Kaсб таълими жараёнида педагогик технологиялар - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	366.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Kaсб таълими жараёнида педагогик технологиялар

Купить

1 РЕЖА: 1. П e дагогик технологиялар т ўғ рисида тушунча . 2. Ma хсус фанлар бўйича касбга йўналтирилган ўқитиш усуллари. 3. Интеграциялашган таълим шакллари. 4.Moдулли таълим. 5. Дастурли таълим шакллари. 6. Mуаммоли таълим. Ka сб таълими жараёнида педагогик технологиялар

Педагигика фанининг шаклланиши ва ривожланишининг блок-схемаси Қўлланиладиган ўқитиш усуллари I Ёдлашга йўналтирилган ва бадан жазоланишидан фойдаланиладига н ўқитиш усуллари II Авторитар ўқитиш технологиясига асосланган синф- дарс тизими III Шахсга йўналтирилган ўқитиш технологиялари Ўрганиш фаолияти босқичлари I Вебрал ўқитиш II Кўргазмали ўқитиш III Фаолият ёндошуви асосида ўқитиш Асос тамойиллари I Сўз ягона маълумотлар манбаи II 100 бор эшитмоқдан кўра 1 бор кўрмоқ афзалдир III 100 бор кўришдан кўра 1 бор бажариш афзалдир 2I – педагог тажрибасига асосланган гуру ҳ машғулотларини шаклланиши (0 – XYII асрлар). II – педагогиканинг фан сифатида шаклланиши (XYII-XX асрлар). III – педагогик технология фанининг шаклланиши (XX-XXI асрлар).09 01 01 19 1B 01 0120 09 01 010A0B 09 01 010A0B

3 “ Технология ” – юнонча « techne » сўзидан олинган бўлиб, маҳорат, санъат , « logos » - сўз, таълимот маъно лар ини англатади. “ Технология ” – ишлаб чиқариш нуқтаи назаридан олиб қараганда объект (предмет, буюм, ҳ одиса, жараён, жонли ва жонсиз зот ) ларга мақсадга мувофиқ таъсир этиб, унинг хусусияти, шакли, ҳолати кабиларни ўзгартириш маъносини англатади.

4№ Бос қ ичлар Йиллар Таълим технологияси 1. I - босқич XX асрнинг 30 йиллари ТТ+Педагогик техника-ўқув машғулотларини аниқ ва самарали ташкил этишга кўмаклашувчи усул ва воситалар йиғиндисидир. 2. II - босқич XX асрнинг 5 0 йиллари ТТ+ПТ+таълим жараёнида техник воситаларни қўллаш, уларнинг имкониятларини такомиллаштириш, ахборот сиғимини кенгайтириш, ахборотларни узатиш хизматини сифатли ташкил этиш, ўқувчи фаолиятини индивидуаллаштириш 3. III - босқич XX асрнинг 6 0-80 йиллари ТТ+ПТ+ТВ+дастурий таълим. Дастурий таълим-тарбия мақсадларини аниқланиши, таълим жараёнини умумий лойиҳалаш, ўқувчилар томонидан назарий билимларнинг ўзлаштирилиши эҳтимолини олдиндан ташхислаш, таълим мақсадининг натижаланганлигини ўрганиш, фаолият натижаларини таҳлил этиш 4. IV - бос қ ич Мустақилли к йиллари “ П

5Педагогик технология – бу олдиндан лойиҳалаштирилган педагогик жараённи амалиётда режали ва бир маромда тадбиқ этиш ёки педагогик масалаларни ечишга қаратилган педагогнинг узлуксиз ўзаро боғланган ҳаракатлар тизимидир. 1-таъриф

6Педагогик технологиялар – п едагогн и нг ютуқларига кафолат берадиган , аниқ ишлаб чиқилган ва қатъий илмий лойиҳалаштири л ган , такрорлана олувчи педагогик ҳаракат лар тизимдир .2-таъриф

7 таълим моделлари ни мақбуллаштириш мақсадида, инсон ва техника имконият лари ҳамда уларнинг ўзаро таъсирини ҳисобга олган ҳолда, бутун таълим-тарбия жараёнини лойиҳалаштири ш, амалга ошириш ва натижаларини аниқлаш тизимидир. (ЮНЕСКО)

Ўз. Рес. Президенти ҳузуридаги “ИСТЕЪДОД” жамғармаси масофали ўқитиш маркази таърифи  Педагогик технология – бу ўқув жараёнини ташкил этишда инсон ва техник имкониятлар ҳисобга олинган, олдиндан пухта лойиҳалаштирилган аниқ мақсад ва кафолатли натижа га йўналтирилган яхлит педагогик жараёндир . 8

Педагогик технологиянинг мақсади  Педагогик технологиянинг мақсади – оммавий таълим шароитида таълим жараёнининг зарурий самарадорлигини таъминлаш ва талабалар томонидан ўқитишнинг кўзланган натижаларига эришиш кафалатидан иборатдир. 9

Педагогик технологиянинг вазифаси  Педагогик технологиянинг бош вазифаси – оммавий таълим шароитида “оддий” педагогларга ўқитишнинг етарли самарасига эришишни таъминловчи, ўқув жараёнини яратиш ҳисобланади. 10

Педагогик технологиянинг предмети ва объекти  Педагогик технологиянинг предмети – ўқув жараёнининг ўзи ҳисобланади.  Педагогик технологиянинг объекти -ўқув жараёнининг таркибий қисмлари ҳисобланади. 11

12 Индивидуал  Жамоавий  Белги-контекс тл и  Ишбилармонлик ёки ролли ўйин  Муаммоли  Ахборот  Дастурли  Интегратив  Модулли  Муаллифлик  Ривожлантирувчи  Масофавий  Кейс-стади  Таянч схемаларидан фойдалани б ўқитиш  Этнопедагогик  Фаол ўқитиш  Ҳамкорлик  Табақалаштирилган  Ноанъанавий  Анъанавий  Эркин  Асосий материалларни ажратиб олиб ўрганиш  Йириклаштириб ўқитиш  Политехник  Жадал  Шахсга йўналтирилган  Таълим жараёнини тўғри ташкил этиб бошқариш

13АФЗАЛЛИКЛАРИ:  ў қитувчи томонидан таълим-тарбия жараёни юқори даражада назорат қилиниши;  в ақтдан унумли фойдаланиш и ;  а ниқ илмий билимларга таяни ши.Анъанавий таълим технологияси деганда, педагогик амалиётда қирқ ва ундан ортиқ йиллар давомида қўлланилган таълим-тарбия тизимига айтилади05 0A 0F1210 10

14 ўқувчилар нофаол иштирокчи бўлиб қоладилар;  ўқитувчининг тўла назорати барча ўқувчилар учун мотивацияни вужудга келтирмайди;  ўқувчилар ўқитувчи билан бевосита мулоқотга кириша олмайди;  Материални хотирада сақлаб қолиш даражаси барча ўқувчиларда бир-хил бўлмаганлиги сабабли, аудитория бўйича ўзлаштириш даражаси паст бўлиб қолиши мумкин;  мустақил ўрганиш ва ечимлар қабул қилиш учун етарли шароит яратилмайди. КАМЧИЛИКЛАРИ:

15 таълим мазмунини мукаммал ўзлаштиришга олиб келиши;  тескари алоқаларнинг таъминланиши;  билимларни амалиётда қўллаш учун шароитлар яратилиши;  турли хил фаол таълим методларининг қўлланилиши;  мотивациянинг юқори даражада бўлиши;  Ў злаштирилган материални узоқ муддат хотирада сақлаб қолиниши;  мулоқотга киришиш кўникмасининг такомиллашиши;  ўз-ўзини ба ҳ олаш қобилиятини шаклланиши ;  ўқувчиларнинг фан , мавзу ва ўқиб-ўрганишга оид ижобий муносабат ларни шаклланиши ;  Ўқувчи ларда мустақил лик хислатларини шаклланиши;  танқидий ва мантиқий фикрлашни ривожлантириши;  Муаммолар ни мустақил ечиш кўникмаларининг шаклланиши.АФЗАЛЛИКЛАРИ:

16 кўп вақт талаб этилиши;  ўқувчиларни ҳар доим ҳам кераклича назорат қилиш имкониятининг мавжуд эмаслиги ;  қийин ва мураккаб мазмундаги материал ўрганилаётганда ҳам ўқитувчи ролининг иккинчи даражали бўлиши;  ўқитувчининг ўзи ҳам яхши ривожланган фикрлаш қобилиятига ва муаммолар ечиш кўникмаларига эга бўлишининг талаб этилиши .КАМЧИЛИКЛАРИ:

17Таълим- тарбия жараёни Восита Метод ШаклМазмунМақсад НатижаИштирок- чилари:

18Анъанавий таълим асосини ташкил этувчи принциплар:  илмийлик;  табиатга мослик;  узвийлик ва тизимлик;  ўзлаштирувчанлик;  муста камлик; ҳ  онглилик ва фаоллик;  назариянинг амалиёт билан бо ли лиги; ғ қ  та ҳ с ил олувчиларнинг ёши ва индивидуал хусусиятларини исобга ҳ олиш  касбга йўналганлик;  политехнизм .

19Шахсга йўналтирилган таълим технологияларнинг принциплари :  инсонпарварлик , яъни инсонга ҳар томонлама ҳурмат ва муҳаббат кўрсатиш, унга ёрдамлашиш, унинг ижодий қобилиятига ишонч билан қараш, зўравонликдан тўла воз кечиш;  ҳамкорлик , яъни педагог ва ўқувчилар муносабатидаги демократизм, тенглик, шериклик;  эркин тарбиялаш , яъни шахсга унинг ҳаёт фаолиятини кенг ёки тор доирасида танлаб олиш эркинлиги ва мустақилликни бериш, натижаларни ташқи таъсирдан эмас, ички ҳиссиётлардан келтириб чиқариш.

20Шахсга йўналтирилган таълим технологиялари Шахсга янгича қараш қуйидагилардан иборат бўлади:  педагогик жараёнда шахс объект эмас, субъект ҳисобланади;  ҳар бир ўқувчи қобилият эгаси, кўпчилиги эса истеъдод эгаси ҳисобланади;  юқори этик қадриятлар (сахийлик, муҳаббат, меҳнатсеварлик, виждон ва бошқалар) шахснинг уст у вор хислатлари ҳисобланади. Муносабатларни демократлаштириш қуйидагиларни ўз ичига олади:  ўқувчи ва педагог ҳуқуқларини тенглаштириш ;  ўқувчининг эркин танлаб олиш ҳуқуқи;  хатога йўл қўйиш ҳуқуқи;  ўз нуқтаи назарига эга бўлиш ҳуқуқи ;  педагог ва таҳсил олувчи муносабати нинг асоси : та ъ қиқламаслик; бошқариш эмас, биргаликда бошқариш; мажбурлаш эмас, ишонтириш; буюриш эмас, ташкил этиш; чегаралаш эмас, эркин танлаб олишга имкон бериш.

21ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИНГ БЛОК-СХЕМАСИ ЎҚИТИШ АВТОРИТАР Оммавий ў қ итиш Педагог – ягона субъект, талабалар – педагогик жараён объекти Педагог – бошли қ, ҳ акам Т аҳсил олувчи ҳали шаклланмаган шахс Ў қ итишнинг тушунтириш – кўргазмали усули Мажбурлаш педагогикаси Ташаббус ва муста қ иллик сўндирилган ШАХСГА ЙЎНАЛТИРИЛГАН Ишбилармонлик ўйинлари Муаммоли ў қ итиш Таба қ алаштирилган ў қ итиш Индивидуаллаштирилган ў қ итиш Дастурлаштирилган ў қ итиш Компьютерли ў қ итиш Модулли ў қ итиш Инсонпарварлик, ҳ амкорлик, шахсни эркин тарбиялаш Билимлар, кўникмалар, малакалар ўртача ўзлаштирилади, шахс эса ривожланмайди. Шахс ривожланиши, табиий қобилияти даражасида ўқитилганлиги. Х у с у с и я т л а р и Х у с у с и я т л а р иПЕДАГОГНИНГ МУНОСАБАТИ ЎҚИТИШ НАТИЖАЛАРИА Н Ъ А Н А В И Й Ў Қ И Т И Ш Ў

Муаммоли ўқитиш технологияси • Муаммоли ўқитиш америкалик файласуф, психолог ва педагог Дж.Дьюннинг назарий қоидаларига асосланади ва XX асрнинг 20- 30-йилларида тарқала бошлади. Дж.Дьюн ўқитиш учун қуйидагиларни асос қилиб белгилади: ижтимоий, конструкциялаш, бадиий ифодалаш, илмий-тадқиқий. Бу асосларни амалга ошириш учун қуйидагилар тавсия этилади: сўз, санъат асарлари, техник қурилмалар, ўйинлар ва меҳнат.

• Бугунги кунда, муаммоли ўқитиш деганда машғулотларда педагог томонидан яратиладиган муаммоли вазиятлар ва уларни ечишга қаратилган ўқувчиларнинг фаол мустақил фаолияти тушунилади. Бунинг натижасида ўқувчилар касбий билимларга, кўникмаларга, малакаларга эга бўладилар ва фикрлаш қобилиятлари ривожланади. • Муаммоли ўқитиш, ўқитишнинг шахсга йўналтирилган технологияларга тааллуқли, чунки бу ерда шахс субъект сифатида қаралади, муаммоли вазиятларнинг мақсади - педагогик жараёнда ўзига хос қизиқиш уйғотишдир.

Муаммоли ўқитиш, ўқитишнинг энг табиий самарали усулидир, чунки илмий билимлар мантиқи ўзида муаммоли вазиятлар мантиқини намойиш этади. • Муаммоли вазиятлар киритилиб, анъанавий, баён этиш ўқув материалининг энг оптимал таркиби ҳисобланади. Педагог муаммоли вазият яратади, ўқувчини уни ечишга йўналтиради, ечимни излашни ташкил этади. Муаммоли ўқитишни бошқариш, педагогик маҳоратни талаб этади, чунки муаммоли вазиятнинг пайдо бўлиши индивидуал ҳолат бўлиб, табақалаштирилган ва индивидуаллаштирилган ёндашувни талаб этади.

25МУАММОЛИ ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯСИ -  машғулотларда педагог томонидан яратиладиган муаммоли вазиятлар ва уларни ечишга қаратилган ўқувчиларнинг фаол -изланувчан мустақил фаолияти тушунилади.

 УНМ 14 схемалар ёрдамида тушунтирилади.

 Ўқув материалини муаммоли тақдим этилишининг моҳияти шундаки, унда ўқитувчи билимларни тайёр ҳолда тақдим этмасдан, ўқувчилар олдига муаммоли масалалар қўяди, уларни ечимининг йўллари ва воситаларини излашга ундайди. Муаммо, янги билимлар ва ҳаракат усуллар сари, ўзи йўлга бошлайди.  Шуни қатъиятлик билан таъкидлаш лозимки, бу ерда янги билимлар маълумот учун эмас, балки муаммо ёки муаммоларни ечими учун берилади. Анъанавий педагогик усулдаги – билимлардан муаммога қараб – ўқувчилар мустақил илмий изланиш кўникма ва малакаларини ҳосил қила олмайди, чунки уларга ўзлаштириш учун тайёр натижалар тақдим этилади. Муаммонинг ечими ижодий фикрлашни тақозо этади. Ўзлаштирилган билимлар шаблонларини такрорлаш билан боғлиқ бўлган репродуктив психик жараёнлар, муаммоли вазиятларда ҳеч қандай самар

 Агар инсон мунтазам тайёр билим ва кўникмаларни ўзлаштиришга ўргатилган бўлса, унинг табиий ижодий қобилиятини сўндириш ҳам мумкин; у мустақил фикрлашни «эсдан чиқаради» Фикрлаш жараёни муаммоли масалаларни ечишда аъло даражада намоён бўлади ва ривожланади.  Муаммоли ўқитишда кечадиган жараёнларнинг психологик механизми қуйидагича бўлади: инсон зиддиятли, янги, номаълум муаммога (муаммо – мураккаб назарий ёки амалий масала бўлиб, яширин зиддиятларни қамраб олади, унинг ечими турли, ҳатто муқобил вазиятларни талаб этади) дуч келади, унда ҳайратланиш, ажабланиш ҳолати пайдо бўлади, «гап нимада?» деган савол туғилади.  Ўқувчи номаълум ечимни топиш учун мустақил ёки ўқитувчи ёрдамида изланади. Муаммони жамоавий ҳал этишда пайдо бўлувчи, субъект-объект-субъект муносабатлари ижодий фикрлашни

Муаммоли ўқитиш самарадорлигининг тўртта бош шарти мавжуд:  муаммо мазмунига қараб етарли қизиқиш уйғотишни таъминлаш;  муаммо ечимидаги ҳар бир босқичда пайдо бўладиган ишларни бажара олиш мумкинлигини таъминлаш (маълум ва номаълумлар нисбатининг мақбуллиги);  муаммо ечимида олинадиган ахборотни ўқувчилар учун муҳимлиги;  педагог ва ўқувчи орасидаги муносабат хайрихоҳлик руҳида кечиши, яъни ўқувчилар томонидан билдирилган барча фикр ва фаразлар эътибор ва рағбатсиз қолмаслиги зарур.

30муаммо ечимида олинадиган ахборотни ўқувчилар учун муҳимлиги муаммо мазмунига қараб етарли қизиқиш уйғотишни таъминлаш педагог ва ўқувчи орасидаги муносабат хайрихоҳлик руҳида кечиши маълум ва номаълумлар нисбатининг мақбуллиги 1A 0F16 2C2D 1A 1A180D 2D 1828 0A 0F120D 250D 1D 1A0D 17 17 1A0D

Муаммоли ўқитишнинг бош психологик-педагогик мақсадлари қуйидагилардан иборат:  талабанинг фикрлаш доирасини ва қобилиятларини ўстириш, ижодий кўникмаларини ривожлантириш;  муаммони мустақил ечишда ва фаол изланиш даврида олинган билим ва кўникмаларни талабалар томонидан ўзлаштирилиши, бунинг натижасида ушбу билим ва кўникмалар анъанавий ўқитишдагидан кўра анча мустаҳкам бўлади;  ностанарт муаммоларни кўра олувчи, қўя олувчи ва еча олувчи ўқувчининг фаол ижодий шахсини тарбиялаш;  касбий муаммоли фикрлашни ривожлантириш – ҳар бир аниқ фаолиятда ўзининг хусусиятларига эга.

 Ҳар қандай ўқув материали ҳам муаммоли баён этишга мос келавермайди. Ўқувчиларга фан тарихини ўргатишда муаммоли вазиятларни яратиш осон. Фаразлар, ечимлар фандаги янги маълумотлар такрорий босқичидаги анъанавий тасаввурларнинг инқирози, муаммога янгича ёндашувларни излаш ва ҳоказолар муаммоли баён этиш учун мос келувчи мавзулар ҳисобланади. Кашфиётлар тарихи орқали изланиш мантиқини эгаллаш – муаммоли фикрлашни шакллантиришнинг асосий истиқболли йўллардан биридир.

Ўқитишнинг анъанавий усулидан муаммолига ўтиш муваффақияти, қуйидаги икки омил билан белгилана-диган «муаммолик даражаси»га боғлиқ бўлади :  муаммонинг мураккаблик даражаси – мазкур муаммо доирасида талаба учун маълум ва номаълумлар нисбатига кўра аниқланади;  муаммо ечимида ўқувчилар ижодий иштирокининг ҳам жамоавий ҳам шахсий ҳиссалари ҳисобга олинади.

Муаммоли ўқитишнинг учта асосий шакли мавжуд:  ўқув материалини муаммоли баён этиш – маърузавий машғулотларда монолог тарзда, семинар машғулотларида эса диалог тарзда олиб борилади. Ўқитувчи маъруза пайтида ўқув материалини баён этаётганида муаммоли масалалар тузади ва уларни ўзи ечади, ўқувчилар эса ечимларни излаш жараёнига фақат хаёлан қўшиладилар. Масалан, «Ўсимликлар ҳаёти ҳақида» мавзусидаги маърузанинг бошида «Нега илдиз ва тана қарама- қарши томонларга ўсади?» деган муаммо қўйилади, аммо маърузачи тайёр жавобни бермайди, у фаннинг бу ҳақиқатга қандай етиб келгани, бу ҳодиса сабаблари ҳақидаги фаразларни текшириш бўйича ўтказилган тажриблар ҳақида ҳикоя қилади.

 қисман изланиш фаолияти тажрибалар лаборатория ишларини бажаришда муаммоли семинарлар, эвристик суҳбатлар давомида намоён бўлади. Ўқитувчи муаммоли саволлар тизимини тузади, бу саволларга жавоблар олинган билимлар базасига таянади, аммо улар олдинги билимларда мавжуд эмас, яъни саволлар талабаларга интеллектуал қийинчиликлар туғдиради ва мақсадга йўналтирилган ижодий изланишга ундайди. Ўқитувчи имкони борича «бошқача жавоблар» йўналтирувчи саволларни тайёрлаб қўйиши лозим, у ўқувчилар жавобларига таяниб, якуний хулоса қилади. Қисман изланиш усули, 3 ва 4-даражали маҳсулдорлик фаолиятини (фойдаланиш, ижод) ва билимларни 3- ва 4- даражасини билим-кўникма, билим-трансформация (қайта шаклланиш) таъминлайди. Анъанавий тушунтириш ва репродуктив ўқитишга эса, билим- таниши ва билим-нусха шаклла

 мустақил тадқиқот фаолиятида талабалар мустақил равишда муаммони ифода этадилар ва уни ечадилар (курс ёки битирув ишларида, илмий тадқиқот ишларида) ва ўқитувчи назорати билан якунланади, бу эса 4- даражали маҳсулдорлик фаолиятини (ижод) ва 4-даражали энг самарали, мустаҳкам билимни (билим-қайта шаклланиш) эгаллашни таъминлайди.

37МОДУЛЛИ ЎҚИТИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ  «Модулли ўқитиш» термини халқаро тушунча - модул билан боғлиқ бўлиб («модул», лат. modulus ), унинг битта маъноси фаолият кўрсата оладиган ўзаро чамбарчас боғлиқ элементлардан иборат бўлган тугунни билдиради. Бу маънода у модулли ўқитишнинг асосий воситаси сифатида, тугалланган ахборот блоки сифатида тушунилади.  Модул – бу фаннинг фундаментал тушунчасини такдим этади: муайян жараёни ёки қонуни, бўлими, муайян катта мавзуси, ўзаро боғлиқ тушунчалар гуруҳидир.

Модул –  бу фаннинг бир ёки бир неча тушунчаларни ўзлаштиришга йўналтирилган, ишлаб чиқилган тамойиллар асосида шаклланган мантиқан тугалланган ўқув материалидир.

«М ашқларни хусусий тезликда диққат билан танишиш ва кетма-кет ўрганиш орқали индивидуал ёки гуруҳ машғулотларида бир ёки бир неча малакага эга бўлиш учун мўлжалланган алоҳида ўргатувчи пакет (туплам)» деб таъриф берилган эди .1982 й. ЮНЕСКОнинг анжумандаги маърузасида модулга

Модулли ўқитиш, касбий таълимнинг қуйидаги замонавий масалаларини ҳар томонлама ечиш имкониятларини яратади:  модул - фаолиятлик асосида ўқитиш мазмунини оптималлаш ва тизимлаш дастурларни ўзгарувчанлиги, мослашувчанлигини таъминлаш;  ўқитишни индивидуаллаштириш;  амалий фаолиятга ўргатиш ва кузатиладиган ҳаракатларни баҳолаш даражасида ўқитиш самарадорлигини назорат қилиш;  касбий мотивация (қизиқтириш) асосида, ўқитиш жараёнини фаоллаштириш, мустақиллик ва ўқитиш имкониятларини тўла рўёбга чиқариш.

41Модулли таълим технологияларининг принциплари  Фаолиятли ли к ёндошуви  Тенглик, тенг ҳуқуқлик  Тизимли квантлаш  Мотивация лаш  Модулли ли к  Муаммоли ли к  Когнитив визуаллик  Хатоликларга таяниш  Ўқув вақтини тежаш  Узвийлик

42М А Қ С А Д Л А Р Таълим-тарбия нинг узлуксизлигини таъминлаш Таълим-тарбия ни индивидуаллаштириш ўқув материалини мустақил ўзлаштириш учун етарли шароит яратиш Таълим-тарбия ни жадаллаштириш Ўқув предметини мақбул ўзлаштиришга эришиш 37 39 43 32 39 49 3C 39 3D 29 17 10 29 0117 13 2C 2C 26 29 17 49 2C36160D 2F1213

43М одулли таълим технологиясининг кетма-кетли ги 1. Ўқув режадаги фанларни макромодулларга ажратиш 2. Ф анларни ўрганишнинг энг мақбул кетма-кетлигини ўрнатиш 3. Макромодул фанлари ўқув дастурларининг ўзаро боғлиқлигини таъминлаш 4. Фанларнинг модулларини шакллантириш 5. Модулнинг ўқув-кўргазмали материалини ишлаб чиқиш 6. Модулли ўқитиш принциплари асосида ўқитиш технологиясини лойиҳалаш 7. М ашғулотлар жадвалини тузиш 0708 492D18 31080141 0D 27 3C 140F1C 3B0801 410D 01 320801 3C 37 3C0F 10 01 4F08013C 0D

44Модул умумий кўринишда қуйидаги элементлардан иборат бўлиши мумкин:  тарихий - бу муаммо, теорема, масала, тушунчаларни тарихига қисқача шарх бериш;  муаммоли - бу муаммони шакллантириш;  тизимли - бу модул таркибининг тизимли намоён этиш;  фаоллаштириш - бу янги ўқув материалини ўзлаштириш учун зарур бўлган таянч иборалар ва ҳаракат усулларини ажратиб кўрсатиш;  назарий - бу асосий ўқув материали бўлиб, унда - дидактик мақсадлар, муаммони ифодалаш, гипотеза (фараз)ни асослаш, муаммони ечиш йўллари очиб кўрсатилади;  тажрибавий - бу тажрибавий материални (ўқув тажрибаси, ишни ва бошқаларни) баён этиш;  умумлаштириш - бу муаммо ечимининг тасвири ва модул мазмунини умумлаштириш;

 қўлланиш - бу ҳаракатларнинг янги усулларини ва ўрганилган материални амалиётда кўллаш бўйича масалалар тизимини ишлаб чиқиш;  хатоликлар - ўқувчининг модул мазмунини ўрганишдаги ўзлаштиришда кузатиладиган бир турдаги хатоликларини очиб ташлаш, уларнинг сабабини аниқлаш ва тузатиш йўлларини кўрсатиш;  уланиш - ўтилган модулни бошқа модуллар билан шу жумладан ёндош фанлар билан боғлиқлигини намоён этиш;  чуқурлаштириш - иқтидорли ўқувчилар учун юқори мураккабли ўқув материалини такдим этиш;  тест-синовлаш - модул мазмунини ўқувчилар томонидан ўзлаштириш даражасини тестлар ёрдамида назорат қилиш ва баҳолаш.

Модулли ўқитишга ўтишда қуйидаги мақсадлар кўзланади:  ўқитишнинг (фанлар орасида ва фаннинг ичида) узлуксизлигини таъминлаш;  ўқитишни индивидуаллаштириш;  ўқув материалини мустақил ўзлаштириш учун етарли шароит яратиш;  ўқитишни жадаллаштириш;  фанни самарали ўзлаштиришга эришиш. Шундай қилиб, модулли ўқитишда ўқувчиларни ўз қобилиятига кўра билим олиши учун тўла зарурий шарт- шароитлар яратилади.

Ўқитишнинг модул тизимига ўтиш самарадорлиги, қуйидаги омилларга боғлиқ бўлади:  ўқув муассасасининг моддий- техникавий базаси даражаси;  профессор-ўқитувчилар таркибининг малакавий даражаси;  ўқувчиларнинг тайёргарлик даражаси;  кўзланган натижаларни баҳолаш;  дидактик материалларни ишлаб чиқиш;  натижаларнинг таҳлили ва модулларни мақбуллаштириш.

Фан бўйича фаолият ёндашуви асосидаги модулли ўқитиш технологиясининг схемаси Ўқув режа- сидаги фан- ларни макро- модул- ларга ажра- тиш Макро- модулга кирувчи фанларн инг мақ- бул кет- макет- лигини ва ўрганиш муддат- ларини ўрнати- ш Макро- модул- га ки- рувчи фанлар нинг ўқув дастури ораси- даги ўзаро боғлиқ- ликни таъмин лаш Модул- ли ўқитиш тамо- йил- лари асосида ўқитиш Ҳар бир модул- нинг ўзлаш- тирили- шини назорат этиш Ўқув мақсад- ларига эриши- лишни баҳо- лашФаннинг модул- ларини шакллан тириш Модул- нинг ўқув- кўргазма матери- алини ишлаб чиқиш

 Модул ўз ичига 2-3 маъруза ва шу маърузалар билан боғлиқ амалий дарслар ва лаборатория ишларини қамраб олиши мумкин. Ҳар қайси модул бўйича қуйидаги материаллар тайёрланади:  ўқувчилар билимини назорат қилиш учун тестлар;  индивидуал ишлар учун топшириқлар;  мустақил ишлар учун топшириқлар;  ўқув-услубий тарқатма материаллар;  ўқув-илмий адабиётлар рўйхати;  ишчи ўқув дастур.

 Ўргатувчи модул - ўқитишнинг муайян модул бирлиги бўйича мазмуни, ўқувчининг ўқув ҳаракатларини бошқариш тизими, муайян мазмун бўйича билимлар назорати тизими ва услубий ишланмалар мазмунидан иборатдир.  Ўргатувчи модулларни ишлаб чиқиш жуда мураккаб жараёндир, у кўп вақт сарфини ва жуда кўп сонли услубий тажрибаларни умумлаштиришни талаб этади. Аммо уларни амалиётда қўллаш, ўқитишни жуда юқори самарадорлигини таъминлайди. Ишлаб чикилган намунавий модул курсатилади

 Модул, тизимида ўқув материалининг мазмунини структуралашда энг аввало ахборотни «сиқиш» вазифаси кўзланади. Билимларни тўла, фойдаланиш учун қулай ҳолда тақдим этилишига ҳаракат қилиш лозим.  Ўқув ахбороти бир вақтнинг ўзида тўрт хил - расмли, сонли, символли ва оғзаки кўринишда узатилганида энг мустаҳкам ўзлаштиришга эришилади.  Модулли таълим услубиётида, бу ҳолат асос бўлиб хизмат қилади. Ҳар қайси модул бўйича расмлар блокларида символли аломатларни (саволлар қўйилиши тарзида) жойлаштириш, саволларни расм тарзида тасвир этиш, формулалар, жадваллар, графиклар ва услубий кўрсатмаларни тақдим этиш, мақсадга мувофиқ бўлади.

Дастурли (компьютерли) таълим шакллари  Компьютерлаштирилган ўқитиш технологияси – бу компьютердан фойдаланишга асосланган ўқитишдир. Ўқитишнинг компьютер технологияси янги ахборот технологияларнинг бир туридир. Ахборот технологияларда бундан ташқари бошқа ахборот воситалари (телевидение, видео ва бошқалар) ишлатилиши мумкин. Компьютер технологиялари дастурлаштирилган ўқитиш ғояларини ривожлантиради, замонавий компьютерлар ва телекоммуникацияларнинг йирик имкониятлари билан боғлиқ бўлган ўқитишнинг мутлақо янги ҳали тадқиқ қилинмаган технологик вариантларини очиб беради. Телекоммуникацион тизимлар, шу жумладан компьютерлар ҳозирги замон илмий- техник тараққиётнинг маҳсули ҳисобланади. Талабаларнинг индивидуал табиий қобилиятларини ҳисобга олиб, имкони борича максимал даражадаги ахборотни

Ўқитишнинг компьютер технологияси, компьютернинг инсон индивидуал қобилиятларига мослигига таянади. Ўқитиш жараёнини оптимал даражада тезкор бошқариш имконияти мавжудлиги, бу ўқитишнинг турининг универсал мулоқоти кўринишида эканлиги, психологик қулайликлари, ўқитишнинг чекланмаганлиги билан ажралиб туради.

 Компьютерли ўқитиш технологияси мазмун жиҳатдан компьютер хотирасига киритилган педагогик дастурий воситалар билан фарқланади. Дастурий воситалар мавзу, бўлим ёки бутун ўқув фани бўйича тузилиши мумкин ва у ўқув материали ўзлаштирилиши диагностикаси баҳолашни ва мониторингини ҳам ўз ичига олади. Компьютерли ўқитиш технологияси нинг самарадорлиги дастурий воситаларнинг ишлаб чиқилиш даражаси билан бир қаторда ўқув жараёнини ва ишчи ўринларини тўғри ташкил этилганига боғлиқ бўлади.

Компьютерли ўқитишнинг технологик схемаси Дасту рий восита ларни тайёрл аш (берил ганлар ва билим лар ахборо т базаси ) Ишчи ўрин ларни ташк ил этиш Ўқув жараё ни графи гини тузи ш Талаба ларга йўл- йўриқ лар кўрсат иш Тарм оқни бош қари ш Ўқув матери алинин г талаба томони дан компью терда мустақ ил ўзлашт ирилиш и Индиви дуал касбий мулоқо тнинг таъмин ланиши Компь ютерда диагно стик тестлар ўтказил иши Ўқув мақсад ларига эриши лганли гини баҳола ш

 Компьютерли ўқитиш технологиясида қуйидагилар зарур ҳисобланади: индивидуал ўқитиш; мунтазам равишда компьютер ёрдамида диагностик тестлар ўтказиш; ўқув мақсадларига эришилганлигини баҳолаш.  Компьютерли ўқитиш технологиясида ўқитиш циклининг қайта такрорланиши энг самарали таъминланади.  Бу ўқитиш технологиясида педагогнинг функцияси қуйидагилардан иборат бўлади: дастурий воситаларни тайёрлаш; ўқув жараёнининг (ўқув жараёни графиги, диагностика, назорат) гуруҳ, фан ми қ ёсида ташкил этиш; ишчи ўринларини ташкил этиш, йўл-йўриқлар бериш, тармоқни бошқариш; талабалар билан мулоқотда бўлиш, индивидуал ўқитишни таъминлаш.

ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИНГ БЛОК-СХЕМАСИ ЎҚИТИШ АВТОРИТАР Оммавий ў қ итиш Педагог – ягона субъект, талабалар – педагогик жараён объекти Педагог – бошли қ, ҳ акам Т аҳсил олувчи ҳали шаклланмаган шахс Ў қ итишнинг тушунтириш – кўргазмали усули Мажбурлаш педагогикаси Ташаббус ва муста қ иллик сўндирилган ШАХСГА ЙЎНАЛТИРИЛГАН Ишбилармонлик ўйинлари Муаммоли ў қ итиш Таба қ алаштирилган ў қ итиш Индивидуаллаштирилган ў қ итиш Дастурлаштирилган ў қ итиш Компьютерли ў қ итиш Модулли ў қ итиш Инсонпарварлик, ҳ амкорлик, шахсни эркин тарбиялаш Билимлар, кўникмалар, малакалар ўртача ўзлаштирилади, шахс эса ривожланмайди. Шахс ривожланиши, табиий қобилияти даражасида ўқитилганлиги. Х у с у с и я т л а р и Х у с у с и я т л а р иПЕДАГОГНИНГ МУНОСАБАТИ ЎҚИТИШ НАТИЖАЛАРИА Н Ъ А Н А В И Й Ў Қ И Т И Ш Ў Қ

Табақалашган таълим технологияси -  ўқув жараёнини ташкил этишнинг шакли сифатида умумдидактик принципларга асосланган бўлиб, махсус ташкил эттирилган таҳсил олувчиларнинг гомоген гуруҳларида, ўқув жараёнини ихтисослаштиришни таъминлайди . Олий ва ўрта махсус касб-ҳунар таълим тизимида гомоген гуруҳлар, таҳсил олувчиларнинг индивидуал- психологик хусусиятлари, аввало ақлий ривожланиш даражаси асосида тузилади.

Ўқитишни табақалаш  (бу тушунча ўқитиш жараёнини ўзи билан боғлиқ) – услубий, психологик-педагогик ва ташкилий-бошқарув тадбирлар мажмуаси асосида тузилган турли хилдаги гомоген гуруҳларда ўқитиш учун турли хил шарт- шароитларни яратиш демакдир.

 Умумтаълим мактабларида, академик лицейларда ва касб-ҳунар коллежларида талабаларнинг ақлий ривожланиш даражаси бўйича табақалашнинг ижобий томонлари билан бир қаторда салбий томонлари ҳам мавжуд бўлади. Олий мактаб учун эса бу ўқитиш тизимига ҳеч қандай шак-шубҳа йўқ. Ҳозирги пайтда олий ўқув юртларига кирувчиларнинг билимларни ўзлаштириш даражаси 100 % дан 25 % гача ташкил этади. Бундай шароитда давлат таълим стандартлари талабига мос олий малакали кадрлар тайёрлаш мақсадида ўқитишни табақалаштириш давр тақозосидир.

Индивидуаллаштирил ган ўқитиш технологияси Талабанинг мавжуд шахсий имкониятларини рўёбга чиқаришини таъминлаш,замонавий ўқув жараёнига қўйиладиган жадаллашган илмий-техникавий тараққиётининг талабидир. Бунга индивидуал ва индивидуаллаш- тирилган ўқитиш орқали эришиш мумкин.

Индивидуал таълим технологияси-  ўқув жараёнини ташкил этишнинг шакли бўлиб, бунда педагог таҳсил олувчилар билан яккама- якка шуғулланади, таҳсил олувчи ўқув воситалари (китоблар, компьютер ва ҳ.к.) ёрдамида узлуксиз мустақил таълим олади.

Индивидуал ўқитишнинг афзалликлари:  педагогик жараённинг талаба қобилиятларига мослашувчанлиги имкониятидир. Бунда талабанинг билим олиш даражаси доимий мониторингини амалга ошириш ва зарурий тузатишлар киритиш натижасида оптимал педагогик жараён ташкил этилади

Индивидуал ёндашиш –  бу педагогик тамойилга кўра, педагогик жараёнда педагогнинг талабалар билан ўзаро муносабати, уларнинг шахсий хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда қурилади ва бутун гуруҳ ҳамда ҳар бир алоҳида талабанинг ривожи учун психологик-педагогик муҳит яратилади.

Индивидуаллаштирилга н ўқитиш  бундай ўқув жараёнини ташкил этишда индивидуал ёндашиш асосида ўқитиш йўллари, усуллари, суръати танланади ва турли ўқув-услубий психологик- педагогик ҳамда ташкилий бошқарув тадбирлари орқали таъминланади.

Индивидуаллаштирилга н ўқитиш технологиясида  ўқув жараёнини ташкил этишда индивидуал ёндашиш ва ўқитишнинг индивидуал шакли устивор ҳисобланади. Ўқитишнинг барча шахсга йўналтирилган технологияларида у ёки бу даражада индивидуал ёндашиш қўлланилади, аммо индивидуаллаштирилган ўқитишда, индивидуаллаштириш, ўқув мақсадларига эришишнинг асосий воситаси ҳисобланади. Индивидуаллаштирилган ўқитишнинг асоси, талабанинг индивидуал-педагогик хусусиятларини ўрнатиш ҳисобланади. Олинган натижалар асосида, ўқитиш усули танланади. Қабул қилинган технологиялар, қоидалар ва тамойилларга кўра ўқитиш жараёни амалга оширилади.

Ишбилармонлик ўйинлари технологияси  Таълим жараёнидаги ўқувчининг фаоллиги, дидактиканинг асосий тамойилларидан бири бўлиб келган ва шундай бўлиб колади. Ўқувчининг фаоллиги, мақсадли йўналтирилган бошқарувчи педагогик таъсирлар ва педагогик муҳитнинг ташкил этилиши натижасидир. Ўқувчиларнинг фаоллигини таъминловчи, ўқитиш технологияларидан бири - педагогик ишбилармонлик ўйини ҳисобланади. Ўйин фаолиятига қизиқиш, ўқувчиларнинг ўз- ўзини ифода этиш, рўёбга чиқариш каби эҳтиёжларини қондирувчи, мусобақалашиш элементлари орқали таъминланади.

Ишбилармонлик ўйин таълим технологияси -  ўзида мутахассиснинг келажакдаги касбий фаолиятининг предмети ва ижтимоий мазмунини мужассамлаштиради, фаолият яхлитлигини таъминловчи тизимни моделлаштиради.

Ўйиннинг ажойиб хусусияти шундаки, у бир вақтнинг ўзида ҳам ривожланиш ҳам ўрганиш ҳисобланади.  Педагогик ўйинлар ўйин услубига кўра қуйидагича тавсифланади: фанлар бўйича; сюжетли; ишбилармонлик, имитацион, драмалаштирилган ўйинлар. Олий, ўрта махсус ва касб-ҳунар таълим тизимида фойдалана диган барча педагогик ўйинлар ўз мазмунига кўра ишбилармонлик ўйини ҳисобланади. Чунки улар, одатда маълум ўқув фани доирасида ишлаб чиқилади: роллар ва сюжетлар мавжуд бўлади, турли вазиятлар иммитация қилинади. Яъни, олий ва ўрта махсус касб-ҳунар таълим тизимида қўлланиладиган ишбилармонлик ўйинлари педагогик ўйинларнинг барча таркибий қисмларини ўз ичига олади.

 Олий, ўрта махсус ва касб-ҳунар таълим тизимидаги педагогик ўйинлар янги ўқув материалини ўзлаштиришга ва мустаҳкамлашга, ўқувчининг ижодий қобилиятини ривожлантирувчи, умумилмий кўникмаларини шакллантирувчи масалалар мажмуаларини ечишга қаратилади, ўқувчиларга турли ҳолатлардан ўқув материалини тушуниб етиш ва ўрганиш имконини беради. Ўқув жараёнида ишбилармонлар ўйинларни турли хил шакллари ишлатилади: имитацион, операцион, ролли ўйинлар, ишчи театр, психо ва социодрамалар.

Ишбилармон ўйин технолгиясининг схемаси I . ТАЙЁР ГАРЛИК БОСҚИЧИ 1.1. Ўйинни лойиҳалаш - тириш Сценарияни ишлаб чиқиш Йўриқнома мазмунини ишлаб чиқиш Моддий таъминотни тайёрлаш Гуру ҳ ни шакллантириш 1.2. Ўйинга киришиш Роллар тақсимоти Муаммо ва мақсадларни вужу д га келтириш Шартлар, қоидалар, регламент ўрнатиш Масла ҳ атлар бериш

II . ЎТКАЗИШ БОСҚИЧИ 2.1. Топшириқ устида якка тартибда ёки гуруҳ билан ишлаш Манбалар билан ишлаш Тренинг Ақлий ҳужум Ўйин техник аси билаш ишлаш Гуруҳлараро мунозара Гуруҳларнинг чиқиши Натижаларни ҳимоя қилиш Мунозара қоидаси Тақризчилар (эксперт) иши III . ТАҲЛИЛ БОСҚИЧИ 3.1. Ўйин ннинг якуни 3.2. Роллар т аҳлил и 3.3. Роллар ни баҳолаш 3.4. Хулоса чиқариш 3.5. Тавсиялар бериш

 Ишбилармонлик ўйини мунозарали мулоқот маромида ўтказилади, у қўшрежали фаолият ҳисобланади, чунки унда иккита мақсадга эришилади: ўйинли ва педагогик . Педагогик фаолият устувор бўлса ҳам, ўйинни поймол этмаслиги керак.  Ўйин жараёнида қуйидагилар ўзлаштирилади:  касбий ҳаракатлар меъёрлари ;  ижтимоий ҳаракатлар меъёрлари - ишлаб чиқариш жамоасидаги муносабатлар.  Бунда ўйиннинг ҳар бир иштирокчиси фаол ҳолатда бўлади, шериклари билан ўзаро муносабатда бўлади, ўз қарашларини шериклариники билан таққослайди ва шунинг натижасида жамоа билан муносабати орқали ўзини ўзи ўрганади.

Ишбилармонлик ўйини, сценарияси қуйидагилардан иборат: ўқув мақсади; ўйин вазифаси, ўрганиладиган муаммо тафсилоти; вазиятнинг тафсилоти ва иштирок этувчиларнинг таснифи . Ўйинга киришиш қуйидагиларни англатади:  гуруҳни шакллантириш;  машғулотларнинг бош мақсадини ифодалаш;  муаммо ва вазиятни вужудга келтириш;  ролларни тақсимлаш,  ўйин регламентини ўрнатиш;  материаллар, йўриқномалар, қоидалар ва кўрсатмалар тўпламини тарқатиш;  маслаҳатлар бериш. Роллар қуръа ташлаш йўли билан тақсимланади. Регламентга, мулоқот этикасига, фаолликни намойиш этишга ва ўйинни охиригача иштирок этилишига алоҳида эътибор қаратилади.

Масофавий таълим технологияси - бу масофадан туриб ўқитиш, қайсики ўқув машғулотларининг барчаси ёки кўп қисми телекоммуникацион ва замонавий ахборотлаштириш технологиялари асосида олиб борилади.

Масофавий ўқитиш , айниқса:  ўқитишнинг анъанавий усулларидан фойдаланиш имкониятига эга булмаган, бу жараён имкониятларининг чегараланганлиги туфайли ўқиш ва ишлашни биргаликда амалга ошира олмайдиганлар учун;  турғун шароитда ўқиш имкониятларига эга булмаган, имкониятлари тиббий шарт- шароитлар туфайли чегараланганлар учун;  ў қитувчилар ва бошка соҳа мутахассисларининг қайта тайёрлаш ва малакасини оширишда;  чет эл ўқув муассасаларида таълим олишни истайдиганлар учун;  иккинчи мутахассисликни эгаллашни истайдиганлар учун жуда долзарб бўлиши мумкин.

Истиқболли замонавий ўқитиш тизимлари ҳ ар бир шахснинг ўзи истаган таълим олиш ҳ уқиқидан фойдалана олиш имкониятини бериши керак. Масофавий ўқитиш айнан шундай ўқитиш шакли б ў ла олади. Ўқитишнинг бу тизими бошланғич риво ж ланиш босқичидадир.  А Қ Ш да 1 мл нга яқин одам масофавий ўқитиш тизимида ў қимокда. Бу тизимда телевидение имкониятларидан кенг фойдаланилмо қ да.  Испанияда масофавий ўқитиш Миллий университети фаолият кўрсатмокда. Бу ерда сиртки олий таълим олиш хамда уқитувчиларнинг малакасини о шириш мумкин.  Франциядаги масофавий ўқитиш Миллий Маркази 120 давлатдаги 35 000 ист е ъмолчини қамраб олган.  Германияда очиқ университет очилган б ў либ, бу ерда сиртқи таълим олиш ҳ амда малака ошириш мумкин.

Масофавий ўқитиш технологияси б ў йича барча топшири қ лар масофадан туриб бажарилади, имти ҳ онлар эса олий ўқув юртида топширилади.  Масофавий ўқитиш Япония, Тур к ия, Хитой, Ҳ индистон, Ироқ, Корея, Финляндия, Австралия ва Россияда ривожланмоқда.  Масофавий ўқитиш факат миллий таълим тизимлардагина ривожланиб қолмай, балким, алоҳида тижорат компанияларида ҳам ривожланмокда, масалан IBM , General Motors , Ford ва бошқалар.

79Масофавий таълим принциплари:  интерфаоллик;  индивидуаллик;  идентификаци яланганлик;  Таълим-тарбия вақтининг чегараланганлиги;  янги ахборот технология воситаларини қўллашнинг педагогик мақсад га мувофиқлиги;  таълимнинг ошкоралик ва ўзгарувчанлиги .

80Масофавий таълим технологияларининг кўринишлари :  видео-маърузалар;  мультимедиа-маърузалар ;  лаборатория амали й машғулот лар и ;  электрон ва мультимедиа-дарсликлари;  компьютер тест тизимлар и ;  имитация моделлари ва компьютер тренаж ё рлар;  телекоммуникация воситаларидан фойдаланувчи маслаҳатлар ва тестлар;  видеоконференциялар.

ЭЪТИБОРИНГИ З УЧУН РАХМАТ 81

Купить