Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 66.4KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

Kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalari. Simsiz tarmoq texnologiyalari

Купить
Kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalari. Simsiz tarmoq texnologiyalari, IEEE 802 ( 802.15,802.16) standartlari, mobil tarmoqlarining standartlari, mobil tarmoqlarining standartlari, zamonaviy tarmoqni loyihalash dasturlari. REJA: 1.Kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalari. 2.Simsiz tarmoq texnologiyalari, IEEE 802 ( 802.15,802.16) standartlari. 3.Mobil tarmoqlarining standartlari Kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalari. Simli va simsiz tarmoq texnologiyalari, IEEE 802 (IEEE 802.3, 802.11, 802.15, 802.16) standartlari Mobil tarmoqlarining standartlari, zamonaviy tarmoqni loyihalash dasturlari Kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalari. Simli va simsiz tarmoq texnologiyalari, IEEE 802 (IEEE 802.3, 802.11, 802.15, 802.16) standartlari Kompyuter (hisoblash) tarmogi – bu aloqa kanallari orqali yagona tizimga boglangan kompyuter va terminallar majmuasidir. Kompyuter tarmoqlarini ko’pgina belgilar, xususan xududiy taminlanishi jixatidan tasniflash mumkin. Bunga ko’ra global, mintakaviy va lokal (maxalliy) tarmoqlar farqlanadi. Qo’llaniladigan dasturiy taminot nuqtai nazaridan tarmoq tuzilishining ikki xil asosiy tamoyili joriy etilgan. Birinchi tamoyilda tarmoqning dasturlashtirilgan taminoti ko’pgina foydalanuvchilarga xamma kirishi mumkin bo’lgan bosh kompyuter resurslarini taqdim etishga mo’ljallangan. U ‘fayl-server’ deb yuritiladi. Bosh kompyuterning asosiy resursi fayllar bo’lgani uchun u shu nomni olgan. Bu dasturli modullar yoki malumotlarga ega fayllar bo’lishi mumkin. Fayl-server - bu serverning eng umumiy turi. Fayl -serverini disk xajmi odatdagi kompyuterdagidan ko’p bo’lishi kerak, chunki undan ko’pgina kompyuterlarda foydalaniladi. Tarmoqda bir qancha fayl - serverlar bo’lishi mumkin. Tarmoqdan foydalanuvchilarning birgalikda foydalanishiga taqdim etiladigan fayl-serverning boshqa tur serverlarini sanab o’tish mumkin. Masalan: printer, modem, faksimil aloqa uchun qurilma. Fayl-server resurslarini boshqaruvchi va ko’pgina tarmoq foydalanuvchilari uchun ruxsat beruvchi dasturiy taminoti tarmoqning operatsion tizimi deb ataladi. Uning asosiy qismi fayl-serverda joylashadi; ishchi stantsiyada faqat resurs va fayl-server orasidan murojaat qilinadigan dasturlar oralig’idagi interfeys rolini bajaruvchi uncha katta bo’lmagan qobiq joylashtiriladi. Ikkinchi tamoyil “klient-server” arxitektura deb ataladi. Uning dasturiy taminoti resurslardan jamoa bo’lib foydalanishgagina mo’ljallanib qolmay, ularni qaytaishlash va foydalanuvchi talabiga kura resurslarni joylashtirishga mo’ljallangan. “Klient-server” arxitekturalar dasturi tizimi ikkita bo’linmadan iborat: Serverning dasturiy taminoti va foydalanuvchi - mijozning dasturiy taminoti. Bu tizimlar ishi quyidagicha tashkil qilinadi: mijoz-dasturlar foydalanuvchining kompyuterida bajariladi va umumiy kirish kompyuterida ishlaydigan dastur - serverga so’rov jo’natiladi. Malumotlarning asosiy kismini qayta ishlash kuchli server tomonidan amalga oshiriladi, foydalanuvchi kompyuteriga faqat bajarilgan so’rov natijalari yuboriladi. Malumotlar bazasi serverlari katta xajmdagi malumotlar (bir necha 10 Gigabayt va undan ko’p) bilan ishlashga mo’ljallangan. Global tarmoqlari ilovalarida klient-server arxitekturasi (malum manoda) asosiy sanaladi. Katta matnli saxifalarni saqlash va qayta ishlashni taminlovchi mashxur Web-serverlari, FTD-serverlari, elektron pochta serverlari va boshqalar malum. Sanab o’tilgan xizmat turlarining mijoz dasturlari ushbu serverlar tomonidan xizmatni qabul qilib olish va ulardan javob olish uchun so’rash imkonini beradi. Tarmoqda axborotni ishlab chiqaruvchi va undan foydalanuvchi ob’yektlar tarmoq ob’yektlari deyiladi. Tarmoq ob’yektlari alohida kompyuter, kompyuterlar kompleksi, ishlab chiqarish robotlari va boshqalar bolishi mumkin. Axborotlarni territorial joylashuviga kora kompyuter tarmoqlarini uchta asosiy sinfga bo`lish mumkin: global tarmoqlor, regional (mintaqaviy) tarmoqlar, lokal (mahalliy) tarmoqlar. Global kompyuter tarmoqlari turli mamlakatlarda, turli qitalarda joylashgan abonentlarni birlashtiradi.Abonentlar orasida aloqa bunday tarmoqlarda telefon aloqa liniyalarda,radioaloqa va sputnik aloqa tizimlari asosida amalga oshiriladi. Mintaqaviy kompyuter tarmoqlari bir-biridan ancha uzokda joylashgan biror mintaqaga tegishli abonentlarni birlashtiradi. Masalan, biror shahar ichidagi yoki iqtisodiy regionda yoki alohida bir mamlakatda joylashgan abonentlarni birlashtiruvchi tarmoq. Lokal (mahalliy) tarmoq kichik bir hududda joylashgan abonentlarni birlashtiradi. Bunday tarmoq odatda aniq bir joyga boglangan boladi. Masalan, biror korxona yoki tashkilotga. Mahalliy tarmoqning uzunligini 2-3 km bilan cheklanishi mumkin.Global, mintaqaviy va mahalliy tarmoqlar birlashmasi kop tarmoqli ierarxiyani tashkil etish imkonini beradi. Masalan, Internet kompyuter tarmogi keng tarqalgan, ommaviylashgan global kompyuter tarmogidir. Uning tarkibiga erkin ravishda birlashgan tarmoqlar kiradi. Uning nomining ozi «tarmoqlar orasida» ma’nosini bildiradi. Internet alohida tarmoqlarni birlashtirgan. Shuning uchun u katta imkoniyatlarga ega. Ozining shaxsiy kompyuteri orqali Internetning ixtiyoriy abonenti axborotni boshqa shaharga uzatishi, Vashington kongressi kutubxonasidagi adabiyotlar katalogini korib chiqish, Nyu-Yorkdagi metropoliten muzeyining eng songgi korgazmasining rasmlari bilan tanishib chiqish, tarmoqqa ulangan abonentlar bilan konferensiyada yoki o`yinda ishtirok etishi mumkin. Internetning asosiy tarkibini mahalliy kompyuter tarmoqlari tashkil etadi. Bunday tamoyillar asosida kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalarini tavsiflash mumkin (2.1.-rasm). 2.1.-rasm. Tarmoqlar texnologiyalari tavsifi Global tarmoqlar Avvaliga turli hududlarda, masalan boshqa shahar va davlatlarda joylashgan kompyuterlarni birlashtiruvchi global tarmoqlar vujudga kelgan (Wide Area Networks, WAN). Kompyuter tarmoqlari boshqa, ancha eski va keng tarqalgan telefon tarmoqlaridan ko’p xususiyatlarga ega edi. IEEE 802.16 standarti Telekommunikatsiyalar sohasidagi Yevropa standartlashtirish instituti boshqaruvi ostida elektrotexnika va elektronika muhandislari institutida ishlab chiqilmoqda. Bu standart «nuqta-ko‘p nuqta» topologiyali keng polosali simli aloqaning tashkil etilishini tavsiflaydi va megapolis (metropolitan area network – MAN) masshtablaridagi statsionar simli tar moqlarni yaratishga mo‘ljallangan. Aynan shuning uchun bu standart Wireless MAN deb ham ataladi. Fizik darajada IEEE 802.16-2001 standarti atigi bitta tashuvchini chastotadan (SingleCarrier – SC) foydalanishni ko‘zda tutadi. Shuning uchun protokolning nomiga SC qo‘shila boshlandi, ya’ni WirelessMAN-SC. 10–66 GHz chastotalar diapazonida aloqani tashkil etish qisqa to‘lqinlarning kuchli so‘nishi tufayli ko‘proq signal uzatkichi va qabullagichning to‘g‘ri ko‘rinishida bo‘lishi mumkin. Wireless MAN-SC protokolining o‘ziga xos xususiyatlaridan biri ham shundan iborat. Shu bilan bir vaqtda bunday chastotalar diapazonining ishlatilishi (ya’ni aynan uzatkich va qabullagichning to‘g‘ri ko‘rinishi talabi va qaytgan nurlarda ishlash mumkin emasligi) radioaloqaning asosiy mummolaridan biri – signalning ko‘p nurli tarqalishidan qochishga imkon beradi. Bu chastotalar diapazonida ishlatilishi mumkin bo‘lgan aloqa kanallari chastotalari polosasi kengligi yetarlicha keng (odatda, 25 yoki 28 Hz), bu yuqori uzatish tezliklariga (120 Mbit/s gacha) erishishga imkon beradi.To‘g‘ri ko‘rinish zonasida simsiz tarmoqni qurish zarurati shunga olib keldiki, IEEE 802.16 standarti qurilmalari keng qo‘llanilmayapti. Ko‘zda tutildiki, u so‘nggi mil – kabelli modemlar, xDSL va T1/E1 kanallar uchun an’anaviy keng polosali yechimlarga muqobil bo‘ladi. IEEE 802.16a standartning 802.16 standartdan asosiy farqi uzatkich va qabullagich orasidagi to‘g‘ri ko‘rinishni talab qilmaydigan boshqa chastota diapazonining qo‘llanilishi bo‘ldi. Bunday simsiz tarmoqlarning qamrab olish zonasi IEEE 802.16 standarti tarmoqlaridagiga qaraganda sezilarli keng. Ta’kidlash kerakki, 2–11 Hz chastotalar diapazonidan foydalanish fizik darajadagi signallarni kodlash va modulatsiyalash texnikasining prinsipial qayta ko‘rib chiqilishini ham talab qildi. IEEE 802.16a/d standartining o‘ziga xos xususiyatlaridan biri to‘g‘ri bo‘lmagan ko‘rinish zonalarida ishlash imkoniyati hisoblanadi.Bunga kanallarning multipleksli chastota bo‘yicha ajratish texnologiyasidan (Orthogonal Frequency Division Multiplexing – OFDM) foydalanish hisobiga erishiladi, u signallarning ko‘p nurli interferensiyasi kabi salbiy hodisalar bilan samarali kurashishga imkon beradi. Ko‘p nurli tarqalishning natijasi qabul qilinadigan signal shaklining buzilishi hisoblanadi. Ko‘p nurli interferensiya istalgan turdagi signallar uchun xarakterli, lekin u ayniqsa keng polosali signallarga salbiy ta’sir qiladi. Bu shundan iboratki, keng polosali signal ishlatilganida interferensiya natijasida ma’lum signallar sinfaz (sinxron) qo‘shiladi, bu signalning ortishiga olib keladi, ayrimlari esa, aksincha, qarama-qarshi fazada qo‘shiladi, bu chastotada signalning kuchsizlanishini keltirib chiqaradi. Signalning buzilishiga simvollararo interferensiya eng sezilarli ta’sir qiladi. Chunki simvol bu tashuvchining chastotasi, amplitudasi va fazasi qiymatlarini xarakterlaydigan signalning diskret qiymati hisoblanadi, u holda turli simvollar uchun signalning amplitudasi va fazasi o‘zgaradi, demak, dastlabki signalni qayta tiklash juda qiyin bo‘ladi. Ko‘p nurli tarqalish samarasini qisman bo‘lsa-da kompensatsiyalash uchun chastotaviy ekvalayzerlar qo‘llaniladi, lekin ma’lumotlarni uzatish tezligining ortishi bilan yoki simvolli tezlikning ortishi yoki kodlash sxemasining murakkablashtirilishi tufayli ekvalayzerlardan foydalanish samaradorligi pasayadi. Natijada yuqoriroq uzatish tezliklarida uzatiladigan ma’lumotlar oqimi ko‘plab chastotalar nimkanallari bo‘yicha taqsimlanadigan va uzatish bu barcha nimkanallarda parallel olib boriladigan ma’lumotlarni kodlash usuli qo‘llaniladi. Bundan ma’lumotlarni yuqori uzatish tezligiga aynan barcha kanallar bo‘yicha ma’lumotlarning bir vaqtda uzatilishi bilan erishiladi, alohida nimkanaldagi uzatish tezligi esa yuqori bo‘lmasligi ham mumkin. Kanallar chastota bo‘yicha ajratilganida alohida kanalning kengligi, bir tomondan, alohida kanal chegaralarida signalning buzilishini minimallashtirish uchun yetarlicha tor, boshqa tomondan esa talab qilinadigan uzatish tezligini oshirish uchun turlicha keng bo‘lishi zarur. Bundan tashqari, nimkanallarga bo‘linadigan kanalning butun polosasidan tejamli foydalanish uchun chastotalar nimkanallari iloji boricha zich joylashtirilishi kerak, lekin bunda kanallarning bir-birlariga to‘liq mustaqil bo‘lishini ta’minlash uchun kanallararo interferensiyadan qochish kerak. Sanab o‘tilgan talablarni qoniqtiradigan chastotalar kanallari ortogonal kanallar deyiladi. Barcha chastotalar nimkanallarining tashuvchilari (aniqrog‘i, bu signallarni tavsiflaydigan funksiyalar) bir-birlariga ortogonal bo‘ladi. Muhimi, chastotalar nimkanallarining o‘zlari bir-birlarini qisman qoplasa-da, tashuvchi signallarning ortogonalligi kanallarning bir-birlaridan mustaqilligini, demak, kanallararo interferensiyaning bo‘lmas ligini kafolatlaydi . Har bir IFFT sanog‘i fazaviy (BPSK, QPSK) yoki kvadraturali-amplitudaviy (QAM16 yoki QAM64) modulatsiya lanadigan nimtashuvchi hisoblanadi, bu ma’lumotlarni uzatish axborot tezligini oshirishga imkon beradi. Bitli oqimlarni tashiydigan nimtashuvchi chastotalar guruhi OFDM simvol deyiladi. OFDM texnologiyasi nafaqat IEEE 802.16 protokolida, masalan, IEEE 802.11g protokolida ham qo‘llaniladi, lekin IEEE 802.11g protokoliga qaraganda IEEE 802.16 protokolida ma’lumotlarning uzatilishi uchun ishlatiladigan chastotalar polosasining tez moslashuvchan taqsimlanishi ko‘zda tutilgan. Ma’lumotlarni uzatishda xalaqitbardoshlikning oshirilishi uchun IEEE 802.16 protokolida Viterbi algoritmi bo‘yicha dekodlanadigan o‘rama kodlar va Rid- Solomon kodlari kabi an’anaviy texnologiyalar ishlatiladi. Bundan tashqari, IEEE 802.16e-2005 standartida turbokodlash kabi zamonaviy kodlash usullaridan foydalanish ko‘zda tutilgan. Yakunda IEEE 802.16 standartlarida signalni modulatsiyalash usuli bilan farqlanadigan uchta turdagi fizik bog‘lanishlar darajalari ajratilgan: – Wireless MAN-SC – bitta tashuvchi chastotali fizik daraja; – Wireless MAN-OFDM – multiplekslashli 256 kanallarga ortogonal chastotaviy bo‘lish. Ma’lumotlarni uzatish muhitiga ko‘p tomonlama ulanishning ishlatilishi vaqt bo‘yicha ajratish (Time Division Multiple Access – TDMA) texnologiyasi hisobiga bo‘lib o‘tadi; – Wireless MAN-OFDMA – kanallarni multiplekslashli ortogonal masshtablanadigan chastota bo‘yicha bo‘lish 2048 ta nimtashuvchi chastotalarga bo‘lish ishlatiladi. Ma’lumotlarni uzatish muhitiga ko‘p tomonlama ulanish bir necha nimtashuvchi chastotalarni bitta uzatish kanaligan birlashtirish va uni aniq bir foydalanuvchiga ajratish (OFD Multiple Access – OFDMA) hisobiga amalga oshiriladi.Boshlanishidan IEEE 802.16 standarti ma’lumotlarni uzatish muhitiga ulanishni boshqarish umumiy protokoliga (Medium Access Control – MAC) asoslanadigan radiointerfeyslar to‘plami sifatida, lekin spektrning ishlatiladigan qismiga bog‘liq bo‘lgan fizik darajaning turli spetsifikatsiyalarili rivojlanishi o‘ylangan. Protokolning MAC-darajasi ham yuqoriga Up Link-oqimda (abonentdan bazaviy stansiyaga oqim), ham pastga Down Linkoqimda (bazaviy stansiyadan abonentga oqim) signallarni yuqori uzatish tezliklariga erishish maqsadida «nuqta-ko‘p nuqta» topologiyali ulanish tarmoqlari uchun ishlab chiqildi. Tuzilmasi bo‘yicha IEEE 802.16 standarti tarmoqlari an’anaviy mobil aloqa tarmoqlariga juda o‘xshash. Bu yerda ham 50 km gacha radiuslarda ishlaydigan bazaviy stansiyalar mavjud. Bazaviy stansiya abonent bilan ulanishi uchun binoda o‘rnatiladigan abonentlar qurilmasi zarur. Bu blokdan signal standart Ethernet- kabel bo‘yicha to‘g‘ridan to‘g‘ri aniq bir kompyuterga, IEEE 802.11 standarti ulanish nuqtasiga yoki Ethernet standarti lokal simli tarmog‘iga uzatiladi. IEEE 802.16 standarti tarmog‘idagi bitta bazaviy stansiya ko‘p sonli abonentlarga xizmat ko‘rsatishi va ularga turli darajadagi xizmatlarni ko‘rsatishi mumkin. Masalan, bitta bazaviy stansiya sektori T1 turdagi kanallar bo‘yicha (2 Mbit/s gacha tezlikli ma’lumotlarni uzatish) ulangan 60 tadan ortiq korxonalarga va DSL turdagi kanallar bo‘yicha ulangan 100 tadan ortiq uylarga bir vaqtda xizmat ko‘rsatishi mumkin. Odatdagi bazaviy stansiya oltitagacha sektorlarga ega bo‘ladi . Xulosa IEEE 802.11 (Wireless LAN) «Wireless Ethernet» standartlari oilasi hisoblanadi. WiMAX ikkita qayd etilgan va mobil versiyalarda bo‘lishi mumkin. 802.16 m mobil versiya CDMA va GSM texnologiyalarni almashtirishi mumkin. To‘ldirilgan 802.16 d va 802.16e versiyalar uy uchun mo‘ljallangan. Wi-Fi texnologiyasida juda ko‘p, masalan, 802.11 a, 802.11 b, 802.11 g va 802.11 n versiyalar mavjud. Wi-Fi litsenziyalanmaydigan spektrda ishlaydi, shuning uchun turli kanallar bir-birlariga, shu jumladan, simsiz telefonlar ham juda xalaqit qiladi. U nazorat qilinmaydigan muhitda, shu jumladan Bluetooth, ratsiyalar bilan, ba’zan esa mikroto‘lqinli diapazonlarda ishlaydi. Ulanish nuqtasiga yaqin bo‘lgan qurilma olisdagi qurilmaga qaraganda katta efir vaqtini oladi. WiMAX shunday ishlab chiqilganki, u litsenziyalarni talab qiladi. Chastota va litsenziya sotib olinishi kerak. Bu chastotalar quvvatliroq va yuqoriroq diapazonda. Unda nazorat qilish kuchli va boshqarilishi yaxshi bo‘lib, kabel, Internet va DSL uchun ishlatilishi mumkin. Yangi litsenziyalangan diapazonlar, masalan, 700 MHz Wi-Fi uchun emas, balki WiMAX uchun qo‘llanilishi mumkin. WiMAX yanada ommalashadi, chunki u bu chastotada ishlaydi, shu bilan bir vaqtda Wi-Fi shu sababli o‘z ommaviyligini yo‘qotadi. Asosiy ma’lumotlar: 1. «WiMAX» «Mikroto‘lqinli ulanish orqali butun dunyo o‘zaro ta’sirlashishi»ni bildiradi, «Wi-Fi» esa «Wireless Fidelity» sifatida yoyiladi. 2. WiMAX katta masofalarda simsiz keng polosali aloqani ta’minlaydi, Wi-Fi esa, asosan, ofis yoki uy chegaralaridagi yaqin simsiz keng polosali aloqani ta’minlaydi. 3. WiMAX nazorat qilinadi va litsenziyalangan diapazonni talab qiladi. Wi-Fi kam nazorat qilinadigan sharoitlarda ishlashi mumkin, u litsenziyalanmaydigan diapazonlarda ishlaydi. Bundan tashqari, oxirgi foydalanuvchilar qurilmalarni sotib olishi kerak. 4. WiMAX bog‘lanishga mo‘ljallangan MAC-protokolni, Wi-Fi esa CSMA/CA protokol yoki bog‘lanish asosidagi aloqani ishlatadi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. https://www.coursehero.com/file/113731819/kompyuter-tarmoqlarining- standart-tepptx/ 2. https://fayllar.org/kompyuter-tarmoqlari.html 3. https://hozir.org/kompyuter-tarmoqlarining-standart-texnologiyalari- simli-va-sim.html 4. https://www.researchgate.net/publication/ 5. https://crabo.ru/uz/configuring-wi-fi/a-wireless-network-is-what-it-is- wireless-local-area-networks-wireless-lans.html 6. https://uz.atomiyme.com/topologiyasi-nima-mahalliy-tarmoq- topologiyasi-nimani-anglatadi/ 7. https://norarite.ru/uz/internet/chto-takoe-globalnaya-set-opredelenie-i- tipy-globalnyh-setei-chto/ 8. https://arxiv.uz/uz/documents/referatlar/xayot-faoliyati-xavfsizligi/ maxalliy-va-global-tarmoq-texnologiyalari 9. https://rgu.jageun.sitehttps://rgu.jageun.site/ 10. https://lib.fbtuit.uz/assets/files/Sim_ken_pol_tex.pdf

Kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalari. Simsiz tarmoq texnologiyalari

Купить