Internetda axborot izlash - Информатика и ИТ - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	693.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Информатика и ИТ

Internetda axborot izlash

Купить

E-mail va internetdan foydalanish www.arxiv.uz

Reja • 1. Umumiy ma’lumotlar. • 2. Izlovchi kataloglar. • 3. Izlovchi ko’rsatkichlar. • 4. Web hujjatlarni izlash usullari. • 5. So’rovlar tili. • 6. E-mail adreslarini izlash. www.arxiv.uz

• Internetda eng mashhur izlovchi tizimlar, ularning ishlash tamoyili, afzalliklari va kamchiliklari, Internetda axborot qidirish usullarini egallash. • WWW foydalanuvchilar ixtiyoriga bir qancha hujjatlar to’plamini taqdim etadi. Shuning uchun foydalanuvchilar oldiga tarmoqda joylashgan hujjatlar orasidan uning o’zini qiziqtirgan hujjatlarni izlash masalasi doimo turadi. Ushbu masalani echish uchun izlovchi tizimlar qo’llaniladi. • Izlovchi tizimlar maxsus - Web tugundan iborat. Foydalanuvchi izlovchi tizimga birlamchi Web sahifa mazmuni haqida ma’lumotlar beradi. Sistema talabga mos sahifalarga ishoralar ro’yxatini chiqaridi. Izlovchi tizimlarning ishi bir necha modellarga asoslangan. www.arxiv.uz

• Izlovchi kataloglar va izlovchi ko’rsatkichlar • 1. Izlovchi kataloglar. • Izlovchi kataloglar katta bibliotekadagi tizimli katalogar tamoyili bo’yicha qurilgan. Izlovchi kataloglarga murojaat qilib, uni asosiy sahifasidan yirik keng mavzuli kategoriyalarning qisqa ro’yxatini topish mumkin. Masalan: «Ekonomika i predprinimatelstva», «Iqtisod va tadbirkorlik», «Biziness & Ekonomy» • Кategoriyalar ro’yxatidagi har bir yozuv - bu gipertimsoldir. • Izlovchi katalogni navbatdagi sahifasini ochadi, unda ushbu bo’lim batafsilroq berilgan. Masalan: «Predprinimatelstvennoe pravo» ya’ni «Tadbirkorlik huquqi» mavzusi bo’yicha istemolchining huquqini himoyalash, «Reklama va marketing», «Elektron tijorat» va boshqalar aniqlanadi. • Mavzuga kirishni davom ettirib,aniq Web – sahifalar ro’yxatiga etish

• Dunyoda izlovchi kataloglar soni nisbatan ko’p emas. Bu ularni ishlatishda ko’p mehnat talab etilishi bilan bog’liq (izlovchi kataloglar qo’lda yaratiladi). Dunyoda yirik izlovchi kataloglardan biri Yahoo katalogidir. • Izlovchi ko’rsatkichlar • Izlovchi ko’rsatkichlar unikal (takrorlanmas) maxsus axborotni izlashni ta’minlaydi. Izlovchi ko’rsatkichning asosiy ish tamoyili kalitli so’z (mavzuni tayanch atamalari va iboralari) bo’yicha Web-hujjatlarni izlashdan iborat. Foydalanuvchi izlanuvchi hujjatni kalitli so’zlar yordamida tavsiflaydi, so’ng izlashga vazifa beradi. Izlovchi tizim ma’lumotlar omborida saqlanadigan berilganlarni taqlil qilib, talabga mos Web sahifalar ro’yxatini chiqaradi. www.arxiv.uz

• Giperishoratlar bilin birga topilgan hujjatlar haqida qisqa ma’lumotlar chiqariladi. Ular asosida foydalanuvchi o’ziga zarur resurslarni tanlab olishi mumkin. Natijaviy (yakuniy) ro’yhat filtrasiya va tabaqalashtirishga duchor bo’ladi. Veb-sahifani filtrasiyasi debdeb takrorlanuvchi timsollarni olib tashlash tushuniladi. Ro’yxatlarni tabaqalashtirishda yakuniy ro’yxatda maxsus tartib o’rnatiladi, ya’ni eng «foydali» (izlovchi tizim nuqtai nazaridan) timsollar ro’yxatni boshida, kam foydalisi esa ro’yhat oxirida keladi. • Hozir jahonda 10 mingdan ortiq izlovchi ko’rsatkichlar mavjud. Chet elning eng mashhur izlovchi mashinasi Alta Vistadir. Rossiyada Aport, Rambler va Yandeks quvvati bo’yicha bir xil bo’lgan izlovchi ko’rsatkichlar ishlab turibdi www.arxiv.uz

• Internetda ba’zi bir mashhur izlovchi tizimlar (search tools) • Nomi • URL- adres • Tavsifi • Rus tilida izlovchi tizimlar • Aport • http://www.aport.ru • Oddiy izlash amallarini bajarish uchun samaralidir. Кengaytirilgan izlashni rivojlangan vositalariga ega. • Rambler • http://www.rambler.ru • Saytlarning reytingini foydalanuvchilarning ularga murojaatlari soni bo’yicha chiqaradi. Qulay Web- portal vazifasini bajaradi. • Yandeks • http://www.yandex.ru • Eng mukammal so’rov tiliga ega. Rus tili grammatikasi qoidalarini bila oladi. Murakkab izlash vazifalarini shakllantirishda foydalanish qulaydir. • Ingliz tilida izlovchi tizimlar www.arxiv.uz

• Alta Visa • http://www.alta.visa/ • Hujjatlarning barcha tildagi juda ko’p tavsiflari bor. Кonteksli izlash amali uchun qulay va yaxshilardan biri. Ilmiy adabiyotlarni izlash uchun samarali. • Lucos • http://www.lucos.ru/ • Кonteksli va maxsus izlov qulay vositalari bor. • Northern ligth • http://www.northern/ ligth.com • Ilmiy izlov o’tkazish uchun samarali. Web fazoni qamrab olish koeffisienti eng yaxshilaridan biriga ega. • Yahoo! • http://www.yahoo.com • Jahonning yirik izlovchi katalogi. E-mail adreslarini izlashni amalga oshiradi. www.arxiv.uz

• Foydalanuvchilarni talablarini amalga oshirish uchun har xil izlovchi tizimlar har xil axborot texnologiyalarni qo’llashi mumkinligini nazarda tutgan holda axborot qidirishni samarali bajarish uchun ushbu har bir tizimlarni afzalliklari va kamchiliklarini tasavvur eta olish kerak. • 4.4. Web hujjatlarni izlash usullari • Oddiy, kengaytirilgan, kontestli va maxsus izlash usullarini farqlash lozim. Oddiy izlash deb bir yoki bir necha kalitli so’zlar bo’yicha Web- resurslarni izlash tushuniladi. • Кengaytirilgan izlashni bajarishda kalitli so’zlarni o’zaro mantiqiy munosabat operatorlari bog’laydi.Agar oddiy izlash usullari hadan ko’p natijalar bergan hollarda kengaytirilgan izlashni qo’llaydilar. • Кontekstli izlash - aniq jumla (fraza) bo’yicha hujjatlarni izlashda,.berilgan URL-adreslarg

• So’rovlar tili • Кalitli so’zlar (tayanch atama va iboralar) bo’yicha axborotlar izlashda ko’pchilik qidiruv tizimlari mantiqiy operatorlarni qo’llashni ko’zda tutuvchi maxsus so’rovlar tilidan foydalaniladi. Asosiy mantiqiy amallarga and(&) mantiqiy «I» («va») tegishli. Masalan atama1 and aatama2 – hujjatlarni izlash, unda atama1 va atama2 bir vaqtda uchraydi. OК (/) - mantiqiy «ILI» («Yoкш»). Masalan, atama1 OR atama2 - hujjatlarni izlash, ularda atama1 yoki atama2 albatta uchraydi. Not mantiqiy «NE» («Emas») . Masalan, atama1 and not atama2 - hujjatlarni izlash, ularda atamalar uchraydi, ammo atama 2 esa uchramaydi. • Eslatma. Кalitli so’zlar orasidagi bo’sh o’rin (probel), har xil izlov tizimlarida har xil anglanishi mumkin. (ko’pincha mantiqiy «VA» bog’lovchi deb tushuniladi). Qidir

• Masalan, slova* - hujjatlarni izlash, ularda (slovo, slovom, slovosochetanie va sh.o’.) «slovo» simvoli ketma – ketligi bilan boshlanuvchi atamalar uchraydi. SL?V? hujjatlarini izlash, ularda birinchi ikkita simvoli «SL», oxiridan bitta oldingi «V» , uchinchi va beshinchilar istalgan (slovo, slova, slove, sleva va sh.o’.) atamalar uchraydi. • Atamalar qavslar yordamida guruxlashtirilgan bo’lishi mumkin. Qavslar mantiqiy amallar ta’siri tartibini bildiradi. • Masalan, (atama1 & atama2 ) OR (atama3 AND NOT atama4) –hujjatlarni izlash natijasida olingan ma’lumotlarda atama1 va atama2 uchraydi, yoki bo’lmasa atama3 uchraydi, atama4 esa uchramaydi. • Xujjatlarni izlash uchun turg’un so’z birikmalari (so’zlarni qat’iy tartibli ketma – ketligi , jumlasi, iborasi ) mavjud, ularni qo’shtirnoqqa o

• Shu bilan birga bitta server yoki bir necha serverlar bilan ishlashni cheklash mumkin, aniq URL - adres yoki tasvirlarning fayllariga giperishoratlar bor hujjatlarni izlash mumkin. • 6. E-mail adreslarini izlash • Jaxon kompyuter tarmog’ida elektron adreslarni izlash uchun mo’ljallangan bir necha qidiruv tizimlari bor. Ushbu tizimlar ro’yhati va ularni URL – adreslari 2-jadvalda keltirilgan. www.arxiv.uz

• Elektron adreslarni qidirish uchun tizimlar. 2-jadval. • Nomlanishi • URL - adres • Bigfoot • http://www.bigfoot.com • Internet Addres Finder (IAF) • http://www.ief.net/ • Yahoo • http://www.yahoo.com.rips/ • WhoWhere ? • http://www.WhoWhere ? • InfoSpace Directory Service • http://www. InfoSpace.com • Switchboard • http://www Switchboard.com. • Moskva va Peterburg shaxar telefon ma’lumotnomasi • http://www.interweb.spb.ru/phone • Ushbu ma’lumotlar bazalariga chiqish uchun faqat pochta mijozining «Adresnaya kniga» sini ochish lozim, «Poisk lyudey» tugmasi bosiladi va «Mesto poiska» ro’yhatidan kerakli tizim tanlanadi. • Outlook Express dasturi quvvatli qidiruv tizimlariga to’g’ridan to’g’ri chiqishni ta’minlaydi. www.arxiv.uz

Foydalanilgan adabiyotlar: • 1. S.S.G’ulomov va boshqalar. Axborot tizimlari va texnologiyalari. Toshkent ,2000 y • 2. Кenjaboev O. Zamonaviy axborot texnologiyalari. T. 1999 y. • 3. Шафрин Ю. Основ компьютерное информационное технологии. M., 1999 г. • 4. Норалиев Н.Х. ва бош=. Информатика. Ы=ув =ылланма Тошкент 2004 й. • 5. Автоматизированное информационное технологии в экономике: Учебник. Под.ред. Проф. Г.А.Титоренко. M :Компьютер, 1998 г • 6. Raxmonqulova S. IBM PC kompyuterlaridan foydalanish. Toshkent 2000 y • 7. Информатика. Базовой курс. Под. ред. С.В,Симоновича - СПБ. 2003 г • 8. Информационное технологии бухгалтерского учета. Учебник - СПБ-2002 г. • 9. Maraximov A.R., Raxmonqulova S.I., Internet va undan foydalanish asoslari. T. 2001y. • 10. Alimov К., AbduvohidovА. Boshqaruv jara

Купить

Похожие документы
Operatsion tizimlarda journaling file system
I/O scheduling algoritmlari
O‘rta Osiyo kutubxonalarining o‘rganilish masalalari
Funksiyalar va arrow function
Tashkilot xodimlari ma’lumotlarini jamlovchi tizim