Kreativlik. Kreativlik muammosiga zamonaviy yondashuv - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	20.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Kreativlik. Kreativlik muammosiga zamonaviy yondashuv

Купить

Mavzu: Kreativlik. Kreativlik muammosiga zamonaviy yondashuv
Reja:
1. Kreativ dars tuzulishining texnologiyalari.
2. Ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish.
3. Tafakkur olamida ijodiy fikirlashning o‘rni.
4. Boshlang‘ich sinflarda ijodiy tasavvurni rivojlantirish imkoniyatlari.

Kreativlik (lot., ing. “create ” – yaratish, “creative ” yaratuvchi, ijodkor) –
individning yangi g‘oyalarni ishlab chiqarishga tayyorlikni tavsiflovchi
hamda mustaqil omil sifatida iqtidorlilikning tarkibiga kiruvchi ijodiy
qobiliyati ma’nosini ifodalaydi. Shaxsning kreativligi uning tafakkurida,
muloqotida, his-tuyg‘ularida, muayyan faoliyat turlarida namoyon bo‘ladi.
Kreativlik shaxsni yaxlit holda yoki uning muayyan xususiyatlarini
tavsiflaydi. Shuningdek, kreativlik iqtidorning muhim omili sifatida aks
etadi. Qolaversa, kreativlik zehni o‘tkirlikni belgilab beradi.
P.Torrens fikricha, kreativlik: muammoga yoki ilmiy farazlarni ilgari
surish; farazni tekshirish va o‘zgartirish; qaror natijalarini shakllantirish
asosida muammoni aniqlash; muammo yechimini topishda bilim va amaliy
harakatlarning o‘zaro qarama-qarshiligiga nisbatan ta’sirchanlikni ifodalaydi.
Kreativlik sifatlari quyidagilar sanaladi: Har qabday fazilat kabi
kreativlik birdan shakllanmaydi. Xo‘sh, shaxs faoliyatida kreativlik
xususiyatlari qachondan namoyon bo‘ladi?
Odatda kreativlik bolalarning faoliyatida tez-tez ko‘zga tashlansada, biroq,
bu holat bolalarning kelgusida ijodiy yutuqlarni qo‘lga kiritishlarini
kafolatlamaydi. Faqatgina ular tomonidan u yoki bu ijodiy ko‘nikma,
malakalarni o‘zlashtirishlari zarur degan ehtimolni ifodalaydi.
Bolalarda kreativlikni rivojlantirishda quyidagi shartlarga e’tibor
qaratish zarur:
1) ular tomonidan ko‘p savollar berilishini rag‘batlantirish va bu odatni
qo‘llab-quvvatlash;
2) bolalarning mustaqilligini rag‘batlantirish va ularda javobgarlikni
kuchaytirish;
3) bolalar tomonidan mustaqil faoliyatni tashkil etilishi uchun imkoniyat
yaratish;
4) bolalarning qiziqishlariga e’tibor qaratish.

Quyidagi omillar shaxsda kreativlikni rivojlantirishga to‘sqinlik
qiladi:
1) o‘zini tavakkaldan olib qochish;
2) fikrlash va xatti-harakatlarda qo‘pollikka yo‘l qo‘yish;
3) shaxs fantaziyasi va tasavvurining yuqori baholanmasligi;
4) boshqalarga tobe bo‘lish;
5) har qanday holatda ham faqat yutuqni o‘ylash.
Psixologiyada P.Torrens tomonidan shaxs kreativligini aniqlovchi test ishlab
chiqilgan. P.Torrensning fikricha, shaxs kreativligi o‘zida quyidagi belgilarni
namoyon qiladi:
1) savollar, kamchiliklarga yoki bir-biriga zid ma’lumotlarga e’tiborsiz
bo‘lmaslik;
2) muammolarni aniqlash uchun harakat qilish, ilgari surilgan taxminlar
asosida ularning yechimini topishga intilish.
Bugungi kunda psixologiyada shaxs kreativligi uning faoliyatiga xos ikki
jihatga ko‘ra aniqlanmoqda. Bunda faoliyatning ikki jihatini yorituvchi
testlardan foydalaniladi. Ular quyidagilardir:
kreativlik:
Pedagogik fikrlashdan pedagogning pedagogik an’anaviy farqli ravishda
ta’lim va tarbiya jarayonini samaradorligi ta’minlashga xizmat qiluvchi yangi
g‘oyalarni yaratish, shuningdek, mavjud pedagogik muammolarni ijobiy hal
qilishga bo‘lgan tayyorgarligini tavsiflovchi qobiliyati.
Pedagogning kreativlik potensiali uning umumiy xususiyati sifatida aks
etadi. U ijodiy faoliyatning dastlabki sharti va natijasi sanaladi. Mazkur sifat
shaxsning o‘z-o‘zini namoyon qilish layoqatiga egalikni va tayyorlikni
ifodalaydi. Qolaversa, kreativ potensial negizida har bir mutaxassisning
shaxsiy qobiliyatlari, tabiiy va ijtimoiy quvvati yaxlit holda namoyon bo‘ladi.

Kreativ potensial bilish jarayoniga yo‘naltirilgan ijodkorlik bilan
chambarchas bog‘liq bo‘lib, an’anaviy tafakkur yuritishdan farqli ravishda
tafakkurning tezkorligi va egiluvchanligida, yangi g‘oyalarni yaratish,
qobiliyati, shuningdek, shaxs xarakteriga xos jihatlar – bir qolipda
fikrlamaslikda, o‘ziga xoslikda, tashabbuskorlikda, noaniqlikka toqat
qilishda, zakovatli bo‘lishda aks etadi.
Pedagog kreativlik potensialiga ega bo‘lishi uchun kasbiy faoliyatida
quyidagilarga e’tiborini qaratishi zarur:
- kasbiy faoliyatiga ijodiy yondashish;
- yangi-yangi g‘oyalarni yaratishda faollik ko‘rsatish;
- hamkasblar bilan pedagogik yutuqlar xususida fikr almashish- ilg‘or
pedagogik yutuq va tajribalarni mustaqil o‘rganish;
Har bir pedagogning o‘zini o‘zi rivojlantirishi va o‘zini o‘zi namoyon eta
olishi bevosita uning kreativlik qobiliyatiga egaligi bilan bog‘liq.
Pedagogning kreativlik potensialini rivojlantirishda quyidagi metodlardan
foydalanish samarali sanaladi:muammolarni hal qilishga intilish, ilmiy-
tadqiqot ishlari yoki ilmiy loyihalarni amalga oshirish va o‘zaro ijodiy
hamkorlikka erishishlari orqali ta’minlanadi.
Pedagog o‘z-o‘zidan ijodkor bo‘lib qolmaydi. Uning ijodkorlik qobiliyati
ma’lum vaqt ichida izchil o‘qib-o‘rganish, o‘z ustida ishlash orqali
shakllantiriladi va u asta-sekin takomillashib, rivojlanib boradi. Har qanday
mutaxassisda bo‘lgani kabi bo‘lajak pedagoglarning kreativlik qobiliyatiga
ega bo‘lishlari uchun talabalik yillarida poydevor qo‘yiladi va kasbiy
faoliyatni tashkil etishda izchil rivojlantirib boriladi. Bunda pedagogning
o‘zini o‘zi ijodiy faoliyatga yo‘naltirishi va bu faoliyatni samarali tashkil eta
olishi muhim ahamiyatga ega. Pedagog ijodiy faoliyatni tashkil etishda
muammoli masalalarni yechish, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish,

shuningdek, pedagogik xarakterdagi ijod mahsulotlarini yaratishga alohida
e’tibor qaratishi zarur.
Muammoli masala va vaziyatlarni hal qilar ekan, pedagogning masala
yechimini topishga ijodiy yondashishi unda hissiy-irodaviy sifatlarning
rivojlanishiga yordam beradi. Pedagog o‘z oldiga muammoli masalalarni
qo‘yish orqali mavjud bilimlari va hayotiy tajribalariga zid bo‘lgan dalillar
bilan to‘qnash keladi. Buning natijasida o‘z ustida ishlash, mustaqil o‘qib
o‘rganishga nisbatan ehtiyoj sezadi.
Kreativlik potensialiga ega pedagog o‘zida quyidagi malakalarni namoyon
eta oladi:
- bajariladigan vazifaning mohiyati va ahamiyatini belgilay bilish;
- masalaning qo‘yilishini tahlil qila olish;- masalani hal qilish rejasini tuzish;
- masalani hal qilishda samarali metodlar (analiz, sintez, induksiya,
deduksiya, taqqoslash va b.q.)larni qo‘llash;
- masalani hal qilish usullarini tanlay olish;
- qabul qilingan qarorning to‘g‘riligini asoslash va qayta tekshirish; -
masalani hal qilishda kichik tadqiqot (izlanish)ni olib borish;
- masalani hal qilish sharoiti, jarayonning borishi va masala yechimi
yakunlarini umumlashtirishga oid dalillarni rasmiylashtirish
Pedagogning ilmiy-tadqiqot ishlari va ilmiy yoki ijodiy loyihalarni amalga
oshirishi unda kreativlik potensialini yanada rivojlantiradi. Natijada pedagog:
- ijodiy fikrlashga odatlanadi; - ilmiy-tadqiqot faoliyatini olib borish
ko‘nikmalarini puxta o‘zlashtiradi;
- pedagogika yoki mutaxassislik fani yutuqlari hamda ilg‘or tajribalardan
foydalanish imkoniyatlarini mustaqil tahlil qiladi;
- pedagogik jamoa tomonidan olib borilayotgan ilmiy tadqiqot va ijodiy
loyihalarni
bajarishda faol ishtirok etadi

Pedagogning kreativ potensiali quyidagi tarkibiy asoslarni o‘z ichiga oladi:
Tarkibiy asoslar
Maqsadli-motivli yondashuv
(ijodiy faoliyat qadriyat sanaladi va u pedagogning qiziqishlari,
motivlari, faoliyatni tashkil etishga intilishida ko‘zga tashlanadi)
(O‘zida ma’lum fikriy tezkor-faoliyatli yondashuv -mantiqiy fikrlashga doir
harakatlar, shuningdek, amaliy (maxsus, texnik, texnologik) faoliyat
usullarini Mazmunli Yondashuv
(o‘zida pedagogik, psixologik, maxsus va innovatsion xarakterdagi BKMni
aks ettiradi) refleksiv-baholash
(bunda shaxsiy ijodiy faoliyat mohiyatini anglash, o‘z-o‘zini tahlil
qilish va o‘z-o‘zini baholash ko‘zga tashlanadi
Bolalarda kreativlik sifatlarini rivojlantirish yuzasidan Devid Lyuis
tomonidan amaliy ko‘rsatmalar ishlab chiqilgan. Ko‘rsatma quyidagilardan
iborat:

Adabiyotlar
1. Lutfillaev M.X. Oliy ta’limda axborot texnologiyalari integratsiyasi.
Monografiya. – Samarqand: SamDU, 2005 y.
2. Mavlonova R.A. Boshlang‘ich ta’limning integratsiyalashgan
pedagogikasi. Metodik qo‘llanma. TDPU, Toshkent-2005 y.
3. Raxima Mavlvanova, Nargiz Raxmankulova Boshlang‘ich ta’lim
pedagogikasi, innovatsiya va intergatsiya “Boshlangich ta’lim”
mutaxassisligi: Bakaiavriyat yo‘nalishi - 5111700 bo‘yicha pedagogika
universitetining talabalari uchun o‘quv qo‘llanma.-T.: « Voris-nashriyoti »
2013y.
4. N.N.Azizxujaeva Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat. T.: Fan,
2003y.
5. Omonov X., Xo‘jaev N., Madyarova S., Eshchonov E., Pedagogik
texnologiyalar va pedagogik mahorat.-T.: IQTISOD MOLIYA, 2009.
6. Musurmonova O. Pedagogik texnologiyalar – ta’lim samaradorligi omili;
monografiya / T.: “YOshlar nashriyot uyi”, 2020 y .
7. Mavlonova R.A. Boshlang‘ich ta’limning integratsiyalashgan
pedagogikasi. Metodik qo‘llanma. TDPU, Toshkent-2005 y.

Kreativlik. Kreativlik muammosiga zamonaviy yondashuv

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish