Kriptovalyutlar - Педагогика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	668.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Педагогика

Kriptovalyutlar

Купить

MUNDARIJA:
1 Kriptovalyutalar va kriptovalyuta iqtisodiyoti haqida umumiy ma'lumot ................................. 4
1.1 Markazlashtirilmagan ilovalar ...................................................................................................... 4
1.1.1 umumiy ma'lumot ....................................................................................................................................... 4
1.1.2 Blokcheyn texnologiyasi ............................................................................................................................ 5
1.1.3 Hashgraf texnologiyasi ............................................................................................................................... 7
1.2 Kriptovalyutalar ............................................................................................................................. 8
1.2.1 Kriptovalyutalarning ta'rifi ......................................................................................................................... 8
1.2.2 Emissiya .................................................................................................................................................... 10
1.2.3 Mashhur kriptovalyutalar ......................................................................................................................... 10
1.2.4 Mashhur kriptovalyutalar ......................................................................................................................... 12
1.3 Kriptovalyutalar almashinuvi ...................................................................................................... 13
2 Birjada savdolarni avtomatlashtirish muammosi .................................................................... 15
3 Ish algoritmi ............................................................................................................................... 17
3.1 asosiy fikr; asosiy g'oya ................................................................................................................ 17
3.2 Savdo koridorini qurish ............................................................................................................... 19
4 Tizim dizayni .............................................................................................................................. 22
4.1 Platforma va dasturlash tilini tanlash ......................................................................................... 22
4.2 Kriptovalyuta almashinuvini tanlash .......................................................................................... 22
5 Dastur natijalari ........................................................................................................................ 24
XULOSA ....................................................................................................................................... 25
FOYDALANILGAN MANBALAR RO'YXATI .......................................................................... 27

KIRISH
Jamiyat rivojlanishi va xizmat ko‘rsatish sohasining ishlab chiqarishdan
ustunligi ortib borayotgani axborot texnologiyalari va IT sohasining ushbu
harakatda asosiy o‘rinni egallashiga olib keldi, bu esa shaxsning istalgan
xizmatni olish mexanizmini sezilarli darajada soddalashtiradi. Internetning
paydo bo'lishi va global tarmoqqa kirish narxining pasayishi umuman
hayotimizni, xususan, iqtisodiyotimizni o'zgartirgan haqiqiy axborot
(raqamli) inqilobga aylandi.
1995 yilda Massachusets universitetidan amerikalik olim Nikolas
Negroponte hamkasblariga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining
jadal rivojlanishi tufayli yangi iqtisodiyotning eskisiga nisbatan afzalliklarini
tushuntirish uchun “raqamli iqtisodiyot” atamasini kiritdi. Qoida tariqasida,
elektron tijorat, internet-banking, internet-reklama, elektron to‘lovlar,
internet-o‘yinlar raqamli iqtisodiyotning asosiy elementlari hisoblanadi.
Axborot texnologiyalarining rivojlanishi va hayotimizga joriy etilishi tufayli
bugungi kunda biz ko'p hollarda vositachisiz ishlay olamiz.
Mavjud pulga muqobil bo'lishi mumkin bo'lgan elektron pullar va
uning turli turlarining nisbatan yaqinda paydo bo'lishi nafaqat iqtisodchilarni,
balki oddiy fuqarolarni - global Internetning ishlashi sharoitida zamonaviy
moliyaviy xizmatlardan faol foydalanuvchilarni ham jiddiy tashvishga
solmoqda.
Kriptovalyutalarning paydo bo‘lishi faoliyatning turli sohalarida
zamonaviy axborot va telekommunikatsiya texnologiyalarining faol
rivojlanishi va joriy etilishi munosabati bilan global ijtimoiy-iqtisodiy
o‘zgarishlarga talab ortib borayotganining oqibatlaridan biridir.
foydalanuvchiga foyda keltirishi uchun savdo qilish imkonini beruvchi
algoritmga muvofiq kriptovalyuta birjalarida kriptovalyutani oldi-sotdisi
2

bo‘yicha operatsiyalarni avtonom tarzda amalga oshirishga qodir bo‘lgan
tizimning dasturiy ta’minotini yaratishni o‘rganadi .
Ushbu ishning birinchi bobida markazlashmagan tizimlar, bevosita
ushbu tizimlarda ishlaydigan kriptovalyutalar va kriptovalyuta birjalari
haqida ish yaratilayotgan paytdagi dolzarb ma’lumotlar taqdim etiladi,
kriptovalyutalarning huquqiy va iqtisodiy jihatlari ham ko‘rib chiqiladi.
Ikkinchi bobda kriptovalyutalar bilan ishlaydigan birjalarda savdo jarayonini
avtomatlashtirish xususiyatlari ko'rib chiqiladi. Uchinchi bobda avtonom
tizim savdo qiladigan algoritm taqdim etiladi. 4-bobda barcha belgilangan
talablarimiz uchun eng yaxshi natijalarga erishishga yordam beradigan
vositalar ko'rib chiqiladi. Yakuniy bobda ishlab chiqilgan tizimning birinchi
sinov sinovlari natijalari taqdim etiladi.
Kurs ishining maqsadi markazlashtirilmagan ilovalar, kriptovalyutalar
va kriptovalyuta almashinuvi tushunchalarini o'rganishdir. Bajarilgan
ishlarning natijasi kriptovalyuta birjasida savdo qilishning
avtomatlashtirilgan tizimini yaratishdir.
3

1 Kriptovalyutalar va kriptovalyuta iqtisodiyoti haqida
umumiy ma'lumot
1.1 Markazlashtirilmagan ilovalar
1.1.1 umumiy ma'lumot
Hozirgi vaqtda kengaytiriladigan va samarali ilovalarni yaratishning
yangi modeli faol shakllantirilmoqda, uning asoslari tranzaktsiyalarni
kriptografik ro'yxatga olish va peer-to-peer texnologiyalarini o'z ichiga olgan
markazlashtirilmagan Bitcoin to'lov tizimi texnologiyasi tomonidan
qo'yilgan. Ushbu xususiyatlar "markazlashtirilmagan ilovalar" deb
nomlangan yangi turdagi dasturiy ta'minotni yaratish uchun boshlang'ich
nuqta bo'lib xizmat qildi.
Hozirgi vaqtda dunyoda veb-ilovalarning aksariyati markazlashtirilgan
mijoz-server modelini amalga oshiradi. Ko'pgina ilovalar taqsimlangan
modelni amalga oshiradi va eng yangi ilovalarning faqat bir nechtasi
markazlashtirilmagan.
Markazlashtirilgan model bugungi kunda eng keng tarqalgan.
Markazlashtirilgan tizimlar alohida tizim birliklarining ishlashini bevosita
boshqaradi va barcha ma'lumotlar yagona markaz orqali oqadi. Alohida ish
stansiyalarining ishlashi bevosita markazning axborot yuborish va qabul
qilish, shuningdek, nazoratni amalga oshirish qobiliyatiga bog'liq. Facebook,
Amazon, Google va Internetdagi boshqa dominant xizmatlar ushbu model
yordamida amalga oshiriladi.
Markazlashtirilmagan deganda biz boshqa tugunlarning ishlashini
boshqaruvchi tugunlar mavjud bo'lmagan tizimlarni nazarda tutamiz. Bunday
tugunlar ko'pincha tengdoshlariga nisbatan teng huquqlarga ega (1-rasm).
4

Bunday tizimlarning shubhasiz afzalligi xatolarga chidamlilikdir, chunki bir
yoki bir nechta tugunlarning ishdan chiqishi butun tizimning ishlashiga ta'sir
qilmaydi.
1-rasm - markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan ilovalar o'rtasidagi
tugun ulanishlarini taqqoslash
1.1.2 Blokcheyn texnologiyasi
Barcha operatsiyalar to'g'risidagi ma'lumotlar qayd etilgan va maxsus
hujayralar shaklida saqlanadigan ochiq markazlashtirilmagan ma'lumotlar
bazasi Blockchain deb ataladi . U biron bir maxsus serverda
joylashtirilmaydi, lekin tugunlarga bo'linadi. Bunday ma'lumotlar bazasining
ishlashi uning faol tarmoq ishtirokchilari - ushbu tizimdan foydalanishga
qiziqqan oddiy foydalanuvchilar tomonidan qo'llab-quvvatlanadi.
Ularda ma'lumotlar yozilgan alohida hujayralar bloklar deb ataladi.
Bunday holda, barcha bloklar bir-biriga bog'langan. Ulanish avvalgi blokning
xesh summasini yangi bloklarga yozish orqali o'rnatiladi. Bitta blokni
5

o'zgartirish deyarli mumkin emas - buning uchun siz zanjirdagi barcha
bloklarni "buzishingiz" kerak bo'ladi. Har qanday blokda tranzaktsiyalar
to'plami, oldingi blokning xeshi, blok yaratilgan vaqt va boshqa tizim
ma'lumotlari mavjud. Aynan oldingi blokning xesh mazmuni bloklarning bir-
biri bilan bir zanjirga ulanishini tushuntiradi (2-rasm).
Blokcheyn fragment diagrammasi
Har bir tarmoq ishtirokchisi shaxsiy va ochiq kalitga ega. Private
"egalik huquqini topshirish xati" ni imzolash uchun ishlatiladi. Bu barcha
tranzaktsiyalarning asosini tashkil qiladi va kriptovalyutani bir ishtirokchidan
boshqasiga o'tkazishni ta'minlaydi. Ochiq ochiq kalit allaqachon
blokcheyndagi boshqa odamlarning tranzaktsiyalarini tekshirish uchun
ishlatiladi.
Shunday qilib, Blockchain ochiq, taqsimlangan daftar bo'lib, u hech
qanday vositachilarsiz ikki tomon o'rtasidagi operatsiyalarni doimiy ravishda
qayd etishi mumkin.
Aksariyat kriptovalyutalar Blockchain tizimlarida ishlaydi va
muomalada bo'ladi, ammo hozirda ishtirokchilar o'rtasida tranzaktsiyalarni
amalga oshirish imkoniyatiga ega bo'lgan boshqa markazlashmagan
platformalar ishlab chiqilmoqda.
6

1.1.3 Hashgraf texnologiyasi
Hashgraph - bu yo'naltirilgan asiklik grafik bo'lgan taqsimlangan
daftar. Bu tizim virtual ovoz berish va Gossip protokolidan foydalanadi.
Tugunlarni sinxronlashtirish va tizimning holati to'g'risida o'zaro kelishuvga
erishish uchun maxsus algoritm ishlab chiqilgan bo'lib, u tarmoq ichidagi
tasodifiy tartibda tugunlar o'rtasida doimiy ma'lumot almashishdan iborat.
dan farqli o'laroq , Hashgraph yuqori o'tkazuvchanlikka ega, sekundiga
o'n minglab tranzaktsiyalarni tashkil etadi va tugun konsensusi
(sinxronizatsiya) xatolarining juda past ehtimoli. Ushbu xususiyatlar tufayli
Hashgraph auktsionlar, onlayn o'yinlar va mikroto'lovlar kabi yuqori
unumdorlik va xavfsizlikni talab qiluvchi markazlashtirilmagan tizimlarda
ishlatilishi mumkin.
Limon Berd tomonidan patentlangan Berd ). Birinchi tijorat Hashgraph
kitobi Swirlds Inc tomonidan o'rnatildi.
Tasodifiy chaqirilgan, Hashgraph tizimi tarmog'ining barcha
ishtirokchilari jarayonga butun tarmoqni jalb qilmasdan, bir nechta boshqa
ishtirokchilar tomonidan tasdiqlanishi kerak bo'lgan operatsiyalarni (yoki
tranzaktsiyalarni) yaratadilar.
Hashgraph tizimiga asoslangan ilovalarning tezligi voqealarni real vaqt
rejimida taqsimlangan jurnalga yozib olish imkonini beradi. Bu narsalarning
tezkor va ishonchli Interneti ekotizimini va ish maydonini yaratish
imkoniyati haqida gapiradi.
Hashgraph ma'lumotlar oqimi diagrammasi doiralar va chiziqlar
(cho'qqilar) dan iborat. Grafik tasvirda (3-rasm) har bir tugun o'z cho'qqisiga
ega. Har bir doira tarmoq tugunlaridan biri boshqasi bilan ma'lumot
almashadigan hodisani nazarda tutadi. Bunday aloqa sodir bo'lganda, ikkita
cho'qqining har biri voqeani o'z cho'qqisida belgilaydi va voqeani cho'qqidagi
7

oldingi voqea bilan bog'laydi. Shunday qilib, butun grafik tarmoq
tugunlarining bir-biri bilan qanday aloqa qilganligi tarixining ifodasidir.
3-rasm - H ashgrafining ma'lumotlar oqimi diagrammasi
H ashgrafini qayta tiklashi mumkin . Protokol ma'lum bir nuqtada
tugun ma'lum bir tizimni etarli miqdordagi boshqa tugunlar ham qayta
tiklaganligini bilishini ta'minlaydi. Har bir tarmoq ishtirokchisi tugunlar
o'rtasida konsensus aniqlanganda qaysi ovoz berish qarorini qabul qilish
kerakligini hisoblash uchun Ashgraphning mahalliy nusxasidan foydalanadi.
1.2 Kriptovalyutalar
1.2.1 Kriptovalyutalarning ta'rifi
Kriptovalyuta - kriptografiya texnologiyasiga, ya'ni ma'lumotlarni
shifrlashga asoslangan raqamli pul turi. U jismoniy ko'rinishga ega emas,
faqat elektron shaklda mavjud. Uning asosiy xususiyatlari anonimlik,
markazsizlashtirish va xavfsizlikdir.
8

Tizimda kriptovalyutalarning aylanishi bevosita - uchinchi tomon
ishtirokisiz amalga oshiriladi. Kriptovalyutalar savdosi amalga oshiriladigan
tizimning ishtirokchilari, qoida tariqasida, tengdir. Ijtimoiy va moliyaviy
ahvolidan qat'i nazar, hech kim imtiyozlarga ega emas. Ushbu virtual
valyutalar Blockchain va Hashgraph kabi markazlashtirilmagan davlat
ma'lumotlar bazalariga asoslangan .
Rasmiy ravishda kriptovalyutalar Bitcoin tarmog'i ishlay boshlagan
2009 yilda paydo bo'lgan deb ishoniladi. Kriptovalyuta atamasi birinchi
marta 2011 yilda Bitcoin haqidagi Forbes maqolasida ishlatilgan.
Kriptovalyuta xarid qilishdan tortib pulni tejashgacha bo'lgan turli
maqsadlar uchun foydali bo'lishi mumkin. Kriptovalyutadan foydalanishning
asosiy holatlari:
 to'lovlarni amalga oshirish uchun. Bunday operatsiyalar
anonimlik va hech qanday vositachilarning yo'qligi bilan tavsiflanadi.
Jismoniy shaxslar o'rtasida ham, Internetda tovarlar yoki xizmatlarni sotib
olish uchun ham amalga oshiriladi;
 to'plash vositasi sifatida. Hamyondan kriptovalyutani o'g'irlash
deyarli mumkin emas. Barcha operatsiyalar qaytarib bo'lmaydigan va shaxsiy
kalitlardan foydalanganligi sababli ularni ushlab turish yoki buzish mumkin
emas. Agar hamyonning shaxsiy kaliti faqat egasiga ma'lum bo'lsa,
kriptovalyuta xavfsiz bo'lib qoladi;
 investitsiya vositasi sifatida. Bitcoin va boshqa kriptovalyutalar
narxlarning o'zgarishi va mashhurlikning umumiy o'sishi tufayli investitsiya
aktivi sifatida qaraladi. Bundan tashqari, kriptovalyuta fond birjasida savdo
qilish orqali qisqa muddatli daromad olish uchun ham, uzoq muddatli uchun
ham mos keladi, chunki kriptovalyuta kursi global miqyosda o'sish
tendentsiyasiga ega;
9

 biznes uchun. Tobora ko'proq kompaniya va xizmatlar
kriptovalyutada to'lovlarni amalga oshirish imkonini beradi. ICO (savdo
platformalarida tangalarni dastlabki taklif qilish) orqali mablag' to'playdigan
yosh sof kriptovalyuta loyihalari odatiy holga aylandi .
1.2.2 Emissiya
Aksariyat kriptovalyutalar emissiya chegarasiga ega. Misol uchun,
Bitcoin tarmog'ida bu 21 million "tangalar". Emissiya konsensus algoritmiga
va ma'lum bir kripto valyutasini qo'llash doirasiga qarab turli yo'llar bilan
sodir bo'lishi mumkin.
Konchilik – kon cryptocurrency eng keng tarqalgan usuli. Bu
uskunaning kuchidan foydalangan holda turli xil murakkablikdagi
kriptografik muammolarni hal qilishdir. Konchilar, hisoblash quvvatidan
foydalangan holda, ushbu kripto valyutasi tarmog'ining funksionalligini
saqlab qolishadi.
Konchilikning yakuniy maqsadi blokni yopadigan raqamli imzoni
tanlashdir. Bu sodir bo'lgach, blok yopiladi, konchi mukofot oladi va yangi
blok shakllana boshlaydi. Turli kriptovalyutalarni qazib olish uchun
protsessor, video kartalar yoki maxsus jihozlarning kuchi ishlatiladi.
1.2.3 Mashhur kriptovalyutalar
Kriptovalyutalarning, xususan, Bitcoin tizimining qonuniyligi masalasi
turli mamlakatlarda sezilarli darajada farq qiladi. Bir qator mamlakatlarda
kriptovalyutalar bilan operatsiyalarga rasman ruxsat berilgan . Odatda,
bunday mamlakatlarda ular tovar yoki investitsiya aktivi sifatida qaraladi va
soliqqa tortish maqsadida tegishli qonunchilikka bo'ysunadi.
10

Kriptovalyutalarning iqtisodiy mohiyati va huquqiy maqomi haqida
munozaralar davom etmoqda.
Xitoy Xalq banki 2014-yil boshida Xitoy moliya institutlari tomonidan
bitkoin operatsiyalarini taqiqlagan, biroq fuqarolarga kriptovalyutalar bilan
ishlashni taqiqlagani yo‘q.
Rossiya Federatsiyasida kriptovalyutalarga egalik qilish taqiqlari yoki
cheklovlari mavjud emas, lekin to'lov vositasi sifatida foydalanish mumkin
emas.
Shveytsariyada kriptovalyutalar xorijiy valyutalar bilan bir xil
qoidalarga bo'ysunadi va mamlakat Bitcoin startaplari va ommaviy
blokcheynlar uchun eng qulay yurisdiktsiyalardan biridir .
AQSh Ichki daromad xizmati 2014-yil 25-martda kriptovalyuta valyuta
sifatida emas, balki soliq maqsadlarida mulk sifatida ko‘rib chiqilishi haqida
qaror chiqardi.
Moliya vazirligi Bitcoin tarmog'ini valyuta sifatida emas, balki aholiga
hisob-kitob va kassa xizmatlarini ko'rsatuvchi biznes sifatida qaraydi. Ushbu
ta'rif foydalanuvchilarga hisobot berish, ro'yxatga olish va hujjatlarni yuritish
kabi bir qator majburiyatlarni yuklaydi. IRS Bitcoin tarmog'idagi valyutani
qimmatli mulk sifatida tasniflaydi va tegishli soliqqa tortiladi. Bunday holda,
bitkoinlar ma'lum bir qiymatga ega bo'lgan oltin yoki san'at kabi qimmatbaho
aktiv sifatida qaraladi.
2016 yil mart oyida Yaponiya Vazirlar Mahkamasi, xususan, Bitcoinni
qonuniy to'lov vositasi sifatida tan olgan qonun loyihalari paketini tasdiqladi.
Markazlashtirilmagan tarmoqlar tomonlar o'rtasidagi o'zaro aloqalar
jarayoniga aralashuvga yo'l qo'ymasligi va ko'pincha foydalanuvchilarni
identifikatsiyalash usullariga ega emasligi sababli, er osti bozorlarining
paydo bo'lishi xavfi mavjud. Har bir tugunning huquq tengligi tufayli hech
bir davlat bunday jinoiy faoliyatni tartibga sola olmaydi.
11

Yuqoridagi muammo kriptovalyuta to'lovini va umuman
markazlashtirilmagan ilovalarni qat'iy tartibga solish foydasiga asosiy
dalildir.
1.2.4 Mashhur kriptovalyutalar
Bitcoin dunyodagi birinchi kriptovalyutadir. Har qanday kriptovalyuta
singari, u hech qanday jismoniy aktivlar yoki davlat valyutalari bilan bog'liq
emas va narx faqat bozor talabi va taklifi bilan boshqariladi.
Bitcoin to'lov tizimining texnik xususiyatlari:
 darajasi 1 BTC (12/13/2018 20:11 holatiga ko'ra) = $3,373,21
AQSh dollari ;
 bitta blokni yaratish tezligi 10 minut;
 blok hajmi 1 MB;
 bloklar soni (12.13.2018 20:11 holatiga ko'ra): 553 667 ;
 blok mukofoti: 12,50+0,1357 BTC (70 883 AQSh dollari);
 tarmoq hajmi: 224,04 GB .
asosiy kamchiliklari tranzaktsiyalarning past tezligi, konchilar
tomonidan bloklarni yaratishda yuqori elektr xarajatlari va funktsional
cheklovlarni o'z ichiga oladi: tizim boshqa kengaytmalarni ta'minlamaydi.
Ethereum ikkinchi eng mashhur raqamli valyutadir. U xuddi shu
nomdagi platformada aqlli shartnomalar asosida ishlaydigan Blockchain
asosida markazlashtirilmagan onlayn xizmatlarni yaratish uchun ishlatiladi. U
2015 yil 30 iyulda ishga tushirilgan.
Agar Bitcoin ko'pincha "raqamli oltin" deb nomlansa (ishlab
chiqarishning murakkabligi, cheklangan ta'minot va mukammal investitsiya
sifati tufayli), Ethereum "neftning raqamli analogi" deb ataladi.
Kriptovalyuta hamjamiyatida qaysi investitsiya obyekti yanada
jozibador ekanligi haqida munozaralar davom etmoqda: Bitcoin yoki
12

Ethereum. Ikkinchisining nisbatan yosh bo'lishiga qaramay (Ethereum
tarmog'i 2015 yil 30 iyulda ishga tushirilgan), Ethereum kriptovalyuta
olamida juda taniqli shaxslar tomonidan afzal ko'riladi. Ular Ethereumning
mashhurligi tez orada bitkoinni ortda qoldirishiga ishonch hosil qilishdi.
Uchinchi eng mashhur kriptovalyuta Ripple hisoblanadi. Ushbu
kriptovalyuta real vaqt rejimida yalpi hisob-kitob tizimida, shuningdek,
valyuta ayirboshlash va pul o'tkazmalari uchun ishlatiladi. Ripple protokoli
2012 yilda ishga tushirilgan. Uning maqsadi "har qanday hajmdagi xavfsiz,
tezkor va deyarli bepul global moliyaviy operatsiyalarni hech qanday
to'lovsiz" ta'minlashdir.
Ripple bilan dunyodagi eng yirik kompaniyalar hamkorlik qiladi:
BBVA, Mizuho, Mitsubishi UFJ, UniCredit, UBS va Santander. Ripple
investorlari orasida Accenture , Andreessen kabi kompaniyalar mavjud
Horowitz , Google Ventures va Seagate .
Ripple (XRP) narxining tez o'sishi 2017 yilning birinchi yarmida sodir
bo'ldi va kriptovalyuta kuchli uchlikdan ishonchli tarzda o'rin olishiga imkon
berdi. Hozirda XRP kriptovalyutasi kapitallashuvi 7 milliard dollarga
yaqinlashmoqda.
1.3 Kriptovalyutalar almashinuvi
Markazlashtirilgan kriptovalyuta almashinuvi onlayn platforma va
kriptovalyutalar bilan savdo qilishning eng keng tarqalgan usuli hisoblanadi .
Bunday birjalarda siz kriptovalyutalarni fiat pulga (fiat-kriptovalyuta
juftliklari) sotib olishingiz va sotishingiz, shuningdek, boshqa
kriptovalyutalar (kriptovalyuta-kriptovalyuta juftlari) uchun
kriptovalyutalarni sotib olishingiz va sotishingiz mumkin. Ularni butun
kriptovalyuta tarmog'i uchun onlayn platformalar deb hisoblash mumkin.
13

Ilgari barcha moliya institutlari markazlashgan deb atalar edi.
Markazlashtirish savdoga jalb qilingan barcha aktivlarni boshqaradigan
ishonchli vositachiga ega bo'lishni anglatadi.
Shunday qilib, bankda mijoz o'z pullarini saqlash uchun unga o'tkazadi.
Shundan so'ng, muassasa mijozning pullarini to'liq nazorat qiladi. Ko'p
hollarda, bu odam o'z mablag'larini o'zi boshqarishga harakat qilgandan ko'ra
xavfsizroqdir.
14

2 Birjada savdolarni avtomatlashtirish muammosi
Dasturiy ta'minotni amalga oshirish tanlangan valyuta juftligi doirasida
kriptovalyutalarni avtonom ravishda sotib oladigan va sotadigan tizim
bo'ladi. Dastur o'zaro platformali, ishonchli, ishlatish uchun qulay va
belgilangan funktsiyalarni samarali bajarishi kerak, xususan:
 birjadagi barcha kriptovalyuta juftliklari haqida ma'lumot
to'plash;
 kurs qiymati va sotib olish yoki sotish buyurtmalarining
mavjudligi uchun har bir valyuta juftligini tahlil qilish;
 algoritmga muvofiq keyingi savdo strategiyasini qurish;
 cryptocurrency sotib olish yoki sotish uchun buyurtmalar
yaratish;
 savdo strategiyasini o'zgartirishda foydasiz buyurtmalarni bekor
qilish;
 joriy bozor holatini vizualizatsiya qilish (stavka, savdo hajmlari);
 dastur ishlayotgan vaqtda ro'yxatga olish faylini ( log fayli deb
ataladigan) yozib olish .
Umumiy g'oya shundan iboratki, foydalanuvchi dasturni qurilmada
mahalliy yoki masofaviy serverda ishga tushirishi va ma'lum vaqtdan so'ng
foydalanuvchi foydasiga muvaffaqiyatli savdolar haqida hisobot olishi
mumkin.
Shuni ta'kidlash kerakki, kriptovalyuta birjalarida birja operatsiyalari va
chayqovchilik boshqa birja tizimlari bilan bir xil. Daromad olish uchun
valyutani pastroq kursda sotib olish va ma'lum vaqtdan so'ng uni sotib olish
narxidan yuqori narxda sotish kerak. Qimmatli qog'ozlar bozori, qimmatli
qog'ozlar va milliy valyutalar bilan savdo qilish asoslarini biladiganlar uchun
15

virtual pul savdosi orqali daromad olish muammo tug'dirmaydi. Aynan mana
shunday bilimlar quyida tavsiflanadigan algoritmga kiritilishi kerak.
" ESU - Bot " deb nomlanadi ( Oson Universal Bot ), joriy ishda 0.1
versiyasi taqdim etiladi. Tizimning asosiy versiyasi to liq sinovdanʻ
o tkazilgandan va dastur funksionalligi yanada takomillashtirilgandan so ng
ʻ ʻ
e lon qilinadi.
ʼ
16

3 Ish algoritmi
3.1 asosiy fikr; asosiy g'oya
Algoritmni tavsiflashdan oldin shuni ta'kidlash kerakki, algoritm tizim
foydalanuvchi kompyuterida (serverida) ishlayotgan vaqtda butun vaqt
davomida ishlaydi. Keling, birjada savdoni to'liq avtomatlashtirishning asosiy
afzalliklarini sanab o'tamiz:
 foydalanuvchi buyurtmalarni yaratish va bekor qilish bo'yicha
muntazam operatsiyalarga, shuningdek, qisqa muddatda tahlillarga vaqtini
behuda sarflamaydi. Savdo jarayonini doimiy ravishda kuzatib borishning
hojati yo'q. Aslida, biz mutlaqo passiv daromad haqida gapiramiz;
 Odamlardan farqli o'laroq, robotlar cheksiz miqdordagi savdo
juftliklarini tahlil qilishlari va sezilarli tezlikda ustunlik qilishlari mumkin.
Shubhasiz, odam bunday ma'lumotlar to'plamini idrok eta olmaydi, bu
avtomatik tizimlarga afzallik beradi. Bozor tahlili bir necha soniya ichida
amalga oshirilishi mumkin va tahlilning ishonchliligi asosan faqat ishlab
chiquvchilar tajribasi bilan belgilanadi;
 "Robotlar" xato qilmaydi. Dastur o'nlik kasrda xatoga yo'l qo'ya
olmaydi va tasodifan bozor narxidan 10 baravar yuqori narxda katta xarid
buyurtmasini joylashtirmaydi. Hatto tajribali foydalanuvchilar ham bunday
xatolarga yo'l qo'yishlari mumkin. Ayniqsa, odam stressli vaziyatda, masalan,
bozorda keskin o'zgarish bilan;
 avtomatlashtirilgan tizimlar hissiyotlarni boshdan kechirmaydi.
Ular shubhalar bilan azoblanmaydilar, ular berilgan algoritmga muvofiq
qat'iy harakat qilishadi. To'g'ri amalga oshirilgan algoritmlar bilan,
foydalanuvchi valyuta kursi tushib ketishi yoki o'sishidan qat'i nazar, pul
ishlash imkoniyatiga ega bo'ladi;
17

 Kompyuter dasturlari kunlar, haftalar, oylar davomida uzluksiz
ishlashi mumkin. Va kechayu kunduz ishlagan holda, ular odamning
jismoniy qobiliyatidan ko'ra ko'proq operatsiyalarni bajarishlari mumkin.
kvartirada ) amalga oshiriladi - bu vaqt davomida narxlarning pasayishi
yoki ko'tarilishi uchun aniq tendentsiya mavjud emas. Odatda bu vaqt oralig'i
tuzatish yoki yon tomonga trend deb ataladi. Ushbu qaror avtomatlashtirilgan
savdoda kamroq moliyaviy risklar bilan izohlanadi. Shubhasiz, dastur
foydalanuvchiga moliyaviy yo'qotishlarga yo'l qo'ymasligi kerak.
Ushbu tizimni amalga oshirishda biz texnik tahlilga murojaat
qilmaymiz, keyingi qadamlarni aniqlashda ko'rsatkichlar yoki naqshlardan
foydalanmaymiz.
Biz narx koridorining shakllanishini o'z vaqtida tan olishdan (4-rasm)
va uning chegaralarini aniqlashdan iborat bo'lgan kanal strategiyasidan
foydalanamiz. Trend chizig'i savdo yo'lagining pastki chegarasiga
(valyutaning minimal narxi) yaqinlashganda, valyutani sotib olish, trend egri
chizig'i esa narx kanalining yuqori chegarasiga yaqinlashganda, sotish, deb
taxmin qilinadi.
Shuni ta'kidlash kerakki, narxlarning o'zgarishi uzoq vaqt davomida
allaqachon shakllangan kanal chegaralarida qolishi mumkin. Boshqacha qilib
aytganda, tizim (yoki treyder) bir necha kun davomida kanal strategiyasiga
tayanib, savdo koridorining chegarasini (pastki yoki yuqori) buzib o‘tishini
kutib turishi mumkin. Valyuta kursi kanal chegarasidan tashqariga
chiqqanda, kanal strategiyasidan foydalanib, siz tezda yangi, hali ham paydo
bo'lgan savdo koridorining chegaralarini aniqlashingiz mumkin. Keyin, bu
holda, yangi yo'lakning pastki chegarasi buzilgan narx koridorining yuqori
chegarasiga (agar buzilish yuqoriga qarab sodir bo'lsa) va yuqori chegara -
buzilgan savdo yo'laklarining pastki chegarasiga (agar buzilish pastga qarab
sodir bo'lsa) aylanadi. . Yangi narx yo'lagining kengligi buzilganining
18

kengligiga teng bo'ladi - bu naqsh uzoq vaqt oldin olingan va aksariyat
hollarda statistik jihatdan o'zini namoyon qiladi.
4-rasm – Forex bozoridagi savdo koridori
3.2 Savdo koridorini qurish
Savdo koridorini qurishdan oldin, tanlangan bozorning kvartirada
ekanligiga ishonch hosil qilishingiz kerak, bu tizimning ish boshlashi uchun
asosiy shartdir; Shunday qilib, avval bozorning savdoga yaroqliligini
aniqlash uchun bir muncha vaqt tahlil qilinadi, so'ngra asosiy algoritm
amalga oshiriladi.
Dastur ma'lumotlar bazasiga kiradi va Δt joriy bozor narxini va vaqtni
saqlaydi. Keyin
t1 – dasturning boshlanishi, t2 – asosiy algoritmni ishga
tushirish vaqti, agar vaqt o’tishi bilan Δ t = t
2 − t
1 bozor kvartirada ekanligi aniq
bo’lgan bo’lsa.
Tanlangan intervaldan (5-rasm) foydalanib, eng kichik kvadratlar usuli
yordamida to'g'ri tendentsiya chizig'i quriladi. Biz to'g'ri chiziq tenglamasini
olamiz y = kt + b
, bu erda
k tangensning moyillik burchagi tangensi.
Agar
| arctg ( k ) | < 0,17
, biz trend chizig'ining og'ishi 10 darajadan
oshmaydi deb taxmin qilamiz.
19

5-rasm - Vaqt davri bo'yicha trend chizig'i
Shunga ko'ra, agar jadval juda tez ko'tarilsa yoki tushib qolsa, unda bu
shart bajarilmaydi va dastur savdoni boshlamaydi.
Har qanday vaqtda Δt biz narxning o'rtacha qiymatini bilganimiz uchun,
keling,
y to'g'ri tayanch chiziqlar tenglamalari uchun qiymatlarni hisoblaylik
(6-rasm). Shunday qilib,
y1= k(t−tmin )+ymin - pastki qo'llab-quvvatlash chizig'i,
y2= k(t−tmax )+ymax
- yuqori qo'llab-quvvatlash chizig'i.
6-rasm - Qo'llab-quvvatlash koridori
Tizim maksimal va minimal qiymatlardagi kichik o'zgarishlarga ta'sir
qilmasligi uchun valyuta kursi qiymatidagi ruxsat etilgan tarqalishini mos
ravishda yuqoridan va pastdan 10% ga oshiraylik (7-rasm).
20

Shakl 7 - Qabul qilinadigan diapazonlarga ega bo'lgan qo'llab-quvvatlash
koridori
Shunday qilib, tizim koridor chegaralarida ayirboshlash kursining
keskin o'zgarishini ta'minlaydi va tanlangan valyuta juftligi bozoridagi
umumiy tendentsiyani tushunishga qodir.
21

4 Tizim dizayni
4.1 Platforma va dasturlash tilini tanlash
Biz tizimni kross-platforma, ya'ni hech bo'lmaganda Windows, Linux
va Mac OS da ishlashga qodir qilish vazifasini qo'ydik. Bu xususiyat sizga
tizimni tanish operatsion tizimlar bilan ishlaydigan uy kompyuterida ham,
uzluksiz barqaror ishlash uchun uzoq serverda ham ishga tushirish imkonini
beradi.
Tizim yoziladigan dasturlash tili sifatida Python tanlangan.
Python o'zaro platformali umumiy maqsadli dasturlash tili bo'lib, u
yozadigan kodni emas, balki birinchi navbatda dasturchining samaradorligini
oshirishga qaratilgan. Python tili universaldir: u veb-ilovalar, o'yinlar,
avtomatlashtirish skriptlari, murakkab hisoblash tizimlari va hayotni qo'llab-
quvvatlashni boshqarish tizimlarini yaratish uchun ishlatiladi.
Tilga kirish uchun to'siq juda past va yangi boshlanuvchi dasturchi
uchun uni o'zlashtirish qiyin bo'lmaydi.
4.2 Kriptovalyuta almashinuvini tanlash
Keyingi savdo qilish uchun kriptovalyuta birjasini tanlash jarayonida
biz uchun muhim bo'lgan quyidagi mezonlarga amal qilishimiz kerak:
 qulay va tushunarli API (dastur interfeysi),
 API-ga iloji boricha tez-tez kirish imkoniyati, chunki ba'zi
almashinuvlar ma'lum vaqt ichida so'rovlar sonini sezilarli darajada cheklashi
mumkin,
 kriptovalyuta birjasi SSL sertifikatiga va hamjamiyat ishonchiga
ega bo'lishi kerak,
22

 savdo uchun maqbul bo'lgan savdo hajmlarining mavjudligi .
Shunday qilib, biz Livecoin.net almashinuvini tanladik. Kundalik savdo
aylanmasi bo'yicha u dunyodagi 30 ta eng yirik kriptovalyuta birjalari
ro'yxatiga kiritilgan. 2015-yil 1-martda tashkil etilgan.
Sayt rus tilidagi interfeysga ega (8-rasm) va yana 9 ta tilga tarjima
qilingan. Birja kriptovalyutalar va fiat valyutalari (RUR, EUR, USD) bilan
ishlaydi, shuning uchun mashhur to'lov tizimlari (Qiwi, Payeer, Advcash,
Capitalist) orqali hisoblarni to'ldirish mumkin. Pulni yechib olish ham
kriptovalyutada, ham birja bilan bog'langan to'lov tizimlariga o'tkazish yo'li
bilan amalga oshiriladi.
Birja bilan ishlash uchun foydalanuvchi ma'lumotlarini tekshirish shart
emas, lekin yaratuvchilarning tavsiyalariga ko'ra, bu maqsadga muvofiqdir.
Exchange API ga HTTP protokoli yordamida GET va POST so'rovlari
orqali kirish mumkin (A ilovasi).
Birjada quyidagi kriptovalyutalarni sotib olish mumkin: Bitcoin (BTC),
Ethereum (ETH), Litecoin (LTC), Dash, Monero, Bitcoin Cash, Neo, TRON,
Status, Civic, Augur. Livecoin.net ishlaydigan kriptovalyutalar ro'yxati
doimiy ravishda o'sib bormoqda
Bitimlar uchun komissiya aylanmaga bog'liq: nisbatan past aylanma
bilan - 0,18%, aylanmaning o'sishi bilan maksimal 0,02% gacha kamayishi
mumkin.
23

8-rasm - Livecoin.net savdo sahifasi
5 Dastur natijalari
Ishlab chiqilgan dastur foydalanuvchiga bozor holati to'g'risidagi
ma'lumotlarni grafik bilan shakl ko'rinishida ko'rsatish imkoniyatiga ega.
Savdo koridorlari valyuta kurslari jadvalida tanlangan algoritmga muvofiq
tuzilgan (B ilovasi). Foydalanuvchi tomonidan ko'rsatilgan har bir vaqt
oralig'ida qo'llab-quvvatlash-qarshilik koridori o'z vaqtida (vizual ravishda
yashil rang bilan belgilangan) maqbul diapazonlar bilan qurilgan.
Amaliyot davomida dastur natijalari doimiy ravishda almashish yoki
harakatga har bir so'rov bilan ro'yxatga olish fayliga chiqariladi. Chiqish fayl
formati sifatida “.txt” tanlangan. O'qish qulayligi uchun ma'lumotlar satrlarga
bo'linadi, ularning har biri harakat yoki so'rovdir (B ilovasi). Dasturni
sinovdan o'tkazish va ishlatish jarayonida bunday faylning og'irligi 4,25
megabaytni tashkil etgan 50 mingdan ortiq harakat qayd etilgan;
Bir qator savdo operatsiyalari natijalarini to'g'ri baholash katta vaqt va
statistik tahlil vositalarini talab qiladi.
24

XULOSA
Kurs ishi markazlashtirilmagan ilovalarni yaratish, kriptovalyutalar va
kriptovalyuta birjalari bilan o‘zaro munosabatlarning asosiy nazariy
asoslarini o‘rganib chiqdi. Natijada, ushbu vazifa uchun kriptovalyuta
birjalarida avtomatik ravishda savdo qilish imkoniyatiga ega tizim ishlab
chiqildi, foydalanuvchi uni Python 3 tarjimoni bilan har qanday zamonaviy
operatsion tizimda joylashtirishi mumkin.
Ishlab chiqilgan dastur bozor holati va foydalanuvchi balansini hisobga
olgan holda avtonom tarzda savdo operatsiyalarini amalga oshiradi. Shunday
qilib, " ESU - Bot " tizimi belgilangan vazifalarni to'liq bajaradi. Masofaviy
serverda yoki uy kompyuterida ishlash orqali foydalanuvchi valyuta
kursining keskin o'zgarishidan qo'rqmasdan, savdo operatsiyalaridan barqaror
daromad olishni ishonch bilan kutishi mumkin. Daromadning mutlaq miqdori
bevosita boshida birjaga qo'yilgan depozitga bog'liq. Oldindan tanlangan
Livecoin platformasi . net ham o'zining belgilangan vazifalarini izchil bajara
oladi.
4000 Rossiya rubli (taxminan 60 AQSH dollari) miqdorida depozit
qo yganimdan so ng, tizim menga ikki hafta davomida 2,5 AQSh dollariʻ ʻ
(taxminan 170 Rossiya rubli) olishimga imkon berdi.
Kelajakda rentabellikni oshirish, tizimni dastlabki davrlar uchun
savdoni tahlil qilishni o'rgatish, grafik interfeys qo'shish va foydalanuvchi
tanlagan bir nechta kriptovalyuta birjalarini qo'llab-quvvatlash maqsadida
savdo algoritmini takomillashtirish rejalashtirilgan.
Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish jarayonida dastur kodining to'g'ri
ishlashi va berilgan matematik algoritmning to'g'ri bajarilishini tekshirish
bilan bog'liq qiyinchiliklar muqarrar ravishda yuzaga keldi. To'liq sinovdan
25

o'tkazmasdan va takroriy rivojlanish tekshiruvlarisiz, dasturning ishlamay
qolishi sababli foydalanuvchi birjada muomaladagi barcha mablag'larini
yo'qotishi mumkin. Bunday holda, ishlab chiquvchi dastur kodini disk
raskadrovka qilish uchun etarli ko'nikmalarga ega bo'lishi muhimdir .
Foydalanuvchi bizning ishlanmamizdan foydalangan holda o'z aktivlarini
yo'qotmasligiga ishonch hosil qilishi kerak.
Blockchain va Hashgraph texnologiyalari tufayli salohiyati endigina
oshkor etila boshlagan kriptovalyutalar mumkin bo'ldi. Kriptovalyutalarning
texnik xususiyatlari ularni xavfsiz saqlash, boshqa shaxslardan qabul qilish
va boshqa hisoblarga jo‘natish imkonini beradi.
26

FOYDALANILGAN MANBALAR RO'YXATI
1 Blokcheyn: texnologiyaning oddiy so'zlar bilan tavsifi. URL:
https://finkontrol.com/crypto/chto-takoe-blokcheyn/ (13/12/2018)
2 Hashgraph bu blokcheyn qotilidir. URL : https : // smartlab - . ru /
blog /431134. php (13.12.2018)
3 S.Raval. Markazlashtirilmagan ilovalar. Blokcheyn texnologiyasi
amalda / S. Raval, 2017. – 192 p.
4 N. Prasti. Blokcheyn. Ilovalarni ishlab chiqish / N. Prasti, 2018. –
256 b.
5 Raqamli iqtisodiyotda kriptovalyuta va blokcheyn texnologiyasi:
rivojlanish genezisi / Babkin A.V., Burkaltseva D.D., Pshenichnikov V.V.,
Tyulin A.S. // Sankt-Peterburg davlat politexnika universitetining ilmiy va
texnik byulletenlari. Iqtisodiyot fanlari. 2017. T. 10, № 5. 9–22-betlar. DOI:
10.18721/JE.10501
27

Kriptovalyutlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish