Kattaqo‘rg‘on tumanida madaniy hayot - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	324.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Kattaqo‘rg‘on tumanida madaniy hayot

Купить

Kattaqo’rg’on tumanida madaniy hayot
M U N D A R I J A:
KIRISh ..................................................................................................................... 3
I BOB. KATTAQO’RG’ON TARIXIGA BIR NAZAR
1.1. Tuman tarixining qisqacha tarixiy tavsifi ..
I.2. Kattaqo‘rg’on tumanida madaniy-ma’naviy hayotni rivojlantirishdagi chora-
tadbirlar
II BOB. KATTAQO‘RG’ON TUMANI MADANIY HAYOTI RIVOJIDA
TA’LIMNING O‘RNI VA AHAMIYATI …………………...……….
2.1. Maktabgacha ta’lim islohotlarining Kattaqo‘rg’on tumanida aks etishi
2.2. Kattaqo‘rg’on tuman madaniy rivojida xalq ta’limi tizimining tutgan o‘rni
III BOB. MUSTAQILLIK YILLARIDA KATTAQO‘RG’ON TUMANI
MADANIIY TARAQQQIYOTIDA SAN’AT........ . .....
3. 1 . Kattaqo‘rg’on tumanida san’atning rivojlanishi va uning asosiy
yo‘nalishlari………………………………………………………………… ...
3 .2. Tuman madaniyat bo‘limi faoliyati
XULOSA ....................................................................................................................
FOYDALANILGAN MANBALAR VA ADABIY О TLAR
RO‘YXATI ..................................................................................................................
ILOVALAR .........................................................................................................
1

Annotatsiya
Mazkur magistrlik dissertatsiyasi Samarqand viloyati Kattaqo‘rg’on hududida
mustaqillik yillarida yuz berayotgan madaniy jarayonlar tadqiqiga bag’ishlanadi.
Bugun mamlakatimizda Uchinchi Renessans poydevorini yanada mustahkamlash
Yangi O‘zbekiston jamiyatini qurish qaratilgan keng islohotlar mamlakatimizning
nafaqat shahar hududlari va balki, olis hududlarini qamrab olmoqda. Shu nuqtai
nazardan Kattaqo‘rg’on hududida madaniy hayotning mustaqillik yillaridagi holati,
uning mahalliy jihatlari va Kattaqo‘rg’on madaniyati namoyandalarining viloyat va
Respublika madaniy taraqqiyotiga qo‘shyotgan hissalari gazeta va jurnallar, eng
oxirgi nashr etilgan ishlar bilan tanishgan holda o‘rganilgan.
2

KIRISH
Magistrlik dissertatsiyasining asoslanishi va uning dolzarbligi. Bugungi
Jahonda sodir bo‘layotgan siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy jarayonlar
markazida insonlarning farovon yashash sharoitlari va tinchligini ta’minlash
masalasi dolzarb ahamiyat kasb etadi. Tinchlik hukmron bo‘lgan mintaqada
shaharlar, viloyatlar taraqqiy etishi, yuksalishi hamda jadal rivojlanishi kuzatiladi.
Yer yuzining turli hududlarida aholini ijtimoiy himoya qilish, uning madaniy
darajasini yuksaltirish yuzasidan chora-tadbirlar izchillik bilan amalga
oshirilmoqda. Bular esa megapolislarning rivojlanish xususiyatlarini ochib berish,
davlat, jamiyat taraqqiyotining hozirgi va kelgusi davrlarida kechadigan ijtimoiy-
siyosiy hamda iqtisodiy jarayonlar uchun foydali bo‘lgan zarur xulosalar chiqarish
imkonini beradi.
Mustaqillik yillarda mamlakatimizda har bir hududning rivojlanishi sohasida
amalga oshirilgan chora-tadbirlar bilan bir qatorda, hududlarning mustaqillik
yillaridagi madaniy sohasida amalga oshirilgan islohotlar, buning natijasida
hududlarning madaniy hayotida hayotida yuz berayotgan o‘zgarishlarni o‘rganish,
tahlil qilish, targ’ib qilish masalalari har qachongidan ham muhimdir.
O‘zbekistonning har bir shahar va viloyati respublikaning tarkibiy qismi
bo‘lib, mamlakat taraqqiyotining o‘ziga xos jihatlarini mujassamlashtiradi. Bu esa
hududiy birliklar sanalgan viloyatlardagi tuman, shahar, qishloqning ijtimoiy
ahvoli, madaniy hayoti bilan bog’liq jarayonlarni yaxlit tadqiq etishga zarurat
kuchaymoqda. Bu o‘z navbatida har bir hududning respublikadagi o‘rni, o‘tmishi,
moddiy va ma’naviy hayotiga bag‘ishlangan maxsus tadqiqotlar olib borish
ehtiyojini yuzaga keltiradi. Kattaqo‘rg’on tumanining mustaqillik yillardagi
madaniy jarayonlarini har tomonlama tahlil qilish tumanning nafaqat Samarqand
viloyati misolida va balki respublika miqyosida ham o‘z o‘rniga ega ekanligi
madaniy nufuzi va mavqei jihatidan viloyatning boshqa hududlaridan ajralib
turishi hamda ayrim o‘ziga xos jihatlarining mavjudligi ko‘zga tashlanadi.
Yangi O‘zbekiston sharoitida butun mamlakat miqyosida amalga
oshirilayotgan islohotlarnini yanada jadallashtirish, hududlarni ijtimoiy-madaniy
3

jihatdan yanada rivojlantirish borasida hukumat tomonidan bir qator qaror va
farmonlar qabul qilindi. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil
8 yanvardagi PQ-4102-sonli «Hududlarni kompleks rivojlantirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida», O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021 yil 21
avgustdagi 536-sonli «Hududlarni kompleks rivojlantirish bo‘yicha sektorlar
faoliyatini takomillashtrish» to‘g’risidagi qarori, hamda O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi PF-60 sonli farmoni shular jumlasidandir.
Tadqiqot obyekti va predmeti. Mustaqillik yillarida Kattaqo‘rg’on tumani
madaniy hayoti tarixi va uning Samarqand viloyati madaniy taraqqiyotida tutgan
o‘rni va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilish tadqiqotning ob’ekti sifatida tanlab
olingan.
Kattaqo‘rg’on tumani madaniy hayotining mustaqillik yillaridagi
ko‘rinishlari, rivoji va muammoli masalalari tahlili tadqiqotning predmetini tashkil
etadi.
Tadqiqotning maqsad va vazifalari. Tadqiqotdan asosiy ko‘zlangan
maqsad maxsus adabiyotlar va ilmiy dalillar vositasida mustaqillik yillarida
Kattaqo‘rg’on tumani madaniy hayoti tarixining o‘ziga xos xususiyatlari va
taraqqiyotini o‘rganishdan iborat.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Magistrlik dissertatsiyasining ilmiy yangiligi
quyidagilarda aks etadi:
- mustaqillik yillarida respublikada amalga oshirilayotgan ta’lim-fan, madaniyat
sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning joylarda yuzaga kelayotgan
natijalari Kattaqo‘rg’on tumani misolidagi xususiyatlari ko‘rib chiqilgan:
- tuman maorif va madaniyat bo‘limlarining yillik hisobotlari asosida tumanning
mazkur yo‘nalishlardagi muammo va yutuqlari yillar bo‘yicha tahlil qilingan:
- xalq amaliy san’atining Samarqand maktabiga xos namunalarning Kattaqo‘rg’on
misolidagi ko‘rinishlari, mustaqillik yillarida yaratilgan milliy xalq amaliy san’ati
namunalari vositasida asoslangan.
- tuman madaniyati rivojidan teatr sohasining mustaqillik yillarida erishgan
yutuqlari va teatr jamoasining respublika miqyosida o‘rni va uning asosiy jihatlari.
4

Tadqiqot mavzusi bo‘yicha adabiyotlar sharhi (tahlili): Ma’lumki,
mustaqillik yillarida O'zbekiston Respublikasi hududlarini tarixiy, iqtisodiy,
geografik yo‘balishlarda tadqiq qilish ishlari jadallashdi. Jumladan, tanlangan
mavzuga doir ilmiy adabiyotlar nafaqat Kattaqo‘rg’on hududi tarixi doirasida balki
adabiy, iqtisodiy tadqiqotlar doirasida ham ilmiy o‘rganilib kelinmoqda.
Kattaqo‘rg’on hududi uning o‘ziga xos boy ma’naviy merosini mustaqillik ruhi
bilan, xolis o‘rganish va baholashga mustaqillik yillarida alohida e’tibor berildi.
So‘nggi yillarda hudud tarixining ahrim jihatlari adabiyotshunos olimlardan
akademik B.Valixo‘jayev, I.Haqqulov, R.Sayfiddinov, Zohid Rashid, Nilufar
Olloyorova hamda Nodira Baratovalar tomonidan o‘rganilgan.
Mustaqillikdan keyin Kattaqo‘rg‘on hududi tarixi va madaniyatini o‘rganish
va uni tadqiq etish borasida keng va samarali qalam tebratgan mualliflardan biri
shubhasiz I.Rustamovdir. Uning 1994 yildayoq “Kattaqo‘rg‘on navolari” nomli
qo‘llanmasi nashr etilgan edi 1
. Kattaqo‘rg‘onda tug‘ulib voyaga yetgan shu yerning
vatanparvar farzandlari tomonidan o‘zi yashab turgan hudud tarixi, madaniyati
uning kecha va buguni haqidagi yaratilgan adabiyotlarda tarixiy-qiyosiy jihatlarni
ko‘rishimiz mumkin 2
.
Hudud tarixi tarixning har bir davrida qiziquvchi va tadqiqotchilarni o‘ziga jalb
qilib keladi. Shu nuqtai nazardan mustaqillik yillarida ham Kattaqo‘rg‘on tarixi
yangidan-yangi tadqiqotlar bilan boyib bormoqda 3
.
Keyingi yillardan hudud tarixi, uning ijtimoiy, madaniy hayoti jarayonlariga
bag‘ishlangan maqola, ilmiy tadqiqot asarlari yaratilishi hajmi va mavzulari
ko‘lamining kengayganligini e’tirof etish mumkin. Xususan, 2021 yilda
Kattaqo‘rg‘on madaniyatining ajralmas qismi hisoblangan musiqa san’ati va
madaniyati yutuqlari va uning tarixiga bag‘ishlangan “Kattaqo‘rg‘on ushshog‘i”
devoni nashr etildi 4
.
1
Рустамов И. Каттақўрғон наволари. – Самарқанд. Сўғдиёна. 1994. – 166 б.
2
Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи ва бугуни. – Самарқанд:
Zarafshon, 2012. – 288 б., Абдуҳакимов Ш. Каттақўрғон тарихидан лавҳалар. – Тошкент: Tamaddun, 2016. –
400 б., Бекмуродов И. Каттақўрғон кеча ва бугун. – Тошкент, 1994. – 131 б., Рустамов И. Каттақўрғон
наволари. – Самарқанд. Сўғдиёна. 1994. – 166 б.
3
Нуруллоҳ Достон. Каттақўрғон тумани тарихи - тадқиқ этилмоқда, ўрганилмоқда. Ўзбекистон овози. 2020.
14 январь.
4
Каттақўрғон ушшоғи. Девон. – Самарқанд: Turon nashr, 2021. – 184 б.
5

Tadqiqotda qo‘llanilgan metodikaning tavsifi: Tadqiqot davomida
ijtimoiy voqelikni bilish va o‘rganishning qiyosiy tahlil, uning ilmiylik, xolislik,
tarixiylik rivojlanish tamoyillariga tayanildi. Shu bilan birga asosiy e’tibor yuz
bergan voqealarning o‘zaro dialektik aloqadorligiga qaratildi. Tadqiqot jarayonida
mavzuga milliy va umuminsoniy qadriyatlar, davlatimizning ijtimoiy siyosatining
asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan kelib chiqqan holda yondashildi.
Tadqiqotning natijalarining nazariy va amaliy ahamiyati: Uning nazariy
ahamiyati shundaki, mazkur dissertatsiya materiallari O‘zbekiston Respublikasi
hududlarining mustaqillik yillarida ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish masalalarini
kompleks tizimli tarzda tahlil qilish, hududlar misolida statitik ma’lumotlarni
yuritish orqali o‘quv qo‘llanmalari va darsliklarni tayyorlashda muhim ilmiy–
uslubiy material bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Magistrlik dissertatsiyasining tuzilishi: Dissertatsiya kirish, uch bob,
xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati hamda ilovadan iborat.
6

I BOB. KATTAQO‘RG’ON TARIXIGA BIR NAZAR
1.1. Tuman tarixining qisqacha tarixiy tavsifi
Kattaqo‘rg‘on tumani hududidan oqib o‘tadigan Qoradaryo va Oqdaryo
bo‘ylaridagi ekin maydonlarida paxta, g‘alla va boshqa turdagi qishloq xo‘jaligi
mahsulotlari yetishtiriladi. Bu hududdagi mirishkor dehqonu sohibkorlarning
g‘ayrat-shijoati hamisha e’tirof etib kelinadi. Tuman dalalariga bahor chog‘ida
tashrif buyursangiz, daraxtlari oppoq gullarga burkangan bo‘ladi. Yozu kuzda ular
shig‘il mevalarini oftobda toblab jilolanadi. Kattaqo‘rg‘onlik bobo-dehqonlar
ko‘klamu yozu kuzda ham, hatto qish faslida ham orom bilishmaydi. Bir
qarasangiz ular ketmonini yelkasiga tashlab, dalasiga shoshilayotgan, g‘o‘zasiga
ishlov berayotgan, g‘allasini saranjomlayotgan, paxtasini terib olayotgan, yerini
kelgusi yil hosili uchun tayyorlayotgan bo‘ladi. Pishiqchilik vaqtida esa dehqonu
sohibkorni atrofda bemalol yastanib yotgan mevazorlariga mamnun boqayotgan,
hosilni yig‘ishtirib olayotgan holda uchratasiz. Xullas, Kattaqo‘rg‘on dalalarida har
faslning o‘z saxovati, odamlarining esa ajib xislatlari bor. Tuman
mehnatkashlarining mustaqillik davrida amalga oshirgan ishlari, ijtimoiy-iqtisodiy,
ma’naviy-ma’rifiy sohalarda erishgan yutuqlari haqida ko‘plab fikrlar bildirish
mumkin. Biroq ko‘plab qishloqlarda, hatto, tuman markazida e’tiborni tortadigan
zamonaviy inshootlar, dam olish maskanlari, sport maydonlari va boshqa
muassasalar sanoqli edi. Yo‘llar ham ta’mirtalab bo‘lib qolgandi. Bugun esa, bir
paytlardagi eski, pastqam imoratlar o‘rnini zamonaviy va shinam binolar
egallamoqda. Yangi zamon talablariga mos maktablar, tibbiyot, maktabgacha
ta’lim muassasalari, mahalla markazlari, turli xizmat shoxobchalari qad
rostlamoqda. Ayniqsa, tuman markazidagi ravon, keng yo‘l, undagi tungi
charog‘onlik, rang-barang nurlar kishiga zavq beradi 1
.
Kattaqo‘rg’on tumani Samarqand viloyatida yirik hududiy tuzilishga ega
bo‘lgan tumanlardan biri hisoblanadi. Mazkur tuman tarixi-hududiy joylashuvi va
rivojlnishi jihatidan Zarafshon vodiysida bu yerdagi Narpay kanalining chap
sohilida dengiz sathidan 485 m balandlikda joylashgan. Bu joy tarixiy manbalarda
1

Ўзгариш ва янгиланишлардан одамлар мамнун. Ўзбекистон овози. 2019 йил 22 декабрь.
7

Zarafshon vodiysining eng obod, hosildor, dehqonchilik madaniyati yuksak
rivojlangan hududi sifatida qayd etib kelingan. Mazkur hudud Zarafshon
vodiysining qadimiy tarixga ega hududlaridan biridir. Bu hudud ikki ming yildan
ziyod vaqt davomida bir necha nomlar bilan ma’lum va mashhur bo‘lgan.
Tumanda ikki yirik shahar Kattaqo‘rg’on va Payshanba shaharlari mavjud.
Kattaqo‘rg’on tumani 1929 yilning 2 fevral kuni tashkilk etilgn hisoblandi.
Tumanning umumiy maydoni -0,9 ming kv kilometrdan iborat bo‘lib, u o‘z ichiga
8 ta shaharcha, 69 ta mahalla fuqarolar yig’ini shundan shahar mahallalari 14 ta,
qishloq fuqorolari yig’ini 11 tani tashkil etdi 1
.
Tumаndagi qishloq aholi punktlari – 172 tа. 2012 yil 1 yanvar holatidagi
doimiy aholi soni – 232 355 kishi, shundan shahar joylari – 46 748 kishi (erkaklar
– 23 478, ayollar – 23 270), qishloq joylarda 185 607 kishi (erkaklar – 92 810,
ayollar – 92 797). Tumanning viloyat mrkziga qadar bo‘lgan masofasi 100 kmni
tashkil etdi. Tumanning chegaradosh viloyatlari – Navoiy, Pastdarg’om, Nurobod,
Ishtixon, Narpay, Qo‘shrabot tumanlari bilan ham hududiy jihatdn chegaradosh 2 .
Tumanning umumiy yer maydoni- 147 140 gektar Shundan ekin maydonlari -57
037 gektar Sug’oriladigan yerlar -30 627 gektar Lalmi yerlar -2 630 gektar Tog`lik,
qir va yaylovlar -70 000 gektar. 2013 yil 1 yanvar holatidagi doimiy aholi soni 237
635 kishi. Tumanda o‘nga yaqin turli millat vakillari yashab keladi 3 .
Aholisi asosan, o‘ zbeklar, shuningdek, tojik, rus, tatar, koreys va boshqa
millat vakillari ham yashaydi. Aholining o‘ rtacha zichligi 1 km² ga 504 kishini
tashkil qiladi. Bu yerda olib borilgan ko pgina tarixiy arxeologik tadqiqotlarʻ
natijasida qo‘lga kiritilgan topilma-qazilmalar Kattaqo‘rg’on tumanining tarixiy
boy madaniyatidan darak beradi. 1908 yilda o tkazilgan mana shunday arxeologik
ʻ
qazishmalar vaqtida bu yerdan qadimgi ossuariy (sopol tobut)lar topiladi.
Ossuariylarda odam suyaklari va dafn marosimlaridagi diniy urf odatlarni
tasvirlovchi rasmlar saqlanib kolgan. 1958 yilda Kattaqo‘rg’on tumanidan 7 km
g arbda joylashgan kondan yog och sandiq qoldiqlari topildi. Sandiqning mis
ʻ ʻ
1
Бекмуродов И. Каттақўрғон кеча ва бугун. – Тошкент, 1994. – – B. 9 .
2
Ўзбекистон миллий энциклопедияси. 2002 йил. 4-жилд. – B. 512.
3
Абдуҳакимов Ш. Каттақўрғон тарихидан лавҳалар. – Тошкент. Тамаддун., 2016. – B. 17.
8

bezaklarida qadimgi shahar madaniyatini aks ettiruvchi rasmlarni ko rish mumkin.ʻ
Jezdan ishlangan qorachiroq va ayollar taqinchoqlari topilgan. Makedoniyalik
Iskandar Samarqandni vayron qilgandan keyin, Kattaqo‘rgon bir qancha muddat
Sug dning siyosiy markazi bo lib turgan. Tariximizdan yaxshi ma’lumki,
ʻ ʻ
Kattaqo‘rg’ondan bir oz g arb tomonda qadimgi madaniyat o chog i bo lgan
ʻ ʻ ʻ ʻ
Rabinjon shhri qoldiqlari aniqlandi. XII asrda bu hududlar Xorazmshoh El Arslon
tomonidan egallagan. Hozirgi Kattaqo‘g’onning (eski shahar qismi) XVII asrning
so nggi choragida barpo etilgan. XVIII asrda Kattaqo‘rg’on ancha katta shahar
ʻ
bo lgan (170 ga joyni egallab, 25 guzarga bo lingan). Shahar paxsa devor bilan
ʻ ʻ
o ralib, 4 darvozasi bo lgan. Masjidlar va diniy maktablar faoliyat ko rsatgan.
ʻ ʻ ʻ
Aholi g isht pishirish, kunjut va paxta yog lari ishlab chiqarish, paxta tozalash,
ʻ ʻ
zargarlik, kosibchilik va boshqa hunarlar bilan shug ullangan
ʻ 1
.
Turkiston o‘lkasi Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olingandan so‘ng bu
yerga ko‘plab sharqshunos, tabiatshunos va geograflar jalb etildi. Ularning orasida
Kattaqo‘rg’on hududida tadqiqotlar olib borganlari ham ko‘pdir. 1870 yilda
Toshkent-Buxoro sayohati davomida Kattaqo‘rg’on orqali o‘tgan rus missiyasining
a’zosi L.F.Kostenko Samarqanddan Buxoroga boradigan yo‘lning 20 chaqirimini
Kattaqo‘rg’onning bog’-rog’lari qoplab olganligi, Dovul qishlog’idan yo‘l
Kattaqo‘rgonga tomon ko‘tarilib borib, daryoning qirg’og’i tepaliklar hosil
qilganligi, bu qirg’oqning pasti bo‘ylab bir-biriga tutashib, uzluksiz davom etgan
ko‘rkam bog’lari bilan mashhur Miyonqol joylashganligini qayd etdi.
Kattaqo‘rg’on vohasi XVI-XVIII asrlarda ma’muriy jihatdan Buxoro
xonligining (Shayboniylar, Ashtarhoniylar va Buhoro amirligining) tarkibiga kirib,
siyosiy hayotda muhim o‘rin tutgan. Tarixiy adabiyotlar shundan dalolat beradiki,
Kattaqo‘rg’on hududidagi tumanlarning boshqaruvchilari aksariyat hollarda
markaziy hokimiyat, ya’ni xonlarning maxsus yorliqlari bilan tayinlanganlar.
Bunga asosiy sabab esa, uning tabiiy geografik qulay, strategik muhim, iqtisodiy
jihatdan boy va aholisi zich joylashganligi edi. Shayboniylar, Ashtarhoniylar va
1
Исломов Б. Изланиш. Самарқанд. 1981. – B. 11.
9

Mang’itlar sulolalari hukmdorlari mazkur hudud tumanlari boshqaruviga
o‘zlarining maxsus yorliqlari bilan eng ishonchli kishilarini tayinlaganlar 1
.
1893- 18 96 yillarda yo‘l stansiyasi qurilishi munosabati bilan tumanga
birinchi temiryo‘l kirib keldi. Tuman tarixining keyingi davrida o‘lkamizning
boshqa hududlarida bo‘lgani kabi bolsheviklr hokimiyati o‘rnatildi. O‘tgan asrning
20 yillarida viloyatda mavjud bo‘lgan 23 ta paxta tozalash zavodining 5 tasi
Kattaqo‘rg’onda joylashgan edi. Ushbu yillar dvomida birgina shaharning o‘zida
12864 nafar kishi istiqomat qilganligi tarixiy adabiyotlarda keltirib o‘tiladi.
Mustaqillik yillаrdа O‘zbеkistоn Rеspublikаsi Mоliya Vаzirligi huzuridаgi
byudjеtdаn tаshqаri pеnsiya jаmg’аrmаsi Kаttаqo‘rg’оn tumаn bo‘limi bаrchа
qulаyliklаrgа egа bo‘lgаn yangi binоdа ish оlib bоrmоqdа. Ko‘rkаm, ikki qаvаtli
binоdа bir qаtоr kutish zаli, аrхiv, mа’nаviyat хоnаlаri mаvjud. Ushbu binо
qurilishigа dаvlаt byudjеti hisоbidаn 961 milliоn 698 ming so‘m mаblаg’ аjrаtildi
vа qisqа vаqtdа qurilib fоydаlаnishgа tоpshirildi. Tumаn qiyofаsi tаnib bo‘lmаs
dаrаjаdа ko‘rkаm tusgа kirdi. Istirоhаt bоg’i so‘lim dаm оlish mаskаnigа
аylаntirildi. Turli rаnglаrdа оsmоn uzrа tоvlаnаyotgаn fаvvоrа guyo bахt,
iqbоlimizni tаrаnnum etаyotgаndеk. Kichkintоylаr ko‘zni quvоntirаdigаn
o‘yingоhlаrdаgi аtrаksiоnlаrdа bоlаlik gаshtini surmоqdа.
Tumаn tibbiyot birlаshmаsi tаnib bo‘lmаs dаrаjаdа o‘zgаrdi. Mаrkаziy
shifохоnаning bаrchа bo‘limlаri qаytа tа’mirlаndi vа bеmоrlаrgа bаrchа
qulаyliklаr yarаtildi. Rеаbilitацiya bo‘limi хаlqimizgа хizmаt qilmоqdа, yangi
zаmоnаviy аppаrаtlаr yordаmidа хаstаlik judа tеz аniqlаnаdi vа bu bеmоrning
qisqа vаqtdа sоg’аyib kеtishi uchun imkоniyatdir. Dеmоqchimаnki tibbiy хizmаt
sifаti yanаdа yaхshilаndi.
Yurtimizda moddiy-madaniy meros obidalari ulkan boylik. Ammo biz bu
xazinadan deyarli foydalana olmayapmiz. To‘g’ri keyingi yillarda xayrli ishlarga
qo‘l urilmoqda. Natijada madaniy meros bilan bog’liq va turizmni rivojlantirishga
kirishildi, shuni bilishimiz kerakki, sayyohlar nima uchun keladilar, albatta,
dunyoda o‘xshashi bo‘lmagan yodgorliklarni ko‘rish va zavq olish, qolaversa
1
Абдуҳакимов Ш. Каттақўрғон тарихидан лавҳалар. – Тошкент. Тамаддун., 2016. – B. 33.
10

ularni tadqiq etish. Azaldan har bir yurtning o‘z tarixi bo‘lgan, shu tarixini xalqqa
yetkazishda mahalliy yozuvchilarimizning ham katta xizmatlari beqiyos bo‘lgan,
ayniqsa, Izzatullo Bekmurodov, Chori Qo‘ng’irovlarning tarixiy kitoblari mavjud
shu borada. Bu diyorda o‘z vaqtida ulug’ allomalar yetishib chiqqanligi ham
haqiqat. So‘fi Olloyor, Noqus, Miriy Holis, Samariddin Sirojiddinov kabi shoir-
yozuvchilar ijod qilganlar 1 .

Albatta, Sankt-Petrburkka borgan inson Ermetajni ko‘rmay qaytmaydilar.
Davlat rahbari tomonidan 2017 yildan hozirgi kungacha “Turizmni rivojlantirish
to‘g’risida” bong urib kelmoqdalar. Nega chet eldan keladigan sayyohlar
Samarqandga, Buxoroga, Xorazmga talpinadilar, sababi bitta, Sharqning darvozasi
bo‘lgan Samarqand shahri uning osmon o‘par minoralari, tarixiy obidalari ularni
lol qoldiradi. Buxoroning qadimiy, tarixiyligi hozirgi kungacha o‘z tarixiy
ko‘rinishini yo‘qotmaganligi, Xivaning Ichan qal’asi, har qanday tarixga,
o‘tmishga, madaniy merosga qiziqqan insonni hayratga soladi. O‘sha davrlarda
texnika hozirgiday rivojlangan emasligi. Qanday qilib shunday chiroyli minoralar
qurilgani odamni lol qiladi. Shunday tarixiy qadimiy maskanlardan biri Buxoro-
Samarqand yo‘lidan 8 km uzoqlikda masofada joylashgan tarixiy Buyuk ipak yo‘li
o‘tgan dargohda Payshanba shaharchasida joylashgan uch asrga teng bo‘lgan 1791
yilda Buxoro me’moriy yo‘lida qurilgan Muhammad Amiri Naqibbek madaniy
meros obidasi qad ko‘tarib turibdi 2 .
1928 yilgacha ilm-toliblari uchun madrasa sifatida xizmat qilgan bir ulug’
maskan bo‘lgan. Qadimiy 16 ta hujra, 5 ta zal, 29 metr qadimiy ayvon mavjud.
Qariyb 90 yil turli tashkilotlarning omborxonasi bo‘lib xizmat qilgan shunday
ulug’ madaniy merosni obod qilish uchun ko‘plab harakat bo‘lgan. Mustaqil
bo‘lganimizga 30 yil bo‘lgan bo‘lsa-da nega shu tarixiy maskan obod qilinib,
xalqimizga madaniy meros qaytarilmadi deyishga xalqimizning haqi bor, albatta.
Hozirgi kunda shunday ulug’ dargohni insonlar o‘z hayot tashvishlari bilan obod
qilish uchun o‘sha davr rahbarlari imkoniyat topmaganlar. Shu tarixiy
muzeyimizga bir dona eksponat olib kelinglar, deyilsa necha so‘m berasiz degan
1
Orzibekov R. O‘zbek adabiyoti tarixi. –T.: 2006. – B. 68.
2
Sirojiddinov Sh. So‘fi Olloyor ilohiyoti. 1- qism . – T .: 2001. – B . 12-13
11

savol qo‘yiladi. Payshanbadan buyuk insonlar o‘tgan. Ularning hayot yo‘llarini
yoritish uchun hatto farzandlari e’tiborsizligini ko‘rib yoqa ushlaydi inson. Birgina
misol o‘z vaqtida tumanning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti uchun xizmat qilgan 50
yil xo‘jalik raisi bo‘lgan uy-joy qilmagan, Sobiq ittifoq sovetiga 2 marta deputat
bo‘lgan, Respublikada xizmat ko‘rsatgan paxtakor Otaqul Husanovning hayot
yo‘lini yoritish uchun foto-rasmlarini nevarasidan so‘raganimizda, u kishidan 70
000 so‘m evaziga sotib olishgan.
Xalqimiz uchun xizmat qilgan, ko‘p yillar xo‘jaliklarni boshqargan, 10 yil
tumanning birinchi rahbari bo‘lgan Muyassar Shodiev, Mardi Sultonov, Orzu
Mahmudovlarning byustlarini, hayot yo‘llarini yoritdik muzeyda, farzandlari
hozirgi kungacha kelib ko‘rgan emaslar. Tumanda birinchi qaldirg’ochlardan biri
bo‘lgan tuman Xalq ta’limi bo‘limini yigirma yillab boshqargan inson
Muhammadi Tursunov haqida farzandlariga murojaat etdik, byusti bo‘yicha.
Payshanba shaharchasida joylashgan 1,-2,-3,-4,-5,-96 umumiy o‘rta ta’lim
maktablari madaniy meros va muzey uchun eksponatlardan yordam berishlari
mumkin ediku. Uylarda, sandiqlarda qadimiy narsalar borku. Shularni keltirishga
yordam bersalar bo‘ladik-u, ularni o‘tmishga, tarixga bo‘lgan munosabatlarini,
maktab direktorlari o‘zgartirsalar, nur ustiga, nur bo‘lar edi. Insonning o‘zidan
qo‘shsha-qo‘shsha qurgan magazinlari, uylari qoladi. Lekin xalq uchun qilgan
savobli ishlari faqat eslanadi xolos 1 .
Kattaqo‘rg’on tumanini shahardan ajratib tumanga olib kelgan inson Inoyat
Turopovni, ikki yoqlama yo‘lni yaratgan Mardi Nuriddinovni, boshqa millat vakili
bo‘lsa-da Nasravot ko‘prigini qurgan Samxo Aminovni, Kattaqo‘rg’on bozorini
qurgan birinchi bo‘lib tumandagi, Alisher Navoiy haykalini va xiyobonini tashkil
qilgan, keyinchalik shu xiyobondan daromad olish maqsadida yo‘q qilingan,
Payshanba infrastrukturasini qayta tuzgan Muxtor Yorqulovni xalqimiz
unutmaydilar. Uch asrga teng bo‘lgan tarixiy meros obidasini 80 foiz insonlar
hozirgi kungacha hatto, qaerda joylashganligini bilmaydilar. Bir hayotiy misol
shundaki, tuman xalq deputatlarini olib kelib shunday tarixiy maskanni ko‘rsating,
1
Бекмуродов И. Мангу жасорат. – Самарқанд: Зарафшон. 1995. – – B. 28.
12

deb mas’ul kotibga aytsak, u kishi o‘zi deputatlarni bazo‘r sessiyaga olib kelamiz
desalar. Men hayratdan yoqa ushlaganman. Eng achinarli hol, bir ulug’ xalqimiz
uchun xizmat qilgan insonning byusti borligini bilib, u kishining uyiga bordik.
Byustni so‘rasak, byust 2 metr yerga chuqurlikka ko‘milgan ekan. Biz byustni
chuqurdan kovlatdik va ochtirdik, hozirgi kungacha yotibdi o‘sha yerda. Uch asrga
teng bo‘lgan madaniy meros obidasini ta’mirlashda, ayniqsa, viloyat hokimining,
tuman hokimining samimiy cheksiz yordami tufayli tuman tarixida bo‘lmagan
tarixiy meros obidasi obod bo‘lib, tiklanmoqda. “Tarixiy o‘lkashunoslik muzeyi”
barpo bo‘lmoqda. Barchamiz bir haqiqatni unutmasligimiz kerak, "Tarixi yo‘q
xalqning, kelajagi yo‘q", buni yaxshi bilasizlar. Madaniy merosimizni asrab
avaylash, hozirgi yosh avlodga o‘z holicha ajdodlar merosi, bebaho boylik
ekanligini anglashlariga yordam berishimiz lozim. Bir nazar soling, “ Kim edig-u,
kim bo‘ldik ” , ota-bobolarimiz, o‘tgan allomalarimiz hayotini o‘rganish xam qarz,
ham farz ekanligini unutmaslik har birimizning burchimiz ekanligini bilishimiz
lozim. Tarixiy merosimiz, xalq tarixining ko‘zgusi bo‘lgan xalqimiz tarixida
insoniy kamoloti va ijtimoiy faoliyati bilan dovruq qozongan.
I.2. Kattaqo‘rg’on tumanida madaniy-ma’naviy hayotni rivojlantirishdagi
chora-tadbirlar
Mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini shakllantirish va demokratik davlat
qurishda fuqarolarning rolini kuchaytirish, ularning davlat va jamiyat qurilishidagi
keng ishtirokini ta’minlash bo‘yicha Kattaqo‘rg’on tumanida bir qancha ma’naviy-
ma’rifiy, siyosiy-ommaviy tadbirlar o‘tkazilgan. Prezident Sh.M.Mirziyoyevning
ma’ruzalari asosida aholiga keng tushuntirish ishlari olib borildi. Madaniyat va
sport muasasalari sirasiga kutubxonalar asosiy o‘rinni egallaydi aynan tumanda
100 ga yaqin zamonaviy tipdagi kutubxonalar faoliyat olib boradi. Ulardagi kitob
fondi 2013 yilda 1345 ming nusxani tashkil etgan bo‘lsa keyingi yillarda bu
o‘rsatkich oshib bormoqda. Tumanda 13 dan ziyod madaniyat saroylari mavjud va
ularda asosan ma’naviy-ma’rifiy soxa xodimlari foydalanmoqda. Tumanda 10
yaqin sport stadionlari, sport zallari 66 ta sport maydonchalari 421 tani tashkil
13

etadi. Tumanda tegishli tashkilotlar bilan hamkorlikda “Aholi turmush
madaniyatini yanada yuksaltirish chora-tadbirlari” dasturining bajarilishi yuzasidan
joylarda davra suhbatlari va uchrashuvlar tashkil etildi. “Ijtimoiy sheriklik
to‘g’risida”gi Qonunni targ’ib etish hamda uning mohiyati va ahamiyatini,
shuningdek mamlakatning barqaror rivojlanishida ijtimoiy sheriklik institutining
rolini aholi keng qatlamlariga etkazish maqsadida targ’ibot tadbirlarini
o‘tkazishda, t uman Xotin-qizlar qo‘mitasi, tuman FXDYO bo‘limlari, Deputatlar
va tegishli tashkilotlar bilan hamkorlikda targ’ibot tadbirlari joylarda o‘tkazilgan .
Davlat va jamoat tashkilotlari bilan mustahkam ijtimoiy sheriklik
munosabatlarini o‘rnatish maqsadida tumanda quyidagi tashkilotlar bilan dolzarb
yo‘nalishlar bo‘yicha qo‘shma yig’ilishlar o‘tkazilgan. Masalan, Ichki ishlar,
Tibbiyot birlashmasi, Bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish
markazi, o‘rta maxsus kasb-hunar kollejlari va boshqalar. Tuman Xotin-qizlar
qo‘mitasi, tuman Tibbiyot birlashmasi, tuman IIB, tuman bandlikka ko‘maklashish
markazi va tuman o‘rta maxsus kasb-hunar kollejlari bilan hamkorlikda yig’ilishlar
o‘tkazildi.
Fuqarolarning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish, ularning jamiyat
qurilishidagi rolini kuchaytirish, turli sohalardagi etakchi ayollarni qo‘llab-
quvvatlash, gender tengligini ta’minlash maqsadida eng yirik tashkilot va
idoralarning markaziy apparatlarida “Ayollarga oid davlat siyosatining mohiyati:
yutuqlar va istiqboldagi vazifalar”mavzuidagi uchrashuvlar o‘tkazilgan. Tumanda
“Mahalla” jamoat fondi tuman bo‘limi, bilan hamkorlikda uchrashuvlar
o‘tkazilgan.
Mustqillik yillrida tuman Xotin-qizlar qo‘mitasi, Ichki ishlar va Tuman
tibbiyot birlashmasi, “Mahalla” xayriya jamoat fondi, “Oila” IAM, “Kamolot”
YOIH tuman Kengashi, tashkil etilgan ijtimoiy markazlar bilan hamkorlikda 2011-
2015 yillarga mo‘ljallangan kompleks choralari Dasturini ijrosini ta’minlash
maqsadida joylarda tushuntirish ishlari olib borilgan 1 .
1
Kattaqo‘rg’on tuman hokimligining yillik hisobotlari.
14

Mahallalarda barcha yoshdagi fuqarolar, ayniqsa onaxonlar va xotin-qizlar
o‘rtasida ommaviy sport turlari hamda jismoniy tarbiya ko‘nikmalarini keng
targ’ib etish, sog’lom turmush tarziga rioya qiladigan keksalarni Yoshlarimizga
jismoniy tarbiya va sport sohasida har taraflama namuna bo‘lishiga erishish
maqsadida quyidagi sport tadbirlarini tashkil etish va o‘tkazish: Tumandagi
mahallarda “Sog’lom keksalar” namunaviy sog’lomlashtirish guruhlarini tashkil
etildi. Tuman Xotin-qizlar qo‘mitasi, Tuman tibbiyot birlashmasi “Mahalla”
hayriya jamoat fondi, Madaniyat va sport ishlari bo‘limi bilan hamkorlikda 2015
yil 12-mayda Samarqand MFY keksalari o‘rtasida, “Sog’lom keksalar” namunaviy
sog’lomlashtirish guruhi tashkil etildi.
Onaxonlar, korxona va tashkilotlarda xizmat qilayotgan ayollar, uy bekalari
hamda qizlar salomatligini mustahkamlash, ular orasida jismoniy tarbiya va sportni
ommalashtirish maqsadida quyidagi: 8-mart Xalqaro xotin-qizlar kuni munosabati
bilan vazirliklar, korxona va tashkilotlarda faoliyat ko‘rsatib hozirgi vaqtda
nafaqada bo‘lgan ayollar o‘rtasida “Sport nafislik-sog’lomlik manbai” shiori ostida
sportning voleybol, shashka, shaxmat, stol tennisi, engil atletika va gimnastrada
turlari bo‘yicha musobaqa;
O‘zbekiston xotin-qizlar qo‘mitasi kubogi uchun tumanda 12-15 yoshli
qizlar o‘rtasida Sinxron suzish bo‘yicha, 60-80 yoshli ayollar o‘rtasida suzish
bo‘yicha musobaqalar;
15

- Sportning yengil atletika turi bo‘yicha Buxoro shahrida 13-15 yoshli qizlar
hamda 35-60 yoshli ayollar o‘rtasida Respublika turnirida ishtirok etish uchun
tayyorgarlik ko‘rish.
- Xotin-qizlarni ommaviy sport turlariga jalb qilish maqsadida “Sog’lom ayol-
sog’lom jamiyat” shiori ostida uy bekalari o‘rtasida “Ayollar sport festivalini”;
- 1 oktyabr “O‘qituvchi va murabbiylar kuni” ga bag’ishlab ta’lim
muassasalarida,
- noyabr oyida “Tibbiyot xodimlari kuni”ga bag’ishlab tibbiyot
muassasalarida xotin-qizlar o‘rtasida voleybol, stol tennisi, shashka, shaxmat, sport
turlari bo‘yicha turnir;
- uy bekalari va qizlar o‘rtasida “Gimnastika barcha uchun” viloyat
festivalini,
«Sog’lom ayol – millat g’ururi” mavzuida an’anaviy Respublika ilmiy-amaliy
konferensiyasi oldidan tayyorgarlik ko‘rildi.
Tuman Xotin-qizlar qo‘mitasi, Madaniyat va sport ishlari, tuman tibbiyot
birlashmasi, Xalq ta’limi va o‘rta maxsus kasb-hunar kollejlari, Bolalar sportini
rivojlantirish jamg’armasi, “Sog’lom avlod uchun” fondi, “Mahalla” hayriya
jamoat fondi, Davlat muassasalari Kasaba uyushmasi tuman kengashi, “Tasviriy
oyna” tuman bo‘limi, tuman sport maktablari bilan hamkorlikda Tumandagi TIF
1 sport maydonida 2015 yil 8-fevral kuni “Sport-salomatlik garovi” shiori ostida
sportning voleybol, shashka,yengil atletika gimnastika turlari bo‘yicha sport
musobaqasi o‘tkazildi. 2015 yil 27 - noyabr kuni Sattepo sport majmuasida
“Gimnastika barcha uchun” sport musobaqasi d tuman vakillri ham ishtirok etishdi .
Ushbu musobaqada tumandan 6 nafar 50 yoshgacha ayollar va 6 nafar 10
yoshgacha bo‘lgan qizlardan iborat guruh shakllantirib, musobaqaning viloyat
bosqichida ishtirok etib faxriy yorliq bilan taqdirlandi.
Xotin-qizlarni fan, ta’lim, diniy masalalar hamda ma’naviy ehtiyojlarini
muhofaza qilish yo‘nalishida bir qancha tadbirlar o‘tkazildi: har bir mahalla
kesimida yolg’iz qariyalar, urush va mehnat faxriylarini aniq va manzilli o‘rganish,
ularga ma’naviy-marifiy va muruvvat yordamlarini tashkil etish bo‘yicha rejalar
16

ishlab chiqish va amalga oshirildi. Tuman hokimligi, Xotin-qizlar qo‘mitasi,
tomonidan tumandagi mavjud mahallarda yashovchi yolg’iz qariyalar, urush va
mehnat faxriylarini ro‘yxati shakllantirilib, muruvvat yordamlarini tashkil etilishi
rejalashtirildi.
Tumanning barcha hududlarida (mahallalar kesimida) umumta’lim
maktablari, kasb-hunar kollejlari, o‘quvchi-talabalarining kuchi bilan “Nuroniylar
e’zozimizda” nomli patronaj Yoshlar harakatini joriy qilish va ular tomonidan
keksalarning uy ishlariga yordam berish ishlarini tashkil etildi.
“Hech kim mehr va e’tibordan chetda qolmasin” shiori ostida: Buxoro
shahriga tumandan jami 5 nafar yoshi ulug’, mehnat fahriylari, mahalladagi keksa
faollari, yolg’iz keksalar hamda mahalladagi ijtimoiy ko‘makka muhtoj oilalardagi
Yoshlar uchun sayohatlar tashkil etildi; 160 nafar (har bir hududda 10 nafardan)
yoshi ulug’ yolg’iz, keksa avlod vakillari uchun ma’daniy-ma’rifiy tadbirlar tashkil
etish, xususan: teatr, mumtoz san’at namunalaridan tarkib topgan konsertlar va
boshqa madaniy-ma’rifiy tadbirlarga qatnashishlari tashkil qilindi.
Tuman hokimligi, tuman Xotin-qizlar qo‘mitasi, "Mahalla" va “Nuroniy”
jamg’armalari, ma’naviyat targ’ibot markazi tuman bo‘limi bilan hamkorlikda 23-
may kuni 32-son Musiqa maktabida 150 nafar aholi o‘rtasida «Hech kim mehr va
e’tibordan chetda qolmasin» shiori ostida: yoshi ulug’, yolg’iz keksa avlod
vakillari bilan tadbir tashkil etilib, unda taniqli teatr aktyorlari, taniqli xonandalar
Zulayxo Boyxonova, Abduhoshim Ismoilov, Hosila Raximova, Alisher Uzoqov
kabi bir qator san’atkorlar ishtirokida konsert dasturi taqdim etildi 1 .
Tumandagi tanlab olingan namunali mahallalarda oilalarni mustahkamlash,
to‘y marosimlarida ortiqcha dabdababozlikka yo‘l qo‘ymaslik, ajrimlar va erta
turmushni oldini olish borasida tajriba almashishlari uchun “Qaynonalar maktabi”
faoliyatini tashkil qilish maqsadida, Tuman Xotin-qizlar qo‘mitasi, “Mahalla”
jamoat fondi tuman bo‘limi, tuman FXDYO bo‘limlari, ma’naviyat targ’ibot
markazi tuman bo‘limi bilan hamkorlikda tumandagi namunali deb topilgan
mahallarda “Qaynonalar maktabi” faoliyatini tashkil etish yo‘lga quyildi.
1
Kattaqo‘rg’on tuman hokimligining yillik hisobotlari.
17

Oilada o‘zaro hurmat va mehr-muhabbat muhitini, yuksak axloqiy va
ma’naviy qadriyatlarni asrab qolish va Yoshlarga go‘dakligidan boshlab sog’lom
turmush tarzini singdirish maqsadida maktabgacha ta’lim muassasalari qoshida
tashkil etilgan “Zumrad oylar davrasi” to‘garaklari, o‘quv muassasalari va
mahallalarda tashkil etilgan “Orasta qizlar” to‘garaklari faoliyatini yanada
kuchaytirish va ular uchun mashg’ulotlarni o‘tkazish bo‘yicha buketlar
tayyorlandi, chop etildi.
Yaqindagina Sаmаrqаnd shаhridаgi Kоnцеrt zаlidа "Fuqаrоlаr yig’inlаrining
eng nаmunаli diniy mа’rifаt vа mа’nаviy-ахlоqiy tаrbiya mаsаlаlаri bo‘yichа
mаslаhаtchisi" ko‘rik-tаnlоvining vilоyat bоsqichi bo‘lib o‘tdi. Fuqаrоlаr yig’inlаri
fаоliyatigа оid ko‘rgаzmаlаr, shuningdеk, оilаviy tаdbirkоrlаr vа hunаrmаndlаr
qo‘l mеhnаti ko‘rgаzmаsi bilаn bоshlаngаn tаnlоvdа shаhаr vа tumаn
bоsqichlаridа g’оlib bo‘lgаn 16 nаfаr mаslаhаtchi uchtа shаrt bo‘yichа o‘z
mаhоrаtlаrini nаmоyish etishdi.
– Fuqаrоlаr yig’inlаridа diniy mа’rifаt vа mа’nаviy-ахlоqiy tаrbiya
mаsаlаlаri bo‘yichа mаslаhаtchilаr lаvоzimi o‘n uch yil muqаddаm tаshkil etilgаn
edi, – dеydi "Mаhаllа" хаyriya jаmоаt fоndi vilоyat bo‘limi rаisi M.Bоbоyorоv. –
Bugungi kundа ushbu mаslаhаtchilаr аhоli, хususаn, yoshlаr o‘rtаsidа sоg’lоm
turmush tаrzini qаrоr tоptirish, ulаr qаlbidа Vаtаngа sаdоqаt, insоnlаrgа mеhr-
muhаbbаt tuyg’ulаrini shаkllаntirish, urf-оdаt vа аn’аnаlаrimizni аsrаb-аvаylаsh,
uni kеlgusi аvlоdlаrgа аsl hоlichа еtkаzish, shuningdеk, o‘z hududidа ijtimоiy-
mа’nаviy muhit bаrqаrоrligini tа’minlаsh, millаtlаrаrо do‘stlik hаmdа
hаmjihаtlikni mustаhkаmlаsh yo‘lidа sаmаrаli mеhnаt qilishmоqdа.
Tаnlоvning birinchi shаrtidа mаslаhаtchilаr hududlаridаgi ish fаоliyati,
аmаlgа оshirilаyotgаn bunyodkоrlik ishlаri vа erishаyotgаn yutuqlаri hаqidа
mа’lumоt bеrishdi. Ikkinchi shаrtdа ishtirоkchilаrning sоhаgа оid qоnun hujjаtlаri
bo‘yichа bilimlаri sаvоl-jаvоb tаrzidа sinоvdаn o‘tkаzildi. Uchinchi shаrtgа ko‘rа,
mаslаhаtchilаr nоtiqlik qоbiliyatini nаmоyish etishdi. Tаnlоv yakunigа ko‘rа,
Ishtiхоn tumаni Yangi Rаvоt mаhаllа fuqаrоlаr yig’inining diniy mа’rifаt vа
18

mа’nаviy-ахlоqiy tаrbiya mаsаlаlаri bo‘yichа mаslаhаtchisi Shаhlо Bаhrоmоvа
tаnlоvning rеspublikа bоsqichi yo‘llаnmаsini qo‘lgа kiritdi 1
.
1
zarnews.uz/dolzarb/7316-shalo-baromova-eng-namunali-maslaatchi.
19

II BOB. KATTAQO‘RG’ON TUMANI MADANIY HAYOTI RIVOJIDA
TA’LIMNING O‘RNI VA AHAMIYATI
2.1. Maktabgacha ta’lim islohotlarining Kattaqo‘rg’on tumanida aks etishi
Ta’lim jarayonining dastlabki bosqichi hisoblangan maktabgacha ta’lim
muassasalari tuman xalq maorifining muhim tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Bu
yerda maktab yoshigacha bo‘lgan bolalar mehribon tarbiyachilar bilan birgalikda
mehnatsevarlik, ota-ona va vatanga muhabbat kabi ko‘nikmalarni shakllantiradi.
Mustaqillik yillarida maktabgacha tarbiya muassasalariga bo‘lgan e’tibor yanada
kuchaydi. Bu yo‘ldagi dastlabki qadamlar 1992 yilning fevral oyida maktabgacha
tarbiya haqidagi konsipsiyaning e’lon qilinishi bilan tashlandi . 1

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 29-dekabrda qabul
qilingan “2017-2021-yillarda maktabgacha ta’lim tizimini yanada takomillashtirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2
gi qarori va 2017 yil 30 sentabrda qabul qilingan
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha
ta’lim vazirligi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida”gi qarori asosida maktabgacha
ta’lim jarayonining rivojlanishini yangi bosqichga ko‘tardi.
Agar 1995 yili tumanda 31 ta maktabgacha ta’lim muassasasi va uning
tarkibidagi guruhlar soni 121 tani tashkil etgan bo‘lsa, 2000 yilga kelib bu
ko‘rsatgichning anchayin o‘sganligiga guvoh bo‘lishimiz mumkin. Bugungi kunda
tumanda 45 ta maktabgacha ta’lim muassasalari faoliyat olib bormoqda. Ular da
oliy maxsus mudiralar faoliyat ko‘rsatmoqda. Tumanida gi mazkur 45 ta
maktabgacha talim muassasalarining 13 tasi zamonaviy 32 tasi moslashtirilgan
binolarda joylashgan. Maktabgacha ta’lim muassasalarning quvvati 5170 o‘rinli.
218 ta tarbiyachi tarbiyalanuvchilarga talim-tarbiya bermoqda. “Maktabgacha
ta’lim yoshdagi bolalarni rivojlanishiga quyiladigan Davlat talablari”ni jamoa
orasida amalga oshirish ishlari o‘rganganimizda 5 ta yo‘nalishlari bo‘yicha
o‘rganganimiz bo‘yicha “Bolajon” tayanch dasturi amalga oshirishda barcha
maktabgacha ta’lim muassasalarida qoniqarli ishlar olib borilmoqda .
1
. Қўнғиров Ч. Маърифат фидойилари. Тошкент. “Тамаддун”. 2016. – B. 153.
2
Lex.uz O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qaror va farmonlari. 2016 yil.
20

Hozirgi paytda tuman xalq maorifiga qarshli bog’cha maktabgacha tarbiya
muassasalaridagi tarbiyachilar yangi texnologiya asosida ish olib borib “Uchinchi
ming yillikning bolasi” o‘quv dasturi bo‘yicha kelajak avlodnini tarbiyalab voyaga
yetkazish bo‘yicha katta muvaffaqiyatlarga erishmoqdalar 1
.
So‘nggi yillarda maktabgacha ta’lim muassasalarining ish faoliyati tashkiliy
maslalariga alohida e’tibor berilib kelinmoqda. Masalan, 2015 yil oktyabr oyida
31 MTM Tarbiyachilar o‘rtasida o‘quv seminari bo‘lib o‘tdi. Seminarda 50 nafar
tarbiyachi ishtirok etdi. O‘quv seminarida 31 MTM katta guruh tarbiyachi
Gulnoza Xaitova o‘zining amalga oshirgan ishlar yuzasidan xisoboti o‘qildi va
atrof olam bilan tanishtirish mavzu Vitaminlar to‘g’risida ochiq mashg’ulot o‘tib
berdi. Tarbiyalanuvchilar yaxshi ishtirok etdi. Tarbiyachilar o‘rtasida ochiq
mashg’ulot to‘g’risida savol javoblar o‘tkazildi 2
.
2016 yil yanvar oyida 14 MTMda qisqa muddatli guruhlarni tashkil etish
mudira va tarbiyachilar o‘rtasida “Bilimdon” dasturi asosida ta’lim-tarbiya
ishlarini to‘g’ri yo‘lga qo‘yish hamda ishtirokchilarning ta’lim jarayonida har bir
bola bilan ishlay olish bo‘yicha bilim, malaka, ko‘nikmalarni takomillashtirish
mavzusida o‘quv seminari o‘tkazildi. Seminarda 45 nafar MTM mudiralari 20
nafar tarbiyachilar ishtirok etdi. O‘quv seminrida 1.Qisqa muddatli guruhlarda
“Bilimdon” dasturini malyotgan tatbiq etish.
2.”Bilimdon” dasturi asosida ta’lim-tarbiya jarayonini rejalashtirish. Qisqa
muddatli guruxlarda mashg’ulotlarni rejalashtirish va tashkil etish. Bolaga
yo‘naltirilgan ta’lim yondashuvi asosida mavzular o‘qildi va mudira, tarbiyachilar
o‘rtasida savol javoblar asosida tushunchalar berildi. 4 ta mavzu asosida 14 MTM
tarbiyachisi Xudoyberdieva Laylo tarbiyalanuvchilar bilan birga ochiq mashg’ulot
o‘tkazildi. 2016 yil yanvar oyida 3 MTMda kichik guruhlar uchun o‘quv seminari
o‘tkazildi. O‘quv seminariga kichik guruh tarbiyachilar ishtirok etdi.
Seminarda: 1.Tarbiyachilarning me’yoriy huquqiy h ujjatlari. 2.
Tarbiyachilarning ta’lim tarbiya bo‘yicha olib borilayotgan ishlari to‘g’risida
1
. Қўнғиров Ч. Маърифат фидойилари. – Тошкент. “Тамаддун”. 2016. – B. 156.
2
Самарқанд вилояти Каттақўрғон туман халқ таълими бўлими ning 201 5 yilgi hisoboti.
21

bo‘lib o‘tdi. Kichik guruh tarbiyachisi Avazova Ijobat Ijtimoiy xissiy rivojlanish
asosida ochiq mashg’ulot o‘tkazildi.
2016 yil fevral oyida 67 MTMda xamshiralar o‘rtasida “Boto‘lizim kasalligi
va unga qarshi kurash” mavzusida, 15 MTMda “OITS kasalligi “ to‘g’risida
seminar bo‘lib o‘tdi. 67 MTM hamshirasi M.Narzullaeva 15 MTM hamshirasi
G.Raximova ma’ro‘zalari tinglandi.
2016 yil mart oyida 5 MTMda obodonlashtirish ishlari bo‘yicha viloyat
seminari bo‘lib o‘tdi. Seminarda XTMFMTTEbo‘lim mudiri,uslubchilari va MTM
mudiralari ishtirok etdi. 4,25,27, va 44 MTMlarda ham obodonlashtiri ishlari
bo‘yicha tuman seminari bo‘lib o‘tdi 1
.
2016 yil mart oyida 1 MTMda mudira, xamshira, oshpazlar bilan birgalikda
seminar tashkil qilindi.Seminarda mudira xamshira va oshpazlar ishtirok etdi.
Seminar mudira, xamshiraning ish xujjatlari, mudira xamshira oshxonaning
jixozlanishi to‘g’risida bo‘lib o‘tdi. Seminarga XTMFMTTE bo‘lim mudiri
A.Jumanazarov SES rahbari Z.Ortiqov Seminarda MTM pediatr vrachi
M.Islomova ishtirok etdilar.
2016 yil aprel oyida 4,29,44 MTMlarda katta gurux tarbiyachilari o‘rtasida
o‘quv seminari bo‘lib o‘tdi. Seminarda katta gurux tarbiyachilarining me’yoriy
xuquqiy h ujjatlarini yuritilishi ko‘rib chiqildi.
Talim muassasalarida so g‘ lom ovkatlantirishni tashkil etish sifatli ozik-ovkat
maxsulotlari bilan taminlash yuzasidan maktabgacha ta’lim muassasalarida yil
davomida olib borilgan kuzatishlar davomida qoniqarli natijalarga erishildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012 yil 10 dekabrdagi «Chet
tillarini urganish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari tugrisida » gi
PK-1875-sonli karori ijrosi. MTMlarda yangi tahrirdagi «Maktabgacha ta’lim
yoshidagi bolalar rivojlanishiga kuyiladigan davlat talablari» ni jamoa orasida
urganishda “Chet tillarini urganish tizimini yanada takomillashtirish” bo‘yicha
tumandagi 1,2,5,8,9,14,17,23,44 kabi maktabgacha ta’lim muassasalarida
to‘garaklar tashkil qilingan bo‘lib jami 148 nafar tarbiyalanuvchi ingliz tilini
1
Самарқанд вилояти Каттақўрғон туман халқ таълими бўлими ning 201 6 yilgi hisoboti.
22

o‘rganmoqda. 8-maktabgacha ta’lim muassasasida “Chet tillarini o‘ rganish tizimini
yanada takomillashtirish” bo‘yicha olib borgan ishlarni o‘rganish bo‘yicha o‘quv-
amaliy seminari bo‘lib o‘tdi. “Maktabgacha ta’lim yoshdagi bolalarni
rivojlanishiga quyiladigan Davlat talablari”ni jamoa orasida amalga oshirish ishlari
o‘rganganimizda 5 ta yo‘nalishlari bo‘yicha o‘rganganimiz bo‘yicha “Bolajon”
tayanch dasturi amalga oshirishda barcha maktabgacha ta’lim muassasalarida
qoniqarli ishlar olib borildi. Jumladan 1 MTM 284 ball, 8-MTM 283 ball, 14-
MTM 282 ball bilan 1,2,3 o‘rinlarni egallagan bo‘lsalar 43,44,45 o‘rinlarni 49-
MTM,4-MTM, 53-MTMlar oldilar. Muassasalar faoliyatini monitoring natijalarini
2015 yil yakuni umumiy yig’ilishda e’lon qilinib, kamchiliklarini bartaraf qilish
barcha mudiralar orasida ishlab chiqildi 1
.
“Bolajon” tayanch dasturi bajarishda malaka oshirish kursidan kelgan
tarbiyachilarning hisobotlari asosida mashg’ulotlarni samarali va noan’anaviy
usullardan foydalanib, audio video texnika vositalarini qo‘llandi. Jumladan 1-
MTM tarbiyachisi Yusupova Feruza, 8-MTM Eshmatova Nasiba, 14-MTM
Ochilova Saboxat kabilar ochiq mashg’ulotlarda noan’anaviy usullardan
foydalanib tuman miqyosida ochiq mashg’ulotlar o‘tkazildi.
2014 yil « Sog’lom bola yili» davlat dasturida belgilangan vazifalar ijrosi
bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ -2133-sonli karorining 68
va 94-bandlariga asosan qisqa muddatli guruhlarni tashkil etish buyicha mudiralar
bilan shuba yig’ilishlari bo‘lib o‘tdi. Yig’ilish qaroriga asosan 1,2,8,9,15,16,17,27
maktabgacha talim muasassalarida qisqa muddatli guruhlarni tashkil etish global
dasturiga kiritildi. Dasturga asosan kerakli o‘quv jihozlar bilan ta’minlandi.
“Bilimdon” dasturini amaliyotga tadbiq qilish bo‘yicha o‘quv seminari tashkil
qilindi. Jami qisqa muddatli guruhlarga 530 nafar bola jalb qilindi.
Amalga oshirilgan ishlar hisoboti, 5 nomdagi o‘quv qo‘llamalari taqdimoti
bo‘yicha o‘quv amaliy smenarlari bo‘lib o‘tdi. YUNISEF hamkorligida “Bola
shaxsiga yo‘naltirilgan ta’lim” “MTMlarga jalb qilinmagan bolalarni qisqa
1
Samarqand viloyati Kattaqo‘rg‘on tuman xalq ta’limi bo‘limi ning 201 6 yilgi hisoboti.
23

muddatli guruhlarga jalb etish” loyihalari doirasida 8ta MTMlariga belgilangan
vazifalarni amalga oshirish maqsadida amaliy yordam ko‘rsatildi.
«Kichkintoy-shiritoy» sport musobaqasi uch bosqichda olib borilib tumandagi
barcha maktabgacha ta’lim muassasalar ishtirok etdilar. Payshanba, Kadan,
Kattaming, Shahar, Oxunboboev hududlarida sport musobaqalari o‘tkazilib g’olib
chiqqan jamoalar tuman bosqichiga yullanmalar olishdi. Tuman birinchiligida
1,5,9,31,46 maktabgacha ta’lim muassasalri o‘zaro musobaqalashib 46
maktabgacha ta’lim muassasa viloyat bosqichida faol qatnashdi. O‘zbekiston
Respublikasining “Ta’lim to‘g’risida”gi “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
to‘g’risida”gi Qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi vazirligining 2013
yil 19 sentyabrdagi 302-son va viloyat xalq ta’limi boshqarmasining 2016 yil 2-
apreldagi 120-sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan “Maktabgacha ta’limga qo‘yilgan
Davlat talablari” hamda yangi pedagogik texnologiyalarni hayotga tatbiq etayotgan
maktabgacha ta’lim muassasalarining ilg’or tajribalarning aniqlash maktabgacha
ta’limni islox qilishda ta’lim tarbiyaning noan’anaviy yo‘llarini joriy etish
maqsadida “Yil tarbiyachisi” ko‘rik-tanlovi tumanda saralash bosqichi bo‘lib o‘tdi.
Ushbu bosqichda tumandagi 40 nafar maktabgacha ta’lim muassasalari
tarbiyachilar 4 bosqich bo‘yicha baholanib quyidagi o‘rinlar belgilandi.
1. 17-MTM tarbiyachisi Hakimova Sanobar 1-o‘rin
2. 14-MTM tarbiyachisi Aminova Hanifa 2-o‘rin
3. 1-MTM tarbiyachisi Fattoeva Maftuna 3-o‘rin
4. 2-MTM tarbiyachisi Karimova Muhlisa“Izlanuvchan” nominasiya g’olibi
5. 31-MTM tarbiyachisi Xaitova Dilnoza “Zukko “ nominasiya g’olibi
6. 5-MTM tarbiyachisi Xaitova Muxtosar “Eng yaxshi tarbiyachi”nominasiya
7. 8-MTM tarbiyachisi Ro‘zieva Ijobat “Tashabbuskor” nominasiya g’oliblariga
esdalik sovg’alar va “Faxriy yorliq” lar bilan taqdirlandilar. “Yil tarbiyachisi”
ko‘rik-tanlovi tuman bosqichi g’olibi 17-son MTM tarbiyachisi Xakimova Sanobar
viloyat bosqichi tanlovida ishtirok etish huquqini qo‘lga kiritdi.
1 iyun “Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni” munosabati bilan tuman
Istiroxat bog’ida bayram tadbiri o‘tkazildi. Tadbirga 1,2,10,14,15,17,21,22,23-
24

MTMdan 200 nafar tarbiyalanuvchilar ishtirok etdi va bayram tadbiri o‘tkazildi.
Tadbirga har bir MTM tarbiyalanuvchilari o‘zlarining chiqishlari bilan ishtirok
etdi. XTMFMTTE bo‘limining Ma’rifatparvarlar jamiyati va Kasaba uyushmasi
xomiyligida tomomnidan bolalarga shirinliklar tarqatildi 1
.
Tumandagi 43-maktabgacha ta’lim muassasasida 2017 yil 8 yanvar
“Bolajon” tayanch dasturi asosida 4 yo‘nalish bo‘yicha ochiq mashg’ulotlar o‘tildi.
2017 yil fevral oyida 3-maktabgacha ta’lmi muassasasida kuni uzaytirilgan
guruhlar bo‘yicha “Bolajon” tayanch dasturi asosida o‘quv amaliy seminari
o‘tkazildi. 2017 yil 29 fevralda 14-maktbagcha ta’lim muassasasida qisqa
muddatli guruh bo‘yicha uslubiy birlashma va ochiq mashg’ulotlar bo‘lib o‘tdi.
2017 yil 12 fevral oyida 47-maktabgacha ta’lim muassasasida noan’anaviy ochiq
mashg’ulotlar bo‘lib o‘tdi. 2017 yil 20 fevralda 2-maktabgacha ta’lim
muassasasida “Farzandlari sog’lom yur qudratli bulur” mavzusida seminar bo‘lib
o‘tdi. 2017 yil 7 mart 17-maktabgacha ta’lim muassasasida “Onalarga ta’zim”
mavzusida tadbir bo‘lib o‘tdi. 2017 yil 18 martda 8-maktabgacha ta’lim
muassasasida “Assalom navruz” mavzusida tadbir bo‘lib o‘tdi. 2017 yil 29 martda
8-maktabgacha ta’lim muassasasida Tugaraklar buyicha tarbiyachilar uchun
seminar bulib utdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012 yil 10
dekabrdagi «Chet tillarini urganish tizimini yanada takomillashtirish chora-
tadbirlari to‘g’risida»gi PK-1875-sonli karori ijrosi yuzasidan MTMlarda yangi
taxrirdagi «maktabgacha talim yoshidagi bolalar rivojlanishiga kuyiladigan davlat
talablari» ni jamoa orasida urganishda “Chet tillarini urganish tizimini yanada
takomillashtirish” bo‘yicha tumandagi 1,2,5,8,9,14,17,23,44 kabi maktabgacha
ta’lim muassasalarida to‘garakalar tashkil qilingan bo‘lib jami 148 nafar
tarbiyalanuvchi ingliz tilini o‘rganmoqda. 2017 yil 6 yanvarda 9-maktabgacha
ta’lim muassasasida “Chet tillarini urganish tizimini yanada takomillashtirish”
bo‘yicha olib boran ishlarni o‘rganish bo‘yicha o‘quv-amaliy seminari bo‘lib o‘tdi.
Kattaqo‘rg’on tuman xalq ta’limi bo‘limi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
2016 yil 29 dekabrdagi “2017-2021 yillarda maktabgacha ta’lim tizimini yanada
1
Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи ва бугуни. – Самарқанд:
Zarafshon, 2012. – B. 101 .
25

takomillashtirish chora–tadbirlari to‘g’risidadagi”P 2707-sonli qarori mazmun-
mohiyati barcha maktabgacha ta’lim muassasalari mudiralariga tushintirildi. Qaror
ijrosi bo‘yicha 2017 yilda 19, 47 maktablar kapital rekonstruksiya hamda 7
maktabgacha ta’lim muassasasi kapital ta’mirlash uchun Davlat dasturiga kiritildi.
Qurilish ta’mirlash ishlarini tuliq va o‘z vaqtida sifatli qilib bajarish uchun joylarda
jamootchilik komissiyalari tuzildi 1
.
Tuman dagi qishloqlarida 2018 yilgacha 44 ta bolalar bog‘chasi mavjud edi.
Bugun esa bunday ta’lim muassasalari soni 58 taga yetdi. Ayni paytda davlat-
xususiy sherikchilik hamda oilaviy nodavlat ta’lim muassasalari tashkil etish
borasida ham bir qator ishlar olib borilmoqda. Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 5
apreldagi “Maktabgacha ta’lim tizimini yanada rag‘batlantirish va rivojlantirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi hamda 2018 yil 30 iyuldagi “Oilaviy nodavlat
maktabgacha ta’lim muassasalarini tashkil etish to‘g‘risida”gi qarorlari ijrosini
ta’minlash borasidagi sa’y-harakatlar qishloqlarimizdagi maktabgacha ta’lim
muassasalarining yanada ko‘payishiga, mavjudlarida esa kichkintoylar uchun
shart-sharoitlarni yanada yaxshilashga xizmat qilmoqda. Joriy yil boshida
"Mittijon" nomli 50 o‘rinlik xususiy va yana bir 50 o‘rinli davlat-xususiy
sherikchilik asosidagi MTT ishga tushirildi.
Nodavlat (xususiy) maktabgacha ta’lim muassasasi tashkil etish istagida
bo‘lgan tadbirkor Ikrom Usmonov tomonidan o‘tgan yilning oxirida "Mirzo
Ulug‘bek" mahalla fuqarolar yig‘ini hududida 50 o‘rinli bog‘cha qurilishi, qiymati
1 milliard so‘m bo‘lgan MTT binosida bunyodkorlik ishlari qisqa muddatda
nihoyasiga yetkazildi. Yaqinda "Mittijon" deb nomlangan ushbu bolajonlar
maskanining tantanali ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi. Darhaqiqat, bunday ishlarni
davom ettirish hayot talabi, mamlakatimiz siyosatining bugungi talabi.
Kattaqo‘rg‘on tumanida boshqa sohalarda ham qilinadigan ishlar oz emas. Eng
muhimi odamlar tumandagi bugungi o‘zgarish va yangilanishlardan mamnun,
ertangi kundan umidlari yanada katta.
1
Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи ва бугуни. – Самарқанд:
Zarafshon, 2012. – B. 11 8.
26

2.2. Kattaqo‘rg’on tuman madaniy rivojida xalq ta’limi tizimining
tutgan o‘rni
Hozirgi kunda tumanda 101 ta umumiy o‘rta ta’lim maktabi, 1 ta “Barkamol
avlod” bolalar markazi faoliyat ko‘rsatib kelmoqda. Bugungi kunga kelib
Kattaqo‘rg’on tumani bo‘yicha umumiy o‘rta ta’lim maktablarining pedagog
xodimlar bilan ta’minlanishi 3306 nafarni tashkil etadi. Shundan, 2241 (67,8%)
nafari oliy, 1065 (32,2%) nafari o‘rta maxsus ma’lumotga ega bo‘lib, 53 (1,6)
nafari oliy, 294 (8,9%) nafari birinchi, 1003 (30,3%) nafari ikkinchi, 1956 (59,2%)
nafari mutaxassis toifasiga ega. Jami pedagog xodimlardan 1988 (60,1%) nafarini
ayollar tashkil etadi. 75 nafar yosh mutaxassislar umumta’lim muassasalariga ishga
joylashtirildi. Bo‘lim tasarrufidagi 101 ta umumiy o‘rta ta’lim maktablarida
yilning sentyabr oyi boshida yani, (2016-2017-o‘quv yili boshida) O‘zbekiston
respublikasi Davlat Statistik qo‘mitasi tomonidan 2-ta’lim shakli hisoboti tuman
umum ta’lim maktablaridan hisobot olinganda jami o‘quvchilar soni 40290 ta
shundan kizlar 19725 ta, jami sinflar soni 1709 ta shundan 45 ta komplekt sinflarni
tashkil etdi. Tumanda jami o‘quvchi soniga nisbatan sinflarda o‘rtacha to‘liqlik
24.24 nafarni tashkil etdi 1
.
Mustaqillik yillrida o‘tkazilib kelayotgan malaka toifalari uchun pedagog
xodimlar attestasiyasiga birgina so‘nggi o‘quv yili misolida olib qaralganda
tumandagi ta’lim muassasalaridan jami 395 nafar pedagog xodimlar jalb etilgan
bo‘lib, shundan 2 nafar oliy toifa, 20 nafar birinchi toifa, 178 nafar ikkinchi toifa
xamda 159 nafar xodimlar mutaxassis malaka toifalariga attestasiya komissiyasi
qaroriga muvofiq mos deb topildi.
Tumandagi umumiy o‘rta ta’lim maktablarida O‘zbekiston respublikasi
Davlat Statistik qo‘mitasi tomonidan 2-ta’lim shakli hisoboti tuman umum ta’lim
maktablaridan hisobot olinganda jami o‘quvchilar soni 40290 ta shundan kizlar
19725 ta, jami sinflar soni 1709 ta shundan 45 ta komplekt sinflarni tashkil etdi.
Tumanda jami o‘quvchi soniga nisbatan sinflarda o‘rtacha to‘liqlik 24.24 nafarni
1
Samarqnd viloyat Kattaqo‘rg’on tuman xalq ta’limi bo‘liming 2017 yilgi hisoboti.
27

tashkil etdi. Ushbu ma’lumotlar yuqori tashkilotlarga taqdim etildi va ro‘yxatdan
o‘tkazildi. So‘nggi o‘quv yilining noyabr xolatiga yakuniy hisoboti bo‘yicha
o‘quvchilar harakati olib borilganda o‘quvchilar soni 40473 nafar shundan 19762
nafari qizlar, jami 1719 ta sinf 49 komplekt sinf bo‘lib ushbu ma’lumotlar yuqori
tashkilotlarga takdim etildi va ro‘yxatdan o‘tkazildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2015 yil 25 dekabrdagi PQ-2458-
sonli qaroriga ko‘ra, 2016 yil Investitsiya dasturiga tuman bo‘yicha jami 1000
o‘rinli, 2.881.100 so‘mlik 26-maktab filali va 35,90-maktablar kapital
rekonstruksiya qilinishi rejalashtirilgan. O‘tkazilgan tender savdolari natijasiga
ko‘ra 3 ta kapital rekonstruksiya qilinadigan maktablar shu jumladan: 35-maktab
“Pardoz” qurilish tashkiloti tomonidan 760 o‘rinli. 2 mlrd 176 mln 400 ming
so‘mlik, 90-maktab “Samarqand GAKA PLYUS” qurilish tashkiloti tomonidan
120 o‘rinli, 391 mln 600 ming so‘mlik, 26-maktab filali “Moxli oqila” qurilish
tashkiloti tomonidan 120 o‘rinli. 313 mln 100 ming so‘mlik qurilish montaj ishlari
bajarilmoqda. Respublika Bolalar sportini rivojlantirish jamg’armasi tomonidan
9,14,26-umumta’lim maktablarida 12x24 hajmda yangi sport zallar qurilishi
rejalashtirilgan 1
.
Yoshlarning siyosiy, diniy va ijtimoiy dunyoqarashini shakllantirish hamda
O‘zbekiston Respublikasining “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g’risida”gi
Qonuni, Vazirlar Maxkamasining 1998 –yil 26- martdagi “Ijtimoiy-ma’naviy
muxitni yanada sog’lomlashtirish, diniy aqidaparastlikni oldini olish chora-
tadbirlari to‘g’risida”gi 130-sonli qarori hamda O‘zbekiston Respublikasini
rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha “Xalq bilan muloqot va inson
manfaatlari yili” da amalga oshirishga oid Davlat dasturi”ning ijrosini ta’minlash
yuzasidan ijrosini ta’minlash maqsadida tumandagi barcha umumta’lim
maktablarida diniy aqidaparastlikni oldini olish borasida milliy xavfsizlik xizmati,
tuman prokuraturasi, mahalla imom xatibi, ichki ishlar organlari bilan hamkorlikda
“Islom diniga yot bo‘lgan oqimlar”, “Messionerlik nima?”, “Turli oqimlarning
g’arazli g’oyalari”,“Odam savdosi va uning oqibatlari”, Islom aqidaparastlikni
1
Самарқанд вилояти Каттақўрғон туман халқ таълими бўлими ning 201 6 yilgi hisoboti.
28

qoralaydi”, “Yoshlar – diniy ekstremizmga qarshi” va “Diniy ekstemizm va
terrorchilik – jamiyat barqarorligiga tahdid” mavzularida 80 ga tarbiyaviy soatlar,
davra suhbatlari va uchrashuvlar o‘tkazildi . Shuningdek joriy yilning aprel -may
oylarida ayollar va qizlar o‘rtasida sog’lom turmush tarzini targ’ib qilish
maqsadida turli yoshdagi xotin-qizlar o‘rtasida “Sog’ tanda sog’lom aql” shiori
ostida “Ayollar sport festivali” o‘tkazildi. Joriy yilning mart oyida yoshlarning
intellektual va ma’naviy ehtiyojlarini yanada to‘laroq qondirish maqsadida barcha
ta’lim muassasalarida “Adabiyot haftaligi” kunlarini o‘tkazildi, “Adabiyotga
e’tibor-ma’naviyatga, kelajakka e’tibor” shiori ostida “Kitobim-oftobim”
tadbirlarini tashkil etildi hamda Respublika “Kitob bayrami” an’anaviy tadbiri va
uning doriasida “Kitob millatning merosi” mavzusida ilmiy-amaliy konferensiya
tashkil etildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 8-iyuldagi “Odam
savdosiga qarshi kurash samarodorligini oshirish to‘g’risida”gi PK-911 sonli
qarorini ijrosini ta’minlash, ijtimoiy ma’naviy muxitni sog’lomlashtirish bo‘yicha
xalq ta’limi muassasalari faoliyatini metodik ta’minlash va tashkil etish bo‘limi,
tuman ichki ishlar bo‘limi, tuman prokuraturasi, tuman hokimligi bilan
hamkorlikda barcha ta’lim muassasalari raxbarlari ishtirokida o‘quv yili davomida
targ’ibot- tashviqot ishlari, jumladan 3 marta kengaytirilgan yig’ilish, 18-marta
davra so‘hbatlari, 23 marta o‘quvchilar va ota-onalar ishtirokida umumiy
yig’ilishlar o‘tkazilgan. O‘quvchilarni bo‘sh vaqtlarini mazmunli o‘tkazish
maqsadida tumandagi 5, 17, 26 va 43 umumta’lim maktablarida kunduzgi
oromgohlar tashkil etish rejalashtirildi, shuningdek ta’lim muassasalarida 1338 ta
fan tugaraklari, 760 ta sport tugaraklari tashkil etilgan va ularga 26754 nafar
o‘quvchilar jalb qilindi 1
.
Shuningdek o‘quv yili davomida «Voyaga yetmaganlar o‘rtasida nazoratsizlik
va huquqbuzarliklarning profilaktikasi to‘g’risida”gi qonun va O‘zbekiston
Respublikasi “Ta’lim to‘g’risida”gi Qonun ijrosini ta’minlash maqsadida voyaga
yetmaganlar nazoratsizligi va xuquqbuzarliklarni oldini olish maqsadida borasida
1
Абдуҳакимов Ш. Каттақўрғон тарихидан лавҳалар. – Тошкент: Tamaddun, 2016. – B. 157 .
29

yoshlarning huquqiy bilimlarini yanada oshirib borish, ularning siyosiy huquq va
erkinliklarini ro‘yobga chiqarish maqsadida , huquqni muhofaza etuvchi organlar,
advokatlar va yuridik xizmat xodimlari bilan hamkorlikda tumandagi, 50 maktabda
“Yoshlar, qonun va huquq” jamoatchilik maktablari, 43 maktabda “Tafakkur”, 64
umumta’lim maktabida “Sog’lom avlod kamolati” klublari tashkil etilgan va bir
qancha tadbirlar tashkil etildi. Bundan tashqari tumandagi barcha umumta’lim
maktablarida tahsil olayotgan kam taminlangan oila farzandlari qayta ro‘yxatga
olindi 1
.
So‘nggi yillarda tuman maktablarida bilim olayotgan o‘quvchilar viloyat va
respublika tanlovi va musobaqalarida faol ishtirok etish bilan birga sovrinli
o‘rinlarni ham egallab kelmoqdalar. Tumanimizda Bolalar-o‘smirlar maktabi
tarbiyalanuvchilari va maktab o‘quvchilarimiz tomonidan bir necha xalqaro
musobaqalar va Viloyat, Respublika miqiyosida o‘tkazilgan musobaqalarda ko‘zga
ko‘rinarli darajada natijalarga erishildi. Hozirgi kunda Samarqand Davlat
universiteti Jismoniy madaniyat fakulteti talabasi sanalgan Yodgoroy Mirzayeva
o‘z vaqtida Osiyo chempionatida faxrli uchinchi o‘rinni egallaganda tumandagi 43-
o‘rta maktab o‘quvchisi sanalar edi. 2016 yilda Bekobod shahrida boks bo‘yicha
o‘smirlar o‘rtasida o‘tkazilgan xalqaro musobaqada BUSM tarbiyalanuvchisi
Xolboev Anvar va Shukrullaev Baxtiyorlar muvoffaqiyatli ishtirok etib 3-o‘rinni
qo‘lga kiritgan bo‘lsalar, fevral oyida Toshkent shahrida bo‘lib o‘tgan xalqaro
turnirda 43-maktab o‘quvchisi Toshniyozov Olim 1-o‘rinni qo‘lga kiritdi.
Samarqand shahrida boks bo‘yicha o‘tkazilgan viloyat chimpionatlarida 43-maktab
o‘quvchilari Azimov Sardor 46 kg vaznda, Asrorov Homid 40 kg vaznda,
Qahhorov Javohir 44 kg vaznda viloyat birinchiligini qo‘lga kiritdilar.Bundan
tashqari fevral oyida Samarqand shahrida 2001-2002 yilda to‘g’ilgan qizlar
o‘rtasida sportning dzyudo turi bo‘yicha o‘tkazilgan saralash musobaqalarida 43
maktab o‘quvchilari Saidova Marjona 47 kg vaznda, Hakimova Mohinur 52 kg
vaznda , Nabieva Marjona 70 kg vaznda birincha o‘rinni, Abdullaeva Nozima 52
kg vaznda, Nurmurodova O‘g’iloy 50 kg vaznda 2 o‘rinni qo‘lga kiritdilar hamda
1
Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи ва бугуни. – Самарқанд:
Zarafshon, 2012. – B. 127 .
30

joriy yilning 15-18 mart kunlari Samarqand shahrida bo‘lib o‘tadigan Respublika
chimpianatida ishtirok etish yo‘llanmasini qo‘lga kiritdilar. 2017 yilning yanvar
oyida 5-7, 8-9 sinf o‘quvchilari o‘rtasida “Umid nihollari” sport musobaqalarining
tuman bosqichi bo‘lib o‘tdi va ularga 2987 nafar o‘quvchilar ishtirok etdi.
2017 yilgi ma’lumotlarga ko‘ra malaka toifalari uchun pedagog xodimlar
attestasiyasiga tumandagi ta’lim muassasalaridan jami 395 nafar pedagog xodimlar
jalb etilgan bo‘lib, shundan 2 nafar oliy toifa, 20 nafar birinchi toifa, 178 nafar
ikkinchi toifa xamda 159 nafar xodimlar mutaxassis malaka toifalariga attestatsiya
komissiyasi qaroriga muvofiq mos deb topildi.
Ta’lim muassasalarining byudjetdan tashqari sarmoya topish bo‘yicha
qilingan ishlar tuman hokimligi tomonidan 2017 yil boshida belgilab berilgan 1
.
Reja asosida qora metal parchalarini yg’ib olish bo‘yicha umumiy reja 380 tonna
belgilangan bo‘lib, shundan yil davomida 263,07 tonna topshirildi bu esa rejaning
70 foizga bajarilishiga olib keldi. Metal parchalari orqali topilgan mablag’lar jami
bo‘lib, ta’lim muassasalarida 60651000 so‘mni tashkil etdti. Bundan tashqari
ta’lim muassasalari, maktabgacha ta’lim muassasalari oto-onalar badali va boshqa
soxalardan jami bo‘lib 1186000000 so‘mni 01,06, 2017 yil holatiga mablag’
topishdi.
Tumandagi barcha umumta’lim maktablarida “Umumiy o‘rta ta’lim
maktablari o‘quvchilarining fanlar bo‘yicha bilimlar bellashuvini o‘tkazish
to‘g’risida”gi NIZOM maktab pedagogik kengashlarida ishlab chiqilib, kengash
qaroridan ko‘chirma TXTMFMTTEBga taqdim etildi. Barcha ta’lim
muassasalarida TXTMFMTTEBning 729-conli buyrug’iga asosan o‘z buyruqlari
chiqarilib, buyruq bilan tashkiliy qo‘mita a’zolari, apellyasiya komissiyalari, har
bir fan bo‘yicha komissiya tarkibi belgilab olindi 2
.
Bellashuv topshiriqlari ko‘p variantlilik asosida Xalq ta’limi vazirligi
tavsiyasiga ko‘ra umumta’lim maktablarining tajribali fan o‘qituvchilari
tomonidan tayyorlandi va maktab metod birlashmalarida ko‘rib chiqilib,
1
Нуруллоҳ Достон. Каттақўрғон тумани тарихи - тадқиқ этилмоқда, ўрганилмоқда. Ўзбекистон овози. 2020.
14 январь.
2
Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи ва бугуни. – Самарқанд:
Zarafshon, 2012. – B. 138 .
31

tasdiqlandi. Barcha ta’lim muassasalarida bilimlar bellashuvi oynalari tashkil
etilib, ushbu oynada viloyat xalq ta’limi boshqarmasi tomonidan berilgan
tavsiyalarga ko‘ra quyidagi hujjatlar chiqarildi. O‘quvchilarni bilim olishga da’vat
etadigan shior va chaqiriqlar ostida sinflar va fanlar kesimida bilimlar bellashuviga
qatnashadigan o‘quvchilar ro‘yxati, bilimlar bellashuviga oid yangiliklar, Nizom,
baholash mezonlari, nazorat materiallaridan namunalar, o‘tgan o‘quv yilida
o‘quvchilar tomonidan qo‘lga kiritilgan natijalar, rasmlar, maktab buyrug’i, chora-
tadbirlar rejasi va boshqa hujjatlar bilimlar bellashuvi oynasida aks ettirildi.
Shuning uchun bellashuvning birinchi (maktab) bosqichini 2017 yilning 3-6
yanvar kunlari nazorat materiallarini maxfiyligini ta’minlab, hakamlar hay’ati
a’zoligiga boshqa maktablardan o‘qituvchilarni taklif qilgan holda quyidagi tavsiya
asosida o‘tkazildi. Ushbu tadbirlarni yagona jadval asosida belgilangan kunlari
adolatli, xolisona va bayramona o‘tkazildi hamda bilimlar bellashuvining
hujjatlarini Nizom talablari asosida to‘g’ri rasmiylashtirildi. Bilimlar bellashuvi
maktab bosqichiga jami 5-8 sinf o‘quvchilaridan 13968 nafar o‘quvchi ishtirok
etdi. 5-sinflarda 1410 nafar, 6 sinflarda 3262 nafar, 7-sinflarda 3654 nafar va 8-
sinflarda 5642 nafar o‘quvchilar ishtirok etdi.
Tumandagi barcha umuta’lim maktablarida O‘zbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasining «Xalq ta’limi xodimlari mehnatiga xaq to‘lashning
takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash to‘g’risida»gi 2005 yil 21 dekabrdagi 275-
sonli karori asosida Pedagogika kengash qarori va ota-onalar qo‘mitasining qarori
asosida Maxsus komissiyalar tarkibi maktabdagi o‘quvchilar soniga qarab 7
nafardan 11 nafargacha, monitoring guruhi 5 nafar ulardan 3 nafar o‘qituvchi va 2
nafar ota-onalardan tuzilib maktab direktorining buyrug’i bilan tasdiqlangan. 2016-
2017 o‘quv yili 2-yarimida jami 3181 nafar o‘qituvchidan 932 nafariga, ya’ni
29,2% o‘qituvchilarga Direktor jamg’armasidan ustama haq belgilangan. Faqat
kasb mahorati uchun 231 nafar 29,8%, faqat sinfdan tashqari va tarbiyaviy ishlar
uchun 49 nafar 4,2% o‘qituvchiga ustama haq to‘lanmoqda. Ikkala tur bo‘yicha
ustama oluvchi o‘qituvchilar 647 nafar 65,7 %ni tashkil etadi. Ustama oladigan
kutubxonachilar soni 5 nafarni tashkil etdi.
32

Tumanimiz o‘qituvchilari elektron darsliklar zamonaviy tezkor axborot
manbalari bilan ta’minlash maksadida 3,5,9,23,27,40,53,54,57 maktablarda tashkil
etilgan axborot resusr markazlari 64 turdagi elektron darsliklar bilan ta’minlandi.
Tumanimizdagi barcha maktab kutubxona va ARMlarga 8787 dona 4719316
so‘mlik badiiy kitoblar bepul tarqatildi va 7180 dona 52500000 so‘mlik badiiy
adabiyotlar “Sharq Ziyo Market” MCHJ bilan shartnoma asosida sotib olish yo‘li
bilan ta’minlandi. Tumanda 5-maktab kutubxonasi tayanch kutubxona sifatida
yosh kutubxonachilarga metodik markaz hisobida amaliy yordam ko‘rsatmoqda.
Ma’lumki, o‘qituvchining eng asosiy vazifasi ta’lim sifatini yaxshilashdan
iborat. Buning uchun esa pedagogning o‘zi bilimli, ma’naviyati yuksak, davr
talabini yaxshi anglagan, tashabbuskor bo‘lishi kerak. Davr bugun o‘qituvchidan
tinimsiz izlanishni, bilim darajasini doimiy ravishda oshirib borishni taqozo
qilmoqda. Sohada o‘qituvchilar uchun barcha imkoniyatlar yaratilib berilgan bir
paytda bu juda muhimdir 1
.
2018 yilda maktablar uchun davlat dasturi asosida 120 tumandagi 20-
maktabda o‘rinli yangi zamonaviy bino qurildi. Buning uchun 1 milliard 450
million so‘m mablag‘ ajratildi. Mahalliy byudjetdan maktab qurilishiga yana 1,5
milliard so‘m mablag‘ ajratildi. Shu tariqa yangi zamonaviy, hamma sharoitlarga
ega bo‘lgan 340 o‘rinli ikki qavatli bino qad rostladi. Ayni paytda maktabimizda
655 nafar o‘quvchiga 45 nafar malakali o‘qituvchi ta’lim-tarbiya bermoqda.
Ahamiyatli jihati, maktabimizda barcha fanlar bo‘yicha malakali o‘qituvchilarning
yetarli ekanligidir.
Hamma talablarga javob beradigan 12x24 hajmdagi sport zaliga egamiz. U
Bolalar sporti jamg‘armasi mablag‘i hisobidan qurib berilgan edi. Shuningdek,
maktabda bir necha yo‘nalishda to‘garaklar ishlab turibdi. Ota-onalar takliflari
asosida tashkil etilgan milliy kurash to‘garagi haqida alohida to‘xtalish lozim.
Sababi, o‘quvchilarimiz sportning bu turi bo‘yicha musobaqalarda muvaffaqiyat
qozonmoqda. Ular yaqinda kurash bo‘yicha viloyatda birinchilikni egallashdi.
Hozir respublika bosqichida ishtirok etish uchun jiddiy tayyorgarlik ko‘rilmoqda.
1
Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи ва бугуни. – Самарқанд:
Zarafshon, 2012. – B. 138 .
33

Yaratilgan sharoitlar, mavjud imkoniyatlar o‘quvchilarimizning puxta bilim
olishi, ularning tuman, viloyat miqyosidagi bir qator tadbirlarda, jumladan, fan
olimpiadalarida g‘oliblar safidan o‘rin egallashlariga xizmat qilmoqda. 2018-2019-
o‘quv yilida bilim dargohini bitirgan o‘quvchilarning 6 nafari respublika oliy
o‘quv yurtlari talabalariga aylandi.
Tumanda 101 ta maktabda 103 nafar kutubxonachi faoliyat ko‘rsatmoqda,
shundan 19 tasi oliy ma’lumotli, 84 tasi urta maxsus ma’lumotli. Kutubxonalarda
jami 60784 dona badiiy kitoblar shundan 12300 metodik kitoblar, 541 805 dona
darslik kitoblar mavjud bulib darslik bilan ta’minlanish 99,8 %ni tashkil etadi.
2016-2017 yangi o‘quv yili uchun 1-sinf o‘quvchilari uchun 5315 nafar
o‘quvchiga 69095 dona darslik va o‘quv qo‘llanma Prezident sovg’asi hisobida
bepul yetkazildi. 29-maktab kutubxonachisi Komilova Guzalni ish tajribalari
Samarkand viloyat o‘qituvchilar malaka oshirish instituti bilan «Ma’rifat nuri»
gazetasida ommalashtirildi.
Bugungi kungacha kitob taqdimotlarini parallel sinflar o‘rtasida musobaqa
tarzida o‘tkazish natijasida maktab kutubxonalariga 7500 ming dona badiiy
metodik kitoblar sovg’a qilindi. Tuman maktablarida o‘tkazilgan “Maktab oila
kutubxona jamoat tashkilotlari” xayriya tadbirlaridan 5755 dona 3 465 000 so‘mlik
badiiy ilmiy metodik va darslik kitoblar maktab kutubxonalariga sovg’a sifatida
qabul qilindi. Umumta’lim maktablarda 10 martdan 10 aprel davomida 1kun
belgilab ota-onalar bilan hamkorligida “Bir farzandga uch kitob” aksiyasi
o‘tkazildi. “Bir farzandga uch kitob” aksiyasi natijasida ota-onalar farzandlariga
kamida 3 donadan kitob sovg’a qildilar. Jami 6815 dona badiiy kitoblar
o‘quvchilarga sovg’a qilindi 1
.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012 yil 10-dekabrdagi PQ-1875
qaroriga asosan xalq ta’limi tizimida chet tillarini o‘qitish va o‘rganishni yanada
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g’risidagi qaroriga asosan Viloyat xalq ta’limi
tizimida chet tillarini o‘qitish va o‘rganishni yanada takomillashtirish chora-
tadbirlari to‘g’risidagi 2012 yil 24-dekabrdagi 220-sonli buyrug’iga asosan
1
Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи ва бугуни. – Самарқанд:
Zarafshon, 2012. – B. 142
34

tumanda 2013 yil 3-yanvar 3/1 sonli buyrug’i chiqarilib bunda muvofiqlashtiruvchi
kengash tarkibi tuzildi va shu buyruqqa asosan barcha ta’lim muassasalarida chet
tilini yani ingliz, nemis, fransuz tillarini o‘rganish va nazorat qilish guruhlari
tuzilib ular boshchiligida bir qancha ishlar olib borilmoqda. Bo‘lim qoshida chet
tillarini o‘rganish bo‘yicha yangi davlat standartlari o‘quv rejalari o‘quv jarayoniga
tadbiq etish bo‘yicha ishchi guruhi shakllanib kichik yoshdagi bolalarning
psixologik va pedagogik xususiyatlari xisobga olgan xolda umumiy o‘rta
ta’limning boshlang’ich pog’onasida chet tillarini o‘rganish bo‘yicha kompleks
chora-tadbirlar ishlab chiqildi.
Bugungi kunda tumanimizda 101 ta umumtalim maktabining barchasida chet
tili fanlari o‘qitilmoqda. SHu jumladan ingliz tili fanidan 126 nafar, nemis tilidan
fanidan 44 nafar, fransuz tili fanidan 19 nafar. Jami: 189 nafar chet tili
o‘qituvchilari dars berib kelmoqda. Chet tili 1-sinflardan boshlab sinfdagi
o‘quvchilarni 2 guruhga bo‘lgan xolda o‘qitish bosqichma-bosqich 1-4 sinflar
o‘quv rejasiga yiliga 68 soat kiritilganligi ta’lim muassasalariga boshlang’ich sinf
o‘qituvchilariga chet tili bo‘yicha bilim ko‘nikma va malakalar mezonini malaka
oshirish kurslaridan o‘tgan oliy ma’lumotli chet tili o‘qituvchilari olib bormoqda.
Vazirlar Mahkamasining 2015 yil 25-martdagi 67-sonli qaror ijrosini
ta’minlash maksadida o‘qituvchilarning kasb maxoratlarini oshirish uchun
tumanda 2 ta maktabda 3 ta guruh 71 kishidan iborat ingliz tili o‘qituvchilari kasb
mahoratlari bo‘yicha har juma kuni o‘qishlarga ishtirok etdilar. 2017 yil iyun oyida
2-tayanch maktabda 71 nafar o‘qituvchi kasb mahorati va bilim darajasini
o‘rganish bo‘yicha test topshirish uchun tayyorgarliklar olib bormoqda.
Tumanda 2,50-tayanch maktablarida ingliz tili fani o‘qituvchilarni kasb-
mahorati bo‘yicha har hafta juma kuni darslar o‘tkazildi. Tumandagi barcha
umumta’lim maktablarda chet tili tuguraklari doimiy faoliyat ko‘rsatib kelmoqda
2016 yilning fevral oyida “Yilning eng yaxshi fan o‘qituvchisi ko‘rik -
tanloviing tuman bosqichi o‘tkazildi ko‘rik-tanlovning tuman bosqichida
tumandagi 15- umumiy o‘rta ta’lim maktabi biologiya fani o‘qituvchisi Nizomova
Dilfuza,88- maktab fizika fani o‘qituvchisi Mirzaev Abdushokir, 50 maktab kimyo
35

fani o‘qituvchisi Saidmurodov Izatullolar tuman bosqichida g’olib chiqib mart
oyida o‘tkazilgan viloyat bosqichida ishtirok etdi. “Yilning eng yaxshi fan
o‘qituvchisi ko‘rik -tanloviing viloyat bosqichida tumandagi 88- maktab fizika fani
MirzaevAbdushokir tanlovning viloyat bosqichida faxrli 2- o‘rinni egalladi.
2017 yilning mart oyida bilimlar bellashuvlarining viloyat bosqichida17 –
maktab 7- sinf o‘quvchisi Saloxiddinov Orzibek faxrli 2- o‘rinni. 1 idumi 8 sinf
o‘quvchisi Samadov zuxriddin 1- o‘rinni egallashdilar.tumandagi 16- maktab 8
sinf o‘quvchisi Toshniyozov Samandar viloyat bosqichida 69 ball tupladi
Tumandagi 43-umumta’lim maktabida kimyo,fizika, biologiya fanlaridan”
maxorat maktablari” tashkil etilib “Maxorat maktabi”da o‘quv yilining
yanvar ,fevral ,mart oylarida ochiq darslar,smenarlar va malaka oshirishdan
qaytgan o‘qituvchilarning hisobotlarini eshitib borish tashkil etildi. 2016 yilning
yanvar – aprel oylarida tumandagi
21,55,24,18,33,51,42,43,54,58,65,71,38,96,28,97,61,63 umumta’lim maktablari
tabiiy fanlar o‘qituvchilariga metodik yordam berildi.
2017 yilning fevral oyida “Yilning eng yaxshi fan o‘qituvchisi ko‘rik -
tanloviing tuman bosqichi o‘tkazildi, ko‘rik-tanlovning tuman bosqichida
tumandagi 16- umumiy o‘rta ta’lim maktabi ona tili va adabiyot fani o‘qituvchisi
Bo‘ronova Nigora tuman bosqichida g’olib chiqib, mart oyida o‘tkazilgan viloyat
bosqichida ishtirok etib faxrli 3-o‘rinni qo‘lga kiritdi.
2017 yilning mart oyida bilimlar bellashuvlarining tuman bosqichi nizom
ta’lablari asosida tumandagi 2-umumta’lim maktabida o‘tkazildi.Bilimlar
bellashshuvining viloyat bosqichida 56-maktabni 8-sinf o‘quvchisi G’ayratova
E’zoza, 25-maktabni 7-sinf o‘quvchisi SHukurova Kamolalar faol ishtirok etishdi.
Viloyat Xalq ta’limi boshqarmasining buyrug’iga asosan, 2017 yil 23-may
kuni ona tili va adabiyot fani o‘qituvchilaridan sinov ishlari olindi.O‘tkazilgan
sinov ishlarida 252 nafar o‘qituvchidan 205 nafari ishtirok etdi, shundan 37 nafari
“5”,101 nafari “4”, 57 nafari “3”, 10 nafari qoniqarsiz ballarni to‘pladilar.
2017 yilning 7-8 yanvar kunlari fan olimpiadalarining tuman bosqichi viloyat
xalq ta’limi boshqarmasining belgilagan yagona jadval asosida tumandagi 2-
36

umumiy o‘rta ta’lim maktabida o‘tkazildi.Fan olimpiadalari tuman bosqichida
tumandagi 15- maktab 9 sinf o‘quvchisi Akramov Alisher matematika fanidan 1-
o‘rinni, 1-IDUM 9-sinf o‘quvchisi Erkinov Xumoyun 2-o‘rinni egallab, viloyat
bosqichida ishtirok etib, faxrli 5-2 o‘rinlarni qo‘lga kiritdilar.Informatika fanidan
2-maktab 9-sinf o‘quvchisi Asatullaeva Xadicha tuman bosqichida 1-o‘rinni
egallab, viloyat bosqichida ishtirok etdi 1
.
2017 yilning fevral oyida “Yilning eng yaxshi fan o‘qituvchisi ko‘rik -
tanloviing tuman bosqichi o‘tkazildi, ko‘rik-tanlovning tuman bosqichida
tumandagi 4- umumiy o‘rta ta’lim maktabi matematika fani o‘qituvchisi
Raxmonova Dilrabo tuman bosqichida g’olib chiqib, mart oyida o‘tkazilgan
viloyat bosqichida ishtirok etdi.Informatika fanidan 26-maktab o‘qituvchisi
Hasanov Davron tuman bosqichida 1-o‘rinni egallab, viloyat bosqichida ishtirok
etdi.
2017 yilning mart oyida bilimlar bellashuvlarining tuman bosqichi nizom
ta’lablari asosida tumandagi 2-umumta’lim maktabida o‘tkazildi.Bilimlar
bellashshuvining viloyat bosqichida matematika fanidan 62-maktabni 8-sinf
o‘quvchisi SHukurov Jo‘rabek, 20-maktabni 7-sinf o‘quvchisi Hasanov Nodirbek
tumanda 1-o‘rinni egallab viloyat bosqichida faxrli 3-o‘rinni qo‘lga
kiritdi.Informatika fanidan 2-Maktab 8-sinf o‘quvchisi Ikromov Muhammad
viloyat bosqichida 1-o‘rinni egallab,respublika bosqichiga yo‘llanmani qo‘lga
kiritdi.
Viloyat Xalq ta’limi boshqarmasining buyrug’iga asosan 2017 yil 22-may
kuni matematika, informatika fanlari o‘qituvchilaridan sinov ishlari
olindi.O‘tkazilgan sinov ishlarida matematika fanidan 203 nafar o‘qituvchidan 171
nafari ishtirok etdi, shundan 44 nafari “5”, 53 nafari “4”, 52 nafari “3”, 22 nafari
qoniqarsiz ballarni to‘pladilar.Informatika fanidan 47 nafar o‘qituvchidan 42 nafari
ishtirok etdi, shundan 18 nafari “5” ,13 nafari “4”, 9 nafari “3”. 2 nafari qoniqarsiz.
2017 yil 3-aprel kuni 15-maktabda “Eng yaxshi elektron axborot ta’lim
resurslari” Respublika ko‘rik-tanlovini tuman bosqichi o‘tkazilib,tumandagi 10-
1
Самарқанд вилояти Каттақўрғон туман халқ таълими бўлими ning 201 6 yilgi hisoboti.
37

maktab informatika fani o‘qituvchisi Qobilova Charos 1-o‘rinni egallab, 2017 yil
20-aprel kuni viloyat bosqichida ishtirok etib, faxrli 2-o‘rinni qo‘lga kiritdi.
“Eng yaxshi veb-sayt” ko‘rik-tanlovining “Eng yaxshi ta’lim muassasasi veb-
sayti” yo‘nalishi bo‘yicha tumandagi 51-maktab respublika bosqichida ishtirok
etish huquqini qo‘lga kiritdi. 2016-2017-o‘quv yili ish rejasi muhokama qilinib,
har bir maktabni metod birlashma ish rejalari qayta tasdiqlandi.
Rus tili fanini taqvim mavzu rejalari qayta darslik bilan solishtirilib, ishlab
chiqildi. Oraliq nazorat ishlari muhokama qilinib, nazorat materiallari qayta ko‘rib
chiqildi.
Maktablarda Rus tili va adabiyoti fan o‘qituvchilar o‘rtasida “Ustoz-shogird”
“O‘rgan-o‘rgat” va «Mahorat maktabi» tadbiri asosida 3 va 34 umumiy o‘rta ta’lim
maktablarida amaliy semenarlar tashkil etildi.
Fan olimpiadasining Tuman bosqichi yanvar oyida tumandagi 2-umumta’lim
maktabida o‘tkazildi. Bu yerda tumanimizdagi 3- umumta’lim maktabning 9-sinf
o‘kuvchisi Ergashova Dilnoza (o‘zbek sinfida rus tili) va Qamariddinov Alisher
(rus sinfida rus tili) birinchi o‘rinni egallab viloyat bosqichiga yullanma olishdilar.
O‘quv yili davomida asosiy e’tibor o‘quvchilarga ta’lim tarbiya berish bilan
birgalikda ularning huquqiy savodxonligini oshirish, o‘quvchilar o‘rtasida
nazoratsizlik va huquqbuzarlikni oldini olish, ta’lim muassasalarida yoshlarni
“Ommaviy madaniiy xurujlardan himoya qilish”ga qaratilgan profilaktik
tadbirlarnii tashkil etish, o‘quvchilarning diniy ekstrmistik g’oyalar ta’siri ostiga
to‘shib qolishning oldini olishga qaratilgan va shu maqsadda bo‘lim qoshida
tashkil etilgan Voyaga yetmaganlar ishlari bo‘yicha komissiya o‘quv yili davomida
belgilangan reja asosida qator ishlarni amalga oshirildi.
III BOB. MUSTAQILLIK YILLARIDA KATTAQO‘RG’ON TUMANI
MADANIY TARAQQIYOTIDA SAN’AT
3. 1 . Kattaqo‘rg’on tumanida san’atning rivojlanishi va uning asosiy
yo‘nalishlari
38

O‘tmishda Kattaqo‘rg ’ onda bironta madaniyat va san’at dargohi yo‘q edi.
Iste’dodli san’atkorlar ham o‘z qobiliyatlarini onda-sonda bo‘ladigan to‘y-
marakalarda, choyxonalarda navro‘z bayrami yig‘ilishlaridagina namoyish eta
olardilar. Shuning uchun ham asrimiz boshlarida shaharga kelib ketgan
«Turkestanskie vedomosti» gazetasining muhbiri gazetasining 1903-yil 19-yanvar
sonida yozgan edi: «Biz shaharda birorta konsert gruppasini, birorta havaskorlik
spektaklini, hatto jamoat yig‘inini ko‘rmadik... buni izohlash ham qiyin...» 1
.
Ammo maxsus joylarda yig‘in va tomoshalar ko‘rsatilmasa ham, xalq qalbida
san’atga ishqibozlik kuchli bo‘lgan. “ 1919-yilning boshlarida, - deb yozadi shoir
A.Majidiy, - bir teatr-u tuzilib, ikki-uch bor o‘ynadi. Ammo yaxshi rahbar
bo‘lmaganidan tarqalib ketdi. Shundan keyin yosh buxoroliklar ila tatar
qardoshlarimiz qo‘shilishib bir truppa tuzdilar. Bu ham uch-to‘rt marta
o‘ynagondan so‘ng tarqalib ketdi. O‘tgan yili Toshkentdan o‘ulom Zafariy
boshchiligidagi O‘zbek Davlat teatrusi kelib, to‘rt-besh kun tomosha berdi.
Bundan ta’sirlanib, yana ishga kirishdik. Truppani qayta tuzib, o‘rtoq o‘ulom
Zafariyni taklif etdik. Ul kishi o‘z teatrusi tajribalarini so‘zlab berdi. Taassufki,
zarur asboblar yetishmaganidan biz hamon qiynaladurmiz. Uyezd rahbarlarining
esa yordamlarini ko‘rmayotirmiz. Endi biz hukumat rahbarlari,
maorifparvarlarimizdan talab qilamiz: sahnamizning rasmiy sahna bo‘lishi uchun
ijtimoiy sarf qilingiz. Kattaqo‘rg‘on sahna sizlarning yordamingizga muhtojdir» 2
.
Har qalay tanqidiy maqola oqibatsiz qolmaydi. Truppaga moddiy yordam
uyushtirildi. Rahbarlikni Majidiyning o‘zi qo‘lga olib, ko‘plab iste’dodli yoshlarni
truppaga jalb etadi. Dastlabki, badiiy havaskorlik to‘garaklariga aktiv qatnashib
yurgan Xidir Bo‘ronov, Mardon Hamroev, Nurbek Ahmedov, Abdurauf Boltaev,
o‘ulom Elmurodovlar qatoriga Toshpo‘lat Sa’diy, Bahri Jalilov, Umar Rahimov,
Xudoyberdi Boyxonov, Qo‘zi Farmon, Majid Saidov singari ko‘plab olovqalb
yoshlar kelib qo‘shildi. Kattaqo‘rg‘onda teatr san’atiga poydevor qo‘yilgan kun
1921-yil 15-yanvarda Ziyo Said va Mum kofir Muhammadjonov qalamiga mansub
1
Исломов Б. Изланиш. Самарқанд. 1981. – B 17.
2
Бекмуродов И. Каттақўрғон кеча ва бугун. – Тошкент, 1994. – B 89 .
39

«Qonli kun» spektakli o‘ynaldi. Asar 1916-yili Toshkentda bo‘lib o‘tgan, mardikor
olishga qarshi chiqqan xalq isyoni haqida hikoya qilardi. O‘sha paytlarda
o‘lkamizda vaziyat murakkab bo‘lgani, iqtisodiy tanglik hukm surganiga qaramay,
teatr ijodiy guruhini saqlab turish uchun viloyat ijroiya qo‘mitasi tomonidan o‘sha
davrdagi pul birligi bilan 500 ming so‘m mablag‘ hamda zarur ashyo-anjomlar
ajratilgan. Teatrning badiiy rahbarligi Solih Saydashev zimmasida bo‘lgan 1
.
O‘sha yillarda teatr repertuaridan K. Yashinning “O‘rtoqlar”, X. Muxtorovning
“Muhabbat guli”, Hamzaning “Maysaraning ishi”, B. Raxmonovning “Dili
boshqa-yu, tili boshqa”, N.V Gogolning «Uylanish» kabi asarlari asosida
spektakllar o‘rin olgan edi. Shuni ham aytib o‘tish kerakki, Kattaqo‘rg‘ondagi bu
san’at maskani 1962-yilga qadar turli nomlar bilan yuritilib kelindi. 1928-yili unga
«Haqiqat» nomi berildi. 1940-yildan esa «Kolxoz-sovxoz teatri» nomi bilan
tomoshalar ko‘rsatdi. 1953-1962-yillar orasida Kattaqo‘rg’on shahar musiqali
drama va komediya teatri deb ataldi. 1962-yildan buyon Kattaqo‘rg’on shahar
o‘zbek davlat drama teatri deb yuritib kelinmoqda.
1950-60-yillarga kelib N. Hojiev, N. Tog‘oyev, A. Xayrullayev, N. O‘tayev,
Sh. Musayeva, M.Yo‘ldosheva, N. Sayfiyev, M. Sobirov, A. Ismoilova singari
aktyorlar teatr sahnasida o‘z ijodiy faoliyatlarini boshladilar. Xuddi shu yillari teatr
repertuari «Shohi so‘zana», «Uyg‘onish», Boy ila xizmatchi», «Nurxon», «Abdulla
Nabiev», «Vatan ishqi», «Furqat» va boshqa bir qancha yangi sahna asarlari bilan
boyidi. Teatr jamoasi yuqorida nomlari qayd etilgan spektakllardan saralab,
jumxuriyatimiz poytaxti Toshkentga ilk ijodiy safarga keldi. “Zangori ekran»
orqali o‘z muxlislari oldida ijodiy hisobot berishga muyassar bo‘ldi.
Shoir, rejissyor, dramanavis hajvchi Abdulhamid Majidiy Kattaqo‘rg’on drama
teatrining asoschilaridan sanaladi. Shu bois, keng jamoatchilik va teatr
muxlislarining taklif-istaklariga ko‘ra 1976-yili Kattaqo‘rg‘on drama teatriga
Abdulhamid Majidiy nomi berildi.
Teatrning bugungi kamolotida yetuk sahna fidoyisi, O‘zbekiston Xalq artisti ,
«El-yurt hurmati» ordeni sohibasi Shirin-Sora Melievaning beqiyos xizmatlari bor.
1
Исломов Б. Изланиш. Самарқанд. 1981. – B 24 .
40

Sora aya o‘tgan asrning 50-yillarida bu teatrni «tarqalib ketishidan» saqlab qolgan.
Sora aya teatrga uzluksiz 40 yil rahbarlik qildi. O‘zbekiston Xalq artisti, san’at
arbobi, taniqli rejissyor Bahodir Yo‘ldoshev o‘zining san’atdagi ilk odimini
Kattaqo‘rg‘on xalq va drama teatrlarida boshlagan. B.Yo‘ldoshev ona shahridagi
teatrda ham «Kelinlar qo‘zg‘oloni»ni muvaffaqiyatli sahnalashtirib, Farmonbibi
roliga volidai muhtaramasi Sora aya Melievani «taklif etgan» edi. Teatr so‘nggi
yillarda Qozog‘iston, Tojikiston, Qirg‘iziston, Turkmaniston, Boshqirdiston,
Tatariston respublikalari bo‘ylab ijodiy safarlarda bo‘ldi. Marhum aktyor, rejissyor
Zayniddin Omonov sahnalashtirgan spektakllar tomoshabinlarga manzur bo‘ldi 1
.
San’at dargohining bosh musavviri Nila Qoraeva yuzdan ortiq spektakllarga
nafis bezak va qurilmalar ishladi. Uning sahna san’atini rivojlantirish va
yuksaltirish borasidagi beqiyos xizmatlari qadrlanib «O‘zbekistonda xizmat
ko‘rsatgan Madaniyat hodimi» faxriy unvoni bilan munosib taqdirlandi. Sahna
rassomi Zokirjon Qobulov mohir mo‘yqalam ustasi, «Mustaqillik» esdalik nishoni
sohibi. Teatr jamosi 2004-2005-yillarda Toshkentda o‘tgan loyiha spektakllari va
yosh rejissyorlar sahnalashtirgan asarlar ko‘rik-festivalida giyohvandlik
mavzusidagi «Qora vabo», insoniylik fazilatlari haqidagi «Mirshab, qaroqchi,
ayg‘oqchi yohud aktyorlar hayotidan lavhalar» spektakllari bilan bir necha
yo‘nalishdagi mukofotlarga sazovor bo‘ldi. Teatr faoliyatiga O‘zbekiston
Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, «O‘zbekteatr» ijodiy ishlab
chiqarish birlashmasi, Samarqand viloyat hokimligi, viloyat Madaniyat va sport
ishlari boshqarmasi hamda Kattaqo‘rg‘on shahar hokimiyatining amaliy, moddiy
yordamlari kattadir. 1972-73 yillarda respublikamizning birinchi rahbari, taniqli
yozuvchi Sharof Rashidov Kattaqo‘rg‘onga tashrif buyurganida teatr yangi binosi
qurilishi uchun qimmatli maslahatlar bergan edi.
Abdulhamid Majidiy nomidagi drama teatrning kamolotida, teatrning yangi
binoga ega bo‘lishi, jamoaga moddiy, amaliy yordamlar ko‘rsatilishi, teatrni
ko‘rkamlashtirish, mazkur koshonani shahar ahlining madaniy dam olish
markaziga aylantirilishida amaliy yordam ko‘rsatgan viloyatimiz va Kattaqo‘rg‘on
1
https://kattakurgon.uz/uz/node/3140.
41

shahrining sobiq birinchi rahbarlari Bektosh Rahimov, Po‘lat Abdurahmonov,
Alisher Mardiev, Do‘stmuhammad Eshbekov, Abdulla Saidov, Nizomiddin
Zokirov, Xasan Normurodov, Abdulla Meliev, Aktam Ochilov, Iskandar
Eshbekov, Behzod Zokirov, turli rahbarlik vazifalarida xizmat qilgan To‘lqin
Hoshimov, Ne’mat Yorboboev, Bahodir Shukurov, Hanifa Shukurova, Hamrotosh
Shodieva, «Kattaqo‘rg‘on yog‘-moy» va «Paxta tozalash» korxonalari rahbarlari
Iskandar Ishbekov, Nazarbek Orziev va boshqalarning nomlarini alohida
ta’kidlashimiz joiz. Shuningdek, teatrga turli yillarda rahbarlik qilgan Bahri
Jalilov, Yazdon Xudoyqulov, Ibrohim Nurmonov, Abdurahmon Safoev, Abduaziz
Hoshimov, Otabek Mardonov va Davron Qodirovlarning nomlari ham e’tirof
etiladi. Teatrning ijodiy jarayoniga sarkorlik qilgan marhum rejissyorlar
Zubaydulla Ro‘ziev, Tursun Yo‘ldoshev, Rixsivoy Orifjonov, Ne’mat
Shomurodov, Ravshan Yoriev, Rustam Boboxonov, Zayniddin Omonovlar ruhi
mudom shod etilmoqda 1
.
Teatrning bugungi yuksalishida O‘zbekiston xalq artistlari Hamroxon
Omonova, Xosiyat Azimova, Hadicha Boboxonova, O‘zbekistonda xizmat
ko‘rsatgan artistlar Rahman Rizaev, Shamsiddin Aminov, Nusrat Hojiev, Nuriddin
O‘taev, Shirin Musaeva, Abdug‘ani Abdurazzoqov, Muhabbat Yo‘ldosheva, Ikrom
Xonimqulov, Gulbahor Mamedova, Davron Qodirov, san’at arboblari Rixsi
Orifjonov, Ne’mat Shomurodov, Ibrohim Nurmonov, Respublikada xizmat
ko‘rsatgan Madaniyat xodimi unvoni sohiblari Dadali Nishonov, Noila Qoraevalar
jonbozlik ko‘rsatishdi. Malakali mutaxassis, tashkilotchi rahbar Botir Tugalov
yetakchiligidagi teatr jamoasi ayni kunda koshonaning yuz yillik to‘yiga munosib
sovg‘alar bilan peshvoz chiqayotir. Maqsad talabchan, didi baland muxlislar
doirasining doimiy e’tiborida bo‘lish, shu kunning ruhiga mos asarlar
sahnalashtirib, tomoshabinlarga ruh va zavq bag‘ishlash, eng muhimi san’at
dargohining shuhratini so‘ndirmaslikdir.
Keyingi yillarda milliy teatr san’atimizga ko‘rsatilayotgan e’tibor natijasi
o‘laroq, ijodiy jamoalarning xorijiy davlatlarga safari uchun keng imkoniyatlar
1
Каттақўрғон ушшоғи. Девон. – Самарқанд: Turon nashr, 2021. – B. 103.
42

yaratildi. Bu esa san’at ahlining tobora ko‘proq muloqot qilishi, o‘zaro fikr va tajriba
almashishi uchun qulay keng imkoniyat, demakdir. Madaniyat vazirligi axborot
xizmatiga ko‘ra, ayni imkoniyat sababli Kattaqo‘rg‘on shahar drama teatri jamoasi
Qozog‘iston Respublikasiga o‘z ijodiy safarini boshladi. Safar davomida Turkiston
shahridagi Rayimbek Seytmetov nomidagi Turkiston shahar musiqali drama teatrida
Abdulla Avloniy qalamiga mansub, rejissyor Mamaniyoz Ro‘ziev tomonidan
sahnalashtirilgan «Advokatlik osonmu» hamda muallif Muhammad Ali Ergashev
asari asosida rejissyor Ahmadulla Niyozov rahbarligida sahnalashtirilgan «Imom al-
Buxoriy» spektakllari namoyish etildi. Har ikki sahna asarida ham o‘zbek
allomalarining hayot va ijod yo‘llari shu qadar mahorat bilan yoritilganki, bugungi
tomoshabin beixtiyor o‘zini o‘sha davrga tushib qolgandek his etadi. Shu bois ham,
sahna asarlari turkistonlik tomoshabinlarda katta taassurot qoldirdi. Bu kabi safarlar
milliy teatr jamoalarimiz faoliyatini chet ellarda tanitishda muhim ahamiyat kasb
etadi 1
.
2021 yildan boshlab Gruziya Respublikasining teatr arboblari uyushmasi
taklifiga ko‘ra joriy yilning 21-25 dekabr kunlari Gruziya Respublikasida xizmat
safarida bo‘lib turgan Kattaqo‘rg‘on shahar drama teatri direktori Botir Tugalov
Gruziya Respublikasi poytaxti Tbilisi, Ozurgeti va Axalsixe shaharlarida bo‘lib
ularning boy madaniyati hamda mazkur shaharlarda mavjud davlat teatrlari
faoliyati bilan yaqindan tanishdi 2
. Bundan tashqari Kattaqo‘rg‘on shahar drama
teatri hamda Gruziya Respublikasining Axalsixe shahridagi Mesxetiya davlat
drama teatri bilan doimiy ijodiy hamkorlikni yo‘lga qo‘yish maqsadida
Kattaqo‘rg‘on shahar drama teatri direktori B.Tugalov hamda Mesxetiya davlat
drama teatri Badiiy rahbari N.Suluashvili tomonidan ikki tomonlama
memorandum imzolandi.
Shuningdek, 2021 yilda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
joriy yildagi “2020-2022 yillarda Samarqand viloyatining Kattaqo‘rg‘on shahrini
ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va kambag‘allikni qisqartirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi 580-sonli Qaroriga ko‘ra Kattaqo‘rg‘on shahrida madaniyat
1
Каттақўрғон театр жамоаси Қозоғистонда. https://uza.uz/uz/posts/kattaqorgon-teatr-zhamoasi-qozogistonda.
2
Ўзгариш ва янгиланишлардан одамлар мамнун. Ўзбекисттон овози. 2019 йил 19 декабрь.
43

muassasalarini qurish, rekonstruksiya qilish va ta’mirlash ishlarini amalga oshirish
ham nazarda tutilgan 1
.
Jumladan, shahar hokimi Gavhar Alimovaning Kattaqo‘rg‘on harbiy
garnizonining sobiq «Harbiylar» madaniyat saroyini shahar Madaniyat bo‘limi
balansiga o‘tkazish va Madaniyat saroyi barpo etish, Alisher Navoiy nomli
madaniyat va istirohat bog‘i hududidagi foydalanilmay turgan «Ertak» kafesi
binosini qayta ta’mirlash, shu yili 100 yilligini nishonlaydigan shahar drama
teatrini mukammal ta’mirlash va jihozlash kabi takliflari ma’qullanib bu borada
tegishli vazifalar belgilangan edi. Kuni kecha shahrimizga tashrif buyurgan
Madaniyat vaziri Ozodbek Nazarbekov ushbu madaniyat muassasalariga bordi va
ularning holati bilan yaqindan tanishish asnosida kattaqo‘rg‘onlik madaniyat va
san’at xodimlarini 15 aprel madaniyat va san’at xodimari kuni bilan muborakbod
etdi va ularning kelgusidagi ijodlariga muvaffaqiyatlar tiladi.
Dastlab madaniyat vaziri shahar hokimi Gavhar Alimova hamda shahar
madaniyat bo‘limi mutasaddilari hamrohligida sobiq “Harbiylar” madaniyat
saroyida bo‘ldi. Hozirda foydalanilmay turgan ushbu bino kelajakda shahar
ma’naviy-madaniy hayotini rivojlantirishga munosib hissa qo‘shadigan muhtasham
maskanga aylanishi mumkin. Bino bilan tanishar ekan madaniyat vaziri bu
boradagi o‘z fikr-mulohazalarini bildirdi.
Ma’lumki teatr yaqinda o‘zining 100 yilligini nishonlaydi. Hozirda teatrga
rahbarlik qilayotgan B.Tugalov va teatr jamoasi ushbu tadbirga qizg‘in
tayyorgarlik ko‘rmoqdalar 2
. Drama teatrdagi shart-sharoitlar, aktyorlar uchun
yaratilgan qulayliklar bilan tanishar ekan vazir teatrni moddiy texnik bazasi va
ta’mirlash bilan bog‘liq ishlar xususida teatr rahbari, bosh rejissyori hamda
jamoasi bilan suhbatlashdi. Suhbat davomida vazir O.Nazarbekov teatrning o‘rnini
yuksaltirish maqsadida teatrga respublikadan taniqli aktyorlarni jalb qilgan holda
spektakllar qo‘yish, teatr ixlosmandlarini ko‘paytirish rejissyorlarning
1
“2020-2022 yillarda Samarqand viloyatining Kattaqo‘rg‘on shahrini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va
kambag‘allikni qisqartirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori.
https://lex.uz/docs/-5012162 .
2
Маданият вазири Каттақўрғонга келди. https://kattakurgon.uz/uz/node/2210 .
44

mahoratlariga ham bog‘liq ekanligini unutmaslik, buning uchun rejissyorlar o‘z
ustida ishlab yangi-yangi g‘oyalardan foydalangan holda tomoshabinga qiziq
bo‘ladigan spektakllarni yaratishlari, bunda xalqaro tajribalardan ham foydalanish
maqsadga muvofiq bo‘lishini ta’kidladi.
3 .2. Tuman madaniyat bo‘limi faoliyati
Tuman madaniyat bo‘limi tashkil etilganiga 80 yildan oshgan bo‘lib, Dastlab
birinchi rahbarlik Inatilla Abdullaevga yuklatilgan. So‘ngra Murodulla Esanov,
Ilxom Fayziev, Hamro Xudayberdiev Xadicha Sharipova, Xursantosh Ravshanova,
Sharof Pardaev, Muxayyo Xalilova, Shuxrat Safoev, Abdumumin Murodov, Talant
Turopov, Sherzod Botirov, Shodiyor Amirovlar rahbarlik qilganlar. Bugungi
kunda Alisher Xoliqov madaniyat bo‘limini boshqarmoqda. Kattaqo‘rg‘on tuman
madaniyat bo‘limi tashkil etilgandan so‘ng, 1-son madaniyat uyi qoshida
“Zarafshon” ashula va raqs xalq ansambli 1969 yil tashkil qilingan va 1971 yil
mazkur ansambliga xalq unvoni berilgan. Zarafshon” ashula va raqs xalq
ansambliga dastlab Baxodir Baxriddinov badiiy rahbarlik qilgan. So‘ngra Komil
Orziev. Mansur Xudayberdiev, Abduxakim Nurquvatov va Shavkat Boboevlar
badiiy rahbarlikni davom ettirishgna. Xozirgi kunda lazzat xatamov maskur
ansamblni boshqarmoqda.
Tuman madaniyat bo‘limida hozirda 5 ta madaniyat markazi mavjud bo‘lib,
69 tadan ortiq tugaraklar tashkil etilgan. Ushbu tugaraklar jami 629 ta xavaskor
jalb qitlingan. Tuman madaniyat bo‘limiga qarashli “Sarbozi” folklor xalq dastasi
tashkil etilib, unga birinchi bo‘lib O‘zbekiston Respublikasida xitzmat ko‘rsatgan
madaniyat xodimi Abduraxmon zavqiev badiiy raxbarlik qildgan. Hozirgi kunda
ushbu dastani Nurullo Shodmonov boshqarib kelmoqda. “sarbozi” folklor xalq
dastasi Respublikamizning Toshkent shahrida o‘tkazilgan “Navro‘z” bayramlarida
qator yillar o‘z san’xatini nomoyish qilgan. “Sarbozi” folklor xalq dastasi faoliyati
davrida “Boysun bahori”, “Asrlar sadosi” kabi xalqaro festivallarda qatnashib
tomoshabinlar tomonidan ularni san’ati olqishlantirilgan. 2007 yil maskur jamoa
Janubiy Korieyada bo‘lib o‘tgan “Oltin kuz” nomli xalqaro folklor jamoalari
45

festival kunlarida gastrol safarda bo‘lib, milliy urf odatalrimizni tarannum etuvchi
asarlari bilan olqishlarga sazovor bo‘lgan. “Zarafshon” ashula va raqs xalq
ansambli ham ko‘plab chet el safarlarida bo‘lib, ya’niy Chexaslavakiya, Vengiriya,
SankPeterburg, Yaraslave shaharlarida o‘z san’atlarini noyish
qilibtomoshabinlarda katta ta’surot qoldirgan. Tuman madaniyat bo‘limida faoliyat
ko‘rsatadigan malakali mutapxassislar yosh xavaskorlarga san’at sir asrorlarini
o‘rgatish barobarida, respublika ko‘riktanlovlarida ham faolliklari bilan ajralib o‘z
e’stedodlarini nomoyon etmoqdalar. Jumladan: Respublika “Bodom gullari” ko‘rik
tanlovida Raxim Ziyotov 1-o‘rin, Respublikada O. Xudushukurov nomiga
bag‘ishlangan Respublika ko‘rik tanlovida Yulduz smunnatillaeva faxrli 2-o‘ringa
sazovor bo‘lgan. Ayniqsa 2017 yil №Nihol№ mukofoti nomzodiga Shaxzod
Murodov dastlab tuman xakamlar xay’ati bilan 1-o‘rin, viloyat bosqichida 2-o‘rin,
yakunida Respublikada Nihol mukofoti sovriniga sazovor bo‘lgan. Bugungi kunda
tuman madaniyat bo‘limida “Orzu qo‘g‘irchoq teatr” studiyasi ham bollar
bog‘larida va umumta’lim maktablarda yosh avlodni tarbiyaviy ahamiyatiga
bog‘liq tomoshalari bilan xizmat qilib kelmoqda. “Orzu” studiya raxbari xaydar
zavqiev va rol ijro etuvchilar Xusan Nurmurodov, Dilafro‘z Djabborova Dilrabo
murodullaevalar xizmati beqiyosdir. Tuman madaniyat bo‘limida nufuzli
baletmeymsterlar faoliyat ko‘rsatgan jumladan Xadicha Sharipova, Saida
Rasulova, Abdug‘ani Xolmonovlar raqslarni sahnalashtirib, viloyat respublika
bayram tadbirlarida ishtirok etgan. Tuman madaniyat bo‘limida ayni paytda yosh
mutaxassislar jam bo‘lishgan. Ulardan Yulduz Sunnatillaeva,Xabibullo Narziev,
Husan Nurmurodov, Javlon Yusupov shu kabi yosh kadrlar faoliyat ko‘rsatib
kelmoqda. Kattaqo‘rg‘on tuman madaniyat bo‘limida mehnat faoliyati bilan
barchaga namuna bo‘lgan xodimlarimizdan davlatimiz tomonidan “Respublika
madaniyat va ma’rifat a’lochisi” unvoni bilan taqdirlanganlar Ilxom Fayziev,
xadicha Sharipova, A’zim Qulmatovlardir. Madaniyat bo‘limida ijodkor xodimlar
faoliyat ko‘rsatib ya’niy Xayriniso Zavqieva 200 dan ortiq sherlar yaratgan bo‘lsa,
bastakor sifatida Mansur Xudayberdiev vatanni madh etuvchi qo‘shiqlarni
yaratganligini misol qilib aytish mumkin. 2022 yil davomida bo‘lib o‘tadigan
46

bayram tadbirlarida viloyat va Respublika ko‘rik tanlovlarida Kattaqo‘rg‘on tuman
madaniyat bo‘limi xodimlari “Bugun-kechagidan, Ertaga bugungidanda faol
mehnat qilishni maqsad qilganlar” deb mexnat faxriysi
Mustaqillik yillarida tumanning ko‘zga ko‘ringan matbuot nashrlaridan biri
bo‘lgan «Kattaqo‘rg’on tongi» gazetasi yangi binoda o‘z ish faoliyatini davom
ettira boshladi. Jurnalistlarning kasb bayrami arafasida Kattaqo‘rg’on shahar
hokimligi gazetasi – «Kattaqo‘rg’on tongi» tahririyati jamoasi ta’mirlangan, barcha
qulayliklarga ega yangi binoga ko‘chib o‘tdi. O‘zbekiston Jurnalistlari ijodiy
uyushmasi viloyat bo‘limi hamda shahar hokimligi jurnalistlarning erkin ijod
qilishlari uchun shart-sharoitlar yaratishga bosh-qosh bo‘lishdi, - deydi gazeta
muharriri Mamadali Ergashev. – Jamoamiz uzoq yillar davomida ijodiy mehnat
qilish uchun noqulay bo‘lgan, pastqam binolardan foydalanib kelar edi. Zamonaviy
jihozlangan, atrofi obodonlashtirilgan yangi bino biz uchun munosib tuhfa bo‘ldi 1
.
Jizzax viloyatida o‘tkazilgan mazkur musobaqada viloyat yoshlari safida
harakat qilgan Kattaqo‘rg’on tumani vakillari ham faol ishtirok etishib sportning
15 ta turi bo‘yicha bellashib, umumjamoa hisobida 180 ball bilan uchinchi o‘rinni
egallashdi. Sportchilarning 6 nafari oltin, 9 nafari kumush, 16 nafari esa bronza
medallari bilan qaytishdi. — Boks bo‘yicha kuch sinashib, oltin medal oldim, —
deydi Kattaqo‘rg’on pedagogika kolleji o‘quvchisi Olimjon Toshniyozov. — Bu
musobaqada g’olib bo‘lib, ota-onam va ustozlarim ishonchiga erishdim. Endi esa
mashg’ulotlarni yanada mustahkamlab, olg’a intilaman va jahon arenalari bo‘ylab
yurtimiz bayrog’ini baland tutishga astoydil harakat qilaman 2
.
Braziliyada bo‘lib o‘tgan XV yozgi Olimpiada o‘yinlarida Mo‘minjon
Abdullaev yunon-rum kurashi, Ruslan Qurbonov yengil atletika, YOdgoroy
Mirzaeva esa boks bo‘yicha mamlakatimiz xotin-qizlari orasida birinchi bo‘lib
ishtirok etishdi. Jonajon diyorimizda el-yurt farovonligi, mamlakat taraqqiyoti
yo‘lida bajarilgan fidokorona mehnat doim davlatimiz tomonidan e’tirof etilgan,
qadrlangan. Xususan, bu yil ham Birinchi Prezidentimizning yuksak e’tiroflari
tufayli 29 nafar yurtdoshimiz mustaqillikning 25 yilligi va boshqa kasb bayramlari
1
«Каттақўрғон тонги» газетаси. 2017 йил. 22 июн.
2
Kattaqo‘rg’on tuman hokimligining yillik hisobotlari 2017 yil.
47

munosabati bilan mamlakatimizning yuksak unvonlariga sazovor bo‘lgan edi.
Tantanali marosimda ushbu mukofotlar o‘z egalariga topshirildi. Mukofotlanganlar
nomidan so‘zga chiqqan "Do‘stlik" ordeni sohibi Gulbahor Mamedova va
boshqalar yuksak e’tibor va g’amxo‘rlik uchun minnatdorlik izhor etishdi.
Tadbirda taniqli san’atkorlar va yosh ijrochilarning konsert dasturi namoyish
etildi, mushoira kechasi tashkil etilib, teatr ijodkorlari tomonidan buyuk
ajdodlarimiz siymosi o‘ziga xos tarzda gavdalantirildi. O‘zbekiston Respublikasi
Madaniyat va sport ishlari vazirligi tasarrufidagi Respublika Markaziy ko‘zi ojizlar
kutubxonasi tomonidan har yili “Yilning eng yaxshi kutubxonachisi” ko‘rik-
tanlovini uyushtirish an’anaga aylangan.
2015 yilda Farg’ona shahrida o‘tkazilgan mazkur ko‘rik-tanlovda
Samarqand viloyati sharafini himoya qilgan Kattaqo‘rg’on shahar ko‘zi ojizlar
kutubxonasining yetakchi kutubxonachisi Gullola Hasanova faxrli birinchi o‘rinni
egallab qaytgandi. 2016 yilning 8–9 noyabr kunlari Andijon shahrida o‘tkazilgan
“2016 yilning eng yaxshi kutubxonachisi” ko‘rik-tanlovi qizg’in bahs-
munozaralarga boy bo‘ldi. Tanlovda Qoraqalpog’iston Respublikasi Madaniyat va
sport ishlari vazirligi hamda barcha viloyat Madaniyat va sport ishlari
boshqarmalari tizimidagi ko‘zi ojizlar kutubxonalari va ularning shahar va
tumanlardagi bo‘limlaridan jami 90 nafarga yaqin kutubxonachilar g’oliblik uchun
bellashdilar.
2017 yilda Samarqand viloyatidan davlat mukofotiga loyiq ko‘rilganlar
orasida Kattaqo‘rg’on tumanining bir qator fidoyi ishchilari o‘z sohasining yetuk
mutaxassislari ham bor edi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti SHavkat
Mirziyoevning 2017 yil 6 yanvardagi “O‘zbekiston Respublikasi prokuratura
organlari xodimlari kuni munosabati bilan bir guruh xodimlarni mukofotlash
to‘g’risida”gi Farmoniga ko‘ra, bir guruh yurtdoshlarimiz davlatimizning faxriy
unvon, orden va medallari bilan taqdirlandi 1
.
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-107 ish.
48

2017 yilda “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi ancha ijodiy ishlar,
ommaviy tadbirlar, dam olish kechalari uchun konsert dasturlar tayyorlab tuman
xalqida bir qancha madaniy xizmatlar ko‘rsatib keldi.
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi yangi 2017 yilni ko‘tarinki ruxda
kutib olish uchun 2016 yil dekabr oyida tuman hokimligi binosi ruparasida
o‘rnatilgan Prezident archasi bayramida o‘z konsert konsert dasturlarini nomoyish
etdilar. Bu konsert dasturi 2016 yilning 25 dekabr kunidan 2017 yilning 05 yanvar
kunigacha nomoyish qilinib dastaning estrada xonandalari Asilbek Sulaymonov,
Erkinjon Musurmonov, Obid Komilov, G‘olib O‘sarov, Yulduz Sunnatullaeva,
Nafisa Esanovalar tomonidan ijro etilgan qo‘shiqlar tuman xalqiga bayramona
kayfiyat ulashdi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yilni “Inson manfaatlari va
xalq bilan muloqot yili” deb e’lon qilinishi munosabati bilan 2017 yil uchun
Kattaqo‘rg‘on tumani 1-son madaniyat va aholi dam olish markazi bilan birgalikda
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi yil davomida o‘tkaziladigan bir qancha
ommaviy tadbirlar va o‘z konsert dasturlarini rejalashtirdi.
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi 2017 yil 14 yanvar “Vatan
himoyachilari kuni” munosabati bilan madaniyat va aholi dam olish markazlarida
bayram dasturlari tashkil qilindi. 1-son markaziy madaniyat va aholi dam olish
markazi bilan birgalikda Sepki qishlog‘idagi harbiy bo‘linmada “Mardlar
qo‘riqlaydi vatanni” ssenariysi asosida tadbir utkazildi. Tadbirga faxriy harbiylar,
askarlar, baynalminal jangchilar taklif qilindi. Ushbu tadbirda Vatanni madx
etuvchi kuy va qo‘shiqlar, dasta sozanda va xonandalari tomonidan ijro etildi.
Payshanba shaharchasidagi Koinot kafesida baynalminal jangchilar va
faxriylar uchun bayramona yozilgan dasturxon atrofida ham uchrashuv davom etib
dastaning xonandalari qatnashchilar kungillarini xushnud etdilar.
G‘azal mulkining sultoni hazrat Alisher Navoiy tavalludining 576 yilligiga
bag‘ishlab 09 fevral kuni tumanimizda tantanali tadbir bo‘lib o‘tdi. Tadbir 2017
yil 8 fevral kuni tumandagi Alisher Navoiy bog‘ida tashkil qilindi. Tadbirga
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi o‘z dasturlari bilan faol ishtirok etdi.
49

Xonandalar Yulduz Sunatullaeva ijrosidagi “Aylagach” ashulasi, G‘olib
O‘sarov ijrosidagi “Gulizorim” ashulasi, Asilbek Sulaymonov ijrosidagi
“Qoshiyosinmu” kabi ashulalar Navoiy bobomizning g‘azallarini o‘lmas meros
ekanligini yana bir bor tasdiqladi 1
.
2017 yil 14-fevral kuni 1-son markaziy madaniyat va aholi dam olish
markazi tomosha zalida ma’naviyatimizning sarchashmalaridan bo‘lmish shox va
shoir Zaxiriddin Muxammad Bobur tavalludining 534 yilligiga bag‘ishlangan
tadbir o‘tkazildi. “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi va 1-son markaziy
madaniyat va aholi dam olish markazi xodimlari va havaskorlari bilan birgalikda
“Vatandin yiroqda” nomli kecha uyushtirildi va ushbu kechada uning
g‘azallaridan ashulalar dastaning xonandalari tomonidan ijro etildi.
O‘zbekiston xalq shoirasi Zulfiya tavalludining 102 yilligini nishonlash
maqsadida 2017 yil 28 fevralda 1-son markaziy madaniyat va aholi dam olish
markazi konsert zalida “Zulfiya izdoshlari” deb nomlangan kecha uyushtirildi.
Tadbirda o‘zbek xalqining ardoqli shoirasining tavallud ayyomi yurtimizda keng
nishonlanayotgani yurtimizda ijod axliga, qolaversa ayol zotini ulug‘lashga
bo‘lgan e’tiborini yorqin ifodasi ekanligi ta’kidlandi. “Zarafshon” ashula va raqs
xalq dastasi tadbirning badiiy qismini o‘tkazishda o‘z kuy va qo‘shiqlari bilan
qatnashib Zulfiyaxonim ijodiga mansub she’rlariga bastalangan ashulalarni ijro
etib tadbirga yanada zavq ulashdi.
8-mart “Xalqaro xotin qizlar kuni” munosabati bilan 1-son Markaziy
madaniyat va aholi dam olish markazi bilan birgalikda “Navro‘z” to‘ylar
maskanida tuman xotin qizlariga bag‘ishlangan bayram tadbiri o‘tkazildi. Tadbirga
tumanning faol xotin qizlari, xoji onalarimiz, mexnat faxriylari bulgan ayollar va
kollejlardan faol talaba qizlarimiz taklif qilindi. Bayram tadbirida “Zarafshon”
ashula va raqs xalq dastasining konsert dasturi namoyish qilindi. Xonandalardan
Asilbek Sulaymonov, G‘olib O‘sarov, Lochin Xotamov, Erkin Sobirjonov va Obid
Komilovlar ijro etgan ashulalar tadbir qatnashchilarida yorqin ta’surot qoldirdi.
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari.
50

2017 yil “Navro‘z” umumxalq bayrami yuqori saviyada o‘tkazish
maqsadida 2017 yilning 17 mart kuni tumandagi “Yoshlik” o‘yingohida “Baxt
keltir Navro‘zim” deb nomlangan teatrlashgan bayram tadbiri o‘tkazildi. Bu
bayramga “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining sozanda va xonandalari
faol ishtirok etishdilar. “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining xonandalari
Nozima Rustamova, Yulduz Sunnatullaeva, Axad Sobirov, G‘olib O‘sarov,
Asilbek Sulaymonov, Xurshid Turopov, Lochin Xotamov, Erkin Sobirjonov, Obid
Komilovlar tomonidan ijro etilgan ashulalar va “Sevinch” raqqosa qizlar guruxi
ijrosidagi raqslari bayramga kelgan tomoshabinlar olqishiga sazovor bo‘lishdi va
tadbir qatnashchilari qalbida chuqur ta’surot qoldirdi 1
.
“Hazil kuni” munosabati bilan 2017 yil 1 aprelda 1-son Markaziy
madaniyat va aholi dam olish markazi konsert zalida kulg i kechasi o‘tkazildi.
Ushbu tadbirda so‘z ustasi Shuxrat Xudayberdiev tomonidan qiziqarli hangomalar
va “ Zarafshon ” ashula va raqs xalq dastasining xonandalari G‘.Usarov,
L.Xatamov, O.Komilov, Yu.Sunnatillaevalarning ijrosidagi ashulalar
qatnashchilar kunglida chuqur ta’surot qoldirdilar.
Buyuk sarkarda Amur Temur tavalludining 681 yilligi munosabati bilan 9
aprel kuni tuman 1-son Markaziy madaniyat va aholi dam olish markazi konsert
zalida katta tadbir o‘tkazildi. “ Zarafshon ” ashula va raqs xalq dastasi
xonandalari G‘.O‘sarov, A.Sulaymonov, I.Sobirjonov, Yu.Sunnatullaeva,
N.Rustamova, J.Yusupov, O.Komilov, N.Esanovalarning chiqishlari qatnashchilar
ga bayramona kayfiyat ulashdi.
Aprel oyining 2-o‘n kunligida viloyatda bo‘lib o‘tgan “Sozlar navosi” xalq
cholg‘ulari ijrochilari tanloviga “ Zarafshon ” ashula va raqs xalq dastasining
yakkaxon sozandasi Obid Nasrullaev (g‘ijjak sozi) “Nasri segox” musiqasi ijrosi
bilan qatnashib Respublika bosqichiga tavsiya qilindi.
Tuman istiroxat bog‘ida mahalla fuqarolar yig‘ini bilan hamkorlikda 24
aprel kuni “ Fazandlari sog‘lom yurt qudratli bo‘lur ” mavzusida festival
o‘tkazildi. Ushbu festvaldi “ Zarafshon ” ashula va raqs xalq dastasi xonandalari
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-107 ish.
51

Yu.Sunnatillaeva, G‘.Usarov, L.Xotamov va qishloq fuqarolar yig‘inidan tashrif
buyurgan folklor jamoalari o‘z chiqishlari bilan qatnashchilar kunglidan joy
oldilar.
Shoir Muhammad Yusuf tavallud ayyomiga bag‘ishlab “Kamolot” YoIH va
Kadan qishloq xo‘jalik kasb – hunar kolleji havaskorlari bilan hamkorlikda adabiy
kecha o‘tkazildi. Ushbu kechada Muhammad Yusuf ijodidagi she’rlar, qo‘shiqlar,
badiiy o‘qishlar ijro etildi.
“Xotira va qadrlash kuni ”ga bag‘ishlab Kattaqo‘rg‘on tuman yodgorlik
majmuasida va istiroxat bog‘ida “ Ular mangu barhayot ” mavzusida Ulug‘ Vatan
urushi qatnashchilari va mehnat faxriylariga tuman hokimligi tomonidan bir
piyola choy ustida bayram dasturxoniga taklif qilindi. Ushbu tadbirda
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi xonandalari va sozandalari tomonidan
kuy va qo‘shiqlar ijro etildi. Raxim Ziyotov ( Erni qattiq bosmangiz ), Nozima
Rustamova ( Qarilarni qadrlaylik ), Nafisa Esonova ( Barno yigit ), Yulduz
Sunnatillanva ( Ishq mening jonimdadur ), G‘olib Usarov, Aslbek Sulaymonov,
Erkin Sobirjonovlar ijrosidagi kuy va qo‘shiqlar, yallalar qatnashchilar kungliga
bayramona kayfiyat ulashib faxriylar kunglida chuqur ta’surot qoldirdilar.
2017 yil 24 may kuni Mukarrama Turg‘unboeva nomidagi milliy raqs
ijrochilari ko‘rik – tanlovining viloyat bosqichi Samarqand shahridagi San’at
kolleji konsert zalida bo‘lib o‘tdi. Ushbu ko‘rik – tanlovda “ Zarafshon ” ashula va
raqs xalq dastasining raqqosasi Maftuna Hamraeva “Tanovor” raqsi bilan
qatnashib hakamlar hay’ati tomonidan 2 – o‘ringa munosib topildi.
26 may kuni 1-son madaniyat va aholi dam olish markazida “Nihol” ko‘rik-
tanlovining tuman bosqichi bo‘lib o‘tdi. Ushbu ko‘rik-tanlovda estrada yo‘nalishi
bo‘yicha Sh.Normurodov, raqs yo‘nalishi bo‘yicha M.Baratova, mumtoz
yo‘nalishi bo‘yicha Yu.Sunnatillaevalar ijrosidagi asarlar viloyat bosqichiga
tavsiya etildi. Estrada yo‘nalishi bo‘yicha Shaxzod Murodov viloyat bosqichidan
Respublika bosqichiga tavsiya qilindi va Respublikada bo‘lib o‘tgan Respublika
“Nixol” mukofoti ko‘rik tanlovida savrindor bo‘ldi 1
.
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-111 ish.
52

26 may kuni tuman “ Yoshlik ” o‘yingohida O‘zbekkonsert davlat
muassasasi va “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi sozandalari va xonadalari
bilan hamkorlikda “ Xayr maktabim ” mavzusida katta tadbir o‘tkazildi. Ushbu
tadbirda Erkin Sobirjonov, Yulduz Sunnatillaeva, Aslbek Sulaymonov, Nozima
Rustamova, G‘olib Usarov, Feruza Egamovalar ijrosidagi kuy va qo‘shiqlar
bitiruvchilar kunglidan joy olib xush kayfiyat ulashdi.
“ Xalqaro bolalarni himoya qilish ” kuni munosabtiga bag‘ishlab 2017 yil
1 iyun kuni tuman istiroxat bog‘ida “ Bolalarga bering dunyoni ” ssenariysi
asosida tuman hokimligi, tuman “ Kamolot ” YoIH va Mahalla fuqarolar yig‘inlari
bilan hamkorlikda tadbir o‘tkazildi. Tadbirda “Zarafshon” ashula va raqs xalq
dastasining yosh xonandalari Dilafruz Bahodirova, Xumoyun Izzatullaev, Sevinch
“ Raqqosa qizlar guruxi ”, “ Qaldirg‘och guruxi ” ishtirokida kuy va qo‘shiqlar
ijro etildi.
Tumandagi “ Barkamol avlod ” bolalar oromgohining ochilish marosimi 13
iyun kuni bo‘lib o‘tdi. Marosimda ishtirok etgan 220 kishiga yaqin qatnashchilar
kunglida “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi xonandalari tomonidan ijro
etilgan qo‘shiq va yallalar bayramona kayfiyat ulashib chuqur ta’surot qoldirdilar.
Viloyatda 2017 yil 14-iyul kuni bo‘lib o‘tgan “Yagonasan muqaddas Vatan”
ko‘rik tanlovining viloyat bosqichida dastaning estrada xonandasi G‘olibjon
O‘sarov “Mustaqillik shukuxi” ashulasi bilan qatnashib viloyat bosqichida 2-
o‘rinni egalladi va shu yilning 4-avgust kuni Respublikada bo‘lib o‘tgan yakuniy
bosqichda qatnashib faxriy yorliq bilan taqdirlandi.
2017 yil 22 iyul kuni 1-son markaziy madaniyat va aholi dam olish markazi
konsert zalida “ Fidoying bo‘lgaymiz seni O‘zbekiston ” shiori ostida tadbir
o‘tkazildi. Ushbu tadbirda Respublika va viloyatdan tashrif buyurgan san’atkorlar
Jumladan: Mardon Mavlonov, Kaniza, “Davr” guruxi, Anvar Sobirov, Maxsud
Raximov, Mustafo, Dilshod Boyxonov, Dilshod Kattabekov, va shu kabi bir gurux
Respublikamizda taniqli san’atkorlar bilan uchrashuvlar, suxbat va munozaralar
o‘tkazildi. Tadbirda “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi xonandalari G‘olib
53

Usarov, Aslbek Sulaymonov, Obidjon Komilov ishtirokida diltortar qo‘shiqlar ijro
etildi.
O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 26 yilligini munosib o‘tkazish
maqsadida Avgust oyida tuman madaniyat bo‘limi tezkor chora tadbirlar rejasini
ishlab chiqib “Fidoying bo‘lgaymiz seni O‘zbekiston” deb nomlangan ssenariy
asosida bayram konsert dasturini tayyorlash va uni ko‘taringki ro‘xda o‘tkazilishi
ko‘zda tutilgan holda bayram repetitsiyasi tashkil qilindi va 19 avgust kuni tuman
“Yoshlik” o‘yingohida tantanali ravishda o‘tkazildi. Ushbu bayram dasturini
tayyorlashda rejisiyor Haydar Zavqiev, musiqa raxbari Abduhakim Nurquvatov,
baletmesterlar Bahora Ostanaqulova, va Dildoralar faol ishtirok etishdi.
Bayram dasturida “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining lirik
xonandalari Erkin Sobirjonov, Asilbek Sulaymonov, Raxim Ziyotov, G‘olib
O‘sarov, Nozima Rustamova, Nafisa Esanovalarning chiqishlari tomoshobinlarda
katta ta’surot qoldirdi.
Sentyabr oyi “Paxta 2017” mavsumiga bag‘ishlab targ‘ibot va tashviqot
guruxi tuzulib ushbu gurux tumanimizdagi paxta yig‘im terimida ishtirok
etayotgan barcha hasharchilarga madaniy xizmat ko‘rsatdilar. Ushbu madaniy
xizmat jaroyonida “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining lirik xonandalari
Lochin Xotamov, Nafisa Esanova, Nomuna Shukurova, Obid Komilov, G‘olib
O‘sarov, o‘z faolliklari bilan ajralib turdilar.
2017 yil 1-oktyabr “Murabbiy va ustozlar kuni” ga bag‘ishlab tuman
istiroxat bog‘ining badiiy maydonida “Bayramingiz muborak aziz ustozlar” deb
nomlangan teatrlashtirilgan musiqiy kecha uyushtirildi. Ushbu konsert dasturida
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining lirik xonandalari Nozima Rustamova,
Raxim Ziyotov, Asilbek Sulaymonovlar tomonidan ustozlarni madx etuvchi
qo‘shiqlar ijro etilib ustozlar va murabbiylarni dillarini xushnud etishdilar 1
.
Noyabr oyi “Paxta 2017” mavsumiga bag‘ishlab targ‘ibot va tashviqot
guruxi tuzulib ushbu gurux tumanimizdagi “Madad” fermer xo‘jaligi, “Buyuk
turon” fermer xo‘jaligi, Kattaqo‘rg‘on maskasi MTP xududidagi “Oydin-D” fermer
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-107 ish.
54

xo‘jaligi va boshqa fermer xo‘jaliklarida paxta yig‘im terimida ishtirok etayotgan
barcha hasharchilarga madaniy xizmat ko‘rsatdilar. Ushbu madaniy xizmat
jaroyonida lirik xonandalar Lochin Xotamov, Nafisa Esanova, Obid Komilov,
G‘olib O‘sarov, o‘z faolliklari bilan ajralib turdilar.
2017 yil 25-noyabr kuni Samarqand shaxrida bo‘lib o‘tgan Viloyat hosil
bayrami bo‘lib utdi. Bu hosil bayramga viloyatimizning barcha tumanlari ishtirok
etishdi. Jumladan: Kattaqo‘rg‘on tumanidan ham bir qancha tashkilotlar, fermer
xo‘jaliklar va tuman mexnat faxriylari tashrif qilinib ishtirokchilarga “ Zarafshon ”
ashula va raqs xalq dastasi tomonidan madaniy xizmat ko‘rsatildi. Dasturda
maqomchilar guruxi, xonandalar, Nafisa Esanova, Obid Komilov, Nozima
Rustamova va so‘z ustasi Shuxrat Xudayberdievning chiqishlari olqishlarga
sazovor bo‘ldilar.
O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyasining 25 yiligi munosabati bilan 5-
dekabr kuni tumandagi № 15-balalar musiqa maktabi zalida tuman hokimligi
tomonidan tashkil etilgan “Konstitutsiya baxtimiz poydevori” deb nomlangan
teatrlashtirilgan konsert dastur bo‘lib o‘tdi. Konsertda “Zarafshon” ashula va raqs
xalq dastasining xonandalari Erkin Sobirjonov, Asilbek Sulaymonov, Nozima
Rustamova, Nafisa Esanova, Obid Komilov, G‘olib O‘sarovlar tomonidan
mumtoz va ona vatanni madx etuvchi qo‘shiqlar nomoyish etildi. Dastur milliy
xalq cholg‘u asboblari ansambili va o‘zbek xalq cholg‘u asboblari orkestri hamda
estrada xonandalari ishtirokida jonli ijro etilgan kuy va qo‘shiqlar, raqslar tadbir
ishtirokchilarida katta ta’surot qoldirdi.
2017 yil 6-dekabr kuni № 15-son bolalar musiqa maktabi konsert zalida
Respublikadan tashrif buyurgan O‘zbekiston Respublmikasida xizmat ko‘rsatgan
artistlar Ra’no Yarashova, Lola Eltoeva, Feruza Boboxonova, aktyor Feruz
Burxonovlar bilan baxs munozara kechasi tashkil etilib ushbu kechada dastaning
xushovoz xonandasi Nozima Rustamova tomonidan ijro etilgan ashulalar
qatnashchilarni dillarini xushnud etdi.
Tuman madaniyat bo‘limi 2018 yilni kutib olish uchun tuman hokimligi
binosi ruparasida o‘rnatilgan “Prezident archasi” bayram dasturini 25-dekabrdan
55

05-yanvarga qadar grafik asosida barcha madaniyat va axoli dam olish markazlari
va “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining xonandalari o‘z konsert
dasturlarini nomoyish etilishi chora tadbirlari ishlab chiqildi va amalda bajirildi.
Tumanda yangi yilni kutib olish tadbiri 2017 yilni 29-dekabr kuni bo‘lib o‘tdi.
Ushbu kunda “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi tumanda
o‘tkaziladigan barcha tadbirlarda o‘z dasturlarini nomoyish etib kelmoqda. Hozirda
dastada 30 nafar madaniyat xodimlari va xavaskor qatnashchilar, sozanda va
xonandalar, xamda raqqos va raqqosalar qatnashib ijod qilib kelmoqda.
2018 yil muhtaram Yurtboshimiz tomonidang “Faol tadbirkorlik,
inavatsion g‘oyalar va texnalogiyalarni qo‘llab quvvatlash yili” deb e’lon
qilindi. Shunga ko‘ra Kattaqo‘rg‘on tuman madaniyat bo‘limi va “Zarafshon”
ashula va raqs xalq dastasini xonanda va sozandalari zimmasiga soxaga oid
bo‘lgan mas’uliyatlarini yanada jonlantirishga e’tibor qaratishdilar. Dastamiz
2018-yil davomida joylarda o‘tkaziladigan barcha tadbirlarda, tumanda bo‘lib
o‘tadigan bayramlar, tarixiy shaxslarga bag‘ishlangan ya’ni Alisher Navoiy,
Muhammad Zaxiriddin Bobur, Islom Karimovlar tavalludlari (tadbirlar) kuniga
bag‘ishlab o‘tkazilgan ko‘ngilochar dasturlarni saviyasini oshirishda faol ekanligi
bilan ajralib turdilar.
2018 yil “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi ancha ijodiy ishlar,
ommaviy tadbirlar, dam olish kechalari uchun konsert dasturlar tayyorlab tuman
xalqida bir qancha madaniy xizmatlar ko‘rsatib keldi.
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi yangi 2018 yilni ko‘tarinki ruhda
kutib olish uchun 2017 yil dekabr oyida tuman hokimligi binosi ruparasida
o‘rnatilgan Prezident archasi bayramida o‘z konsert dasturlarini nomoyish etdilar.
Bu konsert dasturi 2017 yilning 25 dekabr kunidan 2018 yilning 10 yanvar
kunigacha nomoyish qilinib dastaning estrada xonandalari Axadjon Sobirov,
Xurshid Turopov, Lochin Xotamov, G‘olib O‘sarov, Asilbek Sulaymonov, Erkin
Sobirjonov Nafisa Esanovalar tomonidan ijro etilgan qo‘shiqlar tuman xalqiga
bayramona kayfiyat ulashdi.
56

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yilni “Faol tadbirkorlik,
inavatsion g‘oyalar va texnalogiyalarni qo‘llab quvvatlash yili” deb e’lon
qilinishi munosabati bilan 2018 yil uchun Kattaqo‘rg‘on tumani 1-son madaniyat
va aholi dam olish markazi bilan birgalikda “Zarafshon” ashula va raqs xalq
dastasi yil davomida o‘tkaziladigan bir qancha ommaviy tadbirlar va o‘z konsert
dasturlarini rejalashtirdi 1
.
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi 2018 yil 14 yanvar “Vatan
himoyachilari kuni” munosabati bilan madaniyat va aholi dam olish markazlarida
bayram dasturlari tashkil qilindi. 1-son Markaziy madaniyat va aholi dam olish
markazi bilan birgalikda 13-yanvar kuni 15-son musiqa va san’at maktabi zalida
“Mardlar qo‘riqlaydi vatanni” ssenariysi asosida tadbir utkazildi. Tadbirga
faxriy harbiylar, askarlar, baynalminal jangchilar taklif qilindi. Ushbu tadbirda
Vatanni madx etuvchi kuy va qo‘shiqlar, dasta sozanda va xonandalari tomonidan
ijro etildi.
Payshanba shaharchasidagi Navro‘z kafesida baynalminal jangchilar va
faxriylar uchun bayramona yozilgan dasturxon atrofida ham uchrashuv davom etib
dastaning xonandalari Asilbek Sulaymonov, Erkinjon Sobirjonov va boshqa
xonandalar tomonidan ijro etilgan kuy va qo‘shiqlar qatnashchilar kungillarini
xushnud etdilar.
G‘azal mulkining sultoni hazrat Alisher Navoiy tavalludining 577 yilligiga
bag‘ishlab 09 fevral kuni tumanimizda tantanali tadbir bo‘lib o‘tdi. Tadbir 2018
yil 9 fevral kuni tumandagi Alisher Navoiy bog‘ida tashkil qilindi. Tadbirda
tumandagi 1-maktab, 3-maktab o‘quvchilari va “Zarafshon” ashula va raqs xalq
dastasi o‘z dasturlari bilan faol ishtirok etdi.
Xonandalar Nozima Rustamova ijrosidagi “Aylagach” ashulasi, G‘olib
O‘sarov ijrosidagi “Gulizorim” ashulasi, Lochin Xotamov ijrosidagi
“Qoshiyosinmu” va maqomchilar guruxi tomonidan ijro etilgan “Munojot” kabi
ashulalar Navoiy bobomizning g‘azallarini o‘lmas meros ekanligini yana bir bor
tasdiqladi.
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-118/2018 ish.
57

2018 yil 14-fevral kuni 15-son bolalar musiqa va san’at maktabi zalida
ma’naviyatimizning sarchashmalaridan bo‘lmish shox va shoir Zaxiriddin
Muxammad Bobur tavalludining 535 yilligiga bag‘ishlangan tadbir o‘tkazildi.
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi va 1-son markaziy madaniyat va aholi
dam olish markazi xodimlari va havaskorlari bilan birgalikda “Anda jonim qoldi
manim” nomli kecha uyushtirildi va ushbu kechada uning g‘azallaridan ashulalar
dastaning xonandalari Sherzod Botirov, Sardor Jamolov, Javlon Yusupovlar
tomonidan ijro etildi 1
.
O‘zbekiston xalq shoirasi Zulfiya tavalludining 103 yilligini nishonlash
maqsadida 2018 yil 28 fevralda 1-son Markaziy madaniyat va aholi dam olish
markazi konsert zalida “Zulfiya izdoshlari” deb nomlangan kecha uyushtirildi.
Tadbirda o‘zbek xalqining ardoqli shoirasining tavallud ayyomi yurtimizda keng
nishonlanayotgani yurtimizda ijod axliga, qolaversa ayol zotini ulug‘lashga
bo‘lgan e’tiborini yorqin ifodasi ekanligi ta’kidlandi. “Zarafshon” ashula va raqs
xalq dastasi xonandalari va tuman “Barkamol avlod” tashkiloti havaskorlari bilan
hamkorlikda tadbirning badiiy qismini o‘tkazishda o‘z kuy va qo‘shiqlari bilan
qatnashib Zulfiyaxonim ijodiga mansub she’rlariga bastalangan ashulalarni ijro
etib tadbirga yanada zavq ulashdi.
8-mart “Xalqaro xotin qizlar kuni” munosabati bilan 1-son Markaziy
madaniyat va aholi dam olish markazi bilan birgalikda 5-mart kuni “Navro‘z”
to‘ylar maskanida tuman xotin qizlariga bag‘ishlangan bayram tadbiri o‘tkazildi.
Tadbirga tumanning faol xotin qizlari, xoji onalarimiz, mexnat faxriylari bulgan
ayollar va kollejlardan faol talaba qizlarimiz taklif qilindi. Bayram tadbirida
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining konsert dasturi namoyish qilindi.
Xonandalardan Javlon Yusupov, Nozima Rustamova, Asilbek Sulaymonov, G‘olib
O‘sarov, Lochin Xotamov, Erkin Sobirjonovlar va viloyatdan tashrif buyurgan
O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan artist Vaxobiddin Baxriev
tomonidan ijro etilgan ashulalar tadbir qatnashchilarida yorqin ta’surot qoldirdi.
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-118/2018 ish.
58

2018 yil “Navro‘z” umumxalq sayli yuqori saviyada o‘tkazish maqsadida
2018 yilning 18 mart kuni tumandagi “Yoshlik” o‘yingohida “Aziz Vatandoshim
har kuningiz Navro‘z bo‘lsin” deb nomlangan teatrlashgan bayram tadbiri
o‘tkazildi. Bu bayramga “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining sozanda va
xonandalari faol ishtirok etishdilar. “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining
xonandalari Nafisa Esanova, Nozima Rustamova, Axad Sobirov, G‘olib O‘sarov,
Asilbek Sulaymonov, Xurshid Turopov, Lochin Xotamov, Erkin Sobirjonovlar va
Respublikadan tashrif buyurgan xonandalar Hulkar Abdullaeva, Ilxom
Farmonov, Qilichbek Madalievlar tomonidan ijro etilgan ashulalar bayramga
kelgan tomoshabinlar olqishiga sazovor bo‘lishdi va tadbir qatnashchilari qalbida
chuqur ta’surot qoldirdi 1
.
30-mart kuni 1-son Markziy madaniyat va axoli dam olish markazi badiiy
raxbari Mansur Xudayberdievning tavallud kunining 60 yilligiga bag‘ishlab ijodiy
kecha tashkil etildi. Ushbu ijodiy kechaga madaniyat faxriylari va san’at
shinavandalari taklif etilib “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining
xonandalari tomonidan mansur Xudayberdievning bastalagan kuy va qo‘shiqlari
ijro etildi.
“Hazil kuni” munosabati bilan 2018 yil 2 aprelda 1-son Markaziy
madaniyat va aholi dam olish markazi konsert zalida kulg i kechasi o‘tkazildi.
Ushbu tadbirda so‘z ustasi Shuxrat Qurg‘oniy tomonidan qiziqarli hangomalar va
“ Zarafshon ” ashula va raqs xalq dastasining xonandalari J.Yusupov, L.Xatamov,
S.Jamolovlarning ijrosidagi ashulalar qatnashchilar kunglida chuqur ta’surot
qoldirdilar.
5-aprel kuni 1-son Markaziy madaniyat va aholi dam olish markazi konsert
zalida “Yoshlar kelajak bunyodkori” shiori ostida yoshlar festivali ko‘rik tanlovi
o‘tkazildi. Ushbu ko‘rik tanlovda “ Zarafshon ” ashula va raqs xalq dastasining
xonandasi Xurshid Turopov mumtoz xonandachilik yo‘nalishi bo‘yicha qatnashib
“Samarqand ushshog‘i” ashulasini ijro etib faxrli o‘rinni egalladi.
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-118/2018 ish.
59

Buyuk sarkarda Amur Temur tavalludining 682 yilligi munosabati bilan 6
aprel kuni tuman 1-son Markaziy madaniyat va aholi dam olish markazi konsert
zalida katta tadbir o‘tkazildi. “ Zarafshon ” ashula va raqs xalq dastasi xonandalari
G‘.O‘sarov, A.Sulaymonov, I.Sobirjonov, N.Rustamova, J.Yusupov,
S.Jamolovlarning chiqishlari qatnashchilarga bayramona kayfiyat ulashdi.
21-aprel kuni 1-son Markaziy madaniyat va aholi dam olish markazi konsert
zalida “ Zarafshon ” ashula va raqs xalq dastasining 2018 yil 1-chorak yakuni
bo‘yicha qilingan ishlari yuzasidan hisobot konserti o‘tkazildi. Ushbu konsertda
barcha janrlar bo‘yicha asarlar ijro etilib zalga tashrif 400 dan ziyd
tomoshobinlarning olqishiga sazovor bo‘ldilar.
9-may “Xotira va qadrlash kuni ”ga bag‘ishlab 7-may kuni Kattaqo‘rg‘on
tuman yodgorlik majmuasida va istiroxat bog‘ida “Xotira abadiy, qadr
muqaddas” mavzusida Ulug‘ Vatan urushi qatnashchilari va mehnat faxriylariga
bag‘ishlangan tadbir o‘tkazildi. Xotira maydonida meting o‘tkazilib harbiy
bo‘linma tomonidan Yoshlik stadionida harbiy parad o‘tkazildi. Tadbir sungida
ulug‘ vatan urushi qatnashchilari va mexnat faxriylari tuman hokimligi tomonidan
tashkil etilgan bayram dasturxoniga taklif qilindi. Ushbu tadbirda “Zarafshon”
ashula va raqs xalq dastasi xonandalari va sozandalari tomonidan kuy va
qo‘shiqlar ijro etildi. Sherzod Botirov ( Sog‘insam otajonim ), Nozima Rustamova
( Qarilarni qadrlaylik ), Nafisa Esonova ( Barno yigit ), G‘olib Usarov, Aslbek
Sulaymonov, Erkin Sobirjonov, Sardor Jamolovlar ijrosidagi kuy va qo‘shiqlar,
yallalar qatnashchilar kungliga bayramona kayfiyat ulashib faxriylar kunglida
chuqur ta’surot qoldirdilar.
Tumanda san’at haftaligi e’lon qilinganligi munosabti bilan 2018 yil 27 iyul
kuni madaniyat bo‘limi konsert zalida maqom yo‘nalishi bo‘yicha tadbir tashkil
etilib, “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining xonandalari N.Rustamova
“Samarqand ushshog‘i”, Raxim Ziyotov “Topmadim”, Lochin Xotamov
“Qoshiyosunmu deyin” kabi maqom yo‘nalishidagi mumtoz ashulalari bilan
qatnashib, tomoshabinlar olqishiga sazovor bo‘ldilar.
60

San’at haftaligining estrada yo‘nalishi bo‘yicha tayyorlagan tadbiri 28 iyul
kuni tuman istiro h at bog‘i sahnasida bo‘lib o‘tdi. Ushbu tadbirda dastaning estrada
xonandalari Asilbek Sulaymonov, Erkinjon Sobirjonov, Muxtaram Hasanova va
Javlon Yusupovlar ishtirok etib, o‘z asarlarini ijro etib tomoshabinlarni kungillarini
xushnud etdilar. 2018 yil 30 iyul kuni tumandagi “Barkamol avlod” bolalar
oromgohida dastaning lerik xonandalari X.Turopov, J.Yusupov, L.Xotamovlar
tomonidan dam olish konserti uyushtirildi.
2018 yil 31 iyul kuni san’at haftaligining cholg‘u yo‘nalishi bo‘yicha tashkil
etilgan tadbir № 7 son MADOMda bo‘lib o‘tdi. Ushbu tadbirda tumandagi barcha
madaniyat markazlarining o‘zbek xalq cholg‘u asboblari to‘garagi havaskor
qatnashchilari va “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining sozandalari
tomonidan ijro etilgan kuylar tomoshabinlar olqishiga sazovor bo‘ldi.
2018 yil Kattaqo‘rg‘on tuman hokimining 2018 yil 10 avgustdagi
O‘zbekiston Respulikasi Davlat Mustaqilligini 27 yillik bayramiga tayyorgarlik
ko‘rish va uni o‘tkazish to‘g‘risida №05/01-142-sonli buyrug‘iga asosan
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi o‘z jamoasi bilan O‘zbekiston
Respublikasi Mustaqillik bayramini yuqori saviyada va ko‘tarinki ruhda o‘tkazish
bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqildi. Ushbu chora-tadbir bo‘yicha mashg‘ulot
ishlari boshlanib, ona Vatanni madh etuvchi kuy va qo‘shiqlar, bayramona
diltortar navolar ijrosini ta’minlash bo‘yicha o‘z mashg‘ulotlarini boshlab
yubordilar.
2018 yil 28 avgust kuni Kattaqo‘rg‘on tuman “Yoshlik” o‘yingoxida
O‘zbekiston Respublikasi Mustaqilligining 27 yilligiga bag‘ishlab “Aziz va
yagonamsan, jonajon O‘zbekistonim!” shiori ostida “Mustaqil va yagonasan
bag‘rikeng O‘zbekistonim” deb nomlangan teatrlashtirilgan bayram tomoshasi
bo‘lib o‘tdi. Ushbu tadbirda “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi xonandalari
Nozima Rustamova, Erkin Sobirjonov, Asilbek Sulaymonov, Obid Komilov,
Muhtaram Hasanova, Xurshid Turopovlar va respublikadan tashrif buyurgan so‘z
ustasi Avaz Oxun, estrada xonandasi Dildora Niyozovalar tomonidan ijro etilgan
qo‘shiqlar tumanimiz ahlini kungillarini xushnud etib, bayramona kayfiyat
61

ulashdilar. Bayram tadbiri joylarda ham davom etib, dastaning estrada xonandalari
tomonidan kuy va qo‘shiqlar ijro etilib, Kattaqo‘rg‘on tuman xalqiga madaniy
xizmt ko‘rsatildi.
2018 yil 7-8 sentyabr kunlari tuman istiroxat bog‘ida “Salomatlik kuni”
mavzusida tadbir o‘tkazildi va ushbu tadbirni badiiy qismini ko‘tarinki ruhda
o‘tkazish uchun dastaning estrada xonandalari Ozod Buronov, Lochin Xotamov,
Xurshid Turopovlar tomonidan madaniy xizmat ko‘rsatildi.
2018 yil 12 sentyabr kuni Kattaqo‘rg‘on tuman ko‘zi ochizlar jamiyatining
navbatdagi hisobot yig‘ilishi madaniyat zalida o‘tkazildi va “Navro‘z” restoranida
bir piyola choy tashkil qilinib, jamiyat a’zolariga “Zarafshon” ashula va raqs xalq
dastasi xonanda va sozandalari Sherzod Botirov, Nozima Rustamova, Lochin
Xotamovlar tomonidan madaniy xizmat ko‘rsatildi 1
.
2018 yil 24 sentyabr tuman istiroxat bog‘ida “Tashabbus 2018” ko‘rik-tanlovi
bo‘libo‘tdi. Madaniyat bo‘limi xonandalari X.Turopov, Lochin Xotamov, Ozod
Buronovlar tadbirni ko‘tarinki ruhda o‘tishida madaniy xizmat ko‘rsatdilar.
2018 yil 1 oktyabr tumandagi “Navro‘z” restoranida ustoz murabbiylar
kuniga bag‘ishlab, “Siz doim ardoqdasiz-aziz ustozlar” deb nomlangan tadbir
o‘tkazildi. “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi xonandalari Nozima
Rustamova, Asilbek Sulaymonov, Erkin Sobirjonov va yosh havaskor xonanda
O.Uktamovlar tomonidan ashulalar ijro etilib, madaniy xizmat ko‘rsatildi.
O‘zbekiston Respublikasi bo‘ylab, milliy boyligimiz bo‘lgan paxta yig‘im-
terimi boshlanganligi munosabati bilan “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi
xonandalari joylardagi terimchi hasharchilarga madaniy xizmat ko‘rsatish bo‘yicha
o‘z dasturlarini ishlab chiqib joylardagi bir qancha xo‘jaliklarda madaniy xizmat
ko‘rsatib keldilar.
2018 yil 5 oktyabr kuni Boltabek MFYga qarashli fermer xo‘jaligi hasharchi
paxtakorlariga “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasi xonandasi Lochin
Xotamov va respublikadan tashrif buyurgan xonanda “Nihol” mukofoti laureati
1
Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-118/2018 ish.
62

Dilfuza Qobulovalar tomonidan ijro etilgan shux taronalar Farg‘ona viloyatidan
kelgan hasharchi paxtakorlar kungillarini xushnud etib xush kayfiyat ulashdi.
2018 yil 16 noyabr kuni Samarqand shahridagi konsert zalida “Nihol”
ko‘rik-tanlovining viloyat bosqichi bo‘lib o‘tdi. Ushbu ko‘rik-tanlovda
“Zarafshon” ashul va raqs xalq dastasining xonandalari Yusupov Javlon (bessame
ashulasi bilan). Mirshaeva Shaxnoza (xayoli qiz raqsi bilan), Muhtaram Hasanova
(ayollar tebratar dunyoni ashulasi bilan) qatnashib, Muhtaram Hasanova viloyat
faxriy yorlig‘i bilan taqdirlandi.
2018 yil 18 noyabr kuni tumandagi Iska qishlog‘ida joylashgan 21-o‘rta
maktabdagi xasharchilarga dastaning xonandalari Obid Komilov, Lochin
Xotamovlar tomonidan madaniy xordiq chiqarish uchun dam olish konserti tashkil
etilib, ular tomonidan ijro etilgan kuy va qo‘shiqlar paxtakorlar kungillarini
xushnud etdilar.
Jumladan: 23 noyabr kuni iska qishlog‘idagi bolalar bog‘chasida joylashgan
hasharchilarga xonandalar Asilbek Sulaymonov, Nozima Rusamovalar, 27 noyabr
kuni Oxun qishlog‘idagi bolalar oromgohida joylashgan hasharchilarga xonandalar
Xurshid turopov, Ozod Buronov va Respublikada xizmat ko‘rsatgan artist
Abdurayim Vaxobovlar paxtakorlarni madaniy dam olishi uchun o‘zlarining kuy
va qo‘shiqlari, qiziqarli hangomalari bilan xizmat qilib xush kayfiyat ulashdi.
Dastaning xonanda va sozandalari o‘zlarining kuy va qo‘shiqlari bilan tumandagi
barcha xujaliklarda paxtakorlarga o‘zlarinnig beminnat xizmatini ayamasdan
xizmat qilib keldilar.
2018 yil 1 dekabr kuni nogironlarni himoya qilish kuni munosabati bilan
tumandagi “Navro‘z” restoranida tadbir bo‘lib o‘tdi. Ushbu tadbirda dastaning
xonandalari Erkinjon Sobirjonov, Lochin Xotamov, Nozima Rustamovalar
o‘zlarining kuy va qo‘shiqlari bilan madaniy xizmat ko‘rsatdilar.
Tumandagi 15 –son bolalar musiqa va san’at maktabi konsert zalida 2018 yil
6 dekabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi bayramining 26 yilligiga
bag‘ishlab “Konstitutsiya baxtimiz poydevori” shiori ostida katta bayram tadbiri
bo‘lib o‘tdi. Ushbu tadbirda “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining sozanda
63

va xonandalari tomonidan ijro etilgan kuy va qo‘shiqlar, raqslar tadbir
qatnashchilari kunglida chuqur ta’surot qoldirdi.
2018 yil 10 dekabr kuni “Navro‘z” restoranida tumanimizning barcha
mehnat faxriylari, fermer xujaliklari rahbarlari ilg‘or paxtakorlarni taqdirlash
munosabati bilan tuman hosil bayrami o‘tkazildi. “Zarafshon” ashula va raqs xalq
dastasining xonanda va sozandalari, O‘zbekiston xalq artisti Maxmud Nomozov
ishtirokida katta konsert dasturi namoyish etilib, tumanimiz mehnatkashlariga
bayramona kayfiyat ulashdilar.
2018 yil 17 dekabr kuni tuman madaniyat bo‘limiga viloyatdagi barcha
tumanlardagi madaniyat faxriylari, na’munali xalq jamoalarining badiiy rahbarlari,
madaniyat va aholi dam olish markazlari rahbarlari tashrifi munosabati bilan
“Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining 2018 yil yakuni bo‘yicha hisobot
konserti o‘tkazildi. Ushbu konsertda xonanda va sozandalar tomonidan ijro etilgan
“Saraxbori navo”, “Uffori Mustahzodi navo”, “Feruz”, “O‘rgilay”, “Buyuk
O‘zbekistonim”, “Dig‘ajon” kabi kuy va qo‘shiqlar qatnashchilar olqishiga
sazovor bo‘ldilar 1
.
Tuman madaniyat bo‘limi barcha xodimlari va “Zarafshon” ashula va raqs
xalq dastasining xonanda va sozandalari yangi 2019 yilni kutib olishi munosabati
bilan barcha chora-tadbirlarni ishlab chiqib, “ Yangi yil yurtimga baxt olib
kelsin! ” ssenariysi asosida o‘tkaziladigan bayram dasturiga yangi yil haqidagi
qo‘shiqlar, ertak qaHramonlarining chiqishlari, Qorbobo va Qorqizlarning
chiqishlari ishtirokidagi bayram dasturi mashg‘ulotlarni boshlab yubordilar.
Tuman madaniyat bo‘limi xodimlari 2019 yilni kutib olish uchun tuman
hokimligi binosi ruparasida o‘rnatilgan “Prezident archasi” bayram dasturini 25-
dekabrdan 05-yanvarga qadar grafik asosida barcha madaniyat va axoli dam olish
markazlari va “Zarafshon” ashula va raqs xalq dastasining xonandalari o‘z
konsert dasturlarini nomoyish etilishi chora tadbirlari ishlab chiqildi va amalda
bajirilishi, tumanda yangi yilni kutib olish tadbiri 2018 yilni 29-dekabr kuni bo‘lib
o‘tishi rejalashtirilgan.
1
Каттақўрғон ушшоғи. Девон. – Самарқанд: Turon nashr, 2021. – 1 12 .
64

Hozirgi kunda dastamizda 34 kishidan iborat xonanda, sozanda va raqqosa
qizlar qatnashib faoliyat ko‘rsatib kelmoqda. Dasta haftaning dushanba va
payshanba kunlari o‘z mashg‘ulotlarini o‘tkazadi.
KATTAQO’RG’ON TUMANI SO’NGGI YILLARDAGI MADANIY
SOHADAGI YUTUQLARI
Mustаqillik yillаridа tumаnning ko’zgа ko’ringаn mаtbuоt nаshrlаridаn biri
bo’lgаn «Kаttаqo’rg’оn tоngi» gаzеtаsi yangi binоdа o’z ish fаоliyatini dаvоm
ettirа bоshlаdi. Jurnаlistlаrning kаsb bаyrаmi аrаfаsidа Kаttаqo’rg’оn shаhаr
hоkimligi gаzеtаsi – «Kаttаqo’rg’оn tоngi» tаhririyati jаmоаsi tа’mirlаngаn, bаrchа
qulаyliklаrgа egа yangi binоgа ko’chib o’tdi. O’zbеkistоn Jurnаlistlаri ijоdiy
uyushmаsi vilоyat bo’limi hаmdа shаhаr hоkimligi jurnаlistlаrning erkin ijоd
qilishlаri uchun shаrt-shаrоitlаr yarаtishgа bоsh-qоsh bo’lishdi, - dеydi gаzеtа
muhаrriri Mаmаdаli Ergаshеv. – Jаmоаmiz uzоq yillаr dаvоmidа ijоdiy mеhnаt
qilish uchun nоqulаy bo’lgаn, pаstqаm binоlаrdаn fоydаlаnib kеlаr edi. Zаmоnаviy
jihоzlаngаn, аtrоfi оbоdоnlаshtirilgаn yangi binо biz uchun munоsib tuhfа bo’ldi 1
.
Jizzах vilоyatidа o’tkаzilgаn mаzkur musоbаqаdа vilоyat yoshlаri sаfidа
hаrаkаt qilgаn Kаttаqo’rg’оn tumаni vаkillаri hаm fаоl ishtirоk etishib spоrtning
15 tа turi bo’yichа bеllаshib, umumjаmоа hisоbidа 180 bаll bilаn uchinchi o’rinni
egаllаshdi. Spоrtchilаrning 6 nаfаri оltin, 9 nаfаri kumush, 16 nаfаri esа brоnzа
mеdаllаri bilаn qаytishdi. — Bоks bo’yichа kuch sinаshib, оltin mеdаlь оldim, —
dеydi Kаttаqo’rg’оn pеdаgоgikа kоllеji o’quvchisi Оlimjоn Tоshniyozоv. — Bu
musоbаqаdа g’оlib bo’lib, оtа-оnаm vа ustоzlаrim ishоnchigа erishdim. Endi esа
mаshg’ulоtlаrni yanаdа mustаhkаmlаb, оlg’а intilаmаn vа jаhоn аrеnаlаri bo’ylаb
yurtimiz bаyrоg’ini bаlаnd tutishgа аstоydil hаrаkаt qilаmаn 2
.
Brаziliyadа bo’lib o’tgаn XV yozgi Оlimpiаdа o’yinlаridа Mo’minjоn
Аbdullаеv yunоn-rum kurаshi, Ruslаn Qurbоnоv еngil аtlеtikа, YOdgоrоy
Mirzаеvа esа bоks bo’yichа mаmlаkаtimiz хоtin-qizlаri оrаsidа birinchi bo’lib
ishtirоk etishdi. Jоnаjоn diyorimizdа el-yurt fаrоvоnligi, mаmlаkаt tаrаqqiyoti
yo’lidа bаjаrilgаn fidоkоrоnа mеhnаt dоim dаvlаtimiz tоmоnidаn e’tirоf etilgаn,
1
«Каттақўрғон тонги» газетаси. 2017 йил. 22 июн.
2
Kattaqo’rg’on tuman hokimligining yillik hisobotlari 2017 yil
65

qаdrlаngаn. Хususаn, bu yil hаm Birinchi Prеzidеntimizning yuksаk e’tirоflаri
tufаyli 29 nаfаr yurtdоshimiz mustаqillikning 25 yilligi vа bоshqа kаsb bаyrаmlаri
munоsаbаti bilаn mаmlаkаtimizning yuksаk unvоnlаrigа sаzоvоr bo’lgаn edi.
Tаntаnаli mаrоsimdа ushbu mukоfоtlаr o’z egаlаrigа tоpshirildi. Mukоfоtlаngаnlаr
nоmidаn so’zgа chiqqаn "Do’stlik" оrdеni sоhibi Gulbаhоr Mаmеdоvа vа
bоshqаlаr yuksаk e’tibоr vа g’аmхo’rlik uchun minnаtdоrlik izhоr etishdi.
Tаdbirdа tаniqli sаn’аtkоrlаr vа yosh ijrоchilаrning kоnцеrt dаsturi nаmоyish
etildi, mushоirа kеchаsi tаshkil etilib, tеаtr ijоdkоrlаri tоmоnidаn buyuk
аjdоdlаrimiz siymоsi o’zigа хоs tаrzdа gаvdаlаntirildi. O’zbеkistоn Rеspublikаsi
Mаdаniyat vа spоrt ishlаri vаzirligi tаsаrrufidаgi Rеspublikа Mаrkаziy ko’zi оjizlаr
kutubхоnаsi tоmоnidаn hаr yili “Yilning eng yaхshi kutubхоnаchisi” ko’rik-
tаnlоvini uyushtirish аn’аnаgа аylаngаn.
2015 yildа Fаrg’оnа shаhridа o’tkаzilgаn mаzkur ko’rik-tаnlоvdа
Sаmаrqаnd vilоyati shаrаfini himоya qilgаn Kаttаqo’rg’оn shаhаr ko’zi оjizlаr
kutubхоnаsining еtаkchi kutubхоnаchisi Gullоlа Hаsаnоvа fахrli birinchi o’rinni
egаllаb qаytgаndi. 2016 yilning 8–9 nоyabrь kunlаri Аndijоn shаhridа o’tkаzilgаn
“2016 yilning eng yaхshi kutubхоnаchisi” ko’rik-tаnlоvi qizg’in bаhs-
munоzаrаlаrgа bоy bo’ldi. Tаnlоvdа Qоrаqаlpоg’istоn Rеspublikаsi Mаdаniyat vа
spоrt ishlаri vаzirligi hаmdа bаrchа vilоyat Mаdаniyat vа spоrt ishlаri
bоshqаrmаlаri tizimidаgi ko’zi оjizlаr kutubхоnаlаri vа ulаrning shаhаr vа
tumаnlаrdаgi bo’limlаridаn jаmi 90 nаfаrgа yaqin kutubхоnаchilаr g’оliblik uchun
bеllаshdilаr.
2017 yildа Sаmаrqаnd vilоyatidаn dаvlаt mukоfоtigа lоyiq ko’rilgаnlаr
оrаsidа Kаttаqo’rg’оn tumаnining bir qаtоr fidоyi ishchilаri o’z sоhаsining еtuk
mutахаssislаri hаm bоr edi. O’zbеkistоn Rеspublikаsi Prеzidеnti SHаvkаt
Mirziyoеvning 2017 yil 6 yanvаrdаgi “O’zbеkistоn Rеspublikаsi prоkurаturа
оrgаnlаri хоdimlаri kuni munоsаbаti bilаn bir guruh хоdimlаrni mukоfоtlаsh
to’g’risidа”gi Fаrmоnigа ko’rа, bir guruh yurtdоshlаrimiz dаvlаtimizning fахriy
unvоn, оrdеn vа mеdаllаri bilаn tаqdirlаndi.
“SОDIQ ХIZMАTLАRI UCHUN” mеdаli bilаn
66

SHАRIPОV Erkin - Kаttаqo’rg’оn shаhаr prоkurоri, аdliya mаslаhаtchisi.
O’zbеkistоn Rеspublikаsi Prеzidеnti SHаvkаt Mirziyoеvning 2017 yil 25
аvgustdаgi «O’zbеkistоn Rеspublikаsi mustаqilligining yigirmа оlti yilligi
munоsаbаti bilаn fаn, tа’lim, sоg’liqni sаqlаsh, аdаbiyot, mаdаniyat, sаn’аt,
mа’nаviyat vа mа’rifаt, оmmаviy ахbоrоt vоsitаlаri hаmdа ijtimоiy sоhаlаr
хоdimlаridаn bir guruhini mukоfоtlаsh to’g’risidа»gi Fаrmоnigа ko’rа, Vаtаnimiz
mustаqilligini mustаhkаmlаsh, milliy g’оyani rivоjlаntirish, mа’nаviyatimizni
tiklаsh, o’zligimizni аnglаsh yo’lidа kаttа hissа qo’shgаn, yorqin istе’dоdi vа ijоdi,
ilmiy fаоliyati, hаlоl хizmаti, yoshlаrni оnа yurtgа muhаbbаt, istiqlоl g’оyalаrigа
sаdоqаt ruhidа sоg’lоm vа bаrkаmоl etib tаrbiyalаsh hаmdа jаmоаt ishlаridаgi fаоl
ishtirоki uchun bir guruh yurtdоshlаrimiz dаvlаtimizning fахriy unvоn, оrdеn vа
mеdаllаri bilаn tаqdirlаndi. Ulаr оrаsidа vilоyatimizdаn quyidаgilаr bоr:
II DАRАJАLI “SОFLОM АVLОD UCHUN” оrdеni bilаn
АVАZОV Isrоil Turdimurоdоvich - Kаttаqo’rg’оn tumаni tibbiyot birlаshmаsi
bоlаlаr bo’limi mudiri. O’zbеkistоn Rеspublikаsi Prеzidеnti SH.Mirziyoеvning
2017 yil 27 sеntyabrdаgi «O’qituvchi vа murаbbiylаr kuni munоsаbаti bilаn
tа’lim-tаrbiya tizimidа аlоhidа o’rnаk ko’rsаtgаn хоdimlаrdаn bir guruhini
mukоfоtlаsh to’g’risidа»gi Fаrmоnigа ko’rа, mаmlаkаtimizdа yosh аvlоdning
intеllеktuаl vа mа’nаviy sаlоhiyatini yuksаltirish, tа’lim tizimini zаmоn tаlаblаri
аsоsidа tаkоmillаshtirish, yoshlаrgа ilm-fаn аsоslаri vа zаmоnаviy kаsb-hunаrlаrni
o’rgаtish, ulаrni оnа Vаtаngа muhаbbаt, istiqlоl g’оyalаrigа sаdоqаt ruhidа
tаrbiyalаsh bоrаsidаgi ko’p yillik fidоkоrоnа хizmаtlаri uchun bir guruh
o’qituvchilаr dаvlаtimizning fахriy unvоn, оrdеn vа mеdаllаrigа sаzоvоr bo’lishdi.
“SHUHRАT” mеdаli bilаn
SHUKURОVА Rа’nо Bаhоdirоvnа - Kаttаqo’rg’оn shаhridаgi 14-umumiy o’rtа
tа’lim mаktаbining biоlоgiya fаni o’qituvchisi. Prеzidеntimiz SH.Mirziyoеvning
2017 yil 7 dеkаbrdаgi “Qishlоq хo’jаligi хоdimlаri kuni munоsаbаti bilаn sоhа
rivоjigа munоsib hissа qo’shgаn yurtdоshlаrimizdаn bir guruhini mukоfоtlаsh
to’g’risidа”gi Fаrmоnigа ko’rа, dаvlаtimizning yuksаk unvоn, оrdеn vа mеdаllаri
bilаn tаqdirlаngаnlаr оrаsidа vilоyatimizdаn quyidаgilаr bоr:
67

«MЕHNАT SHUHRАTI» оrdеni bilаn
ХАYITОV Tоshtеmir Djumаеvich - Kаttаqo’rg’оn tumаnidаgi «Jumа Хаyitоv»
fеrmеr хo’jаligi bоshlig’i.
68

XULOSA
Davlatimizni rivojlantirish maqsadida hududlarni rivojlantirishga qaratilgan
chora-tadbirlar samarasi o’laroq har bir tuman iqtisodiy, madaniy, ijtimoiy,
ma’naviy hayotida qator o’zgarishlar sodir bo’lmoqda. Fuqarolik jamiyatining
qaror topishi va rivojlanishi ma’lum sharoitlarda mumkin bo‘lib, ularning asosiysi
turli siyosiy kuchlarning eng muhim ijtimoiy qadriyatlar masalasida konsensusga
kelishi hisoblanadi. Bu qadriyatlar esa quyidagilardan iborat: insonning huquq va
erkinliklari, haqiqiy xalq hokimiyati, insonning mehnatini va boshqa hayotiy
ehtiyojlarini rag‘batlantirishga va himoya qilishga qobil bo‘lgan bozor iqtisodiyoti,
ijtimoiy adolat, huquqiy davlat.
Shu nuqtai nazardan ishga shunday xulosa yasashimiz mumkinki: brcha
hududlar singari tumanimiz ham davlatimiz rivojida o’zning ichki
imkoniyatlaridan kelib chiqqn holda o’z hissasini qo’shib kelmoqda,
Joylarda amalga oshrilayotgan bevosita rivojlanish strategiya mohiyatidan kelib
chiqqan holda tuman madaniy hayoti o’zining yangi bosqichiga ko’tarildi.
Har bir inson o‘zining o‘tmish tarixini, tarixiy ildizlari ni, ajdodlari yaratgan boy
madaniy-ma’naviy merosni, o‘tmish qadriyatlarini, milliy o‘zligini, madaniyati,
ma’naviyati, ma’ rifati shakllanishi va rivojlanishi tarixiy bosqichlarini chuqur va
mukammal bilishi, ular bilan cheksiz faxrlanishi lozim va zarur. Tarix inson,
jamiyat, davlat hayotining muhim komponentlaridan biri bo‘lib hisoblanadi.
Tarix ning shakllanish va rivojlanishi millat va xalq tarixiy taraqqiyot yo‘lining
mohiyatini bilib olish va chu qur idrok etishning asosiy yo‘llaridan biridir.
Bu borada bitiruv malakaviy ishi Samarqand viloyati Kattaqo’rg’on
tumanida ta’lim, iqtisod, ma’naviyat, kadrlar masalasi, qishloq xujaligi boy tarixini
o‘rganish, tahlil qilish va davlatchilik-huquqiy merosini o‘rganishda muhim
ahamiyat kasb etadi.
Ishi ning asosiy vazifasi Samarqand viloyati Kattaqo ’ rg ’ on tuman ining
umumiy tavsifi , Kattaqo ’ rg ’ on tuman ining tashkil topishi , a h oli tarkibi , Ishtixon
tumanida kadrlar masalasi va ta ’ lim , mustaqillik yillarida Ishtixon tumanining
ijtimoiy - iq t isodiy rivojlanishi , tumanning ma’naviy-ma’rifiy sohadagi yutuqlari
69

tarixini ilmiy bilish, milliy davlatchiligimiz ildizlari, xalqimizning qadimgi an’ana
hamda urf odatlariga, mentalitetiga tayangan holda chuqur o‘rganish, ilmiy –
nazariy va amaliy umumlashtirish erkin millat hamda obod mamlakat istiqbol
yo‘lida xizmat qiladi.
Buyuk kelajak sari intilayotgan respublikamiz ichki va tashqi siyosatining
asosiy qoidalari, chinakam huquqiy demokratik davlat barpo etishning o‘ziga xos
tamoyillari hamda tub iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy islohotlarni izchil amalga
oshirish asosida O‘zbekistonning dunyo hamjamiyatida o‘z o‘rnini egallashini
ta’minlash borasidagi dolzarb masalalar o‘zaro hamkorlikda hal qilinishi yo‘lga
qo‘yildi.
Mustaqilligimizning dastlabki kunlaridanoq ajdodlarimiz tomonidan asrlar
mobaynida yaratilgan g‘oyat ulkan, bebaho ma’naviy va madaniy merosimizni
tiklash davlat siyosati darajasiga ko‘tarilgan muhim vazifa bo‘lib qoldi. O‘zbek
olimlarimizning kuch-g‘ayrati bilan tariximizning g‘oyat bebaho sahifalari
yangidan kashf etildi. O‘tmishimizni «oqlash» vazifalari umuman olganda bajarib
bo‘lindi. Hozir esa asosiy vazifa huquqiy-tarixiy tahlilni ilmiy xolisona va halol
amalga oshirishdan iborat bo‘lib, O‘zbekiston tarixi fani hamda o‘quv kursi
o‘qitishini yanada takomillashtirishni taqozo etadi.
O ‘ zbek xalqining tarixiy yutug ‘ i bo ‘ lgan mustaqillik boy o ‘ tmish ma ’ naviy -
ma ’ rifiy merosimizni bizga yana qaytarib berdi , bu nodir boyliklarni ilmiy tadqiq
etishga , undan xalqimizni bahramand etishga zamin yaratdi . Mamlakatimiz
tarixiga oid yuridik va ish yuritish hujjatlarini , jumladan , ularning tarkibiy qismi
bo ‘ lgan Kattaqo ’ rg ’ on tumani tarixi masalalarini ilmiy tadqiq etish , ularni bugungi
hayotimizga xizmat qildirish ana shu zaminga tayanadi . Bugun ma ’ naviy - tarixiy
mulkimizga aylangan Kattaqo ’ rg ’ on tumani tarixi ning shakllanishi va taraqqiyotini
har jihatdan o ‘ rganmasdan turib ularning mohiyatini anglash g ‘ oyatda mushkul .
Kattaqo ’ rg ’ on tumani tarixiga oid hujjatlar kabi ilmiy - adabiy meros bu tadqiqotlar
uchun manba bo ‘ lib xizmat qildi .
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
Qaror va farmonlar
70

1. Lex.uz O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qaror va farmonlari. 2016 yil.
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori. https://lex.uz/docs/-
5012162 .
3. “2020-2022 yillarda Samarqand viloyatining Kattaqo‘rg‘on shahrini ijtimoiy-
iqtisodiy rivojlantirish va kambag‘allikni qisqartirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
Arxiv hujjatlari
1. Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-
107 ish.
2. Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari.
3. Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-
111 ish.
4. Kattaqo‘rg’on tuman joriy arxivi. Tuman madaniyat bo‘limi yillik hisobotlari. I-
118/2018 ish.
Maqola va ilmiy asarlar
1. «Каттақўрғон тонги» газетаси. 2017 йил. 22 июн.
2. Orzibekov R. O‘zbek adabiyoti tarixi. –T.: 2006. – B. 68.
3. Sirojiddinov Sh. So‘fi Olloyor ilohiyoti. 1-qism. – T.: 2001. – B. 12-13
4. Абдуҳакимов Ш. Каттақўрғон тарихидан лавҳалар. – Тошкент: Tamaddun,
2016. – 400 б.
5. Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи
ва бугуни. – Самарқанд: Zarafshon, 2012. – 288 б.
6. Абдуҳакимов Ш. Маърифат шуъласи Каттақўрғон халқ таълимнинг тарихи
ва бугуни. – Самарқанд: Zarafshon, 2012. – B. 11 8.
7. Бекмуродов И. Каттақўрғон кеча ва бугун. – Тошкент, 1994. – 131 б.
8. Бекмуродов И. Мангу жасорат. – Самарқанд: Зарафшон. 1995. – – B. 28.
9. Исломов Б. Изланиш. Самарқанд. 1981. – B. 11.
10. Каттақўрғон ушшоғи. Девон. – Самарқанд: Turon nashr, 2021. – 184 б.
11. Қўнғиров Ч. Маърифат фидойилари. Тошкент. “Тамаддун”. 2016. – B.
153.
71

12. Нуруллоҳ Достон. Каттақўрғон тумани тарихи - тадқиқ этилмоқда,
ўрганилмоқда. Ўзбекистон овози. 2020. 14 январь.
13. Рустамов И. Каттақўрғон наволари. – Самарқанд. Сўғдиёна. 1994. – 166 б.
14. Ўзбекистон миллий энциклопедияси. 2002 йил. 4-жилд. – B. 512.
15. Ўзгариш ва янгиланишлардан одамлар мамнун. Ўзбекистон овози. 2019
йил 22 декабрь
Internet manbalari
1. zarnews.uz/dolzarb/7316-shalo-baromova-eng-namunali-maslaatchi.
2. https://kattakurgon.uz/uz/node/3140 .
3. Маданият вазири Каттақўрғонга келди. https://kattakurgon.uz/uz/node/2210 .
4. Каттақўрғон театр жамоаси Қозоғистонда.
https://uza.uz/uz/posts/kattaqorgon-teatr-zhamoasi-qozogistonda.
72

Kattaqo‘rg‘on tumanida madaniy hayot

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish