Kompyuter grafikasi sohasidagi fayl formatlari va bir-biridan farqli jihatlari - Информатика и ИТ - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	15000UZS
Размер	635.8KB
Покупки	5
Дата загрузки	26 Июнь 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Информатика и ИТ

Kompyuter grafikasi sohasidagi fayl formatlari va bir-biridan farqli jihatlari

Купить

MAVZU: KOMPYUTER GRAFIKASI SOHASIDAGI FAYL
FORMATLARI VA BIR-BIRIDAN FARQLI JIHATLARI

MUNDARIJA:
KIRISH……………………………………………………………………...…….3
I.BOB KOMPYUTER GRAFIKASI SOHASIDAGI FAYL FORMATLARI 4
1.1§ Kompyuter grafikasida tasvirlarni formatlash ……………………………...4
1.2§ Ixtisoslashgan grafik muharrirlarning fayl formatlari ………………….......8
1.3§ Kompyuter grafikasida formatlar yordamida fayllarni o’zgartirish ………...1 2
II BOB. FAYL FORMATLARINING BIR BIRIDAN FARQLARI ………..1 5
2.1§ Fayl format l ari asosiy haqida tushunchalari ………………………….……15
2.2§ Fayl formatlari yaratish va boshqarish ………………..………..……….. 18
2.3§ Turli xil formatlar tanlash va ularni bog’lash ……………………………..21
XULOSA .…….…………………………………………………..…….………29
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR….…………………………..………...30
1

KIRISH
Kompyuter grafikasi tushunchasi hozirgi keng qamrovli sohalarni o`zida
birlashtirgan bo`lib, bunda oddiy grafik chizishdan toki real borliqdagi turli
tasvirlarni hosil qilish, ularga ko`rinish berish, dastur vositasi yordamida tasvirga
doir yangi loyihalarni yaratishga mo`ljallangan. Bu esa multimedia muhitida
ishlash imkoniyatini yaratadi.
Kompyuter grafikasi jamiyatning barcha sohalarida keng qo`llaniladigan
dastur ta’minoti bo`lib, u mavjud va yangi yaratilayotgan dasturlarga asoslanadi.
Kompyuter grafikasi jarayonlarni uch o`lchovli fazoda qanday kechishini aniq
tasvirlash imkoniyatini yaratdi. Shu boisdan hozirda mavjud amaliy dastur
paketlari orqali ko`rilayotgan masalaning asosiy qiymatlarini kiritgan holda uning
natijasini grafik shaklda olishimiz mumkin.
Yurtimizda ham dasturlashga bo`lgan talab va e`tibor oshib bormoqda.
O`zbekiston Respublikasi Prezidenti SH.M.Mirziyoyevning 2020-yil 24-
yanvardagi Oliy majlisga qilgan murojaatnomasida ta`kidlangan «Soha uchun
yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash maqsadida xorijiy hamkorlarimiz bilan
birgalikda 1 million dasturchi» loyihasini amalga oshirilishi dasturlashga bo`lgan
e`tibordan darak beradi.
Bu loyihadan ko`zlangan maqsad kelgusida jamiyatimizning qurilish,
energetika, qishloq va suv xo`jaligi, transport, geologiya, kadastr, sog`liqni
saqlash, ta`lim, arxiv sohalarini raqamlashtirishdan iborat.
Hozirda kompyuter grafikasi ilmiy xodimlar uchungina emas, balki
rassomlar,
loyihachilar, dizayn va reklama bilan shug`ullanadigan mutaxassislar, web sayt
yaratuvchilar, o`qitish jarayoni va boshqa sohalarda keng qo`llanilmoqda.
Shuning uchun kompyuter grafikasi sohasida yetuk kadrlarni tayyorlash, yosh
kitobxonlarga kompyuter grafikasiga doir adabiyotlarni yetkazish oldimizda turgan
vazifalardan biri hisoblanadi.
2

I BOB : KOMPYUTER GRAFIKASI SOHASIDAGI FAYL FORMATLARI
1.1§ Kompyuter grafikasida tasvirlarni formatlash
Grafik fayllarni formatlash. BMP, TIFF, JPEG, GIF, PNG va boshqa formatlar.
Turli formatlarning xususiyatlari va zastosuvannya. Tashqi ko’rinish usullari grafik
ma’lumotlar faylning o’rtasida. Formatni o’zgartirish.
Kompyuter grafikasida tasvirlarni saqlash uchun uch o’ndan kam fayl formatlari
mavjud. Asosan, ularning faqat bir qismi eng muhim dasturlarda ishlashga imkon
beradi. Agar siz ushbu turli sinflarni saqlashga imkon beruvchi formatlardan
foydalanmoqchi bo’lsangiz, qoida tariqasida rastr, vektor yoki trivum tasvir
fayllarini formatlash shart emas. Muayyan "maxsus" formatlarni maqsad qilgan
ko’plab dasturlar, ularning fayllarini boshqa dasturlarga o’tkazish, maxsus filtrlarni
tahrirlash yoki tasvirlarni "standart" formatga eksport qilish yetarli. Fayl
konvertatsiyasi Grafik fayllarni bir formatdan boshqasiga o’tkazish zarurati turli
sabablarga ko’ra ayblanishi mumkin: Dastur ba’zi sabablarga ko’ra fayl formatini
qabul qilmaydi; Ma’lumotlar, agar boshqa muxbirga o’tkazish zarur bo’lsa,
maxsus formatda taqdim etilishi mumkin.
Fayllarni rastr formatidan vektor formatiga o’tkazishning ikki yo’li mavjud:
1) rastr faylni vektor tasvirining rastr ob’ektiga aylantirish;
2) vektor ob’ektining rastr tasvirini kuzatish.
Birinchi usul - CorelDRAW dasturidan foydalanish, qoida tariqasida, turli rastr
formatlaridagi fayllarni muvaffaqiyatli import qiladi. Masalan, 16 million rang
uchun qasos olish uchun rastr kichkintoylari singari, CorelDRAW tasvirni
televizorga yaqinroq ko’rsatadi. Biroq, import qilinayotgan rastr ob’ekti u holda
katta bo’lishi mumkin, chunki natijada olingan fayl katta emas. Fayllarni
bajaring rastr formatlari ma’lumotlar samarali to’planadi, siqish usuli yordamida
parchalar ko’pincha g’alaba qozonadi. Vektor formati va bunday bino bo’lishi
mumkin emas. Shuning uchun vektor fayldan olingan rastr ob’ekti asl rastr
faylining o’lchamiga teskari bo’lishi mumkin.
3

Rastrli tasvirni vektorga aylantirishning boshqa usulining o’ziga xos xususiyati
tajovuzkorga mos kelmaydi. Rastr tasvir izlagichi (masalan, CorelTRACE) bir xil
rangdagi piksellar guruhini qidiradi va keyin turli vektor ob’ektlarini yaratadi.
Vektorli kichkintoylarni kuzatganingizdan so’ng, ularni odatdagidek
tahrirlashingiz mumkin. Shaklda. tasvir rastr sifatida ko’rsatilgan, go’yo vektorga
aylantirilganda yaxshi. Shunda raster chaqaloqlar , bir xil rangdagi piksellar
guruhlari o’rtasida aniq ifodalanishi mumkin, vektorga yaxshi aylantiriladi. Shu
bilan birga, katlamali o’tishlar bilan fotografik sifatli rastr tasvirini
transkripsiyalash natijasi asl nusxadan yaxshiroq rangga o’xshaydi.
Vektorli va bitmapli grafika tushunchasi. Birinchidan, qanday tasvir formatlari
faqat grafiklarni standart tushunishda ishlatilishini ko’rib chiqaylik. Vektorli va
rastrli grafiklarni aniq farqlash zarur. Bu ikki tur asosiy hisoblanadi.
1.1-Rasm Vektorli grafika imkoniyati
Vektorli grafika odatda ibtidoiy deb ataladigan tasvirni tashkil etuvchi agregat
elementlar to’plamining matematik tavsifi asosida ob’ektni vizualizatsiya qilish
imkonini beradi. Bularga maktabdan boshlab hammaga tanish bo’lgan eng oddiy
tushunchalar kiradi. Bu nuqtalar, chiziqlar, egri chiziqlar, doiralar, ko’pburchaklar
va boshqalar. Formatni o’zgartirish Konversiya (konvertatsiya) konvertorlar deb
ataladigan yordamchi dasturlar yordamida amalga oshiriladi. Eng ko’zga ko’ringan
vakillaridan biri Xilisoft Video Converter bo’lib, u ham grafik, ham videoni
o’zgartira oladi.Grafika uchun siz, masalan, ACDSee Ashampoo Photo
Commander, Free Image Convert and Re Size yoki boshqa biror narsani afzal
ko’rishingiz mumkin. Bugungi kunda siz bunday dasturlarni juda ko’p topishingiz
4

mumkin. E’tibor berish kerak bo’lgan yagona narsa - bu yakuniy format va sifatni
yo’qotish (tasvirni siqish formatlari). Smartfon yoki planshetda rasm yoki videoni
ko’rayotganda, u unchalik sezilmaydi, lekin televizor panelida farq juda sezilarli
bo’ladi. .
Ma’lumotlarni saqlash uchun qaysi format afzal? Kompyuteringizdagi fotosuratlar
universal JPG formatida saqlanishi mumkin. Ularni monitorda ko’rishda maxsus
aniqlik kerak emas. Fotosuratlarni chop etish kerak bo’lganda boshqa masala. Bu
erda original kamera formatlaridan foydalanish yaxshiroqdir. Bitta formatni
boshqasiga o’tkazishda "manba" ni tiklash ba’zan imkonsiz bo’ladi, shuning uchun
fayllarni studiyaga yuborishda ularning dastlabki ko’rinishini o’zgartirish tavsiya
etilmaydi.
1.2-rasm PDF formati fayl joylashuvi
Agar siz kerakli bilimga ega bo’lsangiz va o’zingizni professional dasturiy
ta’minot yordamida tahrir qilsangiz, istisno.Xuddi shu narsa videolar uchun ham
amal qiladi. Hammasi uni qaysi qurilmada ko’rishiga bog’lanadi.Ko’p va xilma-xil
tasvir formatlari, jumladan, grafikalar va videolar mavjud. Maqolada eng mashhur
formatlar ko’rib chiqildi. Ularni qayta ishlash va o’zgartirish masalalari, dasturiy
ta’minotni tanlash, ma’lumotlarni saqlash uchun ishlatiladigan format va
boshqalarni har bir foydalanuvchi o’zi hal qiladi.Har qanday turdagi doimiy grafik
ma’lumotlar ("tasvirlar") saqlanadi, keyinchalik vizualizatsiya uchun
5

mo’ljallangan. Ushbu fayllarni tashkil qilish usuli grafik formatlar deb ataladi.
Faylga yozilgandan so’ng, tasvir haqiqiy tasvir bo’lishni to’xtatadi - raqamli
ma’lumotlarga aylanadi. Ushbu ma’lumotlarning formati fayllarni konvertatsiya
qilish operatsiyalari natijasida o’zgarishi mumkin. Qo’llab-quvvatlanadigan
grafiklarning xususiyatiga qarab, fayl formatlari quyidagi turlardan biriga
bo’linadi: rastr formati, vektor formati, metafayl formati. Eng keng tarqalgan
grafik formatlar. Tasvirlarning asosiy parametrlarini o’zgartirish: Ehtimol, har bir
kishi tahrirlashni maxsus dasturlar yordamida amalga oshirish kerakligini juda
yaxshi tushunadi. O’lchamini o’zgartirish, aks ettirish, aylantirish, egish va
boshqalar bo’yicha eng oddiy operatsiyalar hatto Windowsning istalgan operatsion
tizimiga kiritilgan eng oddiy Paint muharririda ham bajarilishi mumkin. Mobil
tizimlar: Agar mobil tizimlar (Android, iOS, Blackberry va boshqalar) asosidagi
smartfonlar yoki planshetlar) haqida gapiradigan bo’lsak, unda maxsus tasvir
formatlari juda kam uchraydi. Ko’pincha standart kompyuter tasvir formatlari
grafik va video uchun ishlatiladi. Biroq, o’rnatilgan kodeklar va dekoderlarsiz
ba’zi turdagi videolar ijro etilmaydi. Shuning uchun siz manba materialini boshqa
turga aylantirish muammosini hal qilishingiz kerak bo’ladi.Masalan, oddiy
telefonlar faqat 3GP formatini qabul qiladi. Android yoki iOS MP4 dan
foydalanishni tavsiya qiladi. Ammo umuman olganda, etarli imkoniyatlar mavjud.
Arxivlar eng qulay ixcham qurilmadan ma’lumotlarni uzatish va saqlash uchun
ishlatiladi. Asosan ZIP va RAR kabi formatlar bilan ifodalanadi, qolganlari esa
katta siqish omili hisoblanadi, shuning uchun agar siz bir xil fayldan birini
arxivlasangiz, RAR-siqilgan vinolarda saqlash kamroq bo’ladi - va arxivlar qancha
kam bo’lsa, shuncha kam bo’ladi. Bu men uchun tejash uchun zarur, va uzatish
uchun, u bir soatdan kamroq vaqtni oladi va uzatish kanali uchun kamroq tarmoqli
kengligi. Grafik muharrirlar tomonidan tasdiqlangan. Eng mashhur formatlardan
biri bu BMP - amalda bo’lsin Windows yordamchi dasturlari istalgan formatdagi
fayllarni o’qish va yaratish. Merejda grafik ma’lumotlar almashinuvi uchun
vikoristlar, qoida tariqasida, gif formati . Rastr tasvirlar uchun JPG (JPEG). Ushbu
format MP3 (audio fayllar) va MP4 (video fayllar) analoglari deb ataladi. U yuqori
6

shaffoflik omili bilan ajralib turadi, lekin loyqalik nuqtasiga tasvirni ishlab
chiqarish odatiy hol emas.
Varto-dagi matnli fayllar formatlari orasida DOC (Word tomonidan yaratilgan
hujjat), PDF (hujjat yordam dasturi) mavjud. Adobe Acrobat ), PTF (Microsoft
turi), TXT (formatlanmagan matn).
1.2§ Ixtisoslashgan grafik muharrirlarning fayl formatlari
Standart turlarga qo ’ shimcha ravishda ixtisoslashgan muharrirlarda
qo ’ llaniladigan grafik tasvirlar formatlarini alohida ajratib ko ’ rsatish mumkin . PDF
- bu matn va grafik ma ’ lumotlarni o ’ z ichiga olishi mumkin bo ’ lgan format . Adobe
korporatsiyasi tomonidan ishlab chiqilgan. Ushbu format yakuniy fayldagi har bir
alohida element uchun turli xil siqish usullaridan foydalanishni nazarda tutadi.
Bugungi kunda u asosan elektron shakldagi texnik hujjatlar uchun universaldir.
CDR Corel Draw grafik muharririning vektor formatidir. Uni faqat bunday
dasturiy ta’minot to’plami bilan qayta ishlash mumkin. Boshqa muharrirlar
tomonidan qo’llab-quvvatlanmaydi, lekin boshqa formatlarga osongina eksport
qilinadi. AI ko’pchilik boshqa muharrirlar tomonidan qo’llab-quvvatlanadigan
Adobe Illustrator formatidir. Asosiy xususiyat - eng yuqori tasvir barqarorligi va
PostScript texnologiyasi bilan to’liq moslik. Biridan ikkinchisiga tarjima qilishda
oraliq format sifatida foydalanish mumkin.PSD murakkab tasvirlarni oraliq
tahrirlash uchun Adobe Photoshop-dagi eng yaxshi tasvir formatidir. Qatlamlar va
aralashtirish rejimlariga ruxsat beradi , lekin boshqa formatlarga qaraganda
kattaroqdir. Fayllarni saqlashning yakuniy formati sifatida u faqat dasturning
o’zida qo’llaniladiMasalan, CorelDraw fayllari egri chiziqlaridagi ma’lumotni o`z
ichiga oladi, Photoshop fayllari qatlamlar, kanallar va boshqalar haqida ma’lumot
oladi. Har bir grafika muharriri ushbu ma’lumotni muharrirga (yozish) yozganda
ma`lum bir tarzda kodlaydi.gi tushuniladi. Shunday qilib, grafik fayl formati tasvir
haqida ma’lumot to`plami va faylga qanday yozishganligi tushuniladi. Odatda,
barcha grafik formatlarni ikki guruhga bo`lish mumkin. Umumiy maqsadlardagi
formatlar faqatgina rasmni o`z ichiga oladi va ularni (gif, tiff, jpeg, va hokazo) va
oraliq tasvirni tahrirlash natijalarini (cdr, cpt, psd, a va hokazo) saqlash uchun
7

maxsus formatlarni saqlash, uzatish yoki ko`rish uchun mo`ljallangan. Tasvirlarni
kompyuter xotirasida saqlash uchun ko`plab formatlar ishlab chiqilgan. Quyida
eng ko`p ishlatiladigan formatlarni ko`rib chiqamiz .Yilning eng mashhur fayl
formatlari ko’proq taqdim etilgan, ammo ro’yxat tugamaydi - matnlar va tasvirlar
uchun ham, audio, videokliplar uchun ham juda ko’p turli xil formatlar mavjud
 BMP (ingliz tilidagi Bitmap Picture) – rastrli tasvir.
 GIF (Graphics Interchange Format) – tasvirlar almashish formati. Bir faylda bir
necha tasvirlari saqlay oladi va soda animatsiyalar uchun juda qulay.
 TIFF (ingliz tilidagi Targed Image File Format) - belgilab chiqilgan tasvir fayli
formati. Rasmlarni tayyorlashga ishlatiladigan eng keng tarqalgan rastr
formatlardan biri TIFF (Target Image File Format), 1986 yilda Aldus
korporatsiyasi tomonidan yaratilgan bo`lib, grafik fayllarni IBM-mos keluvchi
kompyuterlardan Makintoshga yoki aksincha, o`tkazish paytida paydo bo`ladigan
qiyinchiliklarni bartaraf etadi.
 JPEG (Joint Photographic Experts Group) - fotografiya ekspertlarining birlashgan
guruhi (Yevropa ittifoqi) tomonidan ishlab chiqilgan. JPEG tasvirni zichlashi,
kichraytirishi mumkin, bu tasvir sifatini pasayishiga olib keladi.
 PCX (PC eXchange) - shaxsiy kompyuterda ma’lumot almashish formati .
 RAW (ingliz tilida raw) - xom, hali tayyor emas, degan ma’noni bildiradi. Sifatli
fotoapparatlarda olingan suratlarni saqlash uchun ishlatiladi.
 PNG (Portable Network Graphics) - tarmoq uchun portativ (ixcham) grafikasi
formati. Ushbu format yosh va GIF va JPEG formatlarining afzalliklarini
birlashtiradi. Bu sizning rasmingiz sifatini yo`qotmasdan sezilarli darajada siqish
imkonini beradi
 PDF (ingliz tilida Portable Document Format) - elektron hujjatlar foydalaniladi.
Fayllarda matnlar rasm ko’rinishida saqlanishi bilan ajralib turadi. Unda
malumotlarni taxrirlab va o’zgartirib bo’lmaydi.
 TxT Keng tarqalgan va eng sodda matn fayli.
8

1-3 rasm Kompyuter grafikasida fayl formatlaring kengaytmalar
Kompyuter Grafikasi fayl formati nima Agar siz faylni yuklab olish, saqlash, chop
etish yoki boshqa usulda ishlash uchun noto g ri fayl formatini tanlasangiz, uningʻ ʻ
sifatiga putur yetkazishingiz yoki hatto tarkibni o chirib tashlashingiz mumkin.
ʻ
Rasmni chop etishda JPG o’rniga PNG ni tanlasangiz, birinchisi kamroq ranglarni
qo’llab-quvvatlaydiganligi sababli qiyinchiliklar paydo bo’lishi mumkin. Grafik
formatlar bilan ishlashda bunday holatlarning oldini olish uchun sizga ularning
navlari haqida asosiy bilim kerak bo’ladi.Biz sizga qanday turdagi grafik fayllar
mavjudligini va ulardan qanday maqsadlarda foydalanish mumkinligini aytib
beramiz. Grafik fayl formati grafik ma’lumotlarni yozib olish usulidir. Veb-saytda,
dastur interfeysida yoki yuklab olingan hujjatda ko’rgan har qanday element
ma’lum formatdagi fayldir. Internetdan fayllarni yuklab olishda biz turli
formatdagi va kengaytmali fayllarni yuboramiz. Faylga format (tur) belgilash
uchun uning kengaytmasiga qarang, chunki u nuqta (.), keyin 2 dan 4 tagacha harf
(.xxx) kabi eshitiladi. Nima uchun fayl formatini bilishingiz kerak? Dasturning
osonroq maqsadini bilib, yordam uchun siz ma’lum bir faylni ochishingiz, ishga
tushirishingiz, ochishingiz yoki ko’rishingiz mumkin.Hozirgi vaqtda ko’plab
saytlar Windows, Android va Macintosh (Mac) operatsion tizimlari uchun tanilgan
fayllarni yuklaydi. Brauzeringiz ularni taniydi va taniydi, lekin hammasi emas, eng
muhimi, yangi formatlar muntazam ravishda chiqariladi. Amalda hamma narsani
bilishning hojati yo’q isnuyuchi formati fayllar, ularning chap qismining parchalari
operatsion tizimlar va dasturlarning tizim fayllariga tushadi. Fayl kengaytmalari
jadvali kabi kursorni pastga tushirishingiz uchun eng keng fayl formatlari bilan
9

tanishing.Ko’proq formatlar - barcha matn, grafik, audio yoki video fayllar.
Xushbo’y hid stislim bo’lishi mumkin (arxivlangan). Eng ko’p ishlatiladigan
arxivatorlar fayllardir .zip, .rar, .tar. Windowa, Macintosh va UNIX operatsion
tizimlari uchun arxiv dasturlari uchun fayl kengaytmasi. Arxivlovchi arxivni bitta
faylga, shuningdek, butun fayllar guruhiga to’plashi mumkin. Arxivlar video va
grafik fayllarni o’z ichiga olishi mumkin. Dosit ko’pincha dasturiy ta’minot
xavfsizligi, shuningdek, fayl arxividagi yangi joy uchun hujjatlar. Boshqacha qilib
aytganda, siz turli xil kengaytmali fayllarni ziplashingiz mumkin, masalan, tar.gz,
tse sprat ko’rilganliginibildiradi dasturiy ta’minot bir faylga stisnennya deb
sbirannya uchunInternetdagi eng katta grafik fayl formatlari kengaytmali
fayllardir .jpgі .gif. kengaytma.jpg JPEG fayllar— fotosuratlar va boshqa
tasvirlarni bo’rttirish standarti. Kengayish .gif- tse qisqartmalar víd slív Graphics
Interchange. Format (Tasvirlar almashinuvi formati) – standart, 80-yillardagi kabi
CompuServe kengaytmalari. Cí formati ê mustaqil víd
vikoristovuvanoííplatformasi. Boshqacha qilib aytganda, siz ularni Windows,
Macintosh yoki UNIX ish stantsiyasida buzishingiz mumkin.Internetda mavjud
bo’lgan barcha fayl formatlarini ikki turga bo’lish mumkin: ASCII formati va
Binary formati. ASCII - matnli fayllar uchun siz DOS muharriri yoki matn
muharriri yordamini izlashingiz mumkin. Dvyykoví fayllar místít belgilar,
wídmíny víd ASCII. Ikkilamchi faylga qaraganingizda, siz faqat g’alati belgilar va
belgilarni ko’rasiz . Bir vaqtning o’zida vektor va raster tasvirlarini qo’llab-
quvvatlaydigan universal formatlar mavjud. Misol uchun:
PDF formati: Acrobat dasturlari tomonidan qo’llab-quvvatlanadi. Ushbu formatda,
rasmlar va vektor va raster formatni tejash mumkin, ko’p shriftlar, gipermatny
havolalari va hatto bosma qurilmani sozlash. PDF hajmi etarlicha kichik va
fayllarni ko ’ rish , tahrirlash imkonsizdir .
RAI formati: Turli operatsion tizimlar uchun dasturlar tomonidan qo ’ llab -
quvvatlanadi . Raster tasvirini cheklaydigan vektorni saqlash imkoniyatini beradi .
10

BMP formati: Mahalliy Windows formatida. Bu format operatsion tizimda
foydalanish uchun mo’ljallangan va Raster tasvirlarini saqlash uchun
ishlatiladi . Grafik muharrirchilarga rasmni saqlash formatini tanlashda , fayl hajmi ,
ma ’ lumotlar turlari va ish stoli maqsadlari katta ahamiyatga ega . Agar ranglarni
chiqarishning fotosuratlari kerak bo’lsa, Raster formatlaridan birini tanlash tavsiya
etiladi. Vektor formatlari esa logotiplar, dizayn elementlari va vektor grafiklar
uchun idealdir. Kompyuter dunyosida va Internetda eng ko’p ishlatiladigan
ma’lumotlar turi bu matn. Video va grafikalar ancha rang-barang bo’lib, yuz marta
eshitgandan ko’ra bir marta ko’rish yaxshiroqdir..
Mp3 - Ovoz uchun musiqa formatlari bor.
1.3§ Kompyuter grafikasida formatlar yordamida fayllarni o’zgartirish
Kompyuterda fayllarni formatini o’zgartirish uchun quyidagi usullardan
foydalanishingiz mumkin:
Fayl nomini o’zgartirish : Fayl nomini o’zgartirish uchun quyidagi qadamni
bajarishingiz kerak:
Yangi papka hosil qilish : Yangi papka yaratish uchun fayl nomini o’zgartirishdan
oldin yangi papka oching.
Yangi fayl hosil qilish : Yangi fayl yaratish uchun fayl nomini o’zgartirishdan oldin
Yarlik hosil qilish : Yarlik yaratish uchun fayl nomini o’zgartirishdan oldin yarlik
yangi fayl oching.
Fayl va papkalardan nusxa olish va ko’chirib o’tkazish : Fayl nomini
o’zgartirishdan oldin fayl va papkalardan nusxa olish va ularni boshqa joyga
ko’chirish imkoniyati katta mumkin.
Qisqa klavish (Shortkey) : Fayl nomini o’zgartirish uchun qisqa klavishlardan
foydalanishingiz mumkin .
Fayl formatini o’zgartirish : Fayl formatini o’zgartirish uchun quyidagi
formatlardan birini tanlashingiz kerak:
BMP : Windows qurilmasi mustaqil bitmap formati.
GIF : Grafik fayllar uchun animatsiya formati.
11

JPG : Rasm formati.
TIF : Rasm formati.
PNG : Rasm formati.
PDF : Dokument formati.
DOC : Microsoft Word dokument formati.
XLS : Microsoft Excel ma’lumotlar jadvali formati.
RAR : Arxiv formati.
ZIP : Arxiv formati.
ISO : Disk imoji formati.
SWF : Adobe Flash animatsiya formati.
TXT : Matn formati
formatlari mavjud. Biroq, oddiy va oddiy harflar va raqamlar kompyuter to’pini
boshqaradi. Ularsiz, siz boshqa faylga nom ham berolmaysiz. Matnli ma’lumotlar
muhim va xilma-xil - bu kitoblar, hujjatlar va dastur kodlari. Va har bir maqsad
uchun turli xil format variantlari mavjud. Ushbu maqolada ular haqida gap boradi .
Albatta, saqlash uchun eng yaxshi format, masalan. logotip dizayni EPS
hisoblanadi. vektorni qo’llab-quvvatlaydi va vektor va bitmap muharrirlariga teng
darajada mos keladi.
Grafik ma’lumotlarni siqish usullari. Tasvirlarni standart formatlarda,
shuningdek, grafik dasturlarning xususiy formatlarida saqlash. Fayllarni bir
formatdan boshqasiga o’zgartiring.
Grafik fayllarni siqish usullarini bilish, grafik fayl formatlarini farqlay olish
va turli grafik dasturlar bilan ishlashda ulardan foydalanish maqsadga
muvofiqligini tushunish. Tasvirda foydalanish mumkin bo’lgan ranglarning
maksimal soni, ya’ni har xil bo’lishi bilan tavsiflanadi rang chuqurligi... Turli xil
rang chuqurliklariga ega bo’lgan tasvirlarning turlari mavjud - qora va oq chiziq,
12

kulrang rang, indekslangan rang, to’liq rangli. Ba’zi turdagi tasvirlar bir xil rang
chuqurligiga ega, ammo rang modelida farqlanadi. Rasm turi hujjat yaratilganda
aniqlanadi. Arxiv kengaytmalari: ZIP Bu deyarli barcha arxivchilar tomonidan
qo’llab-quvvatlanadigan ZIP siqishni ishlatadigan fayl. RAR (Roshal arxivi)- bu
allaqachon RAR siqishni ishlatadigan fayl. Siqish nisbati ZIP siqishdan ancha
yuqori. Hujjat formatlari: Dok - Menimcha, bu eng mashhur format Microsoft
Word dasturiga tegishli. Matn va grafikalar, rasmlar, diagrammalar va boshqalarni
o’z ichiga oladi . PDF - Bu format teng darajada taniqli dasturga tegishli - Adobe
Acrobat. Asosan bosma mahsulotlarning elektron taqdimoti uchun mo’ljallangan.
WAV bu Microsoft faylidir. Windows-da vikoristovuetsya. Chi zamonaviy format
emas. Ushbu format tovushni aniq uzatadi, lekin diskda juda ko’p joy egallaydi.
Ajoyib aloqasi tufayli u Internet orqali uzatish uchun mos emas. HTM, HTML -
Hyper Text Markup Language matn imlolari. Veb-sahifalarni yaratish uchun
yutuq.
13

II BOB.FAYL FORMATLARINING BIR BIRIDAN FARQLARI
2.1§ Fayl format l ari haqida asosiy tushunchalar
Fayl formatlarning turlari . Grafika rastr yoki vektor bo’lishi mumkin. Shu bilan
birga, fayllarda bir vaqtning o’zida ikkita toifadagi elementlardan foydalanishga
ruxsat beriladi. Keling, ular qanday farq qilishini ko’rib chiqaylik:
 tasvirlar ko’p rangli piksellarning ulkan kombinatsiyasi bo’lib, ularni rasmni
kattalashtirganda ko’rish oson. Ushbu formatdagi rasm fayllari katta hajmga ega.
Sifat va "og’irlik" to’g’ridan-to’g’ri piksellar soniga bog’liq. Surat qanchalik aniq
va sifatli bo’lsa, u qurilmada shunchalik ko’p xotirani egallaydi. 72 va 300
raqamlarini eslang: 72 dpi (dyuymdagi nuqta) o’lchamlari veb-dizayn uchun mos
keladi va yuqori sifatli chop etish uchun 300 dpi ishlatiladi.
 Vektorli tasvirlar ranglar nuqtalari va ular orasidagi egri chiziqlardan iborat.
Foydalanuvchi bularning barchasini hatto tasvirni kuchli kattalashtirishda ham
sezmaydi. Buning yordamida masshtablash sifatni yo’qotmasdan sodir bo’ladi.
Biroq, bunday grafik elementlar ancha sodda ko’rinadi. Fayl (inglizcha fayl -
lansy) - har qanday jismoniy burunda saqlanadigan oxirgi ma’lumotlar to’plami.
Koristuvach kerak bo’lganlarni bilishi uchun faylga nom berish mumkin. Sob
kompyuter bir zumda fayllarni ajratadi, hidi kengaytirishi mumkin, formatga
bog’langan zhorstko. Va fayllarni nomlaganimdek, hamma narsa aniq edi: biz
o’zimiz nom beramiz (masalan, 2011 yildagi fotosurat), keyin fayllar formati boy.
 Shuningdek, format tizimga qaysi turdagi faylga tegishli ekanligini va qaysi
dastur yordamida uni ochish mumkinligini tushunish imkonini beradi. Misol
uchun, musiqa fayllari musiqa muharrirlaridan, matnli hujjatlardan - matn
muharrirlaridan yordam so’rang va hokazo. Terida fayl formati dasturda,
qo’shimcha yordam uchun fayl ochilishi mumkin va u to’liq tushunilgan, hatto
14

fayllar qandaydir tarzda yaratilgan bo’lsa ham, dasturda, shuningdek, kamida, fayl
dastur tomonidan ochiladi.
 Tim kam emas, formatlar (kengaytmalar) uchun fayllarni hal qilishda
nafaqat kompyuter aybdor, balki formatlar haqidagi boy bilim uchun ham
ayblanishi mumkin - hech bo’lmaganda qaysi faylga (musiqa, video, matn)
borishni bilishingiz mumkin. , arxivlar haqida) va taxminan ruxsat bering, qaysi
dasturning o’zi faylni ochishi mumkin (agar siz eng yaxshi tilni bilmoqchi
bo’lsangiz - operatsion tizimning o’zi kengaytmali fayl formatini taniydi. Menga
dastur kerak bo’ladi ).
Otzhe, qanday fayl formatlari mavjud? Arxivlar eng qulay ixcham qurilmadan
ma’lumotlarni uzatish va saqlash uchun ishlatiladi. Asosan ZIP va RAR kabi
formatlar bilan ifodalanadi, qolganlari esa katta siqish omili hisoblanadi, shuning
uchun agar siz bir xil fayldan birini arxivlasangiz, RAR-siqilgan vinolarda saqlash
kamroq bo’ladi - va arxivlar qancha kam bo’lsa, shuncha kam bo’ladi. Bu men
uchun tejash uchun zarur, va uzatish uchun, u bir soatdan kamroq vaqtni oladi va
uzatish kanali uchun kamroq tarmoqli kengligi. Video fayllarEng ko’p
ishlatiladigan video fayl formati AVI formatidir. Biroq, iltimos, ushbu formatdagi
fayllar turli kodeklarda kodlanishi mumkinligini unutmang va agar pleer darhol
videoni o’ynata olsa, bu tegishli kodekni qo’llab-quvvatlash xatosidir. Internetda
videokliplarni ko’chirish uchun MP4 formatining kengaytmalari kam emas, bu
video va audio treklarning turli xil ovoz sifati bilan ajralib turadi - u darajada biroz
tebranishi mumkin. Audio fayllar MP3 yuqori siqish nisbati bilan ajralib turadi va
uning ovoz sifati buzilishi mumkin. Microsoft o’zining yechimini - WAV
formatini targ’ib qilmoqda, bu g’olib emas, buning natijasida ovoz sifati yuqori
darajada to’yingan, ammo fayllar diskda juda ko’p joy egallaydi.
Grafik fayllar: Grafik muharrirlar tomonidan tasdiqlangan. Eng mashhur
formatlardan biri bu BMP - amalda bo’lsin Windows yordamchi dasturlari istalgan
formatdagi fayllarni o’qish va yaratish. Merejda grafik ma’lumotlar almashinuvi
uchun vikoristlar, qoida tariqasida, gif formati .
15

Rastr tasvirlar uchun JPG (JPEG). Ushbu format MP3 (audio fayllar) va MP4
(video fayllar) analoglari deb ataladi. U yuqori shaffoflik omili bilan ajralib turadi,
lekin loyqalik nuqtasiga tasvirni ishlab chiqarish odatiy hol emas.
Varto-dagi matnli fayllar formatlari orasida DOC (Word tomonidan yaratilgan
hujjat), PDF (hujjat yordam dasturi) mavjud. Adobe Acrobat ), PTF (Microsoft
turi), TXT (formatlanmagan matn).
Yilning eng mashhur fayl formatlari ko’proq taqdim etilgan, ammo ro’yxat
tugamaydi - matnlar va tasvirlar uchun ham, audio, videokliplar uchun ham juda
ko’p turli xil formatlar mavjud.
Teri faylining o’z nomi bor. U bitta kengaytmali fayl nomidan hosil bo’lib,
o’rtasida nuqta belgisi bilan bo’linadi (masalan: photo.jpg). Ushbu faylni
dasturchining o’zi yoki dasturni yaratuvchi dasturchi qayta ishlashi mumkin.
Kengaytma (ba’zan format deb ataladi), faqat fayl turiga bog’langan va uni
o’zgartirish mutlaqo kontrendikedir. Hozirgi vaqtda ko’plab saytlar Windows,
Android va Macintosh (Mac) operatsion tizimlari uchun tanilgan fayllarni
yuklaydi. Brauzeringiz ularni taniydi va taniydi, lekin hammasi emas, eng muhimi,
yangi formatlar muntazam ravishda chiqariladi. Amalda hamma narsani bilishning
hojati yo’q isnuyuchi formati fayllar, ularning chap qismining parchalari
operatsion tizimlar va dasturlarning tizim fayllariga tushadi. Fayl kengaytmalari
jadvali kabi kursorni pastga tushirishingiz uchun eng keng fayl formatlari bilan
tanishing.
Ko’proq formatlar - barcha matn, grafik, audio yoki video fayllar. Xushbo’y hid
stislim bo’lishi mumkin (arxivlangan). Eng ko’p ishlatiladigan arxivatorlar
fayllardir .zip , .rar , .tar . Windowa, Macintosh va UNIX operatsion tizimlari uchun
arxiv dasturlari uchun fayl kengaytmasi. Arxivlovchi arxivni bitta faylga,
shuningdek, butun fayllar guruhiga to’plashi mumkin. Arxivlar video va grafik
fayllarni o’z ichiga olishi mumkin. Dosit ko’pincha dasturiy ta’minot xavfsizligi,
shuningdek, fayl arxividagi yangi joy uchun hujjatlar. Boshqacha qilib aytganda,
siz turli xil kengaytmali fayllarni ziplashingiz mumkin, masalan, tar.gz , tse sprat
16

ko’rilganligini bildiradi dasturiy ta’minot bir faylga stisnennya deb sbirannya
uchun internetdagi eng katta grafik fayl formatlari kengaytmali fayllardir .jpg і .gif .
kengaytma.jpg JPEG fayllar — fotosuratlar va boshqa tasvirlarni bo’rttirish
standarti. Kengayish .gif - tse qisqartmalar víd slív Graphics Interchange Format
(Tasvirlar almashinuvi formati) - standart, 80-yillardagi kabi CompuServe
kengaytmalari. Cí formati ê mustaqil víd vikoristovuvanoíí platformasi. Boshqacha
qilib aytganda, siz ularni Windows, Macintosh yoki UNIX ish stantsiyasida
buzishingiz mumkin.
Eng katta kengaytmali video fayllar uchun ê .avi , .mpg (MPEG deb qisqartirilgan),
g’olib platformada yotmaslik uchun, balki o’z pleyeringizdan foydalaning,
shuningdek mov і .qt QuickTime filmlar. Bir nechta QuickTime kengaytmalari faqat
Macintosh uchun mavjud, ammo bugungi kunda ular Windows va UNIX uchun
ham mavjud. nternetda mavjud bo’lgan barcha fayl formatlarini ikki turga bo’lish
mumkin: ASCII formati va Binary formati. ASCII - matnli fayllar uchun siz DOS
muharriri yoki matn muharriri yordamini izlashingiz mumkin. Dvyykoví fayllar
místít belgilar, wídmíny víd ASCII. Ikkilamchi faylga qaraganingizda, siz faqat
g’alati belgilar va belgilarni ko’rasiz.
2.2§ Fayl formatlari yaratish va boshqarish.
Fayllarni tuzish va boshqarishda quyidagi amaliy ko’nikmalar yordam berishi
mumkin: Fayl turlari: Fayllar turli xil formatlarda bo’lishi mumkin. Ular ochiq
kodli yoki xususiy formatlarda bo’lishi mumkin.
Xususiy va ochiq kodli fayl formatlari: Bu formatlar ma’lumotlarni saqlash uchun
xususiy tuzilgan va ochiq kodli bo’lishi mumkin. Misol uchun, .txt (matn
fayli), .csv (ma’lumotlar jadvali), .json (JavaScript ob’ekti notatsiyasi) kabi
formatlar bu guruhga kiradi.
Umumlashtirilgan fayl formatlari: Bu formatlar keng tarqalgan va ko’p
qo’llaniladigan formatlardir. Misol uchun, .docx (Microsoft Word), .pdf (Portable
Document Format), .jpg (rasmlar) kabi formatlar bu guruhga kiradi.
Har qanday fayl va hujjatda ism bo’lishi kerak. Ism bir nuqta bilan ajratilgan ikki
qismdan iborat. Ismning birinchi qismi faylga tayinlagan ma’lumotni o’z ichiga
17

oladi yoki ishlatilgan dasturga qarab avtomatik tarzda tayinlanadi. nomi ikkinchi
qismi avtomatik ravishda tayinlanadi va fayl u yaratilgan turi, dasturi, shuningdek,
boshqa omillarga bog’liq bo’ladi, bir fayl formatida anglatadi.
Fayl turlari kompyuterlar va hujjatlarda saqlangan ma’lumotlar uchun turli
formatlarni ifodalaydi. Matn fayllari, tasvir fayllari, va boshqa ma’lumotlar
fayllarining kengaytmalari mavjud. Quyidagi fayl turlari bilan tanishib chiqamiz:
Arxiv (RAR) : Bu fayllar bir yoki bir nechta fayllarni siqishni tavsiflaydi. RAR
formati, “Roshal arhivi” tuzuvchi Yevgeniy Roshal tomonidan yaratilgan va
fayllarni kichikroq hajmda saqlashga imkon beradi 1
.
1. Video fayllari :
AVI : Turli kodeklarni kodlash bilan ham ta’riflanishi mumkin bo’lgan kengaytma.
Ushbu fayllar kichikroq siqishni ishlashi kerak va ularning ko’paytirish video
player uchun tegishli kodek mavjudligi bog’liq.
MPG yoki MPEG1 : Ma’lumotlar va siqishni yo’qotish bilan tavsiflangan audio va
video fayllarni kengaytirish.
MP4 yoki MPEG4 : Videokliplar va filmlar uchun ishlatiladigan kengaytma.
Internetda standartroq siqilgan MPEG-4 fayli yanada qulayroq uzatish uchun
ishlatiladi. Faylning audio va video qismi alohida siqish bilan uzatiladi.
SWF (ShockWare Flash) : Animatsiya kliplarini yoki vektor grafikalarini
saqlaydigan fayllarning kengaytmasi . Ushbu format Flash Player uchun ishlatiladi 1
.
2. Grafika fayllari :
o GIF (Grafik almashinuvi formati) : Jonlantirilgan grafikalar yaratish
uchun ishlatiladi. Bu format animatsiya yaratishda kamdan kam qo’llaniladi.
o JPG (JPEG) : Format rasterli rasmlar, chizmalar va tasvirlar uchun
ishlatiladi. Ushbu format yuqori siqishni jarayonida tasvir sifatining yo’qolishiga
olib keladi.
18

o TIF yoki TIFF (Tagged Image File Format) : Raster tagged tasvir formati. Odatda,
raqamli kameralar egalari tomonidan ishlatiladigan formati va fayl siqish jarayoni
sifatida siz pulni tejash imkonini beradi. Bundan tashqari, 16,7 million rang
yordamida tasvirlar yaratilgan.
o BMP : Grafik formati, Windows uchun standart hisoblanadi. Format har qanday
grafik ilovada foydalanish va tahrir qilish uchun javob beradi. Qora va oq
ranglardan tortib to rangli tasvirlarga saqlashingiz mumkin, lekin ular siqilmaydi
Xususiy va ochiq kodli fayl formatlari haqida ma’lumotlar mavjud. Fayllar turiga
qarab, ularning kengaytmalari va formatlari o’zgaradi:
1. Matn Fayllari Formatlari :
o DOC yoki DOCX : Microsoft Word yordamida yaratilgan matnli hujjatlar 1
.
o OpenOffice.org : Bu xalqaro ochiq manbali loyiha, turli operatsion platformalarda
ishlaydigan, ochiq API va XML asosidagi fayl formatiga ega bo’lgan ko’p qirrali
ofis to’plamini yaratishga qaratilgan .
2. Umumlashtirilgan Fayl Formatlari :
o TXT : Matn fayllari uchun umumiy format. Ushbu formatda matn o’zgartirilmagan
holatda saqlanadi.
o CSV : Koma bilan ajratilgan ma’lumotlar formati. Ma’lumotlar jadval shaklida
saqlanadi.
o PDF : Adobe Portable Document Format. Matn va rasmli hujjatlarni saqlash uchun
ishlatiladi.
3. Xususiy Fayl Formatlari :
o PY : Python dasturlash tili uchun skript fayllari.
o HTML : Veb sahifalar uchun HyperText Markup Language formati.
o CSS : Veb sahifalar stili uchun Cascading Style Sheets formati.
Umumlashtirilgan fayl formatlari : Kompyuterda har xil turdagi fayllar mavjud, bu
fayllarning formatlari ham xar hil. Hozirda eng ko’p ishlatiladigan fayl formatlari
quyidagilar: doc , xls , pdf , rar , zip , iso , swf , txt va boshqalar 1
. Fayllar turiga qarab,
ularning formatlari o’zgaradi. Masalan:
19

Fayllar turiga qarab, ularning formatlari o’zgaradi. Masalan:
doc va xls: Matnli va jadvalli fayllar uchun.
pdf: Elektron hujjatlar uchun.
rar va zip: Arxivlangan fayllar uchun.
iso: Disk imijlari uchun.
swf: Adobe Flash animatsiyalari uchun.
txt: Matnli fayllar uchun.
Bu formatlardan birini ochish uchun mos dastur yoki ilova kerak bo’ladi.
2.3§ Turli xil formatlar tanlash va ularni bog’lash
PNG: Portativ tarmoq grafikasi yoki portativ tarmoq grafikasi, agar faylni
keyinchalik chop etish kerak bo’lmasa, elektron hujjatga joylashtirish uchun qulay
formatdir. PNG chop etish uchun mutlaqo yaroqsiz. Grafik element fonni talab
qilmasa, foydalanuvchilar qidiruv tizimida rasmlarni PNG formatida qidiradi
PNG afzalliklari: shaffof fon;
 15 milliondan ortiq rang soyalarini qo’llab-quvvatlash;
 turli xil brauzerlar va dasturlar bilan muvofiqligi;
 shaffof fon;
 sifat jihatidan katta yo’qotishlarsiz siqish.
Kamchiliklari:
 chop etishda past tasvir
2.1rasm png formati
ko’rinishi sifati;
 katta fayl hajmi.
GIF Grafik almashinuv formati - bu animatsiya ko’rinishidagi grafik
ma’lumotlarni almashish uchun format. GIF odatda kichik hajmda bo’ladi,
aks holda uni yuklab olish
uzoq vaqt talab etadi va
faylning o’zi qurilmada
juda ko’p xotira va keshni
egallaydi. GIF tovushsiz
yoki jonlantirilgan tasvirsiz
20

videoga o’xshaydi (belgi, belgi, rasm, matn). GIF ning
afzalliklari:
 qisqa videoga muqobil, masalan, skrinshot;
 barcha brauzerlar bilan
 mos keladi;
 shaffoflikni qo’llab-quvvatlash;
rasmning "jonlanishi".
2.2 rasm GIF logotifi
Kamchiliklari:
 rang sig’imi - jami 256 rang; ko’plab grafik muharrirlar bilan mos kelmasligi.
 ko’plab grafik muharrirlar bilan mos kelmasligi .
RAW :Ingliz tilidan tarjima qilingan xom "xom" degan ma’noni anglatadi.
Ya’ni,
ushbu formatdagi tasvir hech qanday tarzda qayta
ishlanmaydi va aynan kamera yoki skanerdan olingan
shaklda taqdim etiladi. Xom fayl asl tasvirning
metama’lumotlarini o’z ichiga oladi - bu professional
fotograflar uchun ayniqsa qimmatlidir. Shuni yodda
tutingki, RAW fayli turli qurilmalarda (CR2, NEF yoki
DNG) turli kengaytmalarga ega bo’ladi va konvertatsiya qilish uchun sizga maxsus
2.3 rasm RAW formati logotifi xizmat kerak bo’ladi, masalan, raw.pics . Agar siz
hozirgina suratga olgan bo’lsangiz, u holda foto matritsasidan yuklaganingizdan
yoki uni tahrirlaganingizdan so’ng, u avtomatik ravishda RAW formatidan JPEG
formatiga o’zgaradi.
2.4-rasm PDF fotmati logotifi
21

PDF: Portativ hujjat formati ( PDF ), ISO 32000 sifatida
standartlashtirilgan, 1992-yilda Adobe tomonidan ishlab chiqilgan fayl
formati bo lib,ʻ hujjatlarni , shu jumladan matn formatlash va tasvirlarni amaliy
dasturiy ta minot
ʼ , apparat va operatsion tizimlardan mustaqil ravishda taqdim
etish uchun . PostScript tiliga asoslanib , har bir PDF fayli qattiq tartibli tekis
hujjatning to liq tavsifini, jumladan matn,
ʻ shriftlar , vektor grafiklari , rastr
tasvirlari va uni ko rsatish uchun zarur bo lgan boshqa ma lumotlarni qamrab
ʻ ʻ ʼ
oladi. PDF 1991 yilda Adobe hammuassisi Jon Uornok tashabbusi bilan
boshlangan "Kamelot loyihasi" ga asoslanadi . [4]
PDF 2008 yilda ISO 32000
sifatida standartlashtirildi.
PSD : Photoshop Document - Adobe Photoshop dasturida yaratilgan hujjat
(fayl). Format ko’p qatlamli, jonlantirilgan tasvir va videolarni tahrirlash uchun
javob beradi.
PSD ning afzalliklari:
 vektor va rastr tasvirlar uchun
mos;
 shaffoflikni qo’llab-
quvvatlaydi;
 ko’p sonli qatlamlarni o’z
ichiga oladi;
 veb-sahifalarga osongina
moslashadi;
 Video va animatsiya bilan ishlash uchun javob beradi. 2.5 rasm
PSD formati ko’rinishi.
Kamchiliklari:
 faqat Photoshop-da tahrirlash mumkin;
 Chop etish yoki boshqa dasturlarga yuklash uchun PSD qayta formatlanishi
kerak.
TIFF
22

Tagged Image File Format yoki teglangan format bitmap tasvir fayli bo lib, ʻ
sifatni yo qotmasdan siqiladi. Asl rasmdan nusxa ko’chirgan, qayta saqlagan yoki
ʻ
o’lchamini o’zgartirgan bo’lsangiz ham, piksellar soniga hech qanday ta’sir
ko’rsatmaydi. Asl nusxa har qanday bosqichda tiklanishi mumkin.
Fayl Formatlari (Turlari) hech bir shaxsiy kompyuter bir hayot haqida
o’ylashga, har bir kishi, barcha fayllar ma’lum bir format bor, deb biladi.
Bu fayl nomi ustida bosish orqali o’qish mumkin. Bu shakl bor: birinchi
qismini - bir nuqtaga tomonidan yopilgan foydalanuvchi tomonidan berilgan nom
hisoblanadi; Ikkinchi - o’z fayl formatlari. Biz bilan shug’ullanish siyqasi kim
bilan, albatta, tez-tez eng keng tarqalgan bo’ladi. a .avi, musiqa uchun - - .mp3
va .wav, bir foto - .jpg filmlar uchun. Biroq, boshqa fayl kengaytmalari ham bor.
ular haqida biz bu maqolada muhokama. Bundan tashqari, biz bu fayllar to’g’ri
ochilgan mumkin tomonidan asosiy dasturida, qarash. birinchi fikr bo’lishi mumkin
foydalanuvchi kompyuteringizga fayl formati ko’rish mumkin emas haqiqatdir
deb. Ya’ni tahrirlash (o’zgartirish) uchun mavjud bo’lishi va aksincha ajratish
nuqtasi formatda keyin ma’lumotlar ortiq, faqat asosiy fayl nomini o’qib beradi,
deb. Agar bunday vaziyat bo’lsa, bu noto’g’ri narsa. Windows operatsion tizimi
fayllar formatlarini yashirish uchun, qobiliyati bor.
Bu
formatini 2.2-rasm Ochiq fayl formatlari o’zgartirish emas odamlar uchun yanada
qulay kompyuter foydalanish uchun amalga oshiriladi, va ular, ehtimol, hatto uy
foydalanish uchun, ma’lumotlar bilan ishlash uchun faqat shaxsiy kompyuter kerak
bo’ladi. Yoqish yoki o’chirish yashir formatlari shunchaki faoliyat. "Asboblar" ga
23

borish kerak - biron-bir papka oynaning yuqori qismida bir nuqtaga, va keyin
tomchi-pastga menyusini tanlang "Papka imkoniyatiga». Bu, shunga ko’ra, sizga
papkalar va fayllar xususiyatlarini o’zgartirishingiz mumkin bo’lgan dialog oynasi
ochiladi bo’ladi. "Ko’rish" tugmasini bosing va element qarshi belgisini etkazib
(yoki olib tashlash) uchun hech qanday ehtiyoj bor "ma’lum fayl turlari uchun
kengaytmalari yashirish». kengaytmalari yashirin bo’lsangiz, format ko’rsatiladi
bo’lmaydi.
2.3-rasm Matn fayl formati ko’rinishi
Agar ko’rsatish va formatini yashirish uchun kompyuter olish uchun qanday
hisobga olish kerak, deb aslida tashqari, siz ham fayl ochish mumkin bo’lgan deb
atalmish maqsadli dasturining qisqa tushuntirish berishi kerak. Biroq dasturning
asosiy maqsadi, deb atash mumkin.Bu erda narsa: Shu fayl formatlari, turli ilovalar
bilan ochish mumkin. Misol uchun, .jpg bir uchun dastur sifatida ochadi tasvirlarni
ko’rish, va uni tahrir qilish uchun grafik muharriri. Ular ochildi va masalan,
taqdimotlar yaratish dasturiy import qilinishi mumkin. Biroq, nima dastur biz
ochiq .jpg bizning tasvir orqali, biz gol bog’liq - biz u bilan, albatta, istayman.
Shuning uchun, quyidagi tushuntirish, biz shuningdek, deb ko’rib chiqamiz.
24

FAYL FORMATI. DASTUR ASOSIY JOYDIR : Agar ko’rsatish va formatini
yashirish uchun kompyuter olish uchun qanday hisobga olish kerak, deb aslida
tashqari, siz ham fayl ochish mumkin bo’lgan deb atalmish maqsadli dasturining
qisqa tushuntirish berishi kerak. Biroq dasturning asosiy maqsadi, deb atash
mumkin. Bu erda narsa: Shu fayl formatlari, turli ilovalar bilan ochish mumkin.
Misol uchun, .jpg bir uchun dastur sifatida ochadi tasvirlarni ko’rish, va uni tahrir
qilish uchun grafik muharriri. Ular ochildi va masalan, taqdimotlar yaratish
dasturiy import qilinishi mumkin .
FORMATDA HOLDA MATNI BILAN FAYLLAR: Biz sizga matnli
fayllarni topishingiz mumkin bo’lgan shaklda haqida gapirish bo’lsangiz, albatta,
eng mashhur nomi kengaytmasi uchun emas, balki mumkin. Bu matn yaratishida
uzatish imkoniga ega emas-da: sarlavhalarini, tasvirlar, jadvallar va hokazo - hali
belgilar o’zlari va matn belgilar eng yaxshi .txt fayl formatini yetkazdi.
Yaratish va barcha kompyuterlari (va hatto nafaqat
Windows operatsion tizimi haqida) mavjud asosiy
muharriri yordamida, uning eng yaxshi o’qing. Bu
"Notepad" hisoblanadi.
baribir maqsadida bir yoki boshqa matn yaratish
mumkin, u oson va bu dastur yordamida uni,
albatta, qulay bo’ldi. Bu hosting yoki ssenariylar
va dasturlari orqali ma’lumotlarni to’plash
mumkin.
2.5-rasm Matn fayli kengaytmasi
25

GRAFIK ILOVALAR
Albatta, biz har biri uchun
kompyuter bilan ishlash eng
muhim rol jadvalini o’ynaydi. Va
qat’i nazar qilayotgan
amallaringizdan: shunchaki
do’stlaringiz dam olish suratlar
namoyish yoki sayt uchun dizayn
yaratish - bu har bir, shuningdek, ko’plab boshqa hollarda, siz grafik fayl
formatlarini topasiz, qoida tariqasida, u taniqli va .jpg .jpeg (eng keng
tarqalgan), .BMP (standart Bo’yoq dastur o’yinida bilan yaratilgan), .png
(piktogramma, harakatlanuvchi rasmlar shaffof fon saqlab qodir), .gif (animatsion
tasvirlar bir necha iborat ramkalar) va .psd (standart Photoshop fayl, tasvir ishchi
maydoni asrab-avaylash). Albatta, grafik fayllar katta, lekin ularni oldida turgan
hamma emas. Keling, grafika bilan ishlash Asosiy joylarda tahlil bilan yarataylik.
FAYL JADVALLARI: Albatta, barcha rasm fayl formatlari ko’rish uchun ochilgan
bo’lishi mumkin. Ba’zi (masalan, .gif kabi, .jpg va .png) har qanday Windows
o’rnatilgan rasmlarni ko’rish uchun asosiy dasturi yordamida ko’rish mumkin;
Boshqalar faqat (masalan, .psd yoki CorelDraw fayl uchun) tahrir uchun maxsus
vositalari bilan ochish mumkin. Iltimos, bu holda, tasvir faqat tomosha mumkin
emas, balki siz kabi o’zgartirish.
Veb-sahifa format . Siz ko’p veb-manzillar .html bilan tugaydigan, deb bilaman.
G’alati, shunday emasmi? Bu fayl kengaytmasi bilan bir xil tarzda yakun mumkin
Internetda bir sahifa bo’lib ko’rinadi? Bu juda oddiy! Aslida, muayyan resurs
ketadi, biz bu faylga murojaat qiling. Agar kompyuteringizda .html fayl formati
ko’rish bo’lsa, albatta, siz ishonch hosil bo’lishi mumkin: veb-sahifasida oldin bor.
Men uni qanday ochasiz. Bu kabi barcha fayl ishga maqsadida bog’liq. Misol
uchun, siz shunchaki uning mazmunini va kodi ko’rsatilganda yo’l ko’rish
bo’lsangiz - siz xavfsiz brauzer foydalanishingiz mumkin (Google Chrome, Opera,
26

Mozilla - sizning tanlov). Adobe Dreamweaver - Agar sahifani o’zgartirish
bo’lsangiz Shu holda, siz oddiy, "Notepad" bilan boshlab, va veb-sahifalarni
yaratish uchun keng qamrovli eritmasi bilan tugaydigan, bir matn muharriri
yordamida uni ishlatish uchun kerak.
27

F О YD А L А NILG А N А D А BIYOTL А R RO’Y ХА TI
I . O’zbekiston Respublikasi Davlat Qonunlari
1.O’zbekiston Respublikasining «Ta’lim to’g’risida»gi qonuni// Barkamol avlod
– O’zbekiston taraqqiyotining poydevori.– T.: «Sharq» nashriyot–matbaa
konserni, 1997. – B. 20–29.
2.O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002 yil 6 iyundagi 200-
sonli «Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot kommunikasiya
texnologiyalarini joriy etish chora–tadbirlari to’g’risida»gi qarori.
3.O’zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining1999-yil fevral oyidagi
“Milliy tarmoqni yaratish va dunyo axborot tarmoqlaridan foydalanishni
tartiblash to’g’risidagi”gi qonuni.
4.2002 yil iyunidagi “Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot
komunikasiya texnologiyalarni joriy etish chora tadbirlari to’g’risida”gi qarori.
5. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. O’zbekiston respublikasini
yanada rivojlantirish bo’yicha harakatlar strategiyasi to’g’risida. (O’zbekiston
Respublikasi qonun hujjatlari to’plami, 2017 y., 6-son, 70-modda)
IV. Asosiy adabiyotlar
1. Mamarajabov М.Е., Tursunov S.Q. , Nabiulina L. “Kompyuter grafikasi va
web-dizayn”. Darslik. – Toshkent: Cho lpon nomidagi NMIU, 2013.ʻ – 376 b.
2. Yo’ldoshev U., Mamarajabov M., Tursunov S.Q. Pedagogik Web-dizayn. Oliy
ta’lim muassasalari uchun qo’llanma. – T. : “Voris” nashriyoti, 2013.
3.Rixsiboyev T., Rixsiboyeva X., Tursunov S. Kompyuter grafikasi. Darslik. –
Toshkent: “Tafakkur qanoti”, 2018. – 304 b.
4. Mamarajabov М.Е., Nabiulina L., Tursunov S.Q. , Nabiulina L. Kompyuter
grafikasi va web-dizayn. Darslik. – Toshkent: “Cho lpon”, 2013.
ʻ – 376 b.
29

5. Yo’ldoshev U., Mamarajabov M., Tursunov S.Q. Pedagogik Web-dizayn. Oliy
ta’lim muassasalari uchun qo’llanma. – Toshkent : “Voris”, 2013. – 232 b
6. Randi L. Derakhshani, Dariush Derakhshani. Autodesk 3DS MAX 2015.
EssEntials. Sybex. Indiana. 2014. 400 -pages.
8. Tursunov S. Nazarov I. Ta’limda axborot texnologiyalari. Darslik. – Toshkent:
“Adabiyot uchqunlari”, 2019. 2-tom, – 300 b.
9 . Razzoqov Sh.I. , Yo’ldoshev Sh.S. , Ibragimov U.M. “Kompyuter grafikasi”
Kasb- hunar kollejlari uchun “NOSHIR”- TOSHKENT-2023 yil.
10. Дуванов А.А. Web -дизайн. - М.: 2004.
11. Web-mastering. Электронный on-line учебник HTML и CSS.
Axborot manbalari:
1. www.gov. uz – O’zbekiston Respublikasi hukumat portali.
2. www.lex.uz – O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari milliy bazasi.
3. www.ziyonet.uz – Axborot ta’lim portali.
4. www.edu.uz – Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi portali.
30

Kompyuter grafikasi sohasidagi fayl formatlari va bir-biridan farqli jihatlari

Купить