Internetda qishloq xo‘jaligiga oid veb manzillar va ulardan axborotlarni ko‘chirish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	33.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Internetda qishloq xo‘jaligiga oid veb manzillar va ulardan axborotlarni ko‘chirish

Купить

Mavzu: Internetda qishloq xo`jaligiga oid veb manzillar va ulardan axborotlarni
ko`chirish.
Reja:
Kirish.
1.Internet va web manzillar haqida.
2.Qishloq xo`jaligiga oid web manzillar va axborotlarni ko`chirish.
3.Internetda qishloq xo`jaligiga oid web manzillar va axborotlar xafsizligini
ta`minlash.
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar.

Kirish.
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari hayotimizning ajralmas qismiga
aylandi . Istalgan joyda turib , dunyoning narigi chekkasidagi odam bilan gaplashish
imkoni bor. Butundunyoda Internet tarmog‘ining qamrovi tobora kengayib borayotir.
O‘tgan asrda radio, televideniye kabi axborot vositalari ommalashgan bo‘lsa, Internet
xizmati so‘nggi vaqtda 2 milliardli auditoriyani qamrab oldi. Internet axborot olish,
almashish, sotish, xarid qilish kabi kundalik ehtiyojlar uchun eng qulay va samarali
vositaga aylandi. Ayniqsa, bu tizim jahondagi deyarli barcha ochiq ma’lumotlarni
o‘zida jamlagani bois, insonning bilim doirasini kengaytirish, dunyoqarashini
shakllantirishda tengi yo‘q manbadir. Ammo har bir taraqqiyot mahsulidan har kim
turlicha foydalanishi mumkin. Internet olami ham , kompyuter qarshisidagi odamning
maqsadiga qarab, ma’rifat yo qabohat maskaniga aylanib borayotgani sir emas.
Bugun dunyoda o‘z ta’sir doirasini kengaytirish, kishilar ongini boshqarishga
urinayotgan g‘arazli kuchlar ham borki, ular Internetdan qurol sifatida
foydalanishmoqda. Hozirgi kunda axborot oqimining ko‘pligi bois ma’lumotlarning
hammasini tahlil qilishga, obdan fikr yuritishga ulgurilmaydi. Bugun yoshlarimiz
o‘quv dargohlarida Internet orqali zarur ma’lumotlarni olishi, kitoblar, o‘quv
qo‘llanmalarning elektron variantlari bilan tanishishi uchun barcha sharoit yaratilgan.
Chekka qishloqlarda ham zamonaviy asosda jihozlangan , kompyuter texnikasi bilan
ta’minlangan ta’lim muassasalari farzandlarimizning intellektual salohiyatini,
iste’dodini, orzu va istaklarini ro‘yobga chiqarishga xizmat qilayotir. Axborot-
kutubxona muassasalarida Internet tizimi orqali masofaviy axborot almashish jadallik
bilan rivojlanmoqda. Foydalanuvchilar soni ham ortayotir. Asosiysi, undan qanday
maqsadda foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi.

1.Internet — bu minglab lokal va mintaqaviy kompyuter tarmoqlarini bir
butun qilib birlashtiruvchi butundunyo kompyuter tarmog‘idir. Dastavval
Internet tarmog‘i harbiy maqsadlarni ko‘zlab yaratilgan bo‘lsa-da, uning
faoliyati keyinchalik fan va ta’lim sohasida axborot almashish, o‘zaro
aloqaga ega bo‘lish uchun ishonchli va mukammal ishlaydigan tizim sifatida
qo‘llanila boshladi. Internet (International Network — xalqaro kompyuter
tarmog‘i) butundunyoni qamrab qolgan global kompyuter tarmog‘idir.
Hozirgi kunda Internet dunyoning ko‘plab (150 dan ortiq) mamlakatlarida
100 millionlab abonentlarga ega. Internet dastlab faqat tadqiqot va o‘quv
yurtlariga xizmat qilgan bo‘lsa, u ishlab chiqarish doirasida ham keng
tarqalmoqda. Internet bir qancha qulayliklarga ega ekanligi bilan ajralib
turadi. Bular tarmoqning tezkorligi, arzonligi, aloqaning keng qamrovli
ekanligidir. Internetning erkin kiriladigan arxivida inson faoliyatining barcha
jabhalarini qamrab qoladigan axborotgacha , yangi ilmiy yangiliklardan
tortib, to ertangi kungi ob-havo ma’lumotigacha bilib olish mumkin.
Internetda ulanish uchun quyidagilar mavjud bo‘lishi zarur:
• telefon tarmog‘i; • modem (tashqi yoki ichki);
• tashqi modem uchun ketma-ket portga, ichki modem uchun uni qo‘shish
uchun joyga ega bo‘lgan kompyuter;
• SLIP yoki PPP qaydnomalar dastur ta’minoti; • Internet provayderda
almashinish qaydnomasi; • ro‘yxatdan o‘tkazish. Internetda ishlash uchun:
• dunyo tarmog‘ining ma’lum bir tuguniga kompyuterni ulash;
• vaqtincha yoki doimiy IP manzil bilan ta’minlanish;
Mobil aloqa vositalari yordamida Internetdan foydalanilganda WAP texnologiyasi
simsiz foydalanish imkonini beradi. Mobil aloqa tarmoqlarida so‘rov va

ma’lumotlarni uzatish uchun GPRS xizmatidan foydalaniladi. W W W tushunchasi.
W W W (World Wide Web) — Butunjahon o‘rgimchak to‘ri deb nomlanuvchi
tarmoq. WWW — bu Internetga ulangan turli kompyuterlarda joylashgan o‘zaro
bog‘langan hujjatlarga murojaat qilishni ta’minlab beruvchi tarqoq tizimdir. Aynan
mana shu xizmat Internetdan foydalanishni soddalashtirdi va ommaviylashtirdi.
WWW asosida to‘rt poydevor mavjud: Web-sahifa tushunchasi va shakli. Manzil
qatori (адресная строка). Internetga sayohat qilishdan oldin kerakli manzil tanlanadi
(masalan, yandex.ru), so‘ng Enter tugmasi bosiladi. Sahifalarni yangilash uchun
manzilni yangidan kiritish kerak bo‘lmaydi, ishni sichqoncha yordamida davom
ettiramiz. Manzil qatoridagi manzilning to‘liq shakli quyidagicha bo‘lishi mumkin,
ammo, http :// prefiksini yozish ko‘p hollarda shart emas , chunki u manzildan oldin
avtomatik ravishda qo‘yiladi, ba’zan WWWni ham yozish shart bo‘lmaydi, negaki,
brauzer uni o‘zi qo‘shib, manzilni aks ettiradi. Web-sayt tushunchasi va shakli.
Inglizcha «site» (joy, joylashish) so‘zining o‘zbekcha talaffuzi. Web-sayt sahifalari
HTML, ASP, PHP, JSP texnologiyalari yordamida yaratilib, matn, grafik, dastur kodi
va boshqa ma’lumotlardan tashkil topgan bo‘lishi mumkin. Internetda manzil
tushunchasi va Internet resurslari manzili. Quyidagi ko`rinishda
bo`ladi:http://www.tuit.uz, http://www.aci.uz.
2.Qishloq xo`jaligiga oid web manzillar va axborotlarni ko`cherish maqsadida
yurtimizda bir qator chora -tadbirlar o`tazish bilan bir qatorda Milliy axborot-qidiruv
tizimi WWW.UZ ham joriy qilindi.
Milliy axborot-qidiruv tizimi WWW.UZ – bu barcha foydalanuvchilar uchun
yurtimizning Internet tarmog'idagi milliy segmenti axborotlaridan qulay tarzda
foydalanish imkoniyatini beruvchi tizimdir. Milliy axborot-qidiruv tizimini
rivojlantirish ishlari axborot va kompyuter texnologiyalarini rivojlantirish va joriy
etish UZINFOCOM Markazi tomonidan olib boriladi. Milliy axborotqidiruv

tizimining asosiy hususiyatlaridan biri uning ko'p tilli axborot qidiruvi (ruscha,
o'zbekcha) va boshqa milliy axborot tizimlari va ma'lumot omborlari bilan o'zaro
ishlay olishidadir. WWW.UZ Internet tarmog'i foydalanuvchilariga milliy sigmentda
joylashgan veb-saytlar bo'yicha qidiruv xizmatini taqdim etadi va qidiruvni vebsayt
manzili va ichki ma'lumotlari bo'yicha olib borishi mumkin. Bu esa foydalanuvchiga
kerakli bo'lgan axborotni samarali qidirish va topish imkoniyatini beradi. Bundan
tashqari Shu WWW.UZ qidiruv tizimi Internet resurslari (vebsaytlari) katalogini va
veb-saytlar reytingi yuritadi, saytlar bo'yicha jamlangan statistik ma'lumotlarni
to'playdi hamda axborot texnologiyaari sohasidagi yangiliklar va maqolalarni yoritib
boradi. WWW.UZ “Katalog” bo'limi – Internet tarmog'ida ochiq holda joylashgan,
O'zbekiston Respublikasiga aloqador bo'lgan, ro'yxatga olingan, izohlari keltirilgan
va katalog mavzulari bo'yicha saralangan veb-saytlar to'plami. WWW.UZ katalogi
foydalanuvchilari o'zlariga kerak bo'lgan saytni mavzular bo'yicha (Iqtisod, OAV,
Madaniyat va boshqalar) qidirish orqali tezroq topishlari mumkin. Katalog har kuni
qidiruv tizimining faol foydalanuvchilari tomonidan yangi saytlar bilan boyitib
boriladi. Shu bilan birga WWW.UZning har bir foydalanuvchisi “Top-reyting”
bo'limiga kirib, barcha ro'yxatga olingan saytlar reytingini ko'rishi, “Jamlangan
statistika” bo'limida esa ularning statistikasi bilan tanishib chiqishi mumkin.
O'zbekiston Respublikasi Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (keyingi
o'rinlarda Yagona portal deb ataladi) Internet tarmog'ida O'zbekiston
Respublikasining Hukumat portali doirasida, shu jumladan «bir darcha» rejimida
faoliyat ko'rsatadi. Yagona portal orqali interaktiv davlat xizmatlari ko'rsatish ushbu
O'zbekiston Respublikasi Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali to'g'risida
Nizomga muvofiq ro'yxatga olish va avtorizatsiya qilish jarayonlaridan o'tgan
arizachilar uchun amalga oshiriladi. 14 https://my.gov.uz Yagona interaktiv davlat
xizmatlari portalining umumiy ko'rinishi 6. Portallar Yagona portal davlat organlari

tomonidan ko'rsatiladigan, shu jumladan pulli asosda ko'rsatiladigan interaktiv davlat
xizmatlaridan erkin foydalanishning yagona nuqtasi hisoblanadi. Yagona portalning
asosiy vazifalari foydalanuvchilarga davlat organlariga to'g'ridan-to'g'ri
murojaat qilish uchun imkoniyat berish ; foydalanuvchilarni axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari sohasidagi boshqa loyihalar bilan integratsiyalash hisoblanadi.
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalidan foydalanish bo'yicha video
yo'riqnomani qo'yida ko'rsatilgan xavola orqali tanishib o'rganib chiqish tavsiya
etiladi.
3.Internetda Axborotning muhimlik darajasi qadim zamonlardan ma’lum. Shuning
uchun ham qadimda axborotni himoyalash uchun turli xil usullar qo‘llanilgan.
Ulardan biri – sirli yozuvdir. Undagi xabarni xabar yuborilgan manzil egasidan
boshqa shaxs o‘qiy olmagan. Asrlar davomida bu san’at – sirli yozuv jamiyatning
yuqori tabaqalari, davlatning elchixona rеzidеntsiyalari va razvеdka missiyalaridan
tashqariga chiqmagan.Bugungi kunga kelib esa axborotlarni ximoya qilish va
xafsizligni ta`minlash maqsadida turli tuman xafsizlik tizimlari faoliyat
ko`rsatmoqda. Axborotlarni himoyalashning asosiy vosatalari quyidagilar:
.SSL (Secure Socket Layer) va SET (Secure Electronic Transactions) ;
• SET xavfsiz elеktron tranzaktsiyalari protokoli yakinda ishlab chikilgan bo‘lib,
faqatgina moliyaviy ma’lumotlarni shifrlashda kullaniladi. SET protokolining joriy
etilishi bеvosita Internetda krеdit kartalar bilan tulovlar sonining kеskin oshishiga
olib kеladi. SET protokoli quyidagilarni ta’minlashga kafolat bеradi:
• axborotlarning tuliq maxfiyligi, chunki foydalanuvchi tulov ma’lumotlarining
himoyalanganligiga tuliq ishonch xosil qilishi kеrak;
• ma’lumotlarning tulikq shaklanishi, ya’ni ma’lumotlarni uzatish jarayonida
buzilmasligini kafolatlash. Buni bajarish omillaridan biri rakamli imzoni qo‘llashdir;
• krеdit karta soxibining hisob rakamini audеntifikatsiyalash, ya’ni elеktron (rakamli)

imzo va sеrtifikatlar hisob rakamini audеntifikatsiyalash va krеdit karta soxibi ushbu
hisob rakamining xaqiqiy egasi ekanligini tasdiklash ;
• tijoratchini uz faoliyati bilan shugullanishini kafolatlash, chunki krеdit karta soxibi
tijoratchining xakikiyligini, ya’ni moliyaviy opеratsiyalar bajarishini bilishi shart.
Bunda tijoratchining rakamli imzosini va sеrtifikatini qo‘llash elеktron tulovlarning
amalga oshirilishini kafolatlaydi.
Xulosa
Global tarmoqlarning rivojlanishi va axborotlarni olish, kayta ishlash va uzatishning
yangi tеxnologiyalari paydo bo‘lishi bilan Internet tarmogiga har xil shaxs va
tashkilotlarning e’tibori karatildi. Ko‘plab tashkilotlar uz lokal tarmoqlarini global
tarmoqlarga ulashga karor qilishgan va hozirgi paytda WWW, FTP, Gophes va
boshqa sеrvеrlardan foydalanishmokda. Tijorat maqsadida ishlatiluvchi yoki davlat
siri bo‘lgan axborotlarning global tarmoqlar buyicha joylarga uzatish imkoni paydo
buldi va uz navbatida, shu axborotlarni himoyalash tizimida malakali mutaxassislarga
extiyoj tugilmokda. Bundan tashqari mustaqol ishi yozish davomida axborotlarni
tarqatish , qabul qilish, himoyalash nechog’lik zarur ekanligini mazmun va mohiyatini
tushunib yetdik.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1. Wikipedia.org
2.
R.X. Alimov, B.YU. Xodiеv, K.A. Alimov, S.U. Usmonov, B.A. Bеgalov,
N.R. Zaynalov, A.A. Musaliеv, F. Fayziеva, «Milliy iqtisodda axborot
tizimlari va tеxnologiyalari», O‘quv qo‘llanma, T. Sharq, 2004 yil.

3.
Informatsionnые sistеmы v ekonomikе: Uchеbnik/Pod rеd. prof. V.V. Dika.-
M.:Finansы i statistika,1996.-272 s.
4.
Pеtrov B.N. Informatsionnые sistеmы. – SPb.: Pitеr, 2003. – 688s.:il.
5.
Y. O. Mannonov , K.G. Mavlonov. Axborot-kutubxona texnologiyasi. O‘quv
qo‘llanma. T., 2013.
6.
Sh. Qudratxojayev. Internet va axborot: xizmatlar, foydalanish asoslari. O‘quv
qo‘llanma. T., 2013
7.
Sh. Qudratxojayev. Internet: tarixi, tuzilishi, texnik xavfsizlik. O‘quv uslubiy
qo‘llanma. T., 2011.

Internetda qishloq xo‘jaligiga oid veb manzillar va ulardan axborotlarni ko‘chirish

Купить