҳ

ПАРКИНСОН КАСАЛЛИГИ  депрессив бузилишлар  кичик қамровли зарар етказиш ва таъқиб васваса гоялари  турғун мнестик-интеллектуал нуқсон  енгил эйфория билан бирга кечувчи  кўпинча психотик эпизодлар:  Қўзғалишли чалкашлик холати  делириоз қўзғалиш  галлюцинатор бузилишлар

КЕКСАЛИК АҚЛИЙ ЗАИФЛИГИ Бу гурухга турли сенил деменциялар ва қарилик ёки сенил психозлар киритилади; булар кексалик инволюцияси учун энг хос бўлган рухий фаолиятнинг усиб борувчи емирилиши, куп холатларда тотал ақлий заифлик билан туговчи руҳий касалликлардир

КЕКСАЛИК АҚЛИЙ ЗАИФЛИГИ  Аста-секин хулқ атворнинг мавжуд белгиларини ўткирлашуви шаклида шахс ўзгаришларининг ўсиб бориши  Қизиқишлар доирасининг торайиши, аффектив ташаббускорликнинг йўқолиши  Шахс регресси белгилари  Ўсиб борувчи амнезия, конфабуляциялар  Аффектнинг ёмон кайфиятли тушкунликдан беғамлик, хушкайфиятгача ўзгариши  Уйқу ва тетиклик ритмининг ўзгариши  Вербигерациялар, эхолалиялар  Депрессия ёки маниялар, зарар етказиш васваса ғоялари

ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАХМАТ ☻

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar