Kekirdak, bronxlar, o’pka, plevra, ko’ks oralig'i yoshga qarab o'zgarishi - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	415.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	08 Апрель 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Kekirdak, bronxlar, o’pka, plevra, ko’ks oralig'i yoshga qarab o'zgarishi

Купить

KEKIRDAK, BRONXLAR, O’PKA, PLEVRA, KO’KS ORALIG’I YOSHGA QARAB O’ZGARISHI .

KEKIRDAK . Kekirdak yoki traxeya (trachea) ,uzunligi 9-11 sm , diametri 15-18 mm keladigan naydan iborat bo’lib ,4 bo’yin umurtqasining ro’parasida , bevosita hiqildoqdan boshlanadi ,so’ngra ko’krak qafasining yuqori teshigi orqali ko’ks oralig’icha borib ,4-5 ko’krak umurtqalarining ro’parasida chap va o’ng bronxlarga ajraladi .Traxeyaning ana shu ajralgan yeri kekirdak ayrisi (bifurcatio tracheae) deb ataladi .

Kekirdak joylashishiga ko’ra bo’yin va ko’krak qismlarga bo’linadi . Kekirdakning bo’yin qismini old tomondan jog’ osti muskullari ( mm. sternohyoideus et sternothyroideus ) va qolqonsimon bez , orqa tomondan qizilo’ngach , ikki yonbosh tomondan uyqu arteriyasi o’rab turadi . Traxeya ko’krak qafasi qismining old tomonida to’sh suyagining dastasi va gl . tymus joylashgan .Kekirdak devori 16-20 ta halqa shaklidagi tog’aylar (cartilagines trachcales) dan tuzilgan o’zaro fibroz to’qimalardan iborat boylam (lig.annularia )lar bilan tutashgan .

BRONXLAR. Bronxlar (bronchi ) kekirdakning 4-5 ko’krak umurtqalari ro’parasida (bifurcatio tracheae) o’ng va chap bronxlar - bronchi principales ( yunoncha bronchus – nafas nayi )dexter et sinester bo’linishidan vujudga keladi .O’ng bronx chap bronxga bisbatan birmuncha kalta va kengroq bo’lib 6-8 ta tog’ay halqadan iborat .Chap bronx o’ng bronxga nisbatan tor va uzunroqdir . U 9- 12 ta tog’ay halqadan iborta bo’ladi .

Chap bronx ustida aorta yoyi mingashib joylashgan .Chap bronx kekirdakdan bronx hosil qilib yo’naladi .Bronxlarning shilliq qavatlari kekirdak shilliq qavatiga o’xshab tuzilgan . Traxeya chaqaloqlarda kalta (3-4,5 sm ) bo’lib , shakli varonkaga o’xshash , tog’aylari unchalik rivojlanmagan . Traxeya 10-12 yoshga borganda 2 barobar ,25 yoshda 3 barobar tez o’sadi .Qarilarda tog’aylar qattiqlashib borgan sari tez sinuvchan bo’lib qoladi .

O’PKA . O’pka ( pulmones , yunoncha pneumon – rasm ) bir juft bo’lib ko’krak qafasining (cavitas thoracis )ikki tomonida joylashgan . O’ng va chap o’pkalar o’rtasidagi kamgakda yurak , qon tomirlar va ko’ks oralig’I joylashgan . Har bir o’pka( pulmo) konus shaklida bo’lib , asosi ( basis pulmonis ) past tomondan diafragmaga tegib turadi va diafragma tegib turadi va diafragma yuzasi (facies diafragmatica ) deyiladi .

O’pkaning uchi (apex pulmonis ) birinchi qovurg’adan 3-4 sm yuqoriroqda turadi va orqa tomondan 7 bo’yin umurtqaning ro’parasiga to’g’ri keladi .O’pkalarning qovurg’alarga tegib turgan yuza ( facies costalis ) va bir-biriga qarab turgan ko’ks oralig’idagi medial yuzasi (facies medialis ) tafovut qilinadi . O’pkalarning medial (ko’ks oralig’i ) yuzasida o’pka arteriyasi venasi va bronxlar kirib chiqadigan o’pka darvozasi ( hilus pulmonis ) joylashgan .Ana shu qon va limfa tomirlari yig’ilib , o’pka ildiz radix pulmonis ni hosil qiladi .

Bronxlarning bo’linishi . Asosiy bronxlar ( bronchus principalis ) o’ng va chap o’pkalar darvozasidan kirib, daraxt shohi kabi o’pka bo’laklari (bronchi lobares ) tarmoqlariga bo’linadi . O’ng bo’lakka kirgan bronx uch bo’lakka bo’linadi .Ularning birinchisi o’pkaning yuqori bo’lagiga, ikkinchisi o’rta bo’lagiga , uchinchisi esa pastki bo’lagiga yo’naladi .Chap o’pkaga kirgan bronxlar ikki bo’laklarga ajraladi .Ularning birinchisi o’pkaning yuqori bo’lagiga , ikkinchisi esa pastki bo’lagiga kiradi .

Har bir chegara bronxlar o’z navbatida ikkita nafas bronxiolasi ( bronchioli respiratorii) ga bo’linadi .Nafas bronxiolasi torayib nafas naychasi (ductuli alveolares ) ga , u esa kengayib , nafas pufakchalari ( sacculi alveolares ) alveolalarga aylanadi .Nafas bronxiolasi va undan tarqalgan nafas naychasi pufakchalari va alveolasi qo’shilib, uzum boshi shaklidagi o’pkaning struktura va funksional birligi – atsinus ( acinus yoki alveolalar daraxtini hosil qiladi .12-18 atsinus birgalikda o’pka bo’lakchalarini ( lobulus pulmonis primarius ) , bir necha bo’lakchalar qo’shilib , o’pka segmentini hosil qiladi .O’pka segmentlari o’zaro qo’shilib , o’pka bo’lagini , o’pka bo’laklari esa o’pkani hosil qiladi .

PLEVRA. Plevra (pleura)- o’pkani qoplagan seroz parda .Plevra ikki qavat bo’ladi : uning ustidan o’rab turgan varag’I ichki (visceral) yoki o’pka varag’I (pleura pulmonalis ), ko’krak bo’shlig’I devorining ichki tomoniga yopishgan varog’i parietal (parietalis) varoq deyiladi . Visseral plevra o’pka to’qimasiga yopishib , uning bo’laklar oralig’idagi yoriq ichiga ham kiradi .Visseral plevra o’pka darvozasiga kelganda o’zaro uchrashadi ,o’pka darvozasining pastida plevralar qo’sh qavatli boylamni (lig. Pulmonale ) hosil qilib, parietal plevraga o’tib ketadi .

Pariteal plevra (pleura parietalis ) qovurg’a (pleura costalis ), diafragma ( pleura diafragmatica) va ko’ks oralig’i ( pleura mediastinalis ) qismlariga ajraladi . Parietal plevraning tashqi yuzasi ko’krak qafasi yuzasiga yopishib turadi . O’pkalar uchini plevra gumbazi (capula pleurale ) qoplagan bo’lib , u birinchi qovurg’adan 3-4 sm yuqorida joylashgan .Parietal va visseral plevralar orasidagi plevra bo’shlig’idagi malum miqdorda suyuqlik bo’ladi . Bu suyuqlik plevralarning bir-biriga qaragan yuzasining ho’llab , nafas olish va nafas chiqarishda ishqalanishni kamaytiradi .

O’PKA VA PLEVRA CHEGARALARI . O’ng va chap o’pkaning uchlari birinchi qovurg’adan 3-4 sm yuqorida bo’ladi , so’ngra o’mrov – to’sh bo’g’imi orqali past tomonga yo’naladi. To’sh suyagining dastasi bilan qo’shiladigan chegarada o’pkaning oldingi chegarasi boshlanadi .Shu joydan o’ng o’pkaning oldingi chegarasi to’sh suyagining tanasiga parallel holda pastga tomon yo’nalib , 6-7 qovurg’aning tog’ay qismiga yaqinlashadi va pastki chegaraga o’tib ketadi .Chap tomonda yurak joylashgan . sShuning uchun chap o’pkaning oldingi chegarasi 4 qovurg’aga borganda chapga qarab chekinadi va 6 qovurg’aning tog’ay qismidan pastki chegaraga o’tib ketadi .

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar