Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 5.0MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Kattaqo‘rg‘on suv ombori qorinoyoqli va ikkipallali mollyuskalari ekologiyasi

Купить
“ Kattaqo‘rg‘on suv ombori qorinoyoqli va ikkipallali mollyuskalari ekologiyasi ” M AVZUNING DOLZARBLIGI • M ol lyuskalar umurtqasiz organizmlarning eng katta tipidir.Ular sonining ko‘pligi jihatdan hashorotlar sinifidan so‘ng ikkinchi o‘rinda turadi M ol lyuskalar ning har tomonlama urganish ham nazariy ham amaliy ahamiyatga ega ularning qattiq chig‘onoq qoldiqlari 1) Birinchidan qadimiy yer qatlamlarida ko‘p saqlanib, bizga yerning rivojlantirishi tarixidan darak beradi.2)Ikkinchidan ko‘p organizmlar baliqlar suv osti kemiruvchilari suduralib yuruvchilar suv va suv osti qushlari uchun ozuqa manbayidir.3)Uchunchidan ulardan ikkipallali turlari iflos suvlarni filtirlashda ishtirok etib yani biologik indikator organizmlar xisoblanadi.Bu organizmlarning soni suv osti biyosenozlariga suv tipi uning sofligi kabi ekologik muammolarga bog‘liq.4)To‘rtinchidan ularning bir necha o‘nlab turlari nafaqat o‘simliklar zararkunandalaridir balki og‘ir gilmintoz kasalliklarini yuqturuvchilar xamdir.Bunday omillarni malum hududda o‘rganish m ol lyuskalarning suv biyotsenozlardagi urinni yanada mukammalroq taxlil qilinishga o‘z hissasini qo‘shadi. MUAMMONING O‘RGANILGANLIK DARAJASI Dunyoning bir qator suv tiplari: daryolar, ko‘llar, Suv omborlar, kanallar kabilarda ikki pallali mollyuskalar faunasi, sistematikasi, ularni muhofaza qilish bo‘yicha ilmiy ishlar xorijlik olimlar James H.Thorp., Alanp Covich (1991), Aldridge D.C (1999), Bouchet P (2017), Huber Markus (2010), Bogan A.F (2010), Annabelle Cuttelod lar tomonidan olib borilgan. MDH mamlakatlarida ikki pallali mollyuskalarning hududiy xilma-xilligi, taksonomik tuzilishi va ulardagi o‘zgaruvchanlik belgilarini aniqlash bo‘yicha Bogatov V.V., Starobogatov Ya.I. (2004), Bogatov V.V. (2014), Andreev N.I va boshq. (2009) populyatsiyalari holatini baholash va global invazion turlarining tarqalishi va ekologiyasini Alyoxina G.P. va boshq.(2007), Panov V.F., et. al. (2009), Son M.O (2009), Yanovich L.N. (2013); ikki pallali mollyuskalarni suvni ifloslanganlik darajasini aniqlashdagi ahamiyati bo‘yicha ayrim tadqiqotlar Rijinashvili A.L. (2009), Sintyurina A.V., Bigaliyev A.B. (2009), Kuzmenkin D.V. (2015) ishlarida keltirilgan Respublikamizda ikki pallali mollyuskalarning turli suv ekotizimlarida tarqalishi, morfologiyasi va resurlariga oid ma’lumotlar yetarli emasligini qayd etish lozim. Bu haqidagi ma’lumotlar faqatgina Z.I Izzatullayev (1992), Z.I Izzatullayev, X.T.Boymurodov (2009) tadqiqotlarida o‘z aksini topgan. •   Kattaqo‘rg‘on suvombori ( Bivalvia, Unionidae, Corbiculidae) ikkipallali mollyuskalari faunasi va ekologiyasini baholash va istiqbolli turlaridan samarador foydalanishni o‘rganishdan iborat. TADQIQOTNING VAZIFALARI Kattaqo‘rg‘on suvombori ikkipallali va qorinoyoqli m ol lyuskalar ning ekologik faunistik tarkibini aniqlash, biotoplararo va ekologik xususyatlarini va komponentlarini birga tarqalishini o‘rganish. TADQIQOTNING MAQSADI Tatqiqot natijalarining yoritilganligi 1. Izzatullayev Z., Xayitov E., Nomozov A., Kattaqo‘rg‘on suvombori gidrabiyontlari faunasining tarkibi va ayrim turlarning transchegaraviy hududlarda tarqalishi xuxusida //Markaziy osiyo va qo‘shni mamlakatlardagi transchegaraviy hududlar:xamkorlik imkoniyatlari va muommolari Haqida ilmiy amaliy konferensiya materiallari. Samarqand :SamDu, 2022.B.150-152. 2.Izzatullayev Z.Nomozov A. Kattaqo‘rg‘on suvombori m ol lyuskalarining suv chuqurliklari.biyotoplararo va ekologik komplikslari bosmaga tayyorlangan.Bitiruv malakaviy ishining tuzilishi va xatmi.Shu betdan iborat bo‘lib Kirish, 3 bob, 8 bo‘lim, xulosa va tavsiyalar, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat.Bitiruv malakaviy ishi natijasida jadval va rasmlar, mavjud. 3.Kattaqo‘rg‘on suvombori m oll yuskalarining ekologik faunistik tarkibi:ikkipallalilar va qorinoyoqlilar suv chuqurliklari, biyotoplararo va ekologik komplikslari bo‘yicha tarqalishi. • Ishda gidrobiologiyaning standart dala va laboratoriya usul va tahlillaridan foydalanilgan. Ishning sinovdan o‘tishi:Mavzu bo‘yicha 2022 yil. Markaziy Osiyo va qo‘shni mamlakatlardagi transchegaraviy xududlar.Xamkorlik imkoniyatlari va muommolari xalqaro ilmiy-amaliy konferinsiya materallari.(Samarqand shahar, 2022 yil 5-6 may ) O‘z maqolam bilan qatnashdim, 2022 yil Iyunda Ekologiya va hayot faolyati xafsizligi kafidrasida muhokamadan o‘tgan. TADQIQOTNING ILMIY YANGILIGI • Tatqiqotlarimiz o’rganish natijasida ilk bor Kattaqo‘rg‘on suvomborida tarqalgan ikkipallali va qorinoyoqli m ol lyuskalarning ekologik faunistik tarkibi to‘liq urganildi.Natijasida suvomborda ushbu malyuskalarning 17 turning yashashi aniqlandi.Ular m ol lyuskalarning 9 turini, 5 oyla, 1 ta kenja oyla, 2 sinf va 1 kenja sinfga, va 1 tipga taluqligi aniqlandi.Xar bir tur uchun uning tuzishi ekologik xususyatlari ayrim holda hayot tarzi xujalikdagi ahamyati va tarqalishi o‘rganilgan.Barcha m ol lyuskalar orasida 4 tur malyuskalar va 3 tur korbikulalar O‘zbekiston respublikasi qizil kitoblariga kirgizilganlari mavjud.Ularni muhofaza qilish taklif etilgan.M ol lyuskalarning ekologiyasi o‘rganilib, ularning suvning malum chuqurliklarida tarqalganligi, biotoplari va ekologik gruhlari o‘rganilib tahlil qilingan.Ularning foydali va zararli xususyatlari o‘rganilgan.Katta ikkipallali m ol lyuskalarning Xitoy tishsizlarining chig‘onoqlaridan va ayrim korbikulalardan parranda va chuchqalar fermalarida oziqa sifatida va turli bezaklar yasashda ishlatish tavsiya etilgan. • Kattaqo’rg’on suv omborining umumiy kurinishi Kattaqo’rg’on suv omborining kup yillar to’ldirilishida qayt etilgan mollyuskalar tarkibi (Stepanova 1948, 1949 va Izzatullayev bo’yicha 1978-yil 2.2.1. jadval 1 Turlar nomi. 1948 1949 1978 2 Lutpaea stadpalis + + - 3 L.auricularia + - + 4 L.Subdisjucta - - + 5 Costatella acuta + + + 6 Planvrbis planorbis + + + 7 Arisus convexiusculus + - + 8 A.ladacensis - - + 9 Collecopternum sogdianum + + + 10 C.ponderosum - - + 11 Corbiculina tibetonsis - - + 12 Jami mollyuskalar 8 3 9 Kattaqo’rg’on suv ombori ikkipalali va qorinoyoqli mollyuskalarning suv chuqurliklari va ekologik komplekslari bo’yicha tarqalishi 1 M o llyuskalarning turlari. Suv chuqurligi metrda Biyotopi Ekologik komplikslari 2 Ikkipallalilar sinifi-Bivalvia 1,5-2, 0 Loyda qumda yashaydi Peofil 3 Unionidae oylasi -Colletopterum bactrianum 1,5-2,0 Loyda qumda yashaydi Peofil 4 C.cyreum Sogdianum 2,0-2,5 Loyda oqimda yashaydi pelofil 5 C.ponderosu-volgerse 1,5-2,0 Loyda yarim ko‘milib pelolimnofil 6 Sinanodanta orbicularis 2,0-2,5 Loyda yarim ko‘milib Pelorofil 7 Sinanodanta gibba 2,5-3,5 Loyda yarim ko‘milib Pelorofil 8 Sinanodanta Puerorum 2, 0-2,5 Loyda yarim ko‘milib Pelorofil 9 Corbiculidae oylasi -corbicula cor 2, 0-2,5 To‘liq loyda ko‘milib yashaydi Pelorofil 10 Corbicula fluminalis 2, 0-2,5 Loyda ko‘milib yashaydi Pelorofil M o llyuskalarning turlari. Suv chuqurligi metrda Biyotopi Ekologik komplikslari 11 Corbicula Purpurea 2, 0-2,5 Loyda ko‘milib yashaydi Pelorofil 12 Corbiculina tibitensiz 2, 0-2,5 Loyda ko‘milib yashaydi Pelorofil 13 Corbicula ferghanensis 1, 0-2,0 Loyda ko‘milib yashaydi Pelorofil 14 Qorinoyoqlilar sinifi -Gastropoda 0, 5-0,8 O‘simliklar yashaydi Fitofil 15 Lumnaeidae oylasi-lumnaea stagnalis 0, 5-0,8 O‘simliklar yashaydi Fitofil 16 Lumnaeidae auricularia 0, 5-0,8 O‘simlik va toshlar usti Fitofil, litofil 17 Lumnaeidae subdisjucta 0, 2-0,5 O‘simliklar va loylarda Fitofil, pelofil 18 Physidae oylasi -costotella acuta 0, 2-0,5 O‘simliklarda Fitofil 19 Planorbidae oylasi -planorbis 0, 5-0,8 O‘simliklarda Fitofil 20 Anisus ladacensis 0, 5-0,8 o‘simliklarda Fitofil Kattaqo’rg’on suv omborida ikki pallali va qorioyoqli mollyuskalarning terish jarayonidan lavhalar XULOSALAR 1. Bizning tavsiyalarimiz natijasida Kattaqo‘rg‘on suv omborida va ularning atrofidan 10 ta quyiladigan suvlarda ikkipallali 12 ta va qorinoyoqli m o llyuskalarning 15 ta ning 17 turing yashashi aniqlandi. Ular mallyuskalarning 9, urug‘i, 5 oyla, 1 kenja oyla, 2 sinf, 1 kenja sinf, va 1 tipga taluqlidir. 2. Shu jumladan 4 tur baqtirya tishsizi va 3 tur corbicula xamda 1 kenja tur sug‘d tishsizi. Noyob sonini kamaytiruvchilar bo‘lganligi sababli O‘zbekiston Respublikasi “Qizil kitob” lariga kirgizilgan. 3. BMI da mallyuskalarning ekologik faunistik tarkibini o‘rganishda xar bir tur uchun uning tashqi tuzilishi, uning ekologik hususyatlari ayrim holda hayot tarzi, xujalikdagi ahamiyati va tarqalishi o‘rganilgan. 4. Kattaqo‘rg‘on suv ombori mallyuskalarning ekologiyasi o‘rganilib ,ularning suvning malum chuqurliklarida tarqalishi biotoplari va ekologik gruhlari aniqlandi Natijasida suv omborda Unionidlar yarim qo‘shilib corbiculalar to‘liq qo‘shilib xayot kechirishi ular orasida Pelorofillar yani loylarda yashovchi ekologik gruhlar ekanligi tasdiqlandi . 5. Qorinoyoqli malyuskalarning 4 turi fitofillar bo‘lib suv o‘simliklarida yashaydi. Biroq ular orasida 2 tur o‘simliklardan tashqari ,qattiq substradlarda va loylarda yashashi aniqlangan. 6. Mallyuskalarning foydali va zararli hususyatlari taxlil qilingan. T AVSIYA “ Qizil kitob” ga kirgizilgan turlarni muhofara qilish va suv olamini ifloslanishdan saqlash.Yil oxiri va avgust boshlarida sug‘orish ishlari tugagandan so‘ng loylar ustida qolgan ko‘plab “ qizil kitob ” ga kiritilgan turlarni saralab, yana suvga qaytarish qolganlarini xitoy tishsizlari va ayrim corbiculalarning tanasi qoldiqlarini qush va cho‘chqa firmalarida ozuqaga va qattiq chig‘anoqlarni bezaklar sifatida ishlatishini tavsiya etamiz. E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Kattaqo‘rg‘on suv ombori qorinoyoqli va ikkipallali mollyuskalari ekologiyasi

Купить