Islom ta'limoti asoslari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	746.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Islom ta'limoti asoslari

Купить

Islom ta'limoti asoslari

Reja:
1. •
Islom dinining vujudga kelishi va tarqalishi
2. •
Islom ta’limotining asoslari
3. •
Islom dinidagi muqaddas kitoblar

Islom dini jahon dinlaridan biri hisoblanadi.Islom dini
dunyoda tarqalishi bo’yicha 2-o’rinda turuvchi din
hisoblanadi . Dunyoning 172 mamlakatining aholisi Islom
diniga e’tiqod qiladi. Hozirgi kunda yer yuzida Islom diniga
e’tiqod qiluvchilar soni ikki milliardga yaqinlashdi . Faqatgina
18% foiz musulmonlar arab davlatlarida
yashaydi.Musulmonlarning yarmidan ko’pi Afrika qit’asiga
to’g’ri keladi.Pokiston va Bangladesh aholising 30%
i,Hindistonning 10% dan ortiq aholisi va Indoneziya aholisi
ko’p qismi musulmondir.Shu bilan birga musulmonlar
AQSH,Xitoy,Yevropa mamlakatlarida ham keng
tarqalgan.Janubiy Amerikada Islom dini asosan Gayana va
Surinamda keng tarqalgan. Islom so’zi arabcha “
bo’ysunish”, “itoat etish”, “o’zini Alloh irodasiga topshirish”
degan ma’nolarni anglatadi.

Islom diniga e’tiqod qiluvchi mamlakatlar dunyo
xaritasida

Islom tarixida bu din kelmasidan avvalgi davr “johiliya”
yoki “jahiliyat davri” deb yuritiladi.”Johiliya“ so’zi arab
tilida “bilmaslik”, ya’ni “yagona xudo – Allohni tanimaslik”
ma’nolarini beradi.Ba’zi tadqiqotchilar johiliya davri 100-
200 yil davom etgan degan fikrni biladiradilar. Bu davrda
arablar orasida al-vasaniya ya’ni ko’pxudolik hukm
surib,ular yakka xudolikdan bexabar edilar.Bundan tashqari
xalq orasida qizlarini tiriklayin ko’mish,mayxo’rlik va
boshqa bir qator ahloqiy buzuqliklar keng yoyilgan edi.
Arablar orasida ko’pxudolik shu darajada avj olgan
ediki,xatto har bir qabila va har bir oilaning o’z xudosi
bo’lgan.

VII asr boshlarida Arabistonda yagona e’tiqod asosida
mamlakatni birlashtirish harakati boshlandi.Bu buyuk e’tiqod
yakkaxudolikka asolangan Islom dini edi.Allohning elchisi ya’ni
payg’ambari Makka shahrida dunyoga kelgan Muhammad Ibn
Abdulloh (570-632) bu harakatga rahnamolik
qiladi.”Payg’ambar “so’zi “ezgu amallar haqida xabar beruvchi”
degan ma’noni anglatadi.Islomni qabul qilib,Rasulullohga
ergashgan uning izdoshlari “muslim” deb atalgan. Muhammad
(s.a.v) 630-yili arablarni yagona davlatga birlashtiradi.Arab
davlati Yamandan Sino yarim oroligacha,Qizil dengiz
sohillaridan Markaziy Qum sahrosigacha cho’zilgan hududlarni
o’z ichiga olgan.

Muhammad vafot etgach,davlatni xalifalar boshqarganlar.632-
yildan 661-yilgacha bo’lgan vaqt ichida 4 nafar xalifa
hukmronlik qilgan.Bular Muhammadning qaynatalari Abu Bakr
va Umar,kuyovlari Usmon va Alilar edi. Xalifa Umar davrida
Suriya,Falastin,Misr,Shimoliy Afrika,Iroq istilo qilinib, Islom
dini dunyo bo’ylab tarqala boshlagan.VIII asrda O’rta Osiyoda
fath etilgan yerlarda aholini Islom diniga kiritish harbiy
to’qnashuv,da’vat hamda soliq siyosati bilan amalga oshirildi.
Islom dini IX-X asrlarda Tataristonda, X-XII asrlarda
Boshqirdistonda tarqalgan.

Islom dining ta’limoti uning muqaddas kitobi Qur’oni karimda
bayon etilgan.Unga ko’ra islom ta’limotining asosini imon,islom
va ehson tashkil etadi.Imon 7 aqidaga asoslanadi.
Allohga
P a y g’ am

ba r larga
Oxiratga
O’lgandan
so’ng tirilishga
ishonishdirTaqdirgaMuqaddas

kitoblarga F arish t al
arga

1. Alloh-dunyodagi barcha mavjudotlarni yaratgan.Olamda
yuz bergan va kelajakda yuz beradigan barcha voqea va
hodisalar,dunyoning tugashi va oxirat Alloh tomonidan
belgilangan va uning irodasi bilan sodir bo’ladi.U
biluvchidir,u bilmaydigan ish yo’q.
2. Farishtalar-Allohning nihoyatda itoatli hech bir
gunohsiz,nurdan yaratilgan,odamlar ko’ziga ko’rinmaydigan
bandalaridir.Farishtalarning mashhurlari-
Jabroil,Mikoil,Isrofil va Azroillardir.
3. Payg’ambarlar Alloh taolo tarafidan buyurilgan din va
shariat hukmlarini bandalariga yetkazadilar,bandalarni haq
dinga va yaxshi ishlarga va’z,nasihat bilan chaqiradilar.
4. Muqaddas kitoblar-bu har zamonning o’ziga yarasha din
va muomalat hukmlarini bayon etib,o’sha zamonning
payg’ambarlariga yuborilgan vahiylar Alloh taoloning
kitoblari,ya’ni muqaddas kitoblardir.Alloh taolo
payg’ambrlarga 100 sahifa va 4 ta kitob yuborgan.

5.Oxirat-bu dunyoda Alloh taoloning o’zidan va u
xohlaganidan boshqa hech narsa qolmaydigan kundir.Uning
qachon bo’lishini Alloh taolodan boshqa hech kim
bilmaydi.
6 .Taqdir- Alloh taolo tomonidan bo’lgan va bo’ladigan
yaxshi,yomon ishlarning qayshi zamonda, qaysi joyda, qay
ravishda bo’lmog’ini hamda o’z ilmi azaliysi bilan bo’lmasdan
turib oldindan belgilab qo’yilishidir.
7.Alloh taoloning qudrati bilan o’lgan bandalar qayta
tiriladilar,so’ngra Alloh taoloning tayin qilgan yeriga borib
yig’iladilar.Yig’iladigan joyning nomi ”Mahshar yeri”, kun esa
“Qiyomat kuni” deb ataladi.

Islom dini 5 ustunga ega.
Kalima keltirish
Ro’za tutish
Haj safariZakot berishNamoz o’qish

1. Kalimayi shahodat- Allohdan o’zga iloh yo’qligiga va Muhammad
(s.a.v) uning bandasi va payg’ambar ekanligiga shohidlik beraman
demoqlikdir.U arab tilida shunday deyiladi:”Ashhadu an lo ilaha
illallohu va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh”.
2. Namoz o’zini musulmomnan deb hisoblaydigan har bir bandaga
buyurilgan ibodatdir.Namoz ibodati kuniga 5 mahal o’qiladi.
3. Ro’za erta tongdan to kun botishiga qadar yemoq va ichmoqdan
tiyilmoq va shunga niyat qilmoqlik demakdir.Ro’za har bir
musulmonning o’zi tutib berishi shart bo’lgan farz
ibodatidir.Ramazon oyi oxirida fitr sadaqasi beiladi.Fitr sadaqasi-
o’ziga to’q musulmonlarning muhtoj va hojatmandlar uchun
Ramazon oyida beradigan xayru ehsonalaridir.
4. Zakot-badavlat musulmonlarning boyliklari ichidagi faqiru
miskinlarga beilishi shart bo’lgan Allohning haqqidir.Zakot-berilishi
shart bo’lgan majburiy ehsondir.Zakot ehson bo’libgina qolmay
ibodat hamdir.

5.Haj-bu Ka’batullohni tavof qilmoq, Safo va Marva Tepaliklari
orasida yurmoq,Arofat tog’ida bo’lmoq va zarur marosimlarni
ado qilmoq uchun umrda bir marotaba Makka shahriga
ziyoratga bormoqlik demakdir.

Islom dinidagi muqaddas kitoblar
1 •
Qur’oni Karim
2 •
Hadisi Sharif

Qur’on Islom dining muqaddas kitobi hisoblanib,114 ta
sura,6226 ta oyatdan iborat.Islom tarixiga ko’ra
Qur’onning sura va oyatlari Muhammad payg’ambarga
parcha-parcha tarzida vahiy qilib borilgan.Vahiy kela
boshlagan kun “Laylat ul-qadr’ kechasi boshlanib, 23 yil
davom etgan.Muhammad (s.a.v) vafotidan so’ng Qur’oni
karim suralarini top’lash va mushaf qilish xalifa Abu
Bakr va Usmon nomlari bilan bog’liq.

Xalifa Abu Bakr Qur’on suralarini yoddan biladigan kishilar
bilan suralarni to’plam ko’rinishiga olib kelib,Suhuf deb
ataganlar.Xalifa Usmon Qur’onni butun bir kitob holiga
olib kelishga erishdi.Qur’onning “Usmon to’plami” asl nusxasi
Madinada qoldirilgan.Ko’chirilgan 4 nesxasi esa
Makka,Kufa,Basra va Damashqqa yuborilgan.Islom an’anasida
Qur’onning asl nusxasi deb tan olingan “Usmon to’plami”ning
to’rtala nuxasi ham mavjud.Ulardan biri Toshkentdagi
Musulmonlar idorasi kutubxonasida saqlanmoqda.”Usmon
to’plami”ning qolgan 3 nusxasi Qohira,Makka va Madinada
saqlanmoqda.

Hadis musulmonlarda Qur’ondan keyingi ikkinchi muqaddas
kitobdir.Hadis arabcha so’z bo’lib, ”rivoyat”, ”naql” degan ma’nolarni
anglatadi.Hadis-Islom dinida Qur’ondan keyingi muqaddas
manba,Muhammad payg’ambar(s.a.v.) ning faoliyati va ko’rsatmalari
haqida to’plangan ma’lumotlar yig’indisidir. Hadislar VII-VIII
asrlardan boshlab to’plana bordi.Hadis ilmi bilan shug’ullanuvchi
olimlarni muhaddislar deb ataladilar.

Hadis ilmi rivojiga katta hissa qo’shgan
vatandoshimiz bu Imom al-
Buxoriydir.Imom al-Buxoriydan boy va
qimmatli 20 dan ortiq asar
qolgan.Ularning ichida “Al-Jome as-
sahih” eng mashhuridir. “Al-Jome as-
sahih” asariga 7275 ta hadis
kiritilgan.Hadisda inson imoni
mukammal bo’lmog’ining 3 sharti
haqida bunday deyilgan:
a) to’g‘ri e’tiqodli bo’lish; b)kishilar
bilan yaxshi munosabatda
bo’lish;
d)kishi o’z ustida ishlamog’i va o’zini
ibodat hamd toatda chiniqtirmog’i
lozim.1998-yil oktabrda “Al-Jome as-
sahih” kitobi ilk bor o’zbek tilida nashr
etilib,kitibxonlarga taqdim etildi.

E’tiboringiz uchun rahmat.

Islom ta'limoti asoslari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish