Jahon mashinasozlik va yengil sanoati geografiyasi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	15.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Jahon mashinasozlik va yengil sanoati geografiyasi

Купить

Jahon mashinasozlik va yengil sanoati
geografiyasiБисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Mashinasozlik sanoatining asosiy vazifasi iqtisodiyotning hamma so halarini
mashina va asbob-uskunalar bilan ta’minlashdan iborat.

Mashinasozlik majmuasi korxonalarining hududiy joylashuvida bir qa tor
omillarning ta’siri mavjud. Ko‘pgina tarmoqlarda bo‘lgani kabi mehnat
resursi omili korxonalar joylashuvida ahamiyatli hisoblanadi.

Bundan tash qari, fan-texnika taraqqiyoti omili ham kuchli ta’sirga ega bo‘lib,
uning natijasida tarmoq ichida mahsulot ishlab chiqarish jarayonlarining
tezlashuvi, samaradorlikning ortishi va ilmiy markazlar bilan integratsiyaning
kuchayishiga olib keladi.

FTI davrida jahon mashinasozligi fantalab tarmoqlardan biriga ay landi.
Natijada, tarmoqning zamonaviy sohalari tez rivojlana boshladi.

Shu bilan birga transport (infratuzilmaning rivojlanganligi), iste’mol (talab va
iste’mol bozori xususiyatlari), xomashyo (og‘ir mashinasoz lik
korxonalarining qora metallurgiya markazlariga yaqinligi) omil
lari ta’siri ham
mashinasozlik korxonalarining hududiy joylashuvida e’tiborga olinadi.

Mazkur sanoat tarmog‘i metallga ishlov berish sohasi bilan birga o‘z tarkibiga
200 dan ortiq ishlab chiqarish tarmoqlarni jamlaydi.

Ular orasida kemasozlik, avtomobilsozlik, aviakosmik, elektronika va
elektrotexnika sanoat tarmoqlari alohida ahamiyatga ega.
Kemasozlik Avtomobilsozlik
Aviakosmik
Elektronika Elektrotexnika

Kemasozlik tarmog‘i mahsulot lari dengiz transportida xalqaro yuklarni
tashishda katta ahamiyatga ega bo‘lib, Yaponiya, Koreya Respublikasi, Xitoy
ushbu sohaning yetakchilari hisoblanadi.

Avtomobilsozlik mashinasozlik sanoatining eng muhim tarmog‘i hisob lanadi.
Jahonning 30 ga yaqin davlatlarida avtomobillar ishlab chiqarilib, ular orasida
Xitoy, Yaponiya, Germaniya, AQSH, Koreya Respublikasi kabi davlatlar
yetakchilik qiladi.

Rossiya, AQSH, Fransiya, XXR, Yapo niya aviaraketa-kosmik sanoati
rivojlangan davlatlar qatoridan o‘rin oladi.

Rivojlangan davlatlarda moliyaviy, fan-texnika imkoniyatlarining yuqo riligi
sababli mashinasozlik sanoatining yirik ishlab chiqarish korxonalari aynan
shu davlatlar hududida joylashgan.

Shu bilan birga ushbu hududlar da jahonning 4 ta yirik mashinasozlik
markazlari ham shakllangan.

Ular orasida Shimoliy Amerika mintaqasi barcha mashinasozlik tarmoqlari
rivojlanganligi bilan ajralib turadi. G‘arbiy Yevropa davlatlari ommaviy
mashinasozlik mahsulotlari ishlab chiqarishga ixtisoslashgan bo‘lsa,

Shar qiy va Janubi-sharqiy Osiyo davlatlari an’anaviy mashinasozlik mah-
su
lotlari bilan birga yuqori texnologiyaga asoslangan fantalab mahsu-lotlarni
ishlab chiqaradi (radio-telemexanika, maishiy xizmat texnikasi). MDH
davlatlari mashinasozligida og‘ir va o‘rta mashinasozlik katta o‘rin tutadi.

Yengil sanoat aholini keng iste’mol mahsulotlari (mato, kiyim, poyab zal va
boshqalar) bilan ta’minlovchi sanoat tarmog‘i hisoblanadi. Ushbu tarmoq
xomashyo sifatida, asosan, qishloq xo‘jalik mahsulotlaridan foy
dalanadi.

Xomashyo, iste’mol, mehnat resurslari omillari tarmoq rivoj lanishida katta
ahamiyatga ega. Yengil sanoatda eng yetakchi tarmoqlar to‘qimachilik,
tikuvchilik va charm-poyabzal tarmoqlari hisoblanadi.

To‘qimachilik sanoati ko‘p mehnat talab qiluvchi tarmoq bo‘lganligi sa babli,
ayni vaqtda arzon ishchi kuchiga boy rivojlanayotgan mamlakatlarda tez
sur’atlar bilan rivojlanmoqda.

To‘qimachilikda, asosan, paxta, jun, ipak, zig‘ir va kimyoviy (sun’iy)
tolalardan mato tayyorlanadi. So‘nggi yillarda mazkur sanoat mahsulotlari
tarkibida sintetik tolali matolar ishlab chiqarish hajmi oshib bormoqda.
Paxta mato
Sun’iy matoZig‘ir mato Ipak mato
Jun mato
Sintetik mato

Jahon to‘qimachiligida beshta mintaqa shakllangan: Sharqiy Osiyo, Janubiy
Osiyo, MDH davlatlari, Yevropa va AQSH .

Agar Osiyo minta qalarida paxta va ipak tolali matolar katta salmoqqa ega
bo‘lsa, Yevropa va AQSHda asosiy o‘rinni sintetik tolali va trikotaj matolar
egallaydi.

Tikuvchilik sanoati hozirgi kunda yengil sanoatning eng qimmat turdagi
mahsulotlar ishlab chiqaruvchi tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Unda
o‘zigaxos «moda markazlari» shakllangan bo‘lib, ular Parij, London, Berlin
va Nyu-York shaharlaridir.

Arzon ishchi kuchidan foydalanish imkoniyati mavjudligi sababli tikuvchilik
sohasi korxonalari sekin-asta rivojlanayot gan mamlakatlarga ko‘chib
o‘tmoqda.

Charm-poyabzal tarmog‘i teriga ishlov berish va undan turli mahsulot lar
ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Xitoy, Italiya, Hindiston, Ispaniya, AQSH,
Fransiya kabi davlatlar mazkur tarmoqning yetakchi davlatlari hisoblanadi.

© Foydalanilgan adabiyotlar:
•
A. AbduQayyumov, I. Safarov, M. Tillaboyeva, V. Fedorko – Geografiya
(Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining
9- sinf o‘quvchilari uchun darslik, Toshkent – “O‘zbekiston” – 2019
•
9-sinf atlasi, 2017-yil.
(nusxasi telegram kanaldan olindi).

Jahon mashinasozlik va yengil sanoati geografiyasi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish