Irsiyat va irsiy kasalliklar - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	686.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Irsiyat va irsiy kasalliklar

Купить

Bajardi: Jabborova F.

Irsiyat va irsiy kasalliklar  Irsiyat - Bu organizmning o`z belgilari va rivojlanish xususiyatlarini kelgusi avlodga o`tkazib turish xossasidir.  Irsiyat tufayli tur doirasidagi hamma ildizlar o`xshash bo`ladi. Irsiyat tufayli inson uchun xarakterli belkgilar avloddan-avlodga o`tadi.

 Irsiy belgilarning nasldan - naslga o`tishi ko`payishi orqali yuzaga keladi. Jinsiy ko`payishga yangi avlodlar urug`lanish natijasida bunyod bo`ladi. Irsiyatning moddiy asoslari jinsiy xujayralarga jo bo`lgan. Jinsiy ko`payish avlodlar o`rtasidagi bog`lanish jinsiy xujayralar orqali yuzaga keladi. Irsiyat qoidalari odamga ta`sir o`tkazadi. Hozirgi vaqtda 2000 dan ortiq norma va patalogik belgilarning nasldan -naslga o`tib borishi aniqlangan. Irsiyatni nasldan -naslga o`tishini bilish uchun xujayra haqida malumotga ega bo`lish kerak . Barcha tirik organizmlar xujayralardan tashkil topgan. Elektron mikraskop kashf etilishi bilan xujayraning tarkibi va undagi moddalarni o`ganila boshlandi. .

 Xujayralarda xromosomalarning borligi va ular odamning o`ziga xos belgilarini nasldan-naslga o`tkazishi , ular oqsilar va nuklein kislatalardan tashkil topganligi aniqlandi. Xromosomalar ipsimon va tayoqchasimon shaklda bo`lib ularning soni odamlarda 46 tani tashkil etadi. Jinsiy xujayralarda esa 23tadan xramosomalar mavjud.

 Erkak va ayol jinsiy hujayralari qo`shilib 46 taga yetadi. Xromasomalarda genlar mavjud. Mana shu genlar irsiyat birligidir. Shuning uchun irsiy kasalliklar va belgilarini o`rganadigan fan Genetika deb ataladi.  Tibbiyotda 1500 dan ortiq patalogik irsiy belgilar aniqlangan.  Irsiy kasalliklar nasldan-naslga o`tmasligi uchun ularni to`g`ri aniqlash va ularga yo`l qo`ymaslik, davolash muhimdir. Buning uchun odam irsiyatning metodlarini o`rganish kerak.

 Genetik metod – Bu olimlarning ko`proq sondagi avlodlarini, nasl-nasabini o`rganib chiqish lozim. S hunda insonning ko`p belgilari irsiy kasaslliklarini nasldan-naslga o`tib borishini aniqlash mumkin. Odamga ba`zi qobiliyatlarning rivojlanishi irsiy omillarga bog`liq. Masalan: Moddalar almashinuvining ba`zi kasalliklari: qandli diabetning nasldan- naslga o`tishi, genetik metod bilan aniqlangan. Bu kasallik me`da osti bezi faoliyatining buzilishi natijasida insuliy garmonini qonga chiqarolmay qoladi. Keyin qondagi qand miqdori ko`payib odam organizmidagi moddalar almashinuvida chuqur o`zgarishlar ro`y beradi.

 Irsiy belgilardan jingalak sochlik, ko`zining moviy bo`lishi, soch rangining malla yoki qora bo`lishi, qo`y ko`z, sepkillar, pakanalik, bo`yning uzun bo`lishi va boshqa belgilar avloddan-avlodga o`tadi.  Irsiy kasalliklardan tug`ma kar, gunglik, asab-ruxiy kasalliklar – shizofreniya, aqliy zaiflik, oligofreniya, epelepsiya, qon kasalliklari – gemofeliya, tug`ma trombositlarning yetishmasligi, Verlgof kasalligi, Daun kasaslligi, Kleyfenter sindromi, Shereshefkiy – Terner kasalliklari avloddan-avlodga o`tadi.

 Odamda egzaklar ikki xil bo`ladi. Ayrim xollarda ikkita yoki uchta tuxum hujayralari urug`lanadi. Bunda xuddi egizakmas yoki aka-uka, opa- singillardek bir-biriga o`xshash bir xil yoki har xil jinsdagi bolalar to`g`iladi. Bitta tuxum hujayradan ikkita embrion paydo bo`lsa, bir tuxumdan egizaklar tug`iladi, ular bir jinsli, bir-biriga juda o`xshahs bo`ladi.  Odam organizmida bo`ladigan ko`p o`zgarishlar va odam kasalliklari gepotitda bog`liq bo`ladi. Irsiy kasalliklar gepotitda bog`liq. Xromosoma apparatidagi norasolik yosh go`daklik vaqtida aniqlab davo qilinsa, kasallikni bartaraf qilish mumkin.

 Odam gepotitining rivojlanib borishiga alkogol yomon darajada tasir qiladi. U rivojlanishining ham jismoniy, ham ruxiy tomonga salbiy tasir ko`rsatadi. Ichimlik ichadigan yoki chekadigan odamlarda jigar, buyrak, yurak-tomir kasalliklar boshlanadi va nerv sistemasida turli xil kasalliklarni (nevroz, psixoz) keltirib chiqaradi. Alkogol va ruxiy narkamanlarning bolalari aqliy jihatdan qoloq, ruxiy va jismoniy jihatdan noraso bo`ladi. Ichilgan ichimlik tezda qonga o`tib badanning barcha a`zolariga kirib boradi. U asab to`qimalarina ishdan chiqaradi. Markaziy nerv sistemasi faoliyati izdan chiqaradi. Ichkilikboz ota-onalarning bolalari tutqanoq, ruxiy kasalliklak va tug`ma nogiron bo`lib tug`iladi.

Daun kasalligi.  Odamning xromasoma to`plamida bitta ortiqcha xromasoma bo`lib, diploid to`plamida ularning soni 47 taga borib qoladi. Bu daun kasalligidir. U tug`ma aqliy qoloqlik bo`lib jismoniy jihatdan rivojlanishda kamchilik bo`ladi.  Daun kasalligining tashqi belgilari: boshning dumaloq, kichikroq bo`lish va ensaning yassi tortib qisqarib qolgani, liqqildoqlarninig kech bekilishi. Peshonaning tekis tor bo`lib, sochli joyi chegarasining past turishi. Ko`z tirqishlarining tor bo`lib, qiyshiqroq turishi. Burunning kalta asosining kengayganligi. Og`izning yarim ochiq turishi, tilning qalin tortib ko`ndalangiga ketgan chuqur –chuqur egatchalari borligi. Quloq supralarining kichkinaligi. Qo`l barmoqlari yo`g`on, yassi, kalta va qiyshaygan.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar