Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 107.7KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Kasbiy-metodik ijodkorlik faoliyatini yurita olish kompetensiyasini shakllantirish

Купить
6-MA’RUZA: KASBIY-METODIK IJODKORLIK FAOLIYATINI YURITA OLISH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH R Е J А : 1. Blum taksonomiyasi. 2. Ijodkorlik qobilyati mazmuni. 3. Shaxs ijodkorlik qobilyatlarini rivojlantirish muammosi. Yuksak ijodiy qobiliyatlar qandaydir yagona va bir necha omilning emas, balki pedagogik-psixologik shart-sharoitlarning kattagina kompleksi mahsuli. Biroq ushbu inkor etish qiyin bo'lgan mulohazani e'tirof qilish, kreativlikni rivojlantiruvchi bir qator omillarni sun'iy hosil qilishning iloji yo'q, degani emas, ikkinchidan, psixik taraqqiyotning kompensasiya qonuniga ko'ra, muayyan omilning etishmayotgan ta'siri boshqa omillar bilan muayyan darajada qoplanishi mumkinligi ehtimoldan xoli emas. Xususan, bir qator tadqiqotlarda maxsus uyushtirilgan mashg'ulotlar yordamida shaxs ijodiy qobiliyatlari taraqqiyotida ijobiy dinamikaga erishish mumkinligi isbotlanmoqda. Ko'plab mashhur olimlarning tarjimai holini tahlil qilgan mutaxassislar, ular uchun ko'pincha bir umumiy jihat xosligini – bu ijodkorlarning aksariyati ijod zavqini, mustaqil fikr va kashfiyotlar, ixtirolar qilish gashtini bolalik, o'smirlik va o'spirinlik davrlarida turli to'garaklardagi faoliyati davomida ilk bor his etganini tan olishini qayd etadilar. To'garak ishi ham qanday yo'nalishda amalga oshirilayotgan bo'lishidan qat'i nazar, maxsus uyushtirilgan pedagogik-psixologik jarayondan tashkil topishini e'tiborga olsak, ijodiy tafakkur maqsadli faoliyatni tashqi ta'sir hisobiga rivojlantirilishi mumkinligiga ishontiradi. Kreativlik insonda rivojlanishining bir qancha omillarini keltirish mumkin. Yuqorida ta'kidlanganidek, qo'shimcha ta'lim, qo'shimcha mashg'ulotlar ham talabada kreativlik, ya'ni unda ijodkorlik salohiyatining ko'proq namoyon bo'lishida asosiy omil vazifasini o'taydi. Kishi tabiatan qanchalik kuchli ijodkorlik qobiliyati kurtagiga ega bo'lib tug'ilmasin, agar u mos, qulay sharoitda bo'lmasa, uning rivojlanishi qiyin, degan xulosaga kelish mumkin. Demak, ijodkorlik qobiliyatining to'g'ri kamol topishi, unga mos sharoit yaratilishida pedagogik tarbiyaning roli nihoyatda yuksak. Oliy ta'lim Бўлажак технологик таълим йўналиши ўқитувчиларида касбий- методик ижодкорлик сифатларининг таснифи Xulosa qilib aytganda, hozirgi kunda bo'lajak texnologik ta'lim yo'nalishi o'qituvchilarining iqtidorlilarini to'g'ri topa bilish, ularda ijodkorlik qobiliyati kurtaklarining gurkirab o'qishi uchun qulay muhit yaratish, o'zini-o'zi mukammallashtirish, Iroda va doimiy "qaynash", "shaxti baland bo'lish", nimaga qo'l ursa, uddasidan chiqa olishi muqarrarligiga ishonch tuyg'ulariga ega bo'lishlariga erishish muhim hisoblanadi. Shundagina bugungi ta'lim tizimi oldida КАСБИЙ-МЕТОДИК ИЖОДКОРЛ ИК СИФАТЛАРИ Қадриятлар тизимиШахс сифатлари тафаккур тезлиги (кўплаб фикрлар, ғоялар ва ассоциацияла рнинг уйғониши)янги ҳаётий тажриба учун очиқлик Интеллектуал сифатлар тафаккур эгилувчан- лиги (вужудга келаётган ғояларнинг хилма- хиллиги)тафаккур оригиналли-ги (ўйлаб топилаётган ғояларнинг ўринли бўлиш баробарида камёблиги, ноодатийлиги) ривожла- ниш, билиш ва эркинлик қадрият- ларини юқори қўйиш turgan yoshlarni ijodkorlik ruhida tarbiyalash, ularda ixtirochilik va kashfiyotchilik ko'nikmalarini shakllantirish kabi muhim masalalar o'z echimini topadi. Albatta, ta'limning asosiy maqsadi komil insonni tarbiyalash ekan, o'z navbatida ularni qo'llab-quvvatlash, o'z iste'dodini namoyon etishida yaqin ko'makchi bo'lish kerak. Ijodkorlik insoniyat o'zligini namoyon qilishining eng oliy ko'rinishi bo'lishiga qaramasdan, bugungi kunda eng kam o'rganilgan sohalardan biri sanaladi. Zero, qanchalik g'ayrioddiy bo'lmasin bu holat tabiiydir. Chunki ijodkorlik jarayonlarining o'ta murakkab va tutqich bermaydigan darajada chalkashligi uning tabiiy-ilmiy tadqiqot metodlari doirasida o'rganishni birmuncha mushkullashtiradi. Ijodkorlik qobiliyatlarini rivojlantirish muammosi iqtidor, talant va geniallik sifatlari bilan uzviy bog'liq. Ularni tarbiyalash va rivojlantirish bilan bog'liq masalalar barcha davrlarda insoniyatni qiziqtirib kelmoqda va bugungi kunda ham o'z jozibasi bilan barchani o'ziga jalb etmoqda. Ijodkorlik turlari qatorida ilmiy, badiiy, texnik, ixtirochilik va tashkilotchilik ijodkorligini qayd etish mumkin. Insondagi har qanday qobiliyat asosida kreativlik yotadi. Unda alohida iste'dodning namoyon bo'lishida ham ijodkorlikning alohida o'rni mavjud. Kasbiy-metodik ijodkorlik – bo'lajak texnologik ta'lim yo'nalishi o'qituvchilarining mutaxassislik kompetentsiyalarini ijodiy fikrlar, kreativ tafakkur, ilmiy dunyoqarash, ilmiy-texnik va texnologik bilimlarning innovasion metodlarini ilm-fan, ta'lim va ishlab chiqarish integrasiyasi asosida, ijodkorlik, ixtirochilik mahsulini intellektual mulk sifatida yaratishga qaratilgan faoliyat. Kreativlik yillar davomida shakllantirilgan, ma'lum bir tajribalar asosida yuzaga kelgan jarayondir. Ta'limda ijodiylikni tashkil qilish, darsni loyihalash, muammolarni kompleks o'rganish orqali tafakkur o'stirish masalalari yu.B.Naumkina, R.S.Safin, N.A.Muslimov kabi olimlar tomonidan tadqiq etilgan. Kreativlikni yuzaga chiqarishda, eng avvalo, ta'lim sohasida faoliyat olib boradigan o'qituvchining o'zida shunday qobiliyat bo'lishi kerak. Shundagina u boshqalarda ham xuddi shunday xususiyatni ko'ra oladi, unga munosabat bildira oladi. Bo'lajak texnologik ta'lim yo'nalishi o'qituvchilarini kasbiy faoliyatga tayyorlashda quyidagilar muhim hisoblanadi: shaxsiy sifatlar va yo'nalganlik (ehtiyoji, qiziqishi, qadriyatlari yo'nalishi, motivasiya); ma'lumot darajasi (bilimi, ko'nikma va malakalarini doimiy ravishda boyitishga intilishi va mahorati); tarbiyalanganligi darajasi (ma'naviy, estetik, jismoniy, kasbiy, madaniy); ijtimoiylashish (kasbiy va ijtimoiy faoliyatini tashkil etishga tayyorligi, bilim olishni davom ettirish, ijtimoiy qoidalar va qadriyatlarni idrok qilish); madaniyatlilik (ijtimoiy-madaniy qadriyatlarni idrok qila olishi, intellektual, iqtisodiy va ekologik madaniyati, aqliy, jismoniy va mehnat madaniyati, munosabatlari mazmuni va xulq-atvori). Zamonaviy o'qituvchining kasbiy shakllanishini ta'minlovchi talablar ikki guruhga ajratiladi: birinchi guruhga, o'qituvchining turli darajadagi muammolarni hal etishga tayyorgarligini ta'minlovchi ijtimoiy, kasbiy va shaxsiy ahamiyatga ega invariant (o'zgarmas) intellektual mahorat hamda variativ (o'zgaruvchan) individual sifatlarning shakllanishini, shuningdek, turli darajadagi muammolarni hal etishga tayyorligini ta'minlashga xizmat qiluvchi fundamental bilimlari mazmuni va darajasiga qo'yiladigan talablar. Ikkinchi guruhga kiruvchi talablar esa, o'z navbatida, quyidagi uchta guruhga ajratiladi: inson va uni o'rab turgan borliqning yaxlitligi borasidagi zamonaviy bilimlar; fan asoslari bo'yicha yaratilgan modullar; zamonaviy fundamental bilimlar tarkibiga kiruvchi maxsus ilmiy fanlarni o'rganish. Инвариан т интеллек- туал маҳорат Вариати в индиви- дуал сифат Замон авий билим -лар фан асосл арида ярати лган моду ллар Фундамен- тал билимларга асосланган махсус илмий фанларФундаме нтал билимлар мазмуниМуаммоли вазиятларни ҳал этиш БилимЗАМОНАВИЙ ЎҚИТУВЧИНИНГ КАСБИЙ ШАКЛЛАНИШИНИ ТАЪМИНЛОВЧИ ТАЛАБЛАР Замонавий ўқитувчининг касбий шаклланишига қўйиладиган касбий талабалар Bo'lajak texnologik ta'lim yo'nalishi o'qituvchilarining kasbiy-metodik ijodkorligini takomillashtirishda maqsadning qo'yilishi, jarayonning tashkil etilishi va natijaning aniqlanishi klasterli modeli orqali olib borilgan tadqiqot ishining asosini o'zida birlashtirgan. Klasterli model – ta'lim jarayoni samaradorligi muammosining tarmoq elementlariga ajratilgan holatda o'rganilishi, umumiy maqsadga yo'naltirilgan ketma-ket ta'lim natijalariga erishish, bir butun holatda jarayonni yuritish imkoniyatidan foydalangan holda maqsadga hamda natijaga erishishdan iborat (2.3-rasm). Model o'z ichiga quyidagilarni qamrab oladi: 1. Maqsad, ijtimoiy ehtiyojga bo'lajak texnologik ta'lim yo'nalishi o'qituvchilarining DTS va malaka talablari asosida kasbiy-metodik ijodkorligini takomillashtirishga erishishning metodologik omili sifatida qaralgan. 2. Jarayonni tashkil etish bo'yicha yondashuvlar (kreativlik, kompetentlik, kommunikativlik, faoliyatlilik), tamoyillar va natijaviy mezon sifatida motivasion, kreativ-kognitiv bilish va faoliyat turlari olingan. Bo'lajak texnologik ta'lim yo'nalishi o'qituvchilarini kasbiy-metodik ijodkorligini takomillashtirish mazmuni, shakl, metod va vositalari mashg'ulotlarni tashkil etish bosqichlari va jarayonlari negizida tahlil qilindi. Bunda muammoli ta'lim, loyihaviy o'qitish, tanqidiy fikrlar va shaxsga yo'naltirilgan texnologiyalarni qo'llash metodikasi ochib berilgan. Shuningdek, kasbiy-metodik ijodkorlikni takomillashtirish bosqichlari darajalarining mazmun mohiyati keltirilgan. Bo'lajak texnologik ta'lim yo'nalishi o'qituvchilarining kasbiy-metodik ijodkorligini takomillashtiruvchi baholash mezonlari sifatida reproduktiv, produktiv va kreativ darajalari kasbiy faoliyat natijalari sifatida tahlil qilindi. Инвариан т интеллек- туал маҳорат Вариати в индиви- дуал сифат Замон авий билим -лар фан асосл арида ярати лган моду ллар Фундамен- тал билимларга асосланган махсус илмий фанларФундаме нтал билимлар мазмуни Бўлажак технологик таълим йўналиши ўқитувчиларининг касбий- методик ижодкорлигини такомиллаштириш модели2. Мақсад: Бўлажак технологик таълим йўналиши ўқитувчиларининг касбий-методик ижодкорлигини такомиллаштириш -ДТС -малака талаблари, -меъёрий ҳужжатлар, -қўшимча манба -хорижий тажриба 8. Таълим натижаси-касбий-методик ижодкорликни бошқаришга эга креатив технология ўқитувчиси1. Ижтимоий эҳтиёж: Технологик таълим йўналишлари ДТС ва малака талаблари Ёндашувлар: - креатив ; - компетентли; - коммуникатив; - фаолиятли. Тамойиллар: -ғоянинг ижтимоий аҳамияти -экологик хавфсизлиги; -техник-иқтисодий самарадорлиги ; - кафолатланган ишончлилик Натижавий мезон: равонлик эгилувчанлик оригиналлик ишланганлик НАТИЖА 3. Б ўлажак технологик таълим йўналиши ўқитувчиларининг касбий-методик ижодкорлигини такомиллаштириш -жамоа -гуруҳ -якка -мустақил таълим -анъанавий - ноанъанавий -лойиҳалаш -табиий -электрон таълим ресурслари (офлайн ва онлайн топшириқлар) -амалий ўқув қўлланмалар 5. Касбий-методик ижодкорликни такомиллаштиришда инновацион таълим технологиялари - муаммоли таълим технологиялари - лойиҳавий ўқитиш технологиялари - танқидий фикрлашни ривожлантириш технологиялари - шахсга йўналтирилган ёндашув технологиялари 6. Баҳолаш мезонлари Репродуктив Касбга оид ахборот билан ишлаш Продуктив Касбий мулоқотни амалга ошириш Креатив Касбий фаолиятда новаторликМазмун ВоситаМетод Шакл 1- босқич . Объект ва ҳодисаларда ўхшашликни таққослаш ва топиш 4 . Касбий-методик ижодкорликни такомиллаштиришнинг алгоритмик харитаси 2-босқич . Объект ва ҳодисалар билан ассоциатив алоқаларни ўрнатиш 3-босқич. Объект ва ҳодисаларнинг яширин хусусиятларини аниқлаш 4-босқич. Объектнинг аниқ ифодаланиши, субъект онгида пайдо бўлиши 5-босқич. Барча ечимларни аниқлаш ва текширишП Е Д А Г О Г И К Ж А Р А Ё Н 1. Natija sifatida kasbiy-metodik jarayonlarni ijodiy boshqarishga ega bo'lgan bo'lajak texnologik ta'lim yo'nalishi o'qituvchilari ijtimoiy ehtiyojlarni qondirishga tayyor, jamiyatimiz ravnaqida o'z hissalarini qo'shishlari mumkinligi ilmiy asoslandi. Talabaning intellektual, tashkiliy va kommunikativ qobiliyatlarini rivojlantirish bo'yicha ishlarni intellektual dam olish, ijtimoiy va loyihaviy faoliyatiga kattalar va talabalarning birgalikdagi faoliyati orqali barcha intellektual va kognitiv tadbirlarning faol tashkilotchilari sifatida kiritishdan iborat (2-ilova). Bu ishni amalga oshirishda quyidagi innovasion texnologiyalardan foydalaniladi: - muammoli ta'lim texnologiyalari (talabalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish, unda o'qituvchi tafakkurning rivojlanish qonuniyatlarini bilishga asoslanib, talabalarning fikrlash qobiliyati va bilish ehtiyojlarini shakllantirish bo'yicha maqsadli ishlarni olib borish uchun maxsus pedagogik vositalardan foydalanadi); - loyihaviy o'qitish texnologiyalari (muayyan natijaga erishish uchun talabalarning mustaqil faoliyatini tashkil etish yo'llari, qiziqish, talabaning rivojlanayotgan shaxsini ijodiy o'z-o'zini anglash, unga qiziqish har qanday muammoni hal qilish jarayonida uning intellektual va jismoniy qobiliyatini, Iroda va ijodiy qobiliyatini rivojlantirish); - tanqidiy fikrlashni rivojlantirish (qiziquvchanlikning namoyon bo'lishi, tadqiqot usullaridan foydalanish, savollar tuzish, muntazam ravishda javob izlash, dalillarning sabablari va oqibatlarini ochib berish, umumiy qabul qilingan haqiqatlarga nisbatan shubha, nuqtai nazarni ishlab chiqish va mantiqiy dalillar bilan himoya qilish qobiliyati); - shaxsga yo'naltirilgan yondashuv texnologiyalari (maksimal rivojlanish (oldindan belgilanganlarni shakllantirish emas) talabaning shaxsiy bilim qobiliyatlarini mavjud hayot faoliyati tajribasi asosida shakllantirish). Аdаbiyotlаr. 1. N.Muslimov, Sh.Sharipov, M.Qodirov. “Texnik ijodkorlik va dizayn”. - T.: 2010 y 2. L.E.Bobomurodova. « Texnik ijodkorlik va dizayn » fanidan amaliy mashg‘ulotlarni bajarish. – Samarqand.: 2019 y 3. L.E.Bobomurodova. « Texnik ijodkorlik va dizayn » fanidan laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish. – Samarqand.: 2019 y

Kasbiy-metodik ijodkorlik faoliyatini yurita olish kompetensiyasini shakllantirish

Купить