Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 2.4MB
Покупки 0
Дата загрузки 26 Сентябрь 2019
Расширение doc
Раздел Дипломные работы
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

Компьютерларни таъмирлаш хизматини кўрсатиш веб сайтини яратиш

Купить
Компьютерларни таъмирлаш хизматини кўрсатиш веб сайтини яратиш Кириш. I БОБ. ШАХСИЙ КОМПЬЮТЕРЛАРНИ ТАЪМИРЛАШ ХИЗМАТИНИ КЎРСАТИШ ТИЗИМИНИНГ ХОЗИРГИ ХОЛАТИ 1.1 Компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиш тизимининг фаолиятини тахлили. 1.2 Шахсий компьютерларни таъмирлаш хизматининг ўзига хос хусусиятлари. 1.3 Ахборот тизими асосида компьютерларни таъмирлаш тизимини такомиллаштириш омиллари. 1.4 Битирув малакавий ишининг мақсади ва вазифалари. I бобга хулоса II БОБ. ШАХСИЙ КОМПЬЮТЕРЛАРНИ ТАЪМИРЛАШ ХИЗМАТИНИ КЎРСАТИШ ВЕБ САЙТИНИ ЯРАТИШ 2.1 Компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиш ташкил этиш тамойиллари. 2.2 Компьютерларни таъмирлаш хизматини кўрсатиш веб сайтини яратиш алгаритми. 2.3 Компьютерларни таъмирлаш хизматини кўрсатиш веб сайтини яратишнинг дастурий ва ахборот таъминоти. 2.4 Компьютерларни таъмирлаш хизматлари учун электрон тўловларни амалга ошириш АННОТАЦИЯ Рассматриваются вопросы ремонта персональных компьютеров и создан веб сайт по ремонту персональных компьютеров. Применены различные программные средства для создание веб сайта, а также для создание базы данных. Основное внимание уделялось совместимости технических укомплектующих материалов и совместимости программных ресурсов. МАЗМУННОМА Шахсий компьютерларни таъмирлаш масаласи қаралган бўлиб, шахсий компьютерларни таъмирлаш веб сайти яратилди. Турли дастурий воситалардан фойдаланиб веб сайт яратилди, шунингдек маълумотлар базаси яратилди. Таъмирлаш жараёнида асосий эътибор таъмирлаш қурилмаларини ўзаро мослигига ва дастурлар мослигига қаратилган. КИРИШ Бугун компьютер технологиялари дунёда жадаллик билан ривожланаётган соҳалардан бирига айланиб бормоқда. Компьютерлар аста- секин инсонлар ҳаётига кириб бормоқда. Яъни, фаол иш юритувчини интернет глобал тармоғисиз, интеллектуал ишчини эса иш жойида компьютерсиз тасаввур қилиш қийин. Компьютер технологиялари инсон ҳаёт тарзида, кичик ва катта корхоналарда, компанияларда, ўқув даргоҳларида, давлат муассасаларида беҳад катта аҳамият касб этмоқда. Ҳозирги вақтда ҳар бир ташкилот қайси сохада иш олиб бормасин, дунё бозорига чиқиш учун ўз фаолиятида интернетдан фойдаланиш зарурлигига катта эьтибор қаратмокда. Интернетда ахборотни жойлаштириш учун унинг экрандаги кўриниши қулай бўлишига, яъни Web-саҳифасига эътибор бериш зарур, чунки сахифадаги фойдаланувчи ахборот ҳар томонлама бўлиши мумк мутахассис ва умуман, жамоанинг муваффақияти тадқиқодчи ва фойдаланувчиларнинг замонавий компьютер ва Web–технология услублари ва инструментал воситаларини қандай даражада ўзлаштириб олганликларига кўп жиҳатдан боғлиқ бўлади. Шунинг учун Компютерларни таъмирлаш хизматини кўрсатиш информацион технологиянинг янги ва самарали йўналишини ўрганишга йўналтирилган, шахсан, Web–технология ва WWW бутун дунё чўлғамининг ишлаб туриш асосларини, Web–саҳифа–сайтларини яратиш ва режалаштиришни ва уларни интернетга жойлаш ва реклама қилишнинг аҳамияти беқиёс катта десак, муболаға қилмаган бўламиз. I БОБ. ШАХСИЙ КОМПЬЮТЕРЛАРНИ ТАЪМИРЛАШ ХИЗМАТИНИ КЎРСАТИШ ТИЗИМИНИНГ ХОЗИРГИ ХОЛАТИ 1.1.Компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиш тизимининг фаолиятини тахлили Компьютернинг асосий қурилмалари қуйидагилар: системали блок, монитор ва клавиатура (сичқонча билан). Системали блокда марказий процессор, оператив (тезкор) хотира, қаттиқ диск, контроллерлар, дискеталар ва лазерли компакт дисклар билан ишлаш учун қурилмалар ва бошқалар жойлашади. 1.1. Расм. Компьютернинг асосий қурилмалари Марказий процессор. Компьютернинг энг мухим қисмини марказий процессор, (яъни процессор ва бошқарув қурилмаси) ташкил этади. Дастур ёрдамида берилган маълумотларни ўзгартирадиган, хамма хисоблаш жараёнларини бошқарадиган хамда хисоблаш ишларига тегишли мосламаларнинг ўзаро алоқасини ўрнатадиган қурилма — процессор 1.2. Расм. Микропроцессор тузилиши. Микропроцессор. IBM русумли компьютерларда процессор сифатида одатда Intel фирмаси ёки ўнга мувофик бошқа фирмаларнинг микропроцессорлари ўрнатилади. Компьютерлар микропроцессор турлари билан фарқланади. Микропроцессорларнинг Intel 8088, 80284, 80386SX, 80386, 80486 каби турлари маълум. 1993 йилдан бошлаб Intel фирмаси Pentium микропроцессорларини ишлаб чиқариб, IBM компьютерларига ўрнатмоқда. Оператив хотира. Оператив хотира ўзида компьютерда ишлатилаётган дастурлар ва маълумотларни сақлайди. Маълумотлар доимий хотирадан оператив хотирага кўчирилади, олинган натижалар зарур холда дискка қайта ёзилади. Компьютер ўчирилиши билан оператив хотирадаги маълумотлар ўчирилади. Дискли жамлагичлар. Маълумотларни сақлаш, хужжатларни ва дастурларни бир жойдан иккин Эгилувчан дисклар (дискеталар)га маълумотларни ёзиш ва улардан маълумотларни ўқиш учун диск юритувчи (дисковод) қурилмаси ишлатилади. Хозирги пайтда компьютерларда, асосан, 3,5 дюймли (89 мм), сиғими 1,44 Мбайт бўлган дискеталар ишлатилиб келинмоқда. Бу дискеталар қаттиқ пластмасса ғилофга ўралган бўлиб, бу уларнинг ишончлилигини ва ишлаш муддатини оширади. 3,5 дюймли дискеталарда ёзишни такидловчи ёки имкон берувчи махсус ўтказгичи мавжуд. Агар тешикча бекилган бўлса маълумотлар ёзиш мумкин, акс холда эса, мумкин эмас. Дискетадан биринчи бор фойдаланганда уни албатта махсус равишда форматлаш, инициализация қилиш керак. Бунинг учун WINDOWSнинг махсус дастури керак бўлади. 1.4.Расм. Қаттиқ диск – винчестер. Қаттиқ дисклардаги жамлагичлар (винчестерлар) компьютер билан ишлаганда фойдаланилад винчестерлар билан жихозланмокда. Файл серверлар нафакат катта сиғимли,, балки тезкор бўлган бир нечта винчестерлар билан жихозланиши мумкин. Дискнинг иш тезлиги икки кўрсаткич билан аниқланади: 1. Дискнинг секундига айланишлар сони. 2. Дискдан маълумотларни ўқиш ва ўнга маълумотлар ёзиш тезлиги. Шуни алохида таъкидлаш лозимки, маълумотларга кириш вақти ва ўқиш-ёзиш тезлиги фақат дисководнинг ўзигагина боғлик эмас, балки диск билан ахборот алмашиш канали параметрларига, диск контролерининг тури ва компьютер микропроцессорининг тезлигига хам боғлик. Контролерлар (махсус электрон схемалар) компьютер таркибига кирувчи турли қурилмалар (монитор, клавиатура ва бошқалар) ишини бошқаради. 1.5.Расм. Шлюзлар турлари. Киритиш-чиқариш портлари орқали процессор ташқи қурилмалар билан маълумот алмашади Мониторлар. Компьютер монитори (дисплей) экранга матнли ва график ахборотни чиқаришга мулжалланган. Мониторлар монохром ёки рангли бўлиб, матнли хамда график холатларда ишлаши мумкин. Матн холатида монитор экрани шартли равишда алохида белги ўринларига (кўпинча 80 та белгили 25 та сатрга) бўлинади. Хар бир ўринга 256 та белгидан бири киритилиши мумкин. Бу белгилар қаторига катта ва кичик лотин алифбоси харфлари, рақамлар, тиниш белгилари, псевдографик рамзлар ва бошқалар киради. Рангли матнларда хар бир белги ўрнига ўзининг ва фоннинг ранги мос келиши мумкин. Бу эса чиройли рангли ёзувларни экранга чиқариш имконини беради. График холат экранга графиклар, расмлар ва бошқаларни чиқаришга мулжалланган. Бу холатда ахборотларни турли ёзувли матнлар шаклида хам чиқариш мумкин. Ёзувлар ихтиёрий ш 1.7. Расм. Сичқонча (Мышь). Сичқонча ва трекбол. Сичқонча ва трекбол компьютерга ахборотни киритишнинг координатали қурилмалари хисобланади. Улар клавиатуранинг ўрнини тўлалигича алмаштира олмайди. Бу қурилмалар асосан икки ёки учта бошқарув тугмачасига эга. Сичқончани уланишининг уч усулини кўрсатиш мумкин. Энг кўп таркалган усул кетма-кет порт орқали уланишдир. Шинали интерфейсли сичқончалар камрок таркалган. Уларни улаш учун махсус интерфейс ёки «сичқонча» порти керак бўлади. Учинчи кўринишдаги уланиш PS/2 стилидаги сичқончаларда амалга оширилган. Хозирги кунда улар портатив компьютерларда ишлатилмоқда. Трекбол — «агдарилган» сичқончани эслатувчи қурилмадир. Трекболда унинг корпуси эмас, балки шарча харакатга келтирилади. Бу эса курсорни бошқариш аниқлигини сезиларли равишда оширишга им Принтерлар. Принтер — маълумотларни қоғозга чиқарувчи қурилма. Барча принтерлар матнли маълумотни, кўпчилиги эса расм ва графикларни хам қоғозга чиқаради. Рангли тасвирларни чиқарувчи махсус принтерлар хам бор. Принтерларнинг қуйидаги турлари мавжуд: матрицали, пурковчи ва лазерли. Матрицали принтерлар якин вақтларгача кенг тарқалган принтерлардан бири эди. Бу принтернинг ёзиш каллагида вертикал тартибда игналар жойлашган. Каллак ёзув сатри бўйлаб харакатланади ва игналар керакли дақиқада бўялган лента орқали қоғозга ўрилади. Натижада қоғозда белги ёки тасвир пайдо булади. Игналар сонига қараб бу принтерлар бир неча турларга бўлинади: 9 игнали, 24 игнали, 48 игнали. ² 9 игнали принтерда ёзув сифати пастрок. Сифатни оши риш учун ёзишни 2 ёки 4 юришда бажариш керак. ² 24 игнали принтер сифат юритувчиларнинг иш принципига ўхшашдир. CD-ROMнинг юзаси лазер каллакка нисбатан ўзгармас чизиқли тезлик билан харакатланади, бурчак тезлик эса каллакнинг радиал жойлашишига қараб ўзгаради. Лазер нури диск йўлакчаси томон йўналади ва Калтак ёрдамида фокусланади. Химоя қатламидан ўтган нур диск юзасининг нурини қайтарувчи алюмин қатламига тушади. Йўлакчанинг баланд қисмига тушган нур детекторга кайтади ва нурни сезувчи диод томон йуналтирувчи призма орқали утади. Агар нур йўлакча чукурчасига тушса, у таркалади ва таркалган нурнинг жуда кам қисми оркага кайтиб, нурни сезувчи диодгача етиб келади. Диодда нурли импульслар электр импульсларига айланади: ёруғ нурланишлар нолларга айланади, хира нурланишлар эса — бирга. Шундай қилиб, мантикий ноль сифатида, текис юза эса мантикий бир сифатида каб овознигина эмас, балки ташки қурилмаларга товуш сигналларни ёзиш имконини хам беради. Аудиоадаптер товуш сигнали даражасини даврий равишда аниқлаб, уни рақамли кодга айлантириб берувчи аналог-рақамли ўзгартиргичга эга. Мана шу маълумот ташки қурилмага рақамли сигнал кўринишида ёзиб қуйилади. Ушбу жараёнга тескари жараённи амалга ошириш учун рақам- аналогли ўзгартиргич кулланилади. У рақамли сигналларни аналогли сигналларга айлантириб беради. Фильтрация килингандан сўнг уларни кучайтириш ва акустик колонкаларга ўзатиш мумкин. 1.9. Расм. Модем қурилмаси. Модем ва факс-модемлар. Модем-телефон тармоғи орқали компьютер билан алоқа килиш имконини берувчи қурилмадир. Факс-модем — бу, факсимил хабарларни кабул қилиш ва жунатиш имконини берувчи модемдир. Ўзининг ташки кўриниши ва ўрнатилиш жойига қ Сўнгги йилларда модемлар ва факс-модемларга бўлган талаб ошиб кетди. Модемлар бир компьютердан иккинчисига хужжатлар пакетини етарлича тез ўтказиш, электрон почта орқали боьланишга имкон беради. Шунингдек, хорижий хамкорлар билан алоқа қилиш учун глобал компьютер тармоғи (Internet ва бошқалар) га киришни таъминлайди. 1.11.Расм. Сканер қурилмаси. Сканерлар. Сканер — компьютерга матн, расм, слайд, фотосурат кўринишида ифодаланган тасвирлар ва бошқа график ахборотларни автоматик равишда киритишга мулжалланган қурилмадир. Сканерларнинг турли моделлари мавжуд. Энг кўп таркалгани — стол усти, планшетли ва рангли сканерлардир. Плоттерлар — бу, компьютердан чикарилаётган маълумотларни қоғозда расм ёки график кўринишда тасвирлаш имконини берувчи қурилмадир. Одатда уни график ясовчи (графопостроител 1.2.Шахсий компьютерларни таъмирлаш хизматининг ўзига хос хусусиятлари Бугунги кунда ш ахсий компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатишда Операцион тизим –бу ЭХМ захираларини бошкариш, амалий дастурларни чикариш ва уларнинг ташки курилмалар, бошка дастурлар билан узаро алокасини амалга ошириш учун, шунингдек, фойдаланувчининг компьютер билан мулокотини таъминловчи дастурий воситалар йигиндисидир. Операцион тизим фойдаланувчига хисоблаш тизими билан кулай мулокот килиш усули (интерфейс)ни такдим этади. Интерфейслар иккига булинади, яъни дастурий ва фойдаланиладиган интерфейсларга булинади. Дастурий интерфейс – хисоблаш тизими доирасида курилма ва дастурлар узаро таъсирини таъминловчи воситалар йигиндисидир. Фойдаланилувчи интерфейс – фойдаланувчининг дастурий ёки ЭХМ билан узаро таъсиридаги д - Интерфей тури: буйрук (матнли) ва объектли- йуналтирилган (график)лилигига кура; - Фойдаланувчининг ЭХМ га кириш тури: пакетли кайта ишлаш, вакт билан булиниши, риял вактга кура; - Захиралардан фойдаланиш тури: тармокли, локаллилигига кура; Хозирги пайтда о перацион тизим ларнинг DOS, OS/2, UNIX, WINDOWS оилалари кенг таркалган. DOS оиласининг биринчи вакили – MS DOS тизими – 1981 йилда IBM PC компьютери пайдо булиши муносабати билан чикарилган. DOS оиласининг о перацион тизим лари бир вазифали булиб куйидаги узига хос хусусиятларга эга: - ЭХМ ли интерфейс фойланаувчи киритадиган буйрук ёрдамида амалга оширилади; - Тизимни ЭХМ нинг бошка турларига утишини соддалаштирадиган тузилма мавжудлиги; - Оператив (тезкор) хотирага кириш хажмининг унча катта эмаслиги (640 Кбайт). DOS о перацион тиз - локал хисоблаш тармокларида ишлаш учун самарали дастурли интерфейсларнинг борлиги; - OS/2 сигими 16 Мбайт гача булган таббий ТХ ни ва хар бир масалага 512 Мбайт гача булган виртуал хотирани куллаб-кувватлайди. Камчилиги; -юкори ресурслар сигими: 80286 ва ундан юкори МП, 1,5 Мбайт дан кам булмаган сигимли тезкор хотира, каттик дискда йигувчи; хозирги вактда келиб ишлаб чикилган дастурли иловалар хажмининг нисбатан катта эмаслиги. OS /2 нинг бир неча модификациялари мавжуд: - OS /2 Warp 3.0 – хотирадан фойдаланиш такомиллашган ва график интерфейси яхшиланган; - OS/2 Warp Connect – тармокни куллаб кувватлаши яхшиланган; - OS /2 Warp Server – серверли о перацион тизим сифатида ишлаш учун мулжалланган. UNIX оиласидаги о перацион тизим лар 32 разрядли куп вазифали куп киши фойдаланадиган о пер Windows оиласидаги о перацион тизим лар Microsoft фирмаси томонидан тайёрланган. Улар кулай график интерфейсни узида намоён этувчи куп вазифали о перацион тизим лардир. Windows 95 о перацион тизим ва Windows NT о перацион тизим лар шу оиланинг асосий вакилидир. Windows 95 MS DOS о перацион тизим ва Windows 3.х. операцион кобиклари негизида ишлаб чикилган; у кисман 32 разрядли ва кисман 16 разрядли о перацион тизим дир. Windows NT о перацион тизим энг куп таркалган 32 разрядли тармокли о перацион тизим дир. У икки хил - Windows NT Server ва Windows NT WorkStation модификацияларида чикарилади. Windows NT Server биринчи навбатда тармок захираларини бошкаришга мулжалланган. Тизим самарадорлиги зарар етмаган холда юкори сафарбарлик ва хавсизликни таъминлайди. У ахборотнинг тезкор ишлашини ташки улкан туркумларига айланмокда, улар баъзан дискда дастурдан хам куп урин эгалламокда; - иккинчи йуналиш экранда такдим этилиши усулидан катъий назар турли объектларни компьютерда монипуляция килишга имкон берувчи о перацион тизим ларни яратишнинг объектли й ў налтирилган технологияларини яратишдир; - учинчи йуналиш шу далил билан богликки, о перацион тизим лар ва дастурий таъминот компьютернинг аппарат кисмидаги архитектура карорларини доимо акс эттиради. Жуда тез суръатларда ривожланаётган интернет технологияси о перацион тизим лар ривожланиши анъаналарида вазиятни кескин узгартирмокда. Операцион тизим ривожланиши тенденцияларидан бири шахсий компьютерлардан то суперкомпьютергача б ў лган хисоблаш тизимларининг барча й ў налишида ишлашга кодир булган о перацион тизим ни яратишдир. Мисол т энергия, фойдaли қaзилмaлaр, мaтериaл вa қурилмaлaр, инсон кучи, ижтимоий вaқт. Axборот теxнологиялaри оxирги вaқтлaрдa инсон хaётидa мухим ролни ўйнaётгaн axборот жaрaёнлaрини оптимизaцияси вa кўп холлaрдa aвтомaтлaштириш имконини берaди. Хaммaгa маълумки, тaрaққиёт ривожлaниши aхолининг ишловчи қисми мехнaтининг объекти хaм, нaтижaси хaм моддий мaхсулотлaр эмaс, илм-фaндaги ютуқлaр бўлгaндa кузaтилaди. Xозирги вaқтдa ривожлaнгaн мaмлaкaтлaрнинг бaнд aхолисининг кўп қисми axборотни тaйёрлaш, сaқлaш, қaйтa ишлaш вa жўнaтиш билaн шуғуллaнaди вa шу сaбaбдaн мос келувчи усул вa теxнологиялaрни ўргaниб, янгилaб туришигa тўғри келaди. Axборот жaрaёнлaри бошқa ишлaб чиқaриш вa ижтимой жaрaёнлaрнинг энг мухим элементлaридaн бири хисоблaнaди. Шу сaбaбли, кўп холлaрдa axборот теxнологиялaри мос кел қизиқиш билдирaдигaн aудиторияни тaнлaб олиш керaк. Тaжрибa шуни кўрсaтaдики, реклaмaни бир нечa нaшрлaргa беришнинг ўзи етaрли эмaс, унинг учун коплекс тaрздa иш олиб бориш лозим вa aсосий мaқсaд бошқa aудиториялaрни хaм қизиқтирa олиш лозим.  Доимий мижозлaрни қидириш. Иxтиёрий янги миллий чинни буюмлари савдоси билан шуғулланадиган фирмaлар учун энг мухим нaрсa бу ўзининг доимий мижозлaр бaзaсини тaшкил қилиб олишликдир. Бунинг учун кaмидa бир йил кетaди. Aгaр биринчи йил миллий чинни буюмлари савдоси билан шуғулланадиган фирмaлар учун қийин бўлгaн бўлсa, иккинчи йилдa доимий мижозлaр пaйдо бўлa бошлaйди вa нихоят фойдa кела бошлaйди. Нихоят, учинчи кaттa бурилишгa сaбaб бўлaди. У псиxологик жихaтдaн энг қийин йил бўлaди: мижозлaр сони кескин ўсaди, лекин фойдa йўқ, кўплaб рaхбaрлaр би - пaйдо бўлгaн муaммолaр, улaрнинг ечимлaрини излаш учун сизнинг рaқобaтдошингиз билaн эмaс, aйнaн сиз билaн боғлaнишларигa туртки;  Интернетдaн фойдaлaниш. Хеч бир нaрсa сaйёхлик фирмaси ишини мaxсус дaстурий воситa кaби оптимaл тaшкил қилa олмaйди – бугунги кундa мижоз вa хaмкор ўртaсидaги муносaбaтлaрни тaшкил қилиш вa юритишдa улaр энг зўр воситaгa aйлaнди, ундaн тaшқaри фирмa фaолияти хaқидaги стaтистик вa aнaлитик хисоботлaрни чиқaриб бериш бўйичa хaм бу дaстурлaр aжойиб ишлaрни қилaди. Зaмонaвий дaстурий воситa мижозгa тaклиф қилинaётгaн xизмaтлaр пaкети ичидaн мосини тaнлaб олиш вa хисоб-китоб қилишдa, керaкли жойлaрни бaнд қилишдa ёрдaм берaди, унинг ёрдaми билaн қўшимчa хужжaтлaр тузилиши вa юритилиши мумкин. Компьтерларни таьмирлаш хизмат кўрсатишни веб сaйтини ярaтиш биринчи о туйғусини уйғотaди. Бундaй юқоридa aйтиб ўтилгaн тaлaблaргa жaвоб берaдигaн сaйтлaрни фaқaтгинa профессионaллaргинa ярaтишлaри мумкин. Нaтижaдa, сиз веб сaйт ярaтилиши вa юритилишигa сизнинг фойдaнгиздaн кўпроқ сaрфлaшингиз мумкин. Зеро, сизнинг сaйтингиз кaмтaр, бошқa интернет мaхсулотлaр ичидa машхур бўлиши, шу билaн биргa сизнинг фaолиятингиздa aсосий офисгa хaм aйлaниши мумкин. Сaйтнинг фойдaси нимaлaргa боғлиқ? Aгaр иккитa бир xил aссортиментли тўғри қилингaн сaйтни олaдигaн бўлсaк, улaрдaн қaйси биридa тaшриф буюрувчилaр кўп бўлсa, ўшa сaйтнинг фойдaси кўпроқ бўлaди. Сaйтгa тaшриф буюрувчилaр сони нимaлaргa боғлиқ? Сaйтнинг тaшриф буюрувчилaри сони сaйтни сифатли ва муваффақиятли амалга оширишга сaрфлaнгaн пул миқдоригa боғлиқ. Зеро бугун сифaтли ва муваффақиятли амалга оширишсиз тов фaқaтгинa мижозлaргa керaкли маълумотни керaкли вaқтдa тaшaб қўйиш керaк бўлaди холос. 1.4. Битирув малакавий ишининг мақсади ва вазифалари Интернет бизнес учун тақдим этадиган биринчи имконият (биринчи босқич) - маҳсулот(хизмат) хақида ахборот ўзатиш ва ҳамкорликка жалб қилишдир. Бу усул нафакат реклама имкониятларини кенгайтиради, балки харидор ва сотувчини икки томонлама мулоқотини ташкил этади. Интернетни бизнесда қўллаш иккинчи босқичи бўлиб электрон тижорат келади. Бу босқичда сиз компания сайтида маҳсулотни буюртма қилиб, ананавий усулда буюртмангизни олишингиз мумкин. Бир қатор компаниялар интернетни ўз бизнесини турли томонларини ривожлантириш мақсадида қўллайдилар – бу учинчи босқич. Бу босқичда интернет бизнесни барча иштирокчиларини жамлайди: компания ишчиларини, унинг мижозлар Шундай қилиб, электрон тижоратни Интернет орқали бизнес юритиш техологияси деб эътироф этиш мумкин. Ушбу битирув малакий ишининг мақсади компьтерларни таьмирлаш ва хизмат кўрсатиш ривожига ўз хиссасини қўшаётган кархоналар фаолиятини интернет тармоғи орқали ташкил этишдан иборатдир. Бунинг учун аввало Ўзбекистондаги мавжуд имкониятлар ўрганилиши, бутун дунёда ва мамлакатимизда электрон тижорат мақсадида тармоқ технологиялардан фойдаланаётган мавжуд интернет веб-сайтларининг ахволи таҳлили, улардаги муаммолар, эришилаётган ютуқлар ва яралаётган имкониятлар эътиборга олиниши зарур. Ушбу лойихани амалга оширишда қайси веб- технологиядан фойдаланиш афзаллиги ва самарали иш юритиш учун веб- сайт динамиклигини таъминлаш масалалари хал қилиниши керак. Бундан ташқари мижозлар учун етарлича қулайли II БОБ.ШАХСИЙ КОМПЬЮТЕРЛАРГА ХИЗМАТ КЎРСАТИШ ВЕБ САЙТИНИ ЯРАТИШ 2.1. Компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиш ташкил этиш тамойиллари Иқтисодиётни глобаллаштириш шароитида информацион мадад истаган даражадаги ташкилий хўжалик фаолиятининг унумли ривожланишига, аҳолининг ахборотлаштирилганлиги ва фаровонлигини ўсишига ва одамлар ўртасидаги ўзаро муносабатлар яхшиланишига кўмаклашувчи муҳим элементлардан бирига айланиб бормоқда. Бундай ютуқлар кенг кўламли WWW тармоғи ва унга жойлашган Web–сайтларнинг доимо ишлаб туриши эвазига эришилади. Шунинг учун ҳозирги вақтда ҳар бир ташкилот ёки ҳар бир шахс, қаерда ишлашидан қатъий назар, интернетда ўз жойини яратиш зарурлигини тушунмоқда. Чунки бу усул натижасида бутун дунёга ўзи тўғрисида, ўзининг иш фаолияти тўғрисида гапириш ва интернетнинг бепоё яратиш ва уни ўрганиш жараёни, шу берилган йўналиш бўйича мутахассисларни тайёрлаш ҳозирги кун учун жуда муҳим ва фаол ҳисобланади. Бу мутахассислик кучли ва келажаги порлоқ профессия, у ҳозир ҳам, келажакда ҳам ҳамиша, ўз ўрнига эга бўлади. Бошқа томондан Web–сайтларни яратиш ва ўрганиш муаммосининг фаоллиги ва муҳимлигини қуйидаги сабаблар билан асослаш мумкин:  тақдим қилинаётган интернет сервис хизматлари муҳитини кўп миқдорда кенгайиши ва улардан фойдаланишнинг осонлиги билан;  тармоқ Web–технология, уларнинг ресурслари ва имкониятларини ҳамма жойда тарқатиш билан;  и стаган даражали ахборотларга бўлаётган талабларнинг ўсиб бориши билан;  т ашкилот ва хусусий шахсларнинг ўзлари ва ўз иш фаолиятлари тўғрисидаги ахборотларни интернетда жойлаш учун интилишларнинг ўсиши билан;  т арм структуралар и ; илмий марказ ва кутубхоналар; хайр–эхсон уюшмалар и ; тижорат уюшма сайтлари; контент–сайтлар ахборотларини тақдим этиш. Айниқса, сайтнинг биринчи саҳифа жиҳозига алоҳида эътибор қаратиш керак. Web –сайтни яратиш ва уни ўрганиш муаммоларининг кўплаб сабаблар и га қуйидагиларни кўрсатиш мумкин: и нтернет хизматининг кенглиги; хизматдан фойдаланишнинг оддийлиги; Web –технологияларни тарқатишдаги қулайлик; реал вақт масштабида ахборотларга бўлган талаблар; ташкилот ва хусусий шахсларнинг ўзлари тўғрисидаги ахборотларни и нтернетга жойлаштиришга интилиш и ; тармоқ маълумотлар базасида глобал машстабдаги ихтиёрий маълумотларни тўплаш; Web – технология бўйича мутахассисларнинг етишмаслиги. 2.2.Компьютерларга хизмат кўрсатиш веб сайтини яратиш алгоритми Компьютерларга хизмат кўрс қўшимчаларига қўйилади. Уч даражали архитектурада мижозлар қўшимчаларининг асосий масаласи фойдаланувчининг интерфейсини қўллаб- қувватлаш ва маълумотларни қайта ишлаш. Шунинг учун мижоз - сервер архитектураси афзалликларидаи бири мижозлар компьютерлари тавсифларига бўлган солиштирувчи талабдир. Юқорида айтилганлардан ҳулоса қилиб шуни айтиш мумкинки, Электрон тижорат тизимларининг технологик асосларини мижоз сервер архитектураси реализацияси билан локал ва глобал компьютер тармоқларинниг бирлашмаси ташкил қилади. Интернетдан фойдаланиш электрон тижорат юритишда самаралироқ методлар, маделлар ва воситаларни танлашда қуйдаги саволларга жавоб излаш лозим: Демак, ш ахсий компьютерларни электрон тижорат фаолиятини Интернетда ташкил этиш мақсадида Web-сайт қуйидаги таркибий архитектура тўзилмал  Қатьийлик – электрон тижоратни бошқаришда қатьиятлилик Демак, интернетда электрон тижорат юритиш тизимини ташкил қилишни нимадан бошлаш керак? Бу жараён этаплари билан танишиб чиқамиз. Биринчи этапда, одатда ташкилот Web-сайти, структураси ва таркиби яратилади. Бошқа серверларга реклама бериш орқали Web-сайтига мижозлар жалб қилинади. Бу этапда мижозлар учун тескари алоқа элементлари ҳам ташкил қилинади. Вақт ўтиши билан миллий чинни буюм маҳсулотлари ҳам ташриф буюрувчилар қизиқишлари ҳам ўзгаради. Аудитория диққатини сақлаб қолиш ҳам қийинлашади. Бу холатда веб-сайтни янгилаб туришга эхтиёж туғилади. Навбатдаги этапда маҳсулотларни тақдим этиш тизими – Интернет витирина амалга оширади Интернет витиринада товарлар каталоги, уларнинг маьлумотлари ва электрон саватга солиш имконияти ташки  Ташриф буюрувчилар хисоблагичлари.  Жорий давр янгиликлари.  Потенциал мижозлар учун қайд қилиниш формаси. Web-сайт тўзилмаси бир қанча алохида яратилган ва хар бири маьлум функционал вазифани бажарувчи сахифалар тўпламидан иборатдир. Хар бир сахифа муайян бир сахифалар билан ўзаро алоқада бўлиши мумкин. Замон талабларига мос Web-сайтяратиш учун ушбу лойихани амалга оширишда клиент-сервер архитектурасига асосланилади.Бундан ташқари веб-сахифанинг динамиклилигини таьминлаш учун маьлумотлар базаси билан ишлаш имконияти ташкил этилди. Сайтдаги хар бир гиперматн маьлум сахифага мурожат қилар экан у маьлумотлар базасининг мос жадвалига мурожаат қилади. 2.3.Компьютерларга хизмат кўрсатиш веб сайтини яратишнинг дастурий ва ахборот таъминоти PHPнинг синтаксиси C ва Perl га ўхшайди. Дастур тузи  осон қурилади ва дастурчилар томонидан қилинадиган модуллардан фойдаланиб кенгайтириш мумкин;  бошланғи ч кодлар билан таъминланган ва лицензияси бепул;  Windows NT/9X Networe3.x Os/2 Unixнинг кўп версиялари учун версияларига эга;  таниқли маълумотлар базасининг кўп турлари билан боғлана олади;  техник аппарат билан таъминланишида ҳам муҳим хусусиятларга эга масалан P 16 ва 16 МБ ОЗУ ларда ҳам ишлай олади. PHP тили МББТ MySQL билан яхши ишлай олади. PHP нинг HTML жараёнига ўтиш схемаси куйида кўрсатилган: 2.1.расм. PHP нинг HTML жараёнига ўтиш схемаси Web таркибининг тузилиши структурасида кўрсатилганидек, ҳар бир фойдаланувчи сўрови веб серверга бориб тушади, веб сервердан сервер дастури орқали маълумотлар базаси ёки файлларга мурожаат қилади ундан олинган жавоблар сервер дастури ор жуда қулай ҳамда бу тил айнан Интернет учун яратилган. PHP нинг асосий рақиблари – Рerl , ASP , ColdFusion ва Java. PHP ва Java. Умуман айтганда, Java ва Java технологияси бир биридан фарк килади. Java тили С тилининг т ў ли қ роқ шакли, қайси “ кенгайтирилга н С++” каби ишланган. Java технологияси ўзига клиент ва сервер қисмларини бириктиради, ва яна маълумотлар базаси билан боғланиш имконини беради, шунинг учун Java технологиясини Apache/PHP/MySQL боғланмасига тенглаштирилади. Java технологияси платформалараро технология кўринишида ишлаб чиқилган, фойдаланувчилар корпоратив масштабдаги Web сайтларни яратиши мумкин. Бу технологиянинг асосий устунлиги платформалараро кўчиши ва объектга мўлжалланган дастурлаш тили, қайсики қийин ва катта иловаларни яратиш учун. Камчиликлари секин бажарилиши Ушбу келтирилган мулохазалардан келиб чикиб битирув малакавий иши сайти PHP да қилинди. 2.4.Компьютерларни таъмирлаш хизматлари учун электрон тўловларни амалга ошириш технологияси Электрон тижоратнинг жадал ривожланиши электрон тўлов тизимларини ривожлантиришга ва янги тизимларни ишлаб чиқишга олиб келди. Тўлов тизимлари электрон тижорат инфраструктурасидаги асосий элементлардан бири ҳисобланади. Кўпгина ўтказ и лган амалиётлар шуни кўрсатадики, тўлов тизимларини электрон тижоратда қўллаш самарали, ишончли, перспектив натижаларни беради. Электрон тўлов тизими бошқа тизимлар каби тўловни амалга оширувчи ва тўловни қабул қилувчилардан иборат бўлиши керак. Шу нарса аниқки тўлов вазифаси, маълум суммани тўловчидан қабул қилувчига ўтказади. Электрон тизимларда бу ўтказиш электрон тўлов протокол турдаги операцияларини амалга оширишларини таъминловчи ва транзакциянинг дастлабки қайта ишлашларини бажарувчи), 5) тўлов сервери (тўловни амалга оширишда хавфсизликни таъминловчи электрон тўлов тизими). Шуни таъкидлаш керакки, 5-иштирокчисиз хам схемалар мавжуд, лекин улар ҳозирда деярли ишлатилмайди. Яқин кунларда Ўзбекистон Республикаси аҳолиси озиқ овқат маҳсулотларидан маиший ва компьютер технологияларигача бўлган товарларни ҳарид қилиш, мобил алоқа, Интернет телефония ва коммунал хизматлари учун ҳақ тўлаш, шунингдек, кино, театрларга чипталарни уй ёки офислардан чиқмаган ҳолда ҳарид қилиш имкониятига эга бўлади. Кредит карт а лар орқали ҳисоб-китоблар 1. Ҳаридор Интернет орқали Магазин сайтига кир иб маҳсулотларни саватчага с олади ва кредит карт а билан тўлов усулини танлайди. 2. Ма Банк томонидан мос ҲТТ (Ҳалқаро Тўлов Тизимига)(Visa, Master Card ва бошқалар)га жўнатилади. 6. Авторизация тақиқланганида:  Банк ASSIST тизимининг авторизация маказига тўловни амалга оширишни рад этувчи ҳабар юборади4  Авторизация сервери Ҳаридорга сабабларини кўрсатган ҳолда рад жавобини юборади ;  Авторизация сервери м агазинга буюртма рақамини кўрсатган ҳолда рад жавоб ини юборади ; 7. Авторизация руҳсат этилса ёпиқ банк тизими орқали Ҳаридор картининг эмитент-банкига ёки эмитент-банк томонидан маъсул этилган процессинг серверига авторизация сўровномаси жўнатилади. 8. Карт тўлов тизимидан авторизация тасдиқланган маълумот олинса:  Банк ASSIST нинг авторизация серверига авторизация тасдиғини жўнатади ;  Авторизация сервери Ҳаридорга авторизация тасдиғини жўнатади ;  Авторизация се 2.2. расм. ASSIST тўлов тизими Тўлов параметрларини юборишнинг 1-режимидан, мижоз Сизнинг Интернет-магазинингизда ҳеч қандай маълумот киритмайдиган ҳолларда фойдаланади. Бу маълумотни (Исм шарифи, манзили, email, телефон) ҳаридор ASSIST серверида киритади. Иккинчи бобга хулоса Компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиш ташкил этиш тамойиллари ўрганиб чиқилди. Кафолатланганлик, ўз вақтидалик, арзонлилик, ишончлилик, мослик тамйиллари келтириб ўтилди. Компьютерларни таъмирлаш хизматини кўрсатиш веб сайтини яратиш алгаритми келтирилган. Компьютерларни таъмирлаш хизматини кўрсатиш веб сайтини яратишнинг дастурий ва ахборот таъминоти келтирилган. Шахсий компьютер таркибий қисми қурилмаларининг ўзаро мувофиқликда ишлаш имкониятини берувчи дастурий воситалар, яъни драйверлар тахлил этилган. Компьютерларни таъмирлаш хизматлари учун электрон тўловларни амалга ошириш технологияси келтирилган бўлиб, унда масофадан тўловларни электрон усулда амалга ошириш механизми ўрганилган. III.БОБ. КОМПЬЮТЕРЛАРГА ХИЗМАТ КЎРСАТИШ ВЕБ САЙТИНИ АМАЛИЙ ТАДБИҚИ 3.1. Компьютерларни таъмирлаш хизматини ташкили тузилиши Компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиш веб-сайтини яратишда PHP технологиясидан фойдаланилади. PHP тилининг бир қанча объектлари мавжуд бўлиб, улардан айримларини веб-сайтни мукаммал қилиб яратишда фойдаланилади. Қуйида уларнинг тавсифи ва компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиш веб-сайти дастурий таъмиинотида қандай услубда қўлланилиши келтирилади. 3.1.расмда компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиш веб-сайтининг бош сахифаси келтирилган. 3.1.расм. Веб-сайтнинг бош сахифаси. Веб-сайт янгиликлари билан танишиш. Администраторга мурожаат, бунда мижозлар бирорта химатлар бўйича мурожаатларини қолдиришлари мумкин. Кенги 3.2.расмда веб-сайтининг компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатиши келтирилган. 3.2.расм. Веб-сайтнинг хизмат кўрсатиши. Веб-сайтига биринчи маротаба ташриф буюрган фойдаланувчиларга мижоз сифатида иштирок этиш учун ўзига керакли бўлган хизматлар ҳақида тўлиқ маьлумот олиш зарур бўлади. Унда фойдаланувчи ўзи ҳақидаги маълумотларни талабга кўра киритиб чиқади, рўйхатдан ўтиш мобайнида фойдаланувчига алохида парол берилади. Бунда битта фойдаланувчи учун ягона булиши керак буни сайтнинг дастурий қисми автоматик равишда аниқлаб фойдаланувчини огоҳлантиради. Бунда янги харидор сифатида рўйхатдан ўтувчи фойдаланувчилар талаб қилинган маълумотларини тўғри киритиши зарур бўлади. 3.3.Веб-сайтнинг алоқалар бўлими келтирилган. Администратор интерфейсининг кўриниши қуйдаги 3.4.расмда келтирилган: Бу панелга кириш фақат администратор логин ва пароли орқали амалга оширилади. Ушбу сахифада бир қанча ўзгартириш ишларини олиб бориш мумкин: 1. Сайт янгиликларини ўзгартириш. Бу ерда администратор сайт янгилигини ўчиришни яьни янгилик матнини киритиш мумкин. Янгилик киритилган сана автоматик аниқланади ва маьлумотлар омборига ёзилади. 2. Веб-сайтнинг контакт маьлумотларни ёки тўлов учун зарурий маълумотларни ўзгартирилади. 3. Мурожаатлар билан танишиш сайт администраторига бирорта қизиқиш ёки фикр бўйича мурожаатлар билан танишиш. 4. Компьютерларни таъмирлаш хизмат кўрсатишлар фақат админстратори томонидан маьлумотларини киритиш, ўзгартириш, ўчириши мумкин. 3.4. расм. Веб-сайт администратор панели. Бу саҳифада бир нечта тўлов тизимларининг рўйхати мавжуд бўлиб, улардан кераклисини электрон дўкон веб-сайти билан боғлаш мумкин. Узумчилик маҳсулотларини қайта ишловчи корхона электрон савдосини юритишда нечта тўлов тизими билан боғланишни истаса ва шартнома қилинса, ўша тўлов тизимлари бўйича тўловлар амалга оширилади Веб-сайтнинг янги хизматларни қўшишни ҳам келтириб ўтамиз 3.5.расм. Янги хизматларни қўшиш бўлими. 3.2. Компьютерларни таъмирлаш хизматини меёрий хуқуқий базаси Республиканинг ривожланаётган жаҳон иқтисодиётига қанчалик тез қўшилиши бир вақтнинг ўзида давлат социализмидан қолган меросдан қутилиш ва сиёсий ташкилотлар ҳамда бошқарув механизмларини тезда янгилаш қобилиятига боғлиқ. Шу жиҳатдан олганда ахборот — коммуникациялар технологиялари ташкилотларни ислоҳ қилишнинг асосий ҳаракатлантирувчи кучи бўлиб, мамлакатнниг иқтисодий ривожланиши учун улкан имкониятлар очиб беради. “Электрон хукумат” тизими (хукумат ишларини он—лайн режимида амалга ошириш) Ўзбекистонда ўз тараққиётининг бошланғич босқичидир. Интернет тармоғига уланган давлат тузилмалари ва хўжалик юритувчи субъектлар сони кескин Интернет ресурслари орасида Ўзбекистон мавзусидаги маълумотлар кам. Жуда кам ташкилотлар‚ ҳозир тармоқ учун мунтазам бирор маълумот тақдим этади, мавжуд weб — сайтларнинг кўпчилигида базалик тасвирий ва алохида ахбороти мавжуд холос. Кўп ташкилотлар эса weб — сахифаларини камдан кам янгилайди ва сайтга боғланган маълумотлар базасига эга эмас. Жамиятда ахборот — коммуникацион технологияларидан фойдаланиш Республика президентининг 2002 йил 30 майдаги “Компьютерлашти- ришни янада ривожлантириш ва ахборот коммуникация технологияларини жорий этиш тўғрисида “ПФ- 3080 -сонли фармойишига мувофиқ ишлаб чиқилган давлат ахборотлаштириш концепциясининг асосий таркибий қисмидир . Интернетдан фойдаланувчилар сони ва Ўзбекистон ҳақидаги ахборот ҳажми жиҳатидан республикамиз ҳали кўпгина бошқа давлатларда учунгина унинг қонунийлиги ва ҳақиқатдан ҳам мавжудлигини шубҳа остига қўйишга ҳақли эмаслар. Тамойилнинг амалга оширилиши ҳар доим ҳам кафолатланмайди. Шунинг учун ҳам баъзи юридик қийинчиликлар вужудга келади. Кўпгина мамлакатларда фақат икки томонинг шахсий имзолари босилган шартномаларгина тан олингани учун, бундай ҳолатларда шартнома юридик кучга эга бўлмайди. Шунинг учун электрон тижорат қонуний тўсиқларни ошиб ўтишга қурби етмайди. Юқорида айтиб ўтилган қонуний тўсиқларни ошиб ўтишда ёрдам бериш мақсадида ҳалқаро савдо (Юнистрол) ҳуқуқи бўйича ООН комиссияси, 1996 йилда “Электрон тижорат тўғрисида” қонун қабул қилди. Бу қонун ўзида шартномаларнинг юридик кучи билан боғлиқ бўлган, шартнома оригинали ва нусҳалари билан боғлиқ бўлган муаммоларни ҳал этиш моделини акс этади. Қонунда кўр йўналишларини кўрсатиб беради. Шуни таъкидлаб ўтиш лозимки, Ўзбекистон учун Европанинг ҳуқуқий тартиботидаги тажрибаси керак бўлади. Директивада рақамли имзони яратиш учун керак бўлган талаблар шакллантирилган. Бундан ташқари шартномани имзолаган томоннинг имзоси ва унинг электрон нусхасининг мувофиқ келиш — келмаслигини аниқлашга ёрдам берувчи сертификат номли хужжат кўзда тутилади. Бу сертификатдан ташқари яна шундай бир тушунча мавжудки, унинг номи малакали сертификат, унинг фарқи фақатгина имзоларни солиштиришда эмас, қатор талабларга жавоб бериш мажбурийлигидадир. АҚШ ва Канадада супермагистрал, яъни ҳар бир инсонга ўз таъби бўйича истаганини топиш технологик воситасининг қурилишига кўра олинган. Ғарбий Европада асосий жамият жаҳон технологик инқилобининг навбатдаги қадамига ижтимоий коммуникация технологияларининг ривожланиши истиқболлари ҳисобга олиниши керак. Алоқа ва ахборотлаштириш соҳасида ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ҳуқуқий асосларини такомиллаштиришдан асосий мақсад - фуқароларнинг ахборотдан эркин фойдаланишга доир ҳуқуқларини таъминлаш, давлат, жамият ва шахсни ахборот хавфсизлигини таъминлаш учун қулай шароитлар яратиш, бу борадаги ҳуқуқий муносабатларни тартибга солишдир. Ҳозирги кунга қадар ушбу йўналишда қатор ишлар амалга оширилди. Сўнгги йиллар мобайнида қуйидаги Ўзбекистон Республикасининг қонунлари қабул қилинди, яъни:  "Электрон рақамли имзо тўғрисида";  "Электрон ҳужжат айланиши тўғрисида";  "Электрон тижорат тўғрисида";  "Электрон тўловлар тўғрисида" Бу қонунлар ахборот коммуникация технологияларига асосл "Электрон ҳужжат айланиши тўғрисида"ги қонуннинг қабул қилиниши электрон ҳужжат айланиши соҳасида фаолиятни амалга ошириш учун ҳуқуқий асос яратган бўлиб, у электрон ҳужжат алмашинувининг тезкорлиги ва самарадорлигини ошириш ҳамда қоғоз ҳужжат айланишининг улушинин камайтиришга ёрдам беради. Ушбу қонун электрон ҳужжатнинг ҳуқуқий мақомини ва унинг реквизитларини аниқлаган бўлиб, электрон ҳужжат айланиши иштирокчиларини, электрон ҳужжатни олиш, жўнатиш, уларни сақлаш ва муҳофаза этиш тартибини белгилайди. Республикамизнинг “Электрон тижорат тўғрисида” қонуни 2004 йил 29 апрел куни қабул қилинди. Қонун 14 модда иборат ва Ўзбекистонда электрон тижоратни ривожлантириш учун ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилади. Бундан ташқари Ўзбекистон алоқа ва Ахборотлаштириш агентлиги томонидан 2002 — 20 Юқорида айтиб ўтилган қонунлар алоқа ва ахборотлаштириш соҳасида ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ҳуқуқий асосларининг асосий йўналишларини ўз ичига олади. 3.3.Компьютерларни таъмирлаш хизматини самарадорлигини аниқлаш Ўзбекистонда электрон тўловларни ривожлантиришга ҳуқуқий асос яратиш мақсадида "Электрон тўловлар тўғрисида" ги қонун қабул қилинди. Ушбу қонун ҳозирги глобаллашув даврида электрон тўлов суръатларининг ўсишига, шунингдек Ўзбекистон жаҳон иқтисодий ҳамжамиятига янада тезроқ интеграция қилинишига ёрдам беради. Ушбу қонунда электрон тўлов тизимида ахборот хавфсизлигини ва муҳофазасини таъминлаш ҳамда тўлов тизими аъзоларининг электрон тўловлар тўғрисида маълумотлар махфийлигини таъминлашлари шартлиги тўғрисидаги нормалар белгилаб қўйилган. Юқорида айтиб ўтилган қонун келтирилган муқобилли жойларда ёки бир Web—сайтда бирлаштирмоқ керак. Веб-сайтларни интернет тармоғига жойлаштиришда хостинг тушунчаси ишлатилади. Хостинг – бу интернет тармоғида доимо мавжуд бўлиш учун серверда маълумотларни физик жойлаштиришда диск сохасининг ажратилиши ва тақдим этилиши хизматидир. Хостинг хизматида почта корреспонденцияси, маълумотлар базаси, DNS, файл ва булар учун жой ажратиб берилмоқда. Шунингдек, бу сервисларнинг фаолияти ва функциялари ҳам қўллаб қувватланади. Хостинг хизмати одатда текин ва пуллик шаклларга эга. Текин хостинг хизматини таклиф қилувчи компаниялар уларга берилган сайтларда ўз рекламарини жойлаштириш орқали фойда кўрадилар. Бундай хостинглар одатда пуллик хостингларга нисбатан тезлиги ва ишончлилиги паст ҳисобланади. Физик шахслар кўпинча шундай хос боғлиқ. Хостингнинг муҳим аспекти у ёки бу хизмат ва имкониятлар мавжудлигидир:  CGI ни қўллаб қувватлаш;  Perl, PHP, ASP ни қўллаб қувватлаш;  htaccess (Apache учун ) ни қўллаб қувватлаш;  маълумотлар базаси ни қўллаб қувватлаш; Юридик нуқтаи назардан Ўзбекистонда хостинг хизмати телематик алоқа хизматига кирмайди. Қачонки алоқа оператори фойдаланувчи қурилмасини ўзида жойлаштирса ва уни интернетга улашни таъминласа – у ҳолда алоқа тармоғига мурожаатни таъминлаш хизматини кўрсатиши учун оператор лицензия олиши керак. Интернетда электрон тижоратни олиб бораётган корхона бошқарувчиси ўзининг жисмоний Web - серверини ташкил қилиш ва қўллаб - қувватлаш бўйича қарор қабул қилиш мумкин. Ушбу муқобил юқоридагилардан қатор фарқларга эга. Аввало Web - сервер яратишга етадиган харажатлар йиғинд фаолияти билан интеграциялашувида керак. Шахсий серверни ишлатиш ахборотни‚ ҳимоя қилиш даражасини ошириши ва шу кабилар нуқтаи назаридан мақсадга мувофиқ. Бироқ бу ҳолда шахсий серверни сотиб олиш учун кетадиган умумий харажатларни ҳисобга олиш лозим. Биринчи ҳамда иккинчи муқобиллар сервер жойлаштирилувида ахборотни ҳимоя қилиш саволлари алоҳида эътибор талаб этади. Веб - сайтни интернетга жойлаштиришнинг бир қанча усуллари мавжуд, масалан текин ва пуллик жойлаштириш. Ҳар иккаласида ҳам аввало, веб-сайт учун домен ном олинади. Бу жараён билан танишишдан олдин айрим тушунчаларни таърифлаб ўтсак. Домен - Интернет тармоғининг иерархик номларининг жойлашган соҳаси бўлиб, ноёб домен номи билан белгиланади ва унга домен номлари серверлар йиғиндиси (Domain Name System – DNS) томонидан хизмат кў мавжуд ёки мавжуд эмаслигини текширади. Агар домен бўш бўлса, бу домен номи сизнинг веб-сайтингиз учун банд қилинади. Акс холда бошқа ном танлашга тўғри келади. Белгиланган маблағ тўлангач, камида 1 йилга веб- сайтни интернет тармоғига жойлаштирилади. Мурожат қилган ҳар қандай юридик ёки жисмоний шахс томонидан берилган талабномага кўра Домен номи рўйхатга олинади. Учинчи бобга хулоса Компьютерларни таъмирлаш борасидаги ташкилий ва хуқуқий асослар тизимлилик нуқтаи назардан ўрганиб чиқилган. Компьютер қисмларининг таъмирлашда имкониятлари даражасида мослигига эътибор бериш. Қурилмаларнинг ўзаро мослигини таъминлашда дастурий восита ва қурилма тузилишидаги схематик мосликка эътибор қаратилган. Компьютерларни таъмирлашни ташкил этиш бўйича тузилган веб сайтнинг амалий аҳамияти мижозларнинг, тугмаси уни тармоқ кучланишидан тўлиқ изоляция қила олмайди. Тармоқдан тўлиқ изоляция қилиш учун вилкани тармоқ, розеткасидан ажратиш керак. Момақалдироқ вақтида маълумотлар узатиш кабелини узиш ҳам, ёқиш ҳам таъқиқланади. Компьютер ичига ҳеч қандай бегона буюмлар (мисол учун: занж ир, концеляр қисқич, мих ва шу кабилар) , қисқа туташув ёки ток уришига сабаб бўладиган суюқликлар тушиб қолмаслиги керак. Фавқулотда вазият бўлганда (мисол учун: корпус, бошқарув элементи ёки тармоқ кабели шикастланганда, ичига суюқлик ёки бегона жисмлар тушиб қолганда), дарҳол компьютер НИ ўчириш ва тармоқ розеткасидан вилкани тортиб олиш керак. Компьютерни ўз бошимчалик билан ичини очиш, ичидаги буюмларга тегиш тавсия қилинмайди. Компьютерни таъмирлашни фақат ваколатли ходимларгина амалга ошириши мумкин. Рухс - машинанинг ҳамма блокларини созлигини ва компьютерни бутун ишга тайёрлик даражасини текшириш; 2. Иш мобайнида: - компьютерда бегона шахсларни ишлашига йўл қўймаслик; - бегона буюмларни машинанинг ишлаётган блокларига тушиб қолмаслигини назорат қилиб туриш; 3. Ишдан сунг: . - иш жойини тартибга келтириш: Иш мобайнида қуйидагилар тақиқланади - к ийимнинг юқори чўнтакларида бегона металл буюмлар, айниқса ўзининг таркибида магнитланган темирга эга бўлган буюмларни сақлаш; - малакаси иккинчи тоифадан паст бўлган шахсларни хонада бир ўзи ишлаши; - машинанинг ток оқиб ўтадиган қисмларига тегиниш; - манбага уланган компьютердан платаларни олиш ва қўйиш, шу нин гд ек а ж р ал ишл и ёк и бо ғл ан иш ли у ла ниш ла рн и аж ра ти ш ёки улаш; -тармоққа уланган компьютернинг устки қопқоғини ечиш; - а Киритиш/чиқариш қурилмалари (монитор, клавиатура, ва сичқонча) эргономик эксплуатация ва соғлиқни асраш учун мўлжалланган. Шунингдек, киритиш/чиқариш қурилмаларини носоз ишлаши, қўлни нотўғри қўйиш ёки тўғри ўтирмаслик, узоқ вақт узлуксиз клавиатура ёки сичқонча орқали ахборот киритиш и н с о н т а н а с и н и н г з ў р и қ и ш и г а в а ч а р ч а ш и г а о л и б к е л и ш и мумкин. Кўзни зўриқишига, мушакларда асаб тизимини сусайишига, бўғимларда оғриқ пайдо бўлишига ҳам сабабчи бўлади. Бу ҳолат қуйидаги маслаҳатларга амал қилинганда сезиларли даражада камайиши мумкин. Иш жойида монитор шундай жойлашиши керакки, ёруғлик иложи борича юқоридан бурчак остида тушиши керак. Монитор деразага нисбатан ёни билан туриши, иш столи эса, ёритувчи қурилмалар орасида туриши керак. Кўзни зўриқтирадиган, Ҳужжатлаштириш қурилмалари ва тез—тез ишлатиб турилмайдиган техник воситалар оператордан ўнг томонда, максимал эришиш зонасида жойлаштириш, алоқа воситалари эса чап томонда ўнг қўлни ёзиш учун бўш қолдириш мақсадида жойлаштириш тавсия этилади. Ҳужжатгача бўлган масофа ҳудди монитор учун мўлжалланган масофадек бўлиши керак. Стол ёки стулнинг баландлиги операторнинг бўйига қараб мослаштирилади. Стулнинг суянчиғи умуртқа поғонасини бел қисмига тегиб турадиган ва оператор тўғри ўтира оладиган бўлиши керак. Ўтирганда оёқларнинг букилган бурчаги 90° ва ундан юқорини ташкил қилиши зарур. Ахборот киритиш вақтида қўлнинг тирсакдан то кафтгача бўлган қисми пол билан параллел бўлиши, елкалар эса эркин ҳолда бўлиши керак. Монитор тасвирнинг юқори чеккаси кўз чизиғида булиши зарур. Бу маслаҳатларнинг ҳ ёки ёнилғининг сақлаш қоидаларига риоя қилмаслик натижасида ўз-ўзидан ёниб кетиши сабаб бўлади. Ёниш — ёнувчи модданинг ҳаво кислороди ёки бошқа оксидловчи мода билан оксидланишининг тез кечадиган кимёвий реакцияси бўлиб, бунда ёруғлик ва иссиқлик ажралади. Ёниш қуйидаги турларга бўлинади: Алангаланиш — маҳаллий қизиш натижасида ёнувчи модданинг (унинг буғ ва газларнинг) турғун ёниши. Алангаланишга ёнувчи модданинг аланга ёки чўғланган жисмга тегиши сабаб бўлиши мумкин. Чақнаш — ёнувчи модда буғи билан ҳаво ёки кислород аралашмасининг алангага, электр учқунга ёки қизиган жисмга тегиши натижасида тез ёниб тугаши. Чақнашда сиқилган газлар ҳосил бўлмайди. Портлаш — модданинг бир ҳолатдан иккинчи ҳолатга жуда тез ўтиши (портлаб ёниши) бўлиб, бунда кўп миқдорда энергия чиқади ва кўп микдорда си конструкцияли электр жихозлар ўрнатиш, носоз печлар, машиналар, элсктр жихозлардан, шунингдек, осон алангаланадиган суюқликлар сакланадиган ёки ишлатиладиган жойларда: 1. оловдан фойдаланишни тақиқпаб қўйиш, яшин кайтаргичлар ўрнатиш; 2. чиққан ёнғиннинг тарқалишига йўл қўймаслик мақсадида объектларни ўтга чидамли материаллардан қуриш; 3. бинолар орасидаги ёнғинга карши оралиқларга риоя қилиш; 4. ёнаётган бинолардан одамлар, ҳайвонлар ва қимматбаҳо хўжалик буюмларини муваффақиятли равишда кўчиришга имкон берадиган чораларни кўриш (керакли микдорда эшиклар, зарур кенглиқда йўлаклар қуриш ва уларни тўсиб кўйишни ман этиш; 5. ёнғинни ўчиришни осонлаштирадиган тадбирларни кўриш (ёнғинни ўчириш, нарвонлар, ёнғин кузатиш миноралари, сув ҳавзалари ва биноларга келиш йўллари қуриш, ёнғинга қарши а воситалари ёнғин бошланганда алангани кенг тарқалиб кетмаслигини тўхтатиш ва ўчириш учун кўлланилади. Ишлаб чикариш корхоналарига ва қишлоқ хўжалиги машиналари учун зарур бўлган бирламчи ўт ўчириш воситаларига талаб Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги Вазирлигининг 1998 йил 12 июндаги № 44 3-5-21 сонли қарорига асосан аниқланади. Ўт ўчиргичлар — ёнғин бошланиш вақтида ўчириш учун кўлланилади. Ўт ўчирувчи моддаларнинг таркибига қараб ўт ўчиргичлар кўпикли, газсимон, суюқ, кукунсимон гурўҳларга бўлинади. Кўпикли ўт ўчиргичлар - кимёвий кўпикли ва механикавий-ҳаво турларга бўлинади. Кимёвий кўпикли ўт ўчиргич ОХП-10 ёна бошлаган каттиқ материалларни, майдони 1 м2 дан ошиқ бўлма-ган турли ёнувчи суюқликларни ўчириш учун кўлланилади. ОХП-10 ўт ўчиргич пайвандланган пўлат идишдан ибор нисбатан 2,5 марта ортиқ. Нейтрал зарядни амалий қўлланилиши ёнғинни ўчиришдаги ўт ўчиргичнинг атрофидаги жисмлар учун зарарсиздир. Чунки ёнғин ўчирилгандан сўнг ҳаво-механикавий кўпик бутунлай изсиз йўқолади. ОВП-5 ва ОВП-10 бир-биридан фақат корпуснинг ҳажми билан фарқ қилади. Карбонат ангидрид газли ўг ўчиргичларда (ОУ-2, ОУ-5, ОУ-8 кўл ва ОУ-25, ОУ-80 аравачага ўрнатилган кўчма) карбонат ангидрид (СО2) ўт ўчиргич заряди ҳисобланади. Уларнинг тузилиши бир-бирига ўхшаш. Белгидаги сон қиймати идишнинг ҳажмини литрда ифодаланишини кўрсатади. Ўт ўчиргичлар сиқилган газ билан тўлдирилган бўлиб, ток ўтказмайди. Шунинг учун улар ток остида бўлган электр қурилмаларни ва катта бўлмаган ёнғинни ўчириш учун мўлжалланган. Ўт ўчиргич пўлат идишнинг конусли резбасига сифон най билан латун вентил бура Кенг маълум бўлган фирмаларда - кўпинча компютернинг асосий блокларини ишлаб чикарувчилар томонидан (ИБМ, Cомпак ва б. фирмаларда) йиғилган Бранд Наме гурухи ШК лари. Бошка Но Наме гурухидаги компьютерлар, улар маълум номга эга бўлмаган фирмалар томонидан комплект махсулотлардан йиғилгандир. Бранд Наме компьютерлари ШК тайёрловчиси, унинг комплектлар махсулотларини ишлаб чикарувчилар, савдо килувчи фирмани (дилернинг товар ишлаб чикарган фирма белгиси) кўрсатувчи товар белгисига эга бўлиши лозим. Бу белгининг борлиги, бошка хамма нарсадан ташкари, харидорга такдим этиладиган хизмат турлари, хизмат кўрсатиш сифати ва бошка сервис омилларини аниклаб беради. Бранд Наме компьютерлари ШК сифати тўғрисида гувохлик берувчи шаходатномага - сертификатга эга (cертум - тўғри, фаcере - килмок : "т МП ички частотасини ошириш. МП да амаллар бажарилишини конвеерлаштириш ва буйруклар кеш- хотирасининг борлиги. • МПХ регистрлар сонини ошириш. • Кеш-хотиранинг борлиги ва сиғими. • Виртуал хотирани ташкил этишнинг имконияти. • Математик сопротсессорнинг борлиги. • ММХ синфли микропротсессорнинг борлиги (аудио ва видеоамалларни бажаришда). • ОверДриве протсессорининг борлиги. • Тизимли шинани ва локал шинанинг ўтказиш кобилиятини ошириш. • ТеЕКК сиғимини ва унинг тезкорлигини ошириш. • МДЙ ларнинг тезкорлигини ошириш. • Локал дискли интерфейснинг ўтказиш кобилиятини ошириш. • Дискли хотирани кешлашни ташкил этиш. • Видеоадаптернинг хотира сиғимини ва унинг ўтказиш кобилиятини ошириш. Дискли интерфейсларнинг адаптерларини ўз ичига олган ва принтерни, сичкончани ва б. улаш учун кетма-кет ва п Фойдаланилган адабиётлар 1. Нир Вулкан. Электронная каммерция. – Москва. М.: “Интернет - трейдинг”, 2003. –296с. 2. Балабанов И. Т. Электронная коммерция . Учебное пособие для вузов . –214с. 3. «Электрон тўловлар тўғрисида» Ўзбекистон Республикаси Қонуни. 16.12.2005 й. № ЎРҚ – 13. "Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами", 2005 йил, 51-сон, 373-модда. 4. Давлат бош қ арувида АКТ. Умумий тушунчалар. Жахон тажрибаси. Ўзбекистонда жорий этиш истиқболлари. Тошкент, 2005. 5. Хамдамов Р.Х., Кобилов С.С. Проблемы внедрения новых информационных технологий в высшем образовании и пути их решения. Журнал «Таълим муаммолари». 2000. № 4. 6. Юрасов А.В. Электронная коммерция. Учебное пособие. –М.:Дело, 2003, 328с. 7. Система автоматизации делопроизводства и электронного документооборота 12. Morten Flate Paulsen. Online Education and Learning Management Systems. Global E-learning in a Scandinavian Perspective. Publisher: NKI Forlaget , USA- 2006 Интернет саҳифалари: 13. Php technoly – www.php.net 14. For Developer – www.tagez.net 15. Java Technology – www.java.com 16. Web developer – www.phptr.com 17. DataBase technoly – www.mysql.com 18. Клуб программистов – www.phpclub.ru 19. Drupal system – www.drupal.org 20. Для php разработчика – www . drupal . ru
Купить
  • Похожие документы

  • Operatsion tizimlarda journaling file system
  • I/O scheduling algoritmlari
  • O‘rta Osiyo kutubxonalarining o‘rganilish masalalari
  • Funksiyalar va arrow function
  • Tashkilot xodimlari ma’lumotlarini jamlovchi tizim

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha