Katta maktabgacha yoshdagi bolalarda vaqtni his qilishni rivojlantirish - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	14 Апрель 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Katta maktabgacha yoshdagi bolalarda vaqtni his qilishni rivojlantirish

Купить

KATTA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA VAQTNI HIS QILISHNI RIVOJLANTIRISH

Katta maktabgacha yoshdagi bolalarda (5–7 yosh) vaqtni his qilishni rivojlantirish — bu bolaning kundalik hayotdagi ketma-ketliklarni, kun tartibini, fasllarni, haftaning kunlarini, vaqt oraliqlarini tushunib borish jarayonidir

Vaqt tushunchasini shakllantirish bosqichlari Ketma-ketlikni tushunish Kun tartibi asosida yo‘naltirish Soat bilan tanishish Kalendar va haftalik tushunchalar

Vaqtni his qilishning mohiyati • Vaqtni his qilish — bu bolaning voqealarning ketma- ketligi, davomiyligi va davriyligini anglash qobiliyatidir.U bolaning xotirasi, diqqat e’tibori, tafakkuri, nutqi va rejalashtirish ko‘nikmalari bilan chambarchas bog‘liq.Maktabgacha yoshdagi bola hali abstrakt tushunchalarni to‘liq tushunmaydi, shuning uchun u vaqtni amaliy faoliyat, tajriba va sezgi orqali o‘rganadi.

Vaqtni his qilishning bosqichlari Bosqich Yosh (taxminan) Bola nimalarni o‘zlashtiradi 1-bosqich 3–4 yosh “ Oldin–keyin”, “bugun–kecha” tushunchalari shakllanadi. 2-bosqich 5 yosh Kun qismlari: ertalab, tushda, kechqurun farqlanadi. 3-bosqich 6–7 yosh Haftaning kunlari, fasllar, yil davomiyligi va oddiy vaqt birliklarini tushunadi. 4-bosqich Maktab yoshi Soat, daqiqa, sekund, kun tartibi asosida vaqtni o‘lchash va rejalashtirishni o‘rganadi.

Keyingi mashg’ulotda bolalarda sutka qismlari-ning istalganidan boshlanadigan ketma-ketligi haqidagi bilimlarni shakllantirishga doir ish qilinadi.Pannoga har xil rangdagi doirachalar qo’yiladi. Bolalar har qaysi doirachaning rangi nimani bildirishini eslashadi va ularni rangi bo’yicha sariq, oq, ko’k, qora (ertalab, kunduzi, kechqurun, kechasi) tartibnda joi-lashtiradilar. Bolalar sutka qismlarining ularning istalganidan boshlangan ketma-ketligini o’rnatish bo’yicha shu usulda mashq qiladilar.

Katta yoshda bolalar sutkalar va ularning qismlarini farqlashnigina emas, balki harakat tezliklarini, ya’ni tez, sekinni umumiy tarzda aniqlaydilar. Masalan, stol yoniga chaqirilgan ikkita bola sayr qilish uchun qo’g’irchoqni kiyintiradilar, yaproqlardan pamunaga qarab gul tuzadilar va h.k. Qolgan bolalar bu ishni kim tezroq, kim sekinroq bajarganini kuza-tyb turadilar. Bolalar mavjud tasavvurlariga taya-nnb, nima tezroq uchishini (chopishini, suzishini), tayyorami (samolyotmi) yoki qushmi, o’rdakmi yoki baliq-mi, itmi yoki sigirmi va h.k. taqqoslashadi.

Keyinroq bolalar sutka qismlari ketma-ketligini, ularning istalganidan boshlab aniqlashni o’rganadilar, «sutka» tushunchasini o’zlashtiradilar. Bu ishda har xil rangdagi doirachalardan sutkaning har xil qismlarini aniqlash uchun belgilar sifatida foyda-lanish mumkin.

Rivojlantirish usullari va o‘yinlar “ Kun tartibi” o‘yini Bolalarga kunning qismlari bo‘yicha rasmli kartochkalar beriladi (masalan: uyg‘onish, nonushta, bog‘chaga borish, o‘yin, dam olish). Ular bu kartochkalarni to‘g‘ri tartibda joylashtiradilar . So‘ng “Sening ertalab qiladigan ishing nima?”, “Kechqurun nima qilasan?” kabi savollar beriladi. “ Hafta kuni qayerda yashaydi?” Har bir kun uchun belgili rasm (masalan, dushanba — quyosh, seshanba — bulut, chorshanba — yomg‘ir). Bola kunlarning ketma-ketligini o‘rganadi.

Tarbiyachi mashg’ulotda oldin bolalarning sutka qismlarining ketma -ketligi haqidagi bnlimlarini aniqlashtiradi: «Ertalab o’tishi bilan nima boshla -nadi? Ertalab qachon boshlanadi?» Shundan keyin doirachalarni ko’rsatadi va ular bilan ertalabni, kechqurunni, kunni va kechasini belgilash mumkinligini aytadi. Oq doiracha kunduzini bildiradi. Qora doiracha kechasini bildiradi. Kechasi qorong’u bo’ladi. Sa-riq doiracha ertalabni bildiradi. Ertalab quyosh chiqadi. Ko’k doiracha kechqurunni bildiradi.

Katta maktabgacha yoshdagi bola (5–7 yosh) allaqachon fazoviy tasavvurlarga, kundalik voqealarni ketma-ket idrok etish qobiliyatiga ega bo‘ladi. Endi u vaqtning o‘tishini, kun qismlarini, fasllarni va o‘z faoliyatining ketma- ketligini anglashni o‘rganadi. Bu jarayon bola shaxsining tafakkur, nutq, xotira va o‘zini boshqarish qobiliyatlarini rivojlantirishda katta rol o‘ynaydi.

Vaqtni his qilishni shakllantirishda qo‘llaniladigan metod va usullar &#55357;&#56633; Suhbatlar va hikoyalar • “ Bugun nimalar bo‘ldi?”, “Kecha nima qilgan eding?” kabi suhbatlar orqali bola voqealarni vaqt bilan bog‘lab ifodalashni o‘rganadi. • Ertak va hikoyalarni vaqt tartibida aytib berish mashqlari ham foydali. &#55357;&#56633; Ko‘rgazmali o‘yinlar • “ Kun tartibi” kartochkalari yordamida faoliyatni to‘g‘ri ketma-ket joylashtirish. • “ Soat nima deydi?”, “Hafta kunlarini top”, “Fasllarni joylashtir” o‘yinlari. &#55357;&#56633; Amaliy mashg‘ulotlar • Bolalar bilan birgalikda taqvim tuzish, fasllar uchun burchak yaratish. • “ Bugun qanday kun?”, “Hozir qaysi fasl?” kabi savollarni har kuni takrorlash. &#55357;&#56633; Kuzatishlar • Quyosh chiqishi va botishini, kunduz va tunning almash

Tarbiyachi va ota-onalar faoliyatining o‘rni Tarbiyachi bolalarga: har bir faoliyatni vaqt birligi bilan bog‘lab tushuntiradi (“Endi tushlik payti”, “Keyin o‘yin o‘ynaymiz”);bolalarda vaqt haqida nutqiy ifodalarni mustahkamlaydi;ota-onalarga bola bilan uyda soat, taqvim, fasl belgilaridan foydalanishni tavsiya etadi. Ota-onalar esa: kundalik rejimni qat’iy va izchil tashkil etadilar;bola bilan vaqtga oid suhbatlar olib boradilar;fasllar almashinuvi, hafta kunlari haqida real hayotiy misollar keltiradilar.

E’tiboringiz uchun tashakkur

Купить