Kompyuterning dasturiy ta`minoti va ularning turlari tizimli dasturiy - Информатика и ИТ - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	170.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Информатика и ИТ

Kompyuterning dasturiy ta`minoti va ularning turlari tizimli dasturiy

Купить

1KOMPYUTERNING DASTURIY
TA`MINOTI VA ULARNING
TURLARI. TIZIMLI DASTURIY
TA`MINOT , UNING TURLARI
VA VAZIFALARI.

2Kompyuter dasturi

Dasturiy ta'minot deganda kompyuter tizimi
tomonidan bajariladigan dasturlar to'plami
tushuniladi .

3Kompyuter dasturi

Kompyuterda ishlaydigan barcha dasturlarni uch
toifaga bo'lish mumkin:

foydalanuvchilar tomonidan talab qilinadigan ishlarning
bajarilishini bevosita ta'minlaydigan amaliy dasturlar ;

yordamchi funktsiyalarni bajaradigan tizim dasturlari ,
masalan:

kompyuter resurslarini boshqarish;

foydalanilgan ma'lumotlarning nusxalarini yaratish;

kompyuter qurilmalarining funksionalligini tekshirish;

kompyuter haqida ma'lumotnoma ma'lumotlarini berish va
boshqalar;

yangi kompyuter dasturlarini yaratish jarayonini
osonlashtiradigan instrumental dasturiy ta'minot
tizimlari ( Borland Paskal, Visual Basic, C++)

4Tizim dasturlari

Tizim dasturlari amaliy dasturlar bilan birgalikda
ishlaydi va kompyuter resurslarini - markaziy
protsessor, xotira, kiritish-chiqarishni boshqarish uchun
xizmat qiladi.

Tizim dasturlari - bu barcha kompyuter
foydalanuvchilari uchun mo'ljallangan umumiy
foydalanish dasturlari .

Tizim dasturiy ta'minoti kompyuterning amaliy
dasturlarni samarali ishlashini ta'minlash uchun
mo'ljallangan .

Tizim dasturiy ta'minoti quyidagilarni o'z ichiga oladi:
1. Operatsion tizimlar
2. Kommunal xizmatlar (kommunal xizmatlar)
3. Qurilma drayverlari
4. Antiviruslar
5. Arxivchilar

5operatsion tizim

Turli xil tizim dasturlari orasida operatsion tizimlar
alohida o'rin tutadi .

Operatsion tizim operatsion tizim ) - kompyuter
texnikasini boshqarishni, fayllar bilan ishlashni ,
ma'lumotlarni kiritish va chiqarishni, shuningdek
yordamchi va
amaliy dasturlarni bajarishni ta'minlaydigan
kompyuter dasturlarining asosiy to'plami.

Kompyuteringizni yoqsangiz, operatsion tizim boshqa
dasturlardan oldin xotiraga yuklanadi va keyin ular
ishlash uchun platforma va muhit bo'lib xizmat qiladi.

6operatsion tizim

Operatsion tizim odatda kompyuterning tashqi
xotirasida - diskda saqlanadi. Kompyuterni
yoqsangiz, u disk xotirasidan o'qiladi va RAMga
joylashtiriladi.

Ushbu jarayon operatsion tizimni yuklash deb
ataladi.

7operatsion tizim

OTning asosiy funktsiyalari (eng oddiy):

Ilovalarni operativ xotiraga yuklash va ularni
bajarish;

Periferik qurilmalarga standartlashtirilgan
kirish

RAM boshqaruvi

Foydalanuvchi interfeysi;

Tarmoq operatsiyalari, tarmoq protokolini
qo'llab-quvvatlash

8operatsion tizim

Qo'shimcha funktsiyalar:

Vazifalarni parallel bajarish ( ko'p vazifa );

Tizimning o'zini, shuningdek, foydalanuvchi
ma'lumotlari va dasturlarini foydalanuvchilar yoki
ilovalarning zararli harakatlaridan himoya qilish;

Kirish huquqlarini va ko'p foydalanuvchili ishlash
rejimini farqlash

9operatsion tizim

Bir vaqtning o'zida qayta ishlangan vazifalar soniga va
OT xizmat ko'rsatishi mumkin bo'lgan foydalanuvchilar
soniga qarab, operatsion tizimlarning uchta asosiy
sinfi mavjud:

bitta klaviaturani qo'llab-quvvatlaydigan va faqat
bitta (ma'lum bir vaqtda) vazifada ishlashi mumkin
bo'lgan yagona foydalanuvchi uchun bitta vazifa
;
Yorqin misol: MS DOS

10operatsion tizim

bir foydalanuvchiga bir nechta vazifalarni parallel ravishda
qayta ishlashni ta'minlaydigan bir foydalanuvchi
multitasking . Masalan, bitta kompyuterga bir nechta
printerlarni ulashingiz mumkin, ularning har biri o'zining "o'z"
vazifasi uchun ishlaydi;
Misollar: MS WINDOWS ( barcha versiyalar) , UNIX.

ko'p foydalanuvchili multitasking , bir nechta
foydalanuvchilarga bir kompyuterda bir nechta vazifalarni
bajarishga imkon beradi. Ushbu operatsion tizimlar juda
murakkab va katta mashina resurslarini talab qiladi.
Misollar: MS WINDOWS XP , MS WINDOWS 7, 8,10; UNIX,
Linux .

11Operatsion tizimlarning turlari

Yuqori darajada server operatsion tizimlari joylashgan.
Serverlar juda kuchli ( odatda ko'p protsessorli)
kompyuterlar bo'lib , unumdorligi sekundiga 100 million
operatsiyani tashkil etadi.

Ushbu operatsion tizimlar bir vaqtning o'zida ko'plab
foydalanuvchilarga xizmat qiladi va ularga dasturiy va
apparat resurslarini o'zaro almashish imkonini beradi.
Internet-provayderlar odatda bir nechta mijozlar uchun bir
vaqtning o'zida tarmoqqa kirishni qo'llab-quvvatlash uchun
bir nechta serverlardan foydalanadilar. Serverlar veb -sayt
sahifalarini saqlaydi va so'rovlarni qayta ishlaydi. UNIX va
Windows Server 2008 R2 , Windows Server 2012
odatiy server operatsion tizimlari hisoblanadi. Endi bu
maqsadda Linux operatsion tizimi ham qo'llanila boshlandi
.

12Operatsion tizimlarning turlari

Keyingi kategoriya shaxsiy kompyuterlar uchun
operatsion tizimlardan iborat . Ularning vazifasi
bitta foydalanuvchi uchun qulay interfeysni taqdim
etishdir. Ushbu turkumdagi asosiy operatsion
tizimlar Windows hisoblanadi XP, Windows 7 ,
Windows 8 (ba'zi versiyalar), Windows 10 va
Linux .

13Unix va Linux

UNIX ( unix o'qing) - bu portativ, ko'p vazifali va ko'p
foydalanuvchili operatsion tizimlar guruhi .

UNIX tizimining Linux nomli kloni mavjud .

Linuxning noodatiy xususiyati uning biznes modelidir: bu
bepul dasturiy ta'minot. Uni turli xil Internetdan yuklab
olish mumkin www.kernel.org kabi saytlar. Linux tizimi
Free Software Foundation asoschisi Richard Stallman
tomonidan ishlab chiqilgan litsenziya bilan birga keladi.

.

14Unix va Linux

UNIX OS tajribali dasturchilar uchun mo'ljallangan. Bu
kuchli va moslashuvchan tizim. U ma'lum bir dasturga
moslashtirish uchun cheksiz ko'p usullarda birlashtirilishi
mumkin bo'lgan kichik miqdordagi asosiy elementlar bilan
tavsiflanadi. UNIX tizimining asosiy qoidalaridan biri
shundaki, har bir dastur faqat bitta ishni bajarishi kerak,
lekin uni yaxshi bajarishi kerak. Tizimdan foydasiz ortiqcha
ish olib tashlandi.

UNIX serverlarda ustunlik qiladi, lekin u noutbuklar va
superkompyuterlarda ham qo'llaniladi. UNIX tizimi ko'plab
muhim OT dizayn tamoyillarini namoyish etadi, ularning
aksariyati boshqa operatsion tizimlardan olingan.

15Unix va Linux

Grafik interfeyslar juda qulay bo'lsa-da, ular
moslashuvchan emas va tizim qanday ishlashi
haqida tushuncha bermaydi.

Tizimning ba'zi versiyalarida buyruq qatori
foydalanuvchi interfeysi tizimning o'zida hech
qanday o'zgarishlarni talab qilmasdan sichqonchaga
asoslangan grafik interfeys bilan almashtirildi.

16Operatsion tizimlarning turlari


Operatsion tizimlarning yana bir turi real vaqtda
tizimlardir . Bunday tizimlarning asosiy parametri vaqtdir.
Masalan, ishlab chiqarishni boshqarish tizimlarida real
vaqtda kompyuterlar davom etayotgan sanoat jarayoni
haqida ma'lumotlarni to'playdi va undan uskunalarni
boshqarish uchun foydalanadi. Bunday jarayonlar qat'iy
vaqt talablariga javob berishi kerak. Agar mashina
konveyer bo'ylab harakatlansa, har bir harakat qat'iy
belgilangan vaqtda amalga oshirilishi kerak.

17Operatsion tizimlar haqida asosiy
tushunchalar.

Jarayonlar

OTning asosiy tushunchasi jarayondir . Jarayon
- bu bajarilish vaqtidagi dastur. Har bir jarayon
o'zining manzil maydoni bilan bog'langan -
xotiradagi ma'lum bir minimaldan ma'lum
maksimalgacha bo'lgan manzillar ro'yxati. Ushbu
manzillarda jarayon ma'lumotlarni kiritishi va uni
o'qishi mumkin. Manzil maydoni dasturning o'zi
va uning ma'lumotlarini o'z ichiga oladi.

18Operatsion tizimlar haqida
asosiy tushunchalar

Ko'p vazifali tizimda protsessor dasturlar
o'rtasida almashinadi va har biriga o'ndan yuzlab
millisekundlar beradi.
Shu bilan birga, har qanday vaqtda protsessor
faqat bitta dastur bilan band bo'ladi, lekin bir
soniya ichida u bir nechta dasturlar bilan
ishlashga muvaffaq bo'lib, foydalanuvchilar
uchun bir-biri bilan umumiy xotirani almashuvchi
barcha dasturlar bilan parallel ishlash
illyuziyasini yaratadi. .

19Operatsion tizimlar haqida
asosiy tushunchalar

Matn protsessorini yoki kalkulyator
dasturini ishga tushirganingizda, siz
yangi jarayon yaratasiz.

Odatda, jarayon o'z ishini tugatgandan
so'ng tugaydi. Matn muharrirlarida,
brauzerlarda va ushbu turdagi boshqa
dasturlarda jarayonni tugatishingiz
mumkin bo'lgan tugma yoki menyu
elementi mavjud.

20Operatsion tizimlar haqida asosiy
tushunchalar

Thread " thread" "ip", "ip", "engil jarayon", "minitask" va
boshqalar deb tarjima qilinadi.

Har bir jarayon uchun operatsion tizim ketma-ket
bajariladigan markaziy protsessor buyruqlaridan iborat
bo'lgan bitta asosiy ipni yaratadi. Agar kerak bo'lsa, asosiy
ip operatsion tizim dasturlash interfeysi yordamida boshqa
iplarni yaratishi mumkin.

Jarayon tomonidan yaratilgan barcha oqimlar ushbu
jarayonning manzil maydonida ishlaydi va jarayon
resurslariga kirish huquqiga ega. Biroq, bir jarayondagi ip
boshqa jarayondagi ip resurslariga kirish huquqiga ega
emas, chunki ular turli manzil maydonlarida ishlaydi.

Jarayondagi barcha iplar o'ldirilganda, jarayon mavjud
bo'lishni to'xtatadi.

21Operatsion tizimlar haqida
asosiy tushunchalar

Yadro OS operatsion tizimning markaziy
qismidir . Yadro doimiy ravishda RAMda
joylashgan ; butun operatsion tizimni
boshqaradi;

22MS Windows
90-yillarning boshlarida MS DOS operatsion tizimi uchun
MS-Windows 3.x grafik qobig'i butun dunyoda
nihoyatda mashhur bo'ldi.
Bu kompyuterdan foydalanishni osonlashtirdi va uning
grafik interfeysi klaviaturadan murakkab buyruqlarni
yozish o'rniga ruxsat berdi. ularni deyarli darhol
menyudan sichqoncha bilan tanlang.

Hozirgi vaqtda dunyodagi aksariyat kompyuterlar
Microsoft-dan Windows operatsion muhitining u yoki bu
versiyasini boshqaradi.

Keling, eng keng tarqalgan versiyalarni tavsiflaymiz.

23Operatsion tizim Windows XP

Bu shaxsiy va biznes foydalanuvchilarining ehtiyojlarini
qondirish uchun Microsoft tomonidan maxsus ishlab
chiqilgan birinchi operatsion tizimdir.

Tez foydalanuvchi almashinuvi bir nechta
foydalanuvchilarga individual sozlamalar, dasturlar va
fayllarni buzmasdan bir xil kompyuterga kirish imkonini
beradi.

Masofaviy qo'llab-quvvatlash
istalgan Windows XP kompyuteri orqali klaviaturani
boshqarish va kompyuter monitor ekranini kuzatish
imkonini beradi.

24Operatsion tizim Windows 7

Windows 7 - Windows NT oilasidagi operatsion tizim ,
Windows Vista ning vorisi .

Operatsion tizim 2009 yil 22 oktyabrda sotuvga chiqdi.
oldingi operatsion tizim Windows Vista chiqarilgandan
keyin uch yildan kamroq vaqt o'tdi .

25Operatsion tizim Windows 7

Windows 7 da oltita nashr mavjud:

Boshlang'ich Boshlovchi Sotish uchun emas,
odatda netbuklarga oldindan o'rnatilgan

Asosiy uy Bosh sahifa -

Uy kengaytirildi Home Premium

Professional Professional

Korporativ Korxona Jismoniy shaxslarga
sotilmaydi

Maksimal Yakuniy.

26Operatsion tizim Windows 10

Tizim shaxsiy kompyuterlar, planshetlar, smartfonlar kabi
turli xil qurilmalar uchun birlashtirilgan bo'lish uchun
mo'ljallangan. va hokazo.

Yagona ishlab chiqish platformasi va universal
ilovalarning yagona do'koni mavjud bo'lib , barcha
qo'llab-quvvatlanadigan qurilmalar bilan mos keladi.

Windows 10 xizmat sifatida taqdim etiladi va
yangilanishlar butun qo'llab-quvvatlash davri davomida
chiqariladi. Tizim chiqarilganidan keyin birinchi yil
davomida foydalanuvchilar Windows 7, Windows 8.1 va
Windows operatsion tizimlarida qonuniy ishlaydigan
qurilmalarda Windows 10 ga bepul yangilanishlari
mumkin. Telefon 8.1. Muhim yangiliklar orasida Cortana
ovozli yordamchisi , bir nechta ish stollarini yaratish va
almashtirish imkoniyati mavjud.

27Operatsion tizim Windows 10

Windows 10 litsenziya shartnomasi Microsoft-ga
foydalanuvchi , uning Internetdagi faoliyati tarixi, saytlar
va kirish nuqtalari uchun parollar, klaviaturada kiritilgan
ma'lumotlar va boshqalar haqida ko'plab ma'lumotlarni
to'plash imkonini beradi .

28Windows operatsion tizimi
.
Standart ilovalar bilan
Microsoft Windows to'plami standart ilovalarni o'z
ichiga oladi, masalan
brauzer ( Internet Explorer ),
pochta mijozi ( Outlook Express ), pleer (
Windows Media Player ).
Ushbu mahsulotlar bepul sifatida joylashtirilgan va
ularni rasmiy Microsoft veb-saytidan bepul yuklab
olish mumkin, ammo ulardan ba'zilarini o'rnatish
uchun sizda haqiqiy Microsoft Windows litsenziyasi
bo'lishi kerak.

29Windows operatsion tizimi
.
Standart ilovalar bilan
Windows operatsion tizimiga standart mahsulotlarni kiritish
bo'yicha juda ko'p tortishuvlar va munozaralar mavjud , chunki
bu raqobatdosh mahsulotlarni tarqatishda jiddiy to'siq yaratadi.
Yevropada sotiladigan Windows Media Playersiz Windows
versiyasini yaratishni buyurdi . Microsoft kompaniyasining o'zi
o'z mahsulotlarini Windows paketiga kiritish huquqini himoya
qilishda davom etmoqda va yangi integratsiyalashgan
mahsulotlarni ishlab chiqmoqda.

30Windows operatsion tizimi
.
Dasturlarning uzluksizligi

Orqaga qarab muvofiqlik , dasturiy ta'minotga qo'llanilganda
, dasturning keyingi versiyalarining xuddi shu dasturning
oldingi versiyasi tomonidan yaratilgan fayllar bilan ishlash
qobiliyatini anglatadi .

Masalan, Microsoft -da Office hozirda deyarli ishlatilmaydigan
bir qator formatlarni qo'llab-quvvatlaydi.

31Kompyuter dasturi

Qurilma drayverlari

Drayv - bu operatsion tizimga standart usulda
apparat vositalariga kirish imkonini beruvchi
kompyuter dasturi .

Umuman olganda,
kompyuterga ulangan har bir qurilmadan foydalanish uchu
n
maxsus drayver talab qilinadi. Odatda, operatsion tizimlar
tashqi qurilmalarning asosiy komponentlari uchun
drayverlar bilan birga keladi, ularsiz tizim ishlamaydi.

Biroq, aniqroq qurilmalar (masalan, video adapter yoki
printer ) odatda qurilma ishlab chiqaruvchisi tomonidan
taqdim etilgan maxsus drayverlarni talab qilishi mumkin.

32Qurilma drayverlari

Qurilma drayveri bir nechta funktsiyalarni bajaradi:

1) Qurilmalar va ularning ustida joylashgan dasturiy
ta'minot turiga qaramasdan o'qish va yozishni qayta
ishlash.

2) Qurilmani ishga tushirish.

3) Qurilmaning quvvat sarfini va hodisalarni ro'yxatga
olishni boshqarish.

4) Kirish parametrlarini tekshirish. Agar ular ma'lum
mezonlarga javob bermasa, haydovchi xatoni qaytaradi.

5) Qurilmadan joriy foydalanishni tekshirish. Agar
qurilma band bo lsa, so rov navbatda turishi mumkin. ʻ ʻ
Agar qurilma bo'sh bo'lsa, qurilma holati tekshiriladi.
Ma'lumot uzatishni boshlashdan oldin siz qurilmani
yoqishingiz yoki dvigatelni ishga tushirishingiz kerak
bo'lishi mumkin. Qurilma tayyor bo'lgach, qurilmani
haqiqiy boshqarish boshlanishi mumkin.

33Utility
Tizim dasturlarining muhim sinflari yordamchi dasturlar -
yordamchi dasturlardir . Ular operatsion tizimning tegishli
imkoniyatlarini kengaytiradi va to'ldiradi yoki mustaqil
muhim vazifalarni hal qiladi.
Keling, ba'zi yordam dasturlarini qisqacha tavsiflab beraylik :
kompyuter qurilmalarini tekshirish va nosozliklarni
aniqlash uchun foydalaniladigan kompyuter holatini
monitoring qilish, sinash va diagnostika qilish
uchun dasturlar ; nosozlik sababini va joyini ko'rsating;
qadoqlash dasturlari (masalan, arxivchilar – WinZip ), bu
sizga disklardagi ma'lumotlarni yanada zichroq yozib
olish imkonini beradi, shuningdek, bir nechta fayllarning
nusxalarini bitta arxiv fayliga birlashtiradi;

34Utility
Utilitalar

kompyuter viruslari tomonidan infektsiyani oldini olish
va virus infektsiyasining oqibatlarini bartaraf etish
uchun mo'ljallangan antivirus dasturlari ;

disk maydoni optimallashtirish va sifat nazorati
dasturlari ;

ma'lumotlarni qayta tiklash va ma'lumotlarni
himoya qilish dasturlari

CD yozish uchun dasturlar.

Konvertor dasturlari fayllarni bir xil formatdagi
boshqa formatga o'zgartiradi, masalan, doPDF7.2
bepul PDF konvertori Microsoft Excel, Word yoki
PowerPoint hujjatlaridan, shuningdek, elektron pochta
va sevimli veb-saytlaringizdan PDF-fayllarni yaratishi
mumkin.

35Ma'lumotlarni siqish

Arxiv dasturlari (pakerlar) haqida umumiy ma'lumot
uchun Keling , axborotni siqish tushunchasini ko'rib
chiqaylik
Aloqa kanallari orqali arxivlash va uzatishda asosiy
parametr axborot hajmi hisoblanadi . Shuning uchun vakillik
modellari siqish protseduralari bilan to'ldiriladi, ya'ni.
ma'lumotlarning zich qadoqlanishi.
Ikki turdagi siqishni algoritmlari ishlab chiqilgan va
qo'llaniladi: ma'lumotlar strukturasining o'zgarishi bilan siqish
(ma'lumotlar yo'qolishisiz sodir bo'ladi) va ma'lumotlarning
qisman yo'qolishi bilan siqish .

36Ma'lumotlarni siqish

Ikkinchi turdagi algoritmlar asl nusxani to'liq tiklashga
imkon bermaydi va shuning uchun grafik yoki tovushni
saqlash uchun ishlatiladi.
Ular matnlar, raqamlar yoki dasturlar uchun qo'llanilmaydi.

Barcha arxivchilar ma'lumotni kodlashning ushbu ikki
usulini ba'zi bir modifikatsiyadan foydalanadilar. Eng
mashhur arxivchi WinZip hisoblanadi . Bu ZIP formati
arxivlashning jahon standarti hisoblanishi va eng uzoq
rivojlanish tarixiga ega ekanligi bilan izohlanadi .
Internetdagi aksariyat arxivlar ZIP formatida ham mavjud
.

37Ma'lumotlarni siqish

WinRAR qulayligi va keng qo'llanilishi bo'yicha arxiv
dasturlari orasida tan olingan etakchi bo'lib, hozirda eng
katta tillar to'plamini, shu jumladan rus tilini qo'llab-
quvvatlaydi. Biroq, RAR formati ko'p hollarda ZIP ga
qaraganda ancha yaxshi siqishni ta'minlaydi . RAR
formati ZIP- da etishmayotgan bir qancha muhim
xususiyatlarga ega , masalan, jismoniy shikastlangan
faylni tiklash qobiliyati va ayniqsa qimmatli
ma'lumotlarning tasodifiy o'zgarishini oldini olish uchun
arxivni blokirovkalash funksiyasi.

Uning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat: RAR va
ZIP arxivlarini to'liq qo'llab-quvvatlash ; grafik qobiqning
mavjudligi; o'z-o'zidan ochiladigan ( SFX ) arxivlarni
yaratish;

Kompyuterning dasturiy ta`minoti va ularning turlari tizimli dasturiy

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish