Itlarning virus va bakterial kasalliklari

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	60.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Itlarning virus va bakterial kasalliklari

Купить

Q utirish
Q utirish bu virus chakiradigan yukimli kasalik. Markaziy nerv sistemani
faoliyatini buzilishi bilan namayon buladi. Kasalikka barcha sutemizuvchi
xayvonlar,kushlar va odam moyil.
Tarixiy ma’lumot . Kasalik kadimdan ma’lum. Eramizdan 5 asirda
Demokrit, Ksenofont, Aristotel kasalik tugrisida ma’lumot bergan. Sinke 1804 y.,
Gryuner va Salmon 1813 y.,itlarni sulagini yukimliligini isbot kilishgan. Paster va
shogirtlari 1881-1889 y.,kasalikni virus chakirishini anikladilar. Lui Paster 1887
y.,kucha virusini kuyonlar miyasiga yuborib pssaj klish natijasida fiksatsiyaga
uchragan virusni ajratgan u xozirgi paytgacha vaksina shtammi sifatida kullaniladi.
V. Babesh 1887 y., kutirgan xayvonlarni miyasidagi xujayralarida bu kasalika xos
donachalarni aniklagan. A. Negri 1903 y., ularni kutirishni aniklashdagi diagnostik
axamiyatini kursatib bergan. Bu donachalar 1950 y., boshlab Babesha – Negri deb
atala boshlagan.
Etiologiyasi . Kutirish virusi miksovirus oylasiga mansub bulib tarkibida
RNK bor. Virionlarni kattaligi 100 – 150 nm, tuzulishi buyincha bu sharsimon
chuzinchok xosilma.
Ustirilishi . Virus kiynchilik bilan tovuk embrionlarida moslashadi, va shu
bilan birga birlamchi-tripsinlashgan va xujayra muxitlarda kupayadi.
Mustaxkamligi . Bir necha marta muzlatib va kayta eritgandan keyin virus
uz virulentligini susaytiradi yoki tulikcha yukotadi. Virus 54-60 gradusda bir
soatda, 80 da 2 minutda, 100 da esa bir zumda nobud buladi. Muzlatilgan xolatda
bir necha oygacha saklanadi, chirigan tukimada bir 2-3 xafta. Virus 4% barat
kislotasida 15 minutda 2-5% formalin, ishkorlarda bir zumda nobud buladi.
Epizootologik ma’lumotlar . Kutirish dunyoni bacha davlatlarida kayt
etiladi. Eski zamonda urmon kutirishi deb atalar edi. Asosan yovoiy xayvonlar
buri, tulki, shaxol va boshkalar kasallanadi. Ulardan kasallik kishlok xujalik
xayvonlar va odamga yukadi.Kutirishga ayniksa it oylasiga mansublarda
sezuvchanlik yukori. Statistika malumotlarga kura 90% xolda it xayvon va
odamga kutirishni yuktiradi.

$Patogenez. Organizmga tushgach kutirish virusi nerv tukimasida kupayadi va nerv tarmoklari orkali oldin orka keyin bosh miya tamon xarakatlanib u erda kupayib nerv xujayralarni zararlantiradi. Ayrim xollarda virus xayvon organizmida kon limfa yullari orkali xam tarkaladi.Markaziy nerv sistemaga etib borib va u erda kupaygandan keyin virus barcha tukima va organlarni shu jumladan sulak bezlarini innervatsiya kiladigan perefirik nerv sistema tamon xaraktni boshlaydi. Nerv sistemadan tashkari, kutirish virusi sulak, sulak bezlari va boshka ichki organlarda aniklangan. Ma’lumotlarga kura virus sut, siydik va utda aniklanmagan. Kasalik yukan itlarda birlamchi klinik begilar boshlanishidan 8-10 kun oldin sulagida kutirish virusi paydo buladi, bu katta epizootologik va epidemiologik axamiyatga ega. Simtomlar . Kutirishda inkubatsion davr 14 kundan 3 oygacha davom etadi, bu virusni virulenligiga, tishlangan joyiga, xayvoni yoshiga va organizmga tushgan virusni mikdoriga boglik buladi. Odatda kutirish virusi tishlash vaktida sulak bilan utadi. Bu jigatda burilarni tishlashi xavfli bulib xtsoblanadi, chunki kup tukimalar zararlanadi va sulak bilan kup virusni kirgizib boradi. Boshni tishlash uta xavfli chunki u erda nervlar kup va virusni bosh miyaga xarakatlanishi kiska, shuning uchun inkubatsion davri kiska. Takitlangandek itlarda virus kasalikni inkubatsion davrida sulak bilan ajraladi ;bu davrda tishlash vaktida boshka xayvon va odamga kasalikni yuktiradi. Lekin xamma tishlangan xayvon va odamga kasallik yukmaydi. Statistik ma’lumotlarga kura tishlanganlardan 1\3 kismi kutirish bilan yuktiradi, bu orginizni tabiiy chidamligiga boglik. Itlarda kasalik beshta shaklda kechadi: kuturgan,falajlanish yoki yuvosh, atipik, abortiv va kaytaluvchan. Kutirgan shakli 6-11 kun davom etadi va uchta bir birini almashtirib turuvchi boskichlarga bulinidi: 1. Prodromal yoki xafakon boskichi ikki uch kun davom etadi. Itda befarklik paydo buladi, u odamlarda kochadi, korongu joyga yashiriladi, chakirganda etiborsiz. Ayrim paytlarda egasiga va tanish odamlarga yokimtoy bulib yalashga xarakat kiladi. Bunday vaktda it juda xavfli, chunki uni sulagi$