Jahon xo‘jaligi va xalqaro mehnat taqsimoti - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	12.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Jahon xo‘jaligi va xalqaro mehnat taqsimoti

Купить

Jahon xo‘jaligi va
xalqaro mehnat
taqsimoti

•
Jahon xo‘jaligi (iqtisodiyoti)turli ko‘rinishdagi
savdo-iqtisodiy aloqalar bilan o‘zaro bog‘langan
barcha mamlakatlarning milliy iqtisodiyotlari
majmuyi hisoblanadi.
•
Milliy xo‘jaliklar umumlashgan holda jahon
xo‘jaligi sifatida faoliyat ko‘rsata boshlagan davr
XV–XVI asrlar, ya’ni Buyuk geografik
kashfiyotlar davri bilan bog‘liq. Aynan ushbu
davrda qimmatbaho metall va toshlar, ziravorlar,
qullar bilan xalqaro savdo tez rivojlanib bordi.

•
Jahon xo‘jaligining rivojlanishi ishlab
chiqarish tarmoqlarining taraqqiyoti
bilan bog‘liq. Ma’lumki, jahon
iqtisodiyoti uchun XVIII asrgacha bo‘lgan
davrda qishloq xo‘jaligi yetakchi tarmoq
bo‘lgan. Shu bilan birga hunarmandchilik
sohasi ham ma’lum darajada rivojlangan
edi.

•
Yevropada yuz bergan sanoat inqilobi sanoat
ishlab chiqarishining rivojlanishi uchun zamin
yaratdi. XVIII asr oxirida J.Uatt tomonidan bug‘
mashinasining ixtiro qilinishi turli mahsulotlar
ishlab chiqaruvchi yirik sanoat korxonalarining
ishga tushirilishiga yordam berdi.
•
1960-yillarga kelib ishlab chiqarish tarmoqlarida
avtomatlashtirish jarayoni boshlandi. Bu holat, o‘z
navbatida, nomoddiy ishlab chiqarish
tarmoqlarining rivojlanishiga sababchi bo‘ldi.
Natijada jahon iqtisodiyotida xizmat ko‘rsatish
tarmoqlari katta ahamiyatga ega bo‘la boshladi.

•
Jahon xo‘jaligining rivojlanishida uning asosiy
sohalari katta ahamiyatga ega. Ular odatda uchta
sektorga ajratiladi. Qishloq va o‘rmon xo‘jaligi,
baliqchilik, ovchilik, shu bilan birga tog‘-kon
sanoati birlamchi sektor tarkibiga kiradi. Bu
sektor tarmoqlari, asosan, sanoat tarmoqlari
uchun zaruriy xomashyoni tayyorlab berishga
ixtisoslashgan. Ikkilamchi sektor tarmoqlari
tayyor mahsulot yaratishga yo‘naltirilgan bo‘lsa,
aholiga xizmat ko‘rsatish uchlamchi sektorning
asosiy vazifasi hisoblanadi

•
Qishloq xo‘jaligi, sanoat va xizmat ko‘rsatish
tarmoqlarining iqtisodiyotda tutgan o‘rniga ko‘ra
davlatlarni turli guruhlarga ajratish mumkin. Hozirda
jahon davlatlari ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish holatiga
ko‘ra agrar (iqtisodiyotning tarmoq tarkibida qishloq
xo‘jaligi salmog‘i yuqori), industrial (iqtisodiyotning
tarmoq tarkibida sanoat va qurilish sohalari salmog‘i
yuqori) va postindustrial (iqtisodiyotning tarmoq
tarkibida xizmat ko‘rsatish, ayniqsa, intellektual soha
tarmoqlari salmog‘i yuqori) tiplarga ajratiladi.

•
. Shu bilan birga iqtisodiyotida
qishloq xo‘jaligi va sanoat
salmog‘iga ko‘ra agrar-industrial
yoki industrial-agrar davlatlar
ham ajratiladi. Senegal agrar,
Braziliya industrial, GFR
postindustrial, O‘zbekiston
industrial-agrar, Kambodja
agrar-industrial davlatlarga misol
bo‘la oladi.

•
Jahon xo‘jaligining yagona tizim sifatida rivojlanishi
xalqaro mehnat taqsimotiga tayanadi. Xalqaro mehnat
taqsimoti deb, ayrim davlatlar xo‘jaligining ma’lum
mahsulotlarni ishlab chiqarishga ixtisoslashishi va bu
mahsulotlarni boshqa davlatlar bilan ayirboshlashiga
aytiladi. Davlatlarning xalqaro mehnat taqsimotidagi
o‘rniga ularning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti,
iqtisodiy geografik o‘rni xususiyatlari (ayniqsa,
dengiz yo‘llariga nisbatan joylashishi), tabiiy
resurslari kabi omillar ta’sir ko‘rsatadi.

•
Har bir davlatda xalqaro ixtisoslashuv tarmoqlari, ya’ni
eksportga mahsulot ishlab chiqaruvchitarmoqlar
shakllanadi. Masalan, Yaponiya jahondagi
radioelektronika, robottexnikasi mahsulotlari, avtomobil
va dengiz kemalari eksporti bo‘yicha peshqadam bo‘lsa,
Saudiya Arabistoni, BAA, Kuvayt kabi davlatlar
yoqilg‘i xomashyosining asosiy eksportyorlari
hisoblanadi. Peru, Zambiya va Kongo Demokratik
Respublikasi mis rudasi va tozalangan misni, Burundi
va Uganda esa kofe xomashyosini jahon bozoriga ko‘p
miqdorda olib kiradi. Aynan xalqaro ixtisoslashuv
davlatlarning jahon iqtisodiyotidagi o‘rnini belgilaydi.

Jahon xo‘jaligi va xalqaro mehnat taqsimoti

Купить

Похожие документы
Ikki o‘lchovli tasvirlarni harakatli tasvirlar orqali vizuallashtirish mobil ilovasini yaratish
Ikki qavatli lipid membranalari
Ikkinchi tartibli sirtlar
Ilmiy tadqiqot darajalar
Ilmiy bilimlarni tushunish. Bilim ilmiyligining asosiy mezonlari