Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 2.0MB
Покупки 0
Дата загрузки 09 Октябрь 2022
Расширение doc
Раздел Курсовые работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Kurs ishi, Kurs loyihasi va Diplom (loyihasi) ishi matnlari hamda grafik topshiriqlarini yozishning tartib qoidalari

Купить
Kollejlar o`quvchilari uchun: Kurs ishi, Kurs loyihasi va Diplom (loyihasi) ishi matnlari hamda grafik topshiriqlarini yozishning tartib qoidalari QO`LLANMA A . A . Q u r b o n o v t o m o n i d a n t a y y o r l a n g a n «Institutlar talabalari va kollejlar o`quvchilari uchun: Kurs ishlarii, Kurs loyihalari va diplom ishi (loihasi) matnlari hamda grafik topshiriqlarini yozishning tartib qoidalari» Qo`llanmasining , N a v D K I U s l u b i y k e n g a s h i n i n g 2 8 . 0 4 . 2 0 0 9 y i l d a g i № 5 b a y o n n o m a s i b i l a n t a s d i q l a n g a n v a i n s t i t u t h a m d a k o l l e j l a r t a l a b a l a r i u c h u n o ` q u v j a r a y o n i d a q o ` l l a s h g a t a v s i y a e t i l g a n v a r i a n t i , «Kollejlar o`quvchilari uchun: Kurs ishi, kurs loyihasi va Di T a q r i z c h i l a r : N K M K S t a n d a r t l a s h t i r i s h , s e r t i f i k a t l a s h t i r i s h v a s i f a t n i b a s h q a r i s h b o ` l i m i n i n g y e t a k c h i m u t a x a s s i s i Y A . H u s a n o v . N a v o i y v i l o y a t o ` r t a m a x s u s k a s b - h u n a r t a ' l i m i b o s h q a r m a s i b o s h l i g ` i d o t s . B . B . S o b i r o v Mundarija Kirish…………………………… …………………………………………… 4 1 M `yoriy asos hujjatlari ……………………………………………………. 5 2 К urs ishlari, к urs loyihalari va diplom ishlari (loyiha) matnlari hamda grafik topshiriqlarini bajarishning umumiy tartiblari…………… 6 3 Qog ` ozlar, hujjat matnlari va ularni to ` ldirish…………………………… 13 3.1 Foydalaniladigan qog ` ozlar…………………………………………………. 13 3.2 Ма tn ма teriallari, illyustratsiya va ilova KIRISH O`zbekiston Respublikasi musta'qillikka erishganidan so`ng 1991 yilda Vazirlar Mahkamasi qoshida Respublika Standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish Markazi ochildi. 1997 yil avgustda Vazirlar Mahkamasi tomonidan Davlatimiz uchun muhim ahamiyat kasb etgan «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi»ning qabul qilinishi bilan esa respublikamizdagi mavjud Oliygohlar, qolaversa o`rta-maxsus kasb hunar kollejlari hamda o`rta maktablar murabbiylarining va mutaxassislarining zamontalab kadrlar tayyorlashdagi mas'uliyatlari yanada oshirildi. Ana shu nuqai-nazardan mualliflar tomonidan olib borilgan kuzatishlar oqibatida, nafaqat kollej o`quvchilari, qolaversa murabbiylar, musta'qil ish, kurs ishi, kurs loyihasi va diplom ishlari rahbarlarining o`zlari ham o`quv jarayoni b 1. Me'yoriy-asos hujjatlari Qo`llanmani yaratish davomida quyidagi hujjatlar asos qilib olindi:  Loyihalash ishlari hamda texnologik hujjatlarni bosmadan chiqarishda va EHM grafikaviy qurilmasida bajarishda qo`yiladigan umumiy talablar.( GOST 2.004 ).  Davlatlararo standart. GOST 2.105. YESKD - Matnli hujjatlarga qo`yiladigan umumiy talablar. Rasmiy nashr. Standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish bo`yicha Davlatlararo Kengash. Minsk.  GOST 2.104 YESKD. Asosiy yozuvlar.  GOST 2.106 YESKD. Matnli hujjatlar.  GOST 2.109 YESKD. Chizmalarga qo`yiladigan asosiy talablar.  GOST 2.301 YESKD. Formatlar.  GOST 2.304 YESKD. Chizma shriftlari.  GOST 2.316 YESKD. Chizmalarga yozuvlarni kiritishning qoidalari, texnik talablar va jadvallar.  GOST 2.321 YESKD. Harfli belgilash hamda grafik topshiriqlari matnlarini bajarishning umumiy tartiblari Avvalambor MGS GOST 2.105 ( MGS-Davlatlararo standart ) bo`yicha hujjat materiallarini yozishda va grafik ishlarini bajarishda tartib raqami bo`yicha faqat kerakli ma'lumotlar olinganini eslatib o`tishni lozim topdik. 3.1 Hujjatlar matni bo`linadi: kirish; texnik shart; pasport; hisoblash ishlari; hisob-tushintirish yozuvi; yo`riqnoma; xulosalar; eslatma; umumy fikrlar talqini va h.o.larga. 3.2 Hujjatlar matnini tegishli standartlarga asoslanib bajarish tavsiya etiladi. Konstruktorlik hujjatlarining yagona tizimi ( YESKD) va Qurilish uchun loyihalash hujjatlari (SPDS); 3.3. Hujjatlar matnining aslini quyidagi usullarning biri orqali bajariladi: - bosma qiluvchi mashinkada – GOST 13.1.002 - shrift balandligi 2,5 mmdan sanaladi. Har bir qismga alohida kirish so`zi yozilmaydi va shuning uchun unga va mundarijaga tartib raqamlari qo`yilmaydi. 4.1.2 Bo`limlar umumiy hujjat (qism, kitob) hajmidan kelib chiqib abzatsdan (keyinchalik, satr boshidan), hech qanday nuqtasiz arab raqami bilan ifodalangan tartib raqamiga ega bo`lishi lozim. Bo`lim ichidagi bo`limchalar esa, shu bo`lim chegarasidagi tartib raqamlariga ega bo`lishi talab etiladi. Bo`limchalar tartib raqamlari bo`lim va bo`limcha tartib raqamidan tashkil topadi va nuqta bilan ajratib yoziladi. Oxirgi raqamdan keyin nuqta qo`yilmaydi. Bo`limlar bo`limchalarga o`xshab bir nechta punktdan tashkil topishi mumkin. 4.1.3 Agar hujjat bo`limchalarga ega bo`lmasa, uning tartib raqamlari faqat bo`lim chegarasida o`zgaradi va punktning tartib raqami bo`lim hamda qavs qo`yiladi. Agar sanoq o`chog`larini keyinchalik taqsimoti davom etsa, u paytda arabcha raqamlar qo`yilib, ulardan so`ng qavs ifodasi qo`yiladi. Barcha hollarda yozuv satr boshidan boshlab yoziladi. 4.1.8 Har bir punkt, punktcha va sanoq o`chog`lari satr boshidan boshlab yoziladi. 4.1.9 Bo`lim va bo`limchalar mavzu bilan ifodalanishi zarur. Punktlar bundan mustasno. Mavzular bo`lim va bo`limcha ma'nosini qisqa va aniq ochib berishi kerak. Mavzularni bosma harfi bilan yoziladi, oxiriga nuqta qo`yilmaydi va tagi chizilmaydi. Mavzularda so`zlarni bo`g`in ko`chirishga ruxsat etilmaydi. Agar mavzu ikki gapdan tuzilgan bo`lsa ular nuqta bilan ajratib qo`yiladi. Mavzu bilan matn orasidagi masofa mashinka yozuvida 3-4 intervalga, qo`lda yozilgan yozuvda – 15 mm ga teng bo`lishi tavsiya eti foydalanilgan adabiyotlar ro`yxatining oldida atamalar ro`yxati kerakli tushintirishlar bilan keltirilishi talab etiladi. Bu ro`yxat mundarijada ham o`z ifodasini topishi lozim. 4.2.3 Taqiqlanadi :  o`zbek (lotin grafikasidagi), rus tilida ruxsat etilgan so`zlarni qisqartirib yozishdan tashqari, so`zlarni qisqartirib yozish, davlat standartlariga va ushbu hujjat talablariga mos kelmaydigan orfografiyadan foydalanish;  agar fizik kattaliklar birliklari raqamsiz ishlatilsa ularning belgilashlarini qisqartirish, mavzuga kiritilgan, jadvalga kiritilgan va harflar bilan belgilab olinib, tenglamaga yoki rasmga tegishli qilib qo`yilgan fizik kattaliklar birliklari bundan mustasno. 4.2.4 Hujjat matnida tenglamalar, jadallar va rasmlar hamda shakllardan tashqari standartlar, texnik shartlar va bo 1 dan 5 mm gacha. 10 dan 100 kg gacha… Fizik kattaligi birligini uning son-qiymatidan ajratib yozish tavsiya etilmaydi (ruxsat etilishi mumkin, qachonki fizik kattaligi birligi mashinka yozuvi bilan bajarilgan jadval ichida kelsa). 4.2.12 Eng katta yoki eng kichik ko`rsatgichlarni «kami bilan ... yoki ko`pi bilan ...» deb ko`rsatilishi tavsiya etiladi. Belgilangan ko`rsatgichlardan natijalarni oshib ketmasligini tavsiflash uchun «shundan ko`p yoki shundan kam bo`lmasligi kerak» deb ko`rsatiladi. 4.2.13 Matnda kattaliklarning son-qiymatlarini aniqlik darajasi bilan keltirish tasiya etiladi, chunki ular mahsulotning talabdagi xossalarini belgilash uchun xizmat qiladi (shu yerda verguldan keyingi qiymatlarni yaxlitlash ham mumkin). 4.2.14 Kasrli sonlarni o`nli kasr ko`rinishida yozish tavsiya yoziladi. Eslatma bitta bo`lsa raqamlanmaydi, ko`p bo`lsagina arabcha sonlar bilan raqamlanadi. Eslatma jadvalga tegishli bo`lsa, jadval tagida yoziladi va u jadval ma'lumotlarini tugaganligini bildiradi. 4.2.22 Standartlar va texnik shartlardan ma'lumotlar olinganligini ko`rsatish talab etilsa, faqat belgilar qo`yiladi va bosmadan chiqqan hamda tasdiqlangan yili ko`rsatilmaydi, bu yillar faqat foydalanilgan adabiyotlar ro`yxatida ko`rsatilishi mumkin. 4.3.1 Illyustratsiya soni keltirilayotgan matn materiallarini yoritish uchun yetarli bo`lishi lozim. Illyustratsiya matn ichida va oxirida ham keltirilishi mumkin. Illyustratsiya materiallari YESKD va SPDS ( Sistema proyektnoy dokumentatsii dlya stroitelstva ) talablari asosida bajarilishi shart. Illyustratsiyalarni arabcha sonlar bi 4.3.10 Har ilovaning matni zarur hollarda bo`limlar va bo`limchalarga, punktlar va punktchalarga taqsimlanishi ham mumkin, ular oxir-oqibatda ilova doirasida raqamlanadilar. Ilova umumiy va oraliq raqamlanish tartibida raqamlangan bo`lishi kerak. 4.3.14 Ilova sifatida hujjat matniga qo`shimcha boshqa- musta'qil ishlab chiqilgan konstruktorlik hujjatlarini: chizmaning gabarit o`lchami, shakllar va h.o.larni ishlatishga ruxsat beriladi. 4.4.1 Ma'lumotlarni ko`rgazmali va qulay qilib solishtirib ko`rsatish uchun jadvallar ishlatiladi. Jadval nomida undagi materiallarning qisqacha va aniq sharhi keltiriladi. Jadval nomi uning ustida yozilishi qabul qilingan. Jadvalni bir betdan ikkinchisiga ko`chirganda ham uning nomi faqat javal boshida qo`yiladi. Keyingi betlarda, masalan: « 1-jadva 3. Qog`ozlar, hujjt matnlari va ularni to`ldirish 3.1 Foydalaniladigan qog`ozlar Kurs ishlari, kurs loyihalari va diplom ishlari (keyinchalik bitiruv ishi) matnlari hamda grafik topshiriqlari matnlarini yozishda, qo`shimcha chiziqlarga ega bo`lmagan, oq-bosma qog`oz ishlatilishi (yuqori sifatga ega bo`lmasa ham) tavsiya etiladi ( format A4 –210 x2 97 mm o`lchamli). Kollej o`quvchilariga (institut talabalariga o`xshab) musta'qil ishlarning grafik qismlarini yozish-chizish ishlariga esa alohida chizma uchun mo`ljallangan qog`ozlardan foydalanish tavsiya etiladi. ( A1 formatning 1/4 qismini ishlatishga ham ruxsat beriladi), ammo u bosma qog`oz bo`lmasligi lozim. Chunki YESKD va SPDS talablariga ko`ra grafik ishlari qog`ozlari bosma qog`ozlaridan qalinligi bilan farq qilishi shart. Kurs is foydalanish ham man etiladi (bir turdagi ish muqova varaqlarini-blankalarini boshqa musta'qil ish uchun qo`llanilishi taqiqlangan). GOST 2.105 . Muqova varaqlari «Qog`oz papkasi uchun» yozuvli jild ustiga yelimlab yoki qistirgichga qistirib (muqova varaqlari-blankasi o`rniga tayyor, «Kurs ishi», «Kurs loyihasi» va «Diplom (bitiruv) ishi (loyihasi)» yozuvli papkalarni ishlatishga ruxsat etiladi). 3.2 Matn materiallari, illyustiratsiya va ilova Grafik va kurs ishi, kurs loyihasi va bitiruv ishlarining matn materiallari bo`lishi mumkin: - informatsiya ko`rinishida; - shakl va chizma ko`rinishida; - jadval ko`rinishida; - EHM algoritmi ko`rinishida ( GOST 2.105 va GOST 2.004 bo`yicha ). Barcha hollarda ma'lumotlaprni berish grafik va kurs ishi, kurs loyihasi va bitiruv ishlari mavzu to Bu tartib-qoidalar ishlarning har bir bo`limi va bo`limchalari, punkt va punktchalari (kirish va mundarijaga tartib raqami qo`yilmaydi) o`z tartib raqamiga ega bo`lishi to`g`risida ko`rsatmalarni o`z ichiga oladi. Xuddi shunday talablar, shakl va rasmlar, jadval va ilovalar va h.o.larga taalluqli ekanligi to`g`risida oldingi paragrafda to`xtalib o`tgan edik. Illyustratsiya soni (jadval, rasm va grafiklar) berilayotgan ma'lumotni mag`zini ochib berish uchun yetarli bo`lishi lozim. Jadvallar va rasmlar hujjat matni ichida (ma'lumotga yaqinroq) yoki matn oxirida berilishi ham mumkin. Jadvallar va rasmlar YESKD va SPDS standartlari talablari asosida bajarilishi zarur. Jadvallar va rasmlarni ilovadagi illyustiratsiya materiallaridan farqli o`laroq arabcha sonlar bilan raqamlash tavsiya Kollej o`quvchisining musta'qil ishi fan o`qituvchisi tomonidan o`quvchi musta'qil-yakka tartibda bajarishi uchun beriladi. Shundan kelib chiqib, grafik ishlari «Hisob-grafika ishi» yoki «Grafik topshirig`i» yoki «Seminar topshirig`i» ko`rinishlarida ifodalanishi mumkin (ishning nomi fan xususiyatlaridan kelib chiqib belgilanishi mumkin, ammo barcha hollarda ham bu o`quvchining yakka tartibda bajaradigan ishi hisoblanadi). Bu musta'qil ishlarga kiritiladigan topshiriqlarning soni o`quv yilining boshida kafedra yig`ilishida ko`rib chiqiladi va bayonnoma bilan tasdiqlanadi. Kafedra qarorini buzishga ruxsat berilmaydi va fan o`qituvchisi o`z xohishi bilan topshiriqlar soni va hajmini belgilay olmaydi, chunki bu masala «Ta'lim standart» larida, o`quv rejasida, ularga asoslanib tamg`asi chizilmasa ham ishda xatoga yo`l qo`yilgan deb (1 shaklga qarang) hisoblanmaydi. Umuman kollej o`quvchisining Musta'qil ishlardan tashqari boshqa barcha yakka tartibda bajaradigan (kurs ishi, kurs loyihasi va bitiruv ishlarida) matn materialidan burchak tamg`asigacha bo`lgan masofa 10 mm dan kam bo`lmasligi tavsiya etiladi. O`quvchining yakka tartibda bajaradigan (Hisob-grafik ishida katak ichida burchak tamg`asini chizish ixtiyoriy) grafikaviy ishlarida (7 shaklga qarang) standart talablariga javob beradigan burchak tamg`alari chiziladi va chizish amallari «M» yoki TM» qalamida, qora «pasta» da chizilishi tavsiya etiladi yoki bo`lmasa kompyuterda tayyorlangan standart burchak tamg`ali kataklardan ham foydalanishga ruxsat etiladi. Grafik ishini tahlil qilgan murabbiy-rahbar, o tug`ilishi mumkin: agar o`quv rejasida musta'qil topshiriqqa soat ajratilmagan, u ko`rsatilmagan bo`lsa, o`quvchining bilimini mustahkamlash va bilimini tekshirish uchun unga qanday topshiriq berish mumkin? Bu muammoning yechimi oson ko`chadi. O`zlashtirishi talab darajasidagi o`quvchini bilimini baholab, o`zlashtirishi past o`quvchiga fanning malum bir bo`limi bo`yicha referat yozishni yoki kelgusi dars mashg`ulotigacha yechib kelish uchun masala hamda misol tariqasida yengil topshiriqlarni berish kifoya. Xuddi shu tartibda ishlab chiqarish bilan bog`liq bo`lgan amaliyot hisobotlarini yozishni ham o`quvchini ikkilanmasdan topshirish mumkin. Kollej o`quvchisining «Musta'qil ishi» va «Seminar topshirig`i» yoki o`xshash ishlari, ular muvafaqqiyatli himoya qilinganidan keyin kafedra a O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA-MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI NAVOIY VILOYATI O`RTA-MAXSUS KASB HUNAR TA'LIMI BOSHQARMASI « Texnika-iqtisodiyot kolleji» «Elektr ta'minoti» kafedrasi HISOB-GRAFIKA (seminar) ISHI. Mavzu : «Mexanizm materialini mustahkamligini hisoblash» Bajardi: 1-04 guruh o`quvchisi Valiyeva Qabul qildi: o`qituvchi Vasiyev T.T. N A V O I Y 200 1-shakl. O`quvchining «HISOB-GRAFIKA (seminar)» ishini Muqova varag`i namunasi ( shakllar o`z o`lchamida emas namuna sifatida keltirilgan). 18Н А М У Н А 3.4 Kurs ishi Kurs ishi o`quvchining ma'lum bir fan materiallarini o`zlashtirgandan keyingi, uning olgan bilimlarini mustahkamlash uchun musta'qil ravishda (murabbiy nazorati ostida) bajaradigan ishi hisoblanadi. Kurs ishining bor-yo`qligi (ta'lim standartlariga asoslanib) o`quv rejasida ko`rsatiladi va buning uchun tegishli soatlar ajratilgan bo`ladi. Agar o`quvchining Hisob - grafika (seminar) ishlari natijasi fan bo`yicha olingan umumiy bahoga qo`shilsa, kurs ishining bahosa qaydnomalarda alohida ko`rsatiladi. Kollej o`quvchilari kurs ishlarining mazmuni, ular o`rganayotgan fanning xususiyatlaridan kelib chiqib, har xil bo`lishi mumkin. Masalan: Kirish, asosiy tushuncha va qoidalar, matn mazmuni, fanning hayotda ishlab chiqarishda tutgan o`rni, asosiy texnik va texnologik ma - Yozishadi : xalq-xo`jaligi yoki inson hayoti uchun muhim ahamiyat kasb etuvchi kompleks vazifalar, ularning ahamiyati to`g`risida aniq maqlumotlarni. Keyin pog`onama-pog`ona fikrlarni keltirishga boshlashadi, masalan: «bu sohada erishilgan ... yutuqlarga qaramasdan … muammolar borki bunday muammolar o`z yechimini toshishini vaziyat (muhit, iste'molchi va h.o.) talab etayapti». Muallif mavjud yechimtalab muaamolarni keltirar ekan, o`quvchi uchun tushinarli bo`lishi maqsadida (ya'ni muallif aniq fikr-mulohazalardan kelib chiqqan degan tushuncha bor bo`lsin uchun) butun mavzuni qaralayotgan masalaning qo`yilishiga o`tadi va bu masalani yechimi dolzarb deb «kirish» qismiga yakun yasaydi. - Yozishadi : ishlab chiqarish, texnologik jarayonlar, loyiha ishlari masalalari borligi, har xil kompyuter texnikasidan bevosta foydalanish qobiliyatiga ega, qo`yilgan masalalar bo`yicha algoritm dasturlarini tuza oladigan kollej o`quvchilarigagina berilishi mumkin. O`quvchilar kurs ishlarini himoya qilish grafigi kafedra tomonidan tasdiqlangan bo`lishi zarur. Himoyani kamida (lektor va assistentdan iborat va tasdiqlangan) ikki kishidan iborat komissiya tarkibidagi shaxslar o`tkazadi. Himoya vaqtida o`quvchiga ma'ruza uchun 3-:-5 min vaqt beriladi. Komissiya a'zolari, o`quvchi ma'ruzasining sifatiga qarab qo`shimcha savollar berish huquqiga egalar. Bu savollar va ularning javoblari to`g`risidagi baholar jildli qistirgichning ichki betiga yozib qo`yiladi va bu baholar hamda rahbar tomonidan o`quvchining kurs ishi uchun o`zgan taqrizi umumiy bahosi uchun asos bo`lib xizmat q O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA-MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI O ` R T A - M A X S U S K A S B H U N A R T A ' L I M I M A R K A Z I N A V O I Y V I L O Y A T I O ` R T A - M A X S U S K A S B H U N A R T A ' L I M I B O S H Q A R M A S I « Texnika-iqtisodiyot kolleji» «Elektro ta'minoti» kafedrasi “ELEKTRONIKA ” FANI BO`YICHA KURS ISHI N A V O I Y 200 2-shakl. Kurs ishi muqova varag`ining namunasi 22Н А М У Н А O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA-MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI O ` R T A - M A X S U S K A S B H U N A R T A ' L I M I M A R K A Z I N A V O I Y V I L O Y A T I O ` R T A - M A X S U S K A S B H U N A R T A ' L I M I B O S H Q A R M A S I « Texnika-iqtisodiyot kolleji» «Elektr ta'minoti» kafedrasi HISOB-TUSHUNTIRISH YOZUVI Bajardi : _________________ (imsi, sharifi) Rahbar : _________________ (ismi, sharifi, lavozimi) Kafeda mudiri ____________________________ (Kurs ishini himoyasiga ruxsat berish belgisi) N A V O I Y 200 3-shakl. Hisob-tushuntirish yozuvi muqova varag`i namunasi. 23Н А М У Н А “Elektronika ” fanidan Kurs ishi T o p sh i r i q 1.Mavzu:___________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 2.Berilganlar: _______________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 3.Qo`shimcha adabiyotlar:____________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 4.Hisoblash qismi mazmuni: __________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________ 1 2 3 4 5- shakl. . А sosiy yozuvlarning mazmuni va joylashishi grafasi. (Forma-1) 25O ` zg Varaq Hujjat № Imzo sana Bajardi . adab. Massa Masshtab Varaq VaraqlarTekshirdi Maslahatchi Tasdiqladsi Н А М У Н А 6- shakl. Matnli kostruktorlik hujjatlari uchun. (Forma-2) ). 26O ` zg . Vara q Hujjat № Imzo Sana Va-qН А М У Н А 1 2 3 4 а ) shakl б ) shakl 7- shakl . Burchak tamg ` alari namunalari: а ) ( forma- 1) boshlang ` ich betlar uchun (bo ` lim muqovalari va mundarija uchun б ) ( forma- 2) matn materiallari varaqlari uchun (bu erda, 1- varaq materialining belgilanishi; 2- varaq betlarining raqamlanishi uchun. 27O ` zg . Varaq Varaq7 10 23 15 10 10 1108 7 Sana Hujjat VaraqO ` zg . Vara q Hujjat № Imzo Sana Adabi/ . Massa Masshtab Varaq Varaqla r7 1 0 23 15 10 5070 15 17 1 8 20 3 0 Н А М У Н А 3.5 Kurs loyihasi Kurs loyihasi (KL) kurs ishi kabi kollej o`quvchisining ma'ruza va amaliyot dars mashg`ulotlarida olgan bilimlarini mustahkamlash, chuqurlashtirish va umumlashtirishga yordam beradi. Ammo KL o`zining hajmi va mazmuni hamda xususiyati bilan kurs ishidan farq qiladi. KL o`quvchining qo`shimcha ma'lumotlar adabiyotlaridan foydalanishga, Davlat standartlarini, jadval va nomogramma materiallarini, me'yor va tannarxlarni amalda qo`llashni, muhandislik uslublaridan kelib chiqib, ma'lumotlar xazinasi kattaliklarini fanni o`zlashtirish jarayonida olingan nazariy bilimlar bilan bog`lash ko`nikmalarini mujassamlashtirishda yordam beradi. Loyihalash ma'lumotlarni maqsadli qayta ishlash hisoblanadi. Bunday hollarda qaysi ma'lumot izlanishi va qanday yo`llar bil qilish uchun javobgardirlar. O`quvchi unga topshirilgan vazifani sifatli qilib, o`z vaqtida himoya qilishga javobgar hisoblanadi. KL ning himoya muddati o`quv yili yoki choraklik boshida kafedra yig`ilishida tasdiqlash bilan belgilanadi. KL ning muqova varag`i 8 va 9-shakllarda keltirilgan. KL da to`rtinchi betdan boshlab hamma varaqlarda o`lchami- 197x210 mm bo`lgan kataklar (GOST 2.104 YESKD bo`yicha) chizib chiqiladi. «Mundarija» yoziladigan katakda (bo`limlar boshlanadigan betdagi katakda ham) o`lchami- 55x185 mm bo`lgan burchak tamg`asi chiziladi (4 va 13-shakllarga qarang) ( GOSTu 2.104 YESKD ). Kurs ishidagiga o`xshab, qolgan barcha betlardagi kataklarda o`lchami- 15x185 mm bo`lgan burchak tamg`alari chiziladi (6-shaklga qarang) va talab etilgan tartibda to`ldiriladi (agar KL ning g optimallashtirish yo`li bilan xalq xo`jaligining barcha jabhalari uchun zamonaviy ishlab chiqarish texnologiyasini yaratish bo`lib hisoblanadi.. EHMda loyiha ishini bajarishda KL ning barcha bo`limlarini saqlagan holda, ish hajmi o`zgarishi mumkin. EHMda loyiha ishini bajarishda KL barcha jarayoni, sh.j.dan illyustratsiya va grafiklarni yaratish ham avtomatlashtirilgan kompyuter texnikasi yordamida bajariladi. KL bajarish varianti EHMning dastur ta'minoti asosida bajariladi, avtomatik ravishda amalga oshiriladi va shaxs bu yerda faqat jarayonni kuzatuvchi vazifasini o`taydi. Endi KL topshirig`ini olgandan keyingi vazifalar va tashkilish ishlar to`g`risida to`xtilib o`tsak. KL o`quvchi tomonidan unga oldindan ajratib berilgan vaqt mobaynida bajarib bo`linganidan so`ng, kafedra bayonnoma O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O ` R T A - M A X S U S T A ' L I M V A Z I R L I G I O ` R T A - M A X S U S , K A S B - H U N A R T A ' L I M I M A R K A Z I N A V O I Y V I L O Y A T I O ` R T A - M A X S U S , K A S B H U N A R T A ' L I M I B O S H Q A R M A S I « Texnika-iqtisodiyot kolleji» «Elektr ta'minoti» kafedrasi “MEXANIKA ” FANIDAN KURS LOYIHASI N A V O I Y 200 8-shakl. Kurs loyihasi muqova varag`i namunasi.. 31Н А М У Н А O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O ` R T A - M A X S U S T A ' L I M V A Z I R L I G I O ` R T A - M A X S U S , K A S B - H U N A R T A ' L I M I M A R K A Z I N A V O I Y V I L O Y A T I O ` R T A - M A X S U S , K A S B H U N A R T A ' L I M I B O S H Q A R M A S I « Texnika-iqtisodiyot kolleji» «Elektr ta'minoti» kafedrasi HISOB-TUSHUNTIRISH YOZUVI Bajardi: _________________ (imsi, sharifi) Rahbar : _________________ (ismi, sharifi, lavozimi) Kafeda mudiri ____________________________ (Kurs loyihasini himoyasiga ruxsat berish belgisi) N A V O I Y 200 9-shakl. Hisob-tushuntirish yozuvi muqova varag`i namunasi. 32Н А М У Н А “Mexanikaika ” fanidan Kurs loyihasi T o p sh i r i q 1.Mavzu:___________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 2.Berilganlar: _______________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 3.Qo`shimcha adabiyotlar:____________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 4.Hisoblash qismi mazmuni: __________________________________ ____________________________________________ CHIZMANING BELGILANISHI 1 OB ` EKTNING NOMI 2 OB ` EKT МАТЕ RIALI chizmani bajargan VA STANDART 3 shaxslar 4 11-shakl. Burchak tamg ` asining asosiy yozuvlarini bajarish tartibi (agar tamg ` a alohida ob ` ekt malumoti berilgan varaqda bo ` lsa). 34O’zg Varaq N hujjat Imzo Sana а Adab, . Ма ss а Masshtab Varaq Varaqlar . Tekshirdi Maslahat Т asdiq . Н А М У Н А CHIZMANING BELGILANISHI 1 OB ` EKTNING NOMI 2 YIGMA CHIZMA (oldingisidek 3 to ` ldiriladi) 4 12- shakl. Burchak tamg ` asining asosiy yozuvlarini bajarish tartibi (agar tamg ` a umumiy malumoti berilgan varaqda bo ` lsa). 35Ozg Var . N Hujjat Imzo Sana Aabi massa masshtab varak varaklar Н А М У Н А 8 36O’zg Varaq Imzo Sana Adabi. Massa Mashtab Varaq VaraqlarФормат Зона таянч soniBELGILASH NOMLASH koshimcha Hujjat №7 10 23 15 1 0 50 70 15 17 18 20 306 6 6 70 65 10 23 Н А М У Н А 13-shakl. Detallarni yozilishi. Katta tamg ` a bilan. Format А 4. 3.6 Bitiruv malaraviy ishi (BMI) 37 BMI 3 yil mobaynida kollej o`quvchisi tomonidan hunar o`rganishga qaratilgan va muhim ahamiyat kasb etuvchi jarayonning oxirgi bosqichi hisoblanadi. Shu sababli ham kollejda BMI o`quvchining u tanlagan (davlat ta'lim standartlari asosida bajariladigan, ishlab chiqarish bilan bog`liq) yo`nalish bo`yicha musta'qil ravishda bajarilagan ishi bo`lib, texnik xodim sifatida mujassamlashgan mutaxassis tomonidan ishlab chiqarishning, muhandislik, texnik va texnologik vaziyatlarga bog`langan nazariy bilimlarni amalda qo`llab, ishlab chiqarish muammosini yechimini topa olishga yo`naltirilgan hamda olingan natijalarga o`quvchining o`zi tomonidan musta'qil ravishda baholana olinadigan maqsadli ishi hisoblanadi. Bundan tashqari diplom ishida talabaning uch muddat ichida kollejda-dars mashg` Rahbar tomonidan yechimi o`ta murakkab yoki yechimi noma'lum bo`lgan mavzularni o`quvchiga berish taqiqlanadi. Diplom ishi mavzulari mavjud ishlab chiqarish korxonasi, tashkilot yoki muassasa texnologik jarayoniga to`g`ri keladigan, ish jarayoni ob'yektlarga bog`lab berilishi mumkin va tavsiya etiladi. Chunki mavzu yechimlari ishlanayotgan vaqtda aniq ish jarayonlarining muammolari hal qilinishi, olinadigan natijalar to`liqligicha yoki bo`lmasa ularning ma'lum bir qismini amalda qo`llanilishi talab etiladi. Ishlab chiqarish korxonsi, tashkilot va muassasalarda bo`lib diplom ishi mavzusini tanlash bunga asos bo`ladi. Ishlab chiqarish korxonasi, tapshkilot va muassasalar texnologik jarayonlarini va hayot faoliyatini to`laligicha qamrab olgan kompleks muammoli mavzularni diplom i Yuqorida keltirilgan mulohazalar shuni ko`rsatadiki, o`quvchining ilmiy- tadqiqot ishlari, korxona, tashkilot va muassasa hayot faoliyati bilan bevosita bog`liq bo`lishi, uning organik bo`lagi bo`lib xizmat qilishi kerakki, bu ishlarning natijasidan real yordam bo`lsin va ushbu ishi orqali o`quvchi ishlab chiqarish hayotiga kirib keta olsin. Ilmiy ish mavzusi bilan shug`ullanuvchi o`quvchi texnik adabiyotlardan mavzuga yaqin ma'lumotlarni yig`ishi, o`z ish mavzusini dolzarbligini asoslab bera olishi lozim. O`quvchi faoliyati davomida «Tekshirishni rejalashtirish uslubi» bilan yaqindan tanishishi, uni ilmiy-tadqiqot jarayonida qo`llashi va buning uchun zamonaviy EHM texnik vositalaridan foydalana olishi talab etiladi. Yo`riqnoma sifatida ilmiy-tadqiqot ishlari bilan bog`liq diplom mavz mm o`lchamli burchak tamg`asi «Mundarija» varaq betidan tashqari diplom ishining har bir bo`limi bosh varaq betida ham chiziladi. Qolgan barcha varaqlar betlariga o`lchami - 15x185 mm bo`lgan burchak tamg`asi chiziladi. Agar diplom ishining grafik qismida detallarning nomlanish grafasi bo`lsa, uni to`ldirilishi 13, 14 va 15- shakllardagidek bajariladi . Berilgan topshiriq bajarilib, oxiriga yetganligiga ishonch hosil qilgan ish rahbari o`quvchi Diplom ishiga «Mulohaza» yozadi. Mulohaza standart blankada, qora rangda (pasta yordamida) to`ldiriladi.. Shundan keyin rahbar o`quvchini, mavzu qaysi yo`nalishda ekanligi xususiyatidan kelib chiqib, korxona, tashkilot yoki muassasaga opponentga –undan ishga xolisona yozma baho olish uchun (opponent- yuqori va ko`p yillik tajribaga ega, imkon bo`lsa CHIZMANING BELGILANISHI 1 2 3 4 14-shakl . Burchak tamg ` asining to ` ldirilish tartibi (umumiy ma ` lumot 42Н А М У Н А yoki umumiy yig ` ma chizma uchun tamg ` a ). Forma 1 (Ilova B). 43Н А М У Н А 15- shakl . К onstruktorlik va matnli hujjatlar uchun burchak tamg ` asi . (For ма 2). O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O ` R T A - M A X S U S T A ' L I M V A Z I R L I G I O ` R T A - M A X S U S , K A S B - H U N A R T A ' L I M I M A R K A Z I N A V O I Y V I L O Y A T I O ` R T A - M A X S U S , K A S B H U N A R T A ' L I M I B O S H Q A R M A S I « Texnika-iqtisodiyot kolleji» “Issiqlik texnikasi” kafedrasi “Tasdiqlangan” kafedr mudiri__________ Rustamov R.R. “___” _________ 200 –kurs _______________yo`nalishi o`quvchisining Diplom ishi T O P SH I R I G` I _________________yo`nalishi_____bosqich guruhi o`quvchisi ____________________________________________________________________ (ismi, sharifi) 1. Diplom ishi mavzusi_________________________________________________ __ 16-shakl. Diplom ishi (loyihasi) topshirig`i blankasi 45 O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O ` R T A - M A X S U S T A ' L I M V A Z I R L I G I O ` R T A - M A X S U S , K A S B - H U N A R T A ' L I M I M A R K A Z I N A V O I Y V I L O Y A T I O ` R T A - M A X S U S , K A S B H U N A R T A ' L I M I B O S H Q A R M A S I « Texnika-iqtisodiyot kolleji» “Tasdiqlangan” kafedr mudiri__________ Rustamov R.R. “___” _________ 200 DIPLOM ISHI Hisob-tushuntirish yozuvi Mavzu:_____________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Bitiruvchi: ___________________________________________________ ( guruh , imzo ismi, sharifi ) Diplom ishi rahbari _____________________________________________ ( lavozim, unvon, ismi-sharifi, imzo ) Maslahatchi : Iqtisodiyot qismi: _______ KALENDAR REJA № Diplom ishi davrlarining nomlanishi Bajarilish muddati Ishni bajar- ganlik muddati va imzo Eslatma 18-shakl. O`quvchining «HISOB-GRAFIKA (seminar)» ishini Muqova varag`i namunasi ( shakllar o`z o`lchamida emas namuna sifatida keltirilgan). 47Н А М У Н А Bajarilgan Diplom (loyihasi) ishiga T A Q R I Z «Metallurgiya» yo`nalishi (shifr) bo`yicha texnik mutaxassisi tayyorlashda 122-A guruhi o`quvchisi______________________________ishi natijasiga baho (ismi, sharifi) Mavzu : _________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ Bajarilgan bitiruv ishi mazmuni: Grafik qismi:_________ bet. Matn qismi:___________bet. Bajarilgan ish quyidagi qismlardan iborat: ______________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ __ Bajarilgan Diplom ishiga M U L O H A Z A O`quvchi____________________________________________________ (ismi sharifi, otasining ismi) Guruh_____( yo`nalish shifri) ... yo`nalishi Mavzu:__________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ Bajarilgan bitiruv ishi mazmuni: Grafik qismi:_________ bet. Matn qismi:___________bet. Bajarilgan ish quyidagi qismlardan iborat: ______________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ _______________________________________ Ilova A. O`zbekiston Respublikasining o`lchashlar birliligini ta'minlash davlat tizimi KATTALIKLAR BIRLIKLARI. O`zbekiston Respublikasining o`lchashlar birliligini ta'minlash davlat tizimi kattaliklar birliklari quyidagi jadvallarda keltirilgan birliklari tizimi asosiy, asosiy-hosilaviy, maxsus nomli-hosilaviy, ruxsat etilgan tizimdan tashqari, ayrim nisbiy va logarfik kattaliklar, vaqtincha qo`llaniladigan-ruxsat etilgan tizimdan tashqari va SI ning o`nli-karrali hamda ulushli birliklarning nomlari va belgilanishini hosil qilish uchun foydalaniladigan ko`paytuvchi hamda old qo`shimchalari birliklaridan tashkil topgan va keltirilgan. 1-jadval. Xalkaro birliklar tizimining (SI) asosiy birliklari Ка ttalik Birlik к Nomi O`lchamligi Nomi Belgisi Т a ` rifi Uzunlik L Ме tr m Ме tr bu y 1 2 3 4 5 Мо dda м iqdori N Мо l mol Mol bu massasi 0,012 kg bo`lgan uglerod- 12da qancha atom bo`lsa, o`z tarkibiga shuncha elementlarini olgan tizimning modda miqdo ridir. Molni tadbiq etishda elementlari guruhlangan bo`lishi lozim va ular atom, molekula, ion, elektron va boshqa zarrachalar guruhlaridan iborat bo`lishi mumkin [XIV O`TBK (1971 y). 3-qaror] Yorug ` lik kuchi J kandela cd Kandela bu berilgan yo`nalishda 540 • 1012 Hz chastotali monoxramatik nurlanishni tarqa-tuvchi va shu yo`nalishda energetik yorug`ik kuchi 1G`683 WG`sr ni tashkil etuvchi manbaning yorug`lik kuchidir. [XVI O`TBK (1979 y.), 3-qaror] ( Ushbu va keyingi jadvallardagi keltirilgan barcha ma'lumotlar «O`zstandart» Agentligi tomonidan O`z RST 8.012-94 o`rniga 11.01.2005 yilda qabul qilingan № 05-01 sonli Qaro Hajm, sig ` diruvchanlik L 3 Ме trning kubi m 3 1 2 3 4 Те zlik LT --1 Sekundiga ме tr m/s Те zlanish LT -2 Ме tr taqsim sekundning kvadrati m/s 2 Zichlik L -3 M kilogramm та qsi м ме trning kubi kg/m 3 Т olqin soni L -1 ме trning darajasi м inus bir m -1 Solishtirma hajm L 3 M -1 ме trning kubi т aqsim kilogramm m 3 /kg Elektr tokining zichligi L 2 I Ам per taqsim ме trning kvadrati А /m 2 Ма gnit maydoninihg kuch- langanligi L -1 I Ам per taqsim ме tr А / т Ком ponentning мо lyar ко tsentratsiyasi L -3 N мо l taqsim ме trning kubi mol/m 3 Ravshanlik L -2 J Kandela taqsim ме trning kvadrati cd/m 2 Ikkinchi jadvalga izohlar: - O`TXKning 1 va 2 tavsiyalari elektr yurituvchi kuch birligi volt va elektr qarshilik birligi - Om ta'rifi Xalqaro birliklar tizimida qayta ko`rib chiqilgan degan Elektr sig ` im L -2 M -1 Т 4 I 2 Farad F m -2 • kg -1 • s 4 • A 2 Elektr qarshilik L 2 MT -3 i -2 Om Q m 2 • kg • s –3 • A -2 1 2 3 4 5 Elektr o ` tkazuvchanlik L -2 M -1 'Т 3 1 2 Simens S m 2 • kg -1 • s 3 • A 2 Ма gnit induktsiyasining oqimi, ма gnit о qimi L 2 MT —2 I -1 Veber Wb m 2 • kg • s -2 • A -1 Ма gnit о qimi ning zichligi, ма gnit induktsiyasi MT -2 I -1 Tesla Т kg • s –2 • A -1 Induktivlik, o ` zaro induktivlik L 2 МТ - 2 I -2 Genri H m 2 • kg • s -2 • A -2 Tselsiy harorati θ Tselsiy gradusi °c К Yorug ` lik oqimi J lyumen 1m Cd • sr Yoritilganlik L -2 J Lyuks lx m -2 • cd • sr Radiaktiv manbaadagi nuklidlarning aktiyligi (radio- nuklidning aktivligi) T -1 Bekkerel Bq s -11 Ionlanuvchi nurlanishning yutilgan dozasi, kerm а L 2 T 2 Grey Gy m 2 • s - 2 Ionlanuvchi nurlanish 4-jadval. Nomlari va belgilari 3-jadvalda keltirilgan maxsus nomli birliklar nomlaridan va belgilaridan tashkil topgan SI ning x,osilaviy birlik lar namunalari Kattalik Birlik Nomi O ` lchamliligi Nomi Belgisi SI ning asosiy va qo ` shimcha birliklari orqali ifodalanishi 1 2 3 4 5 Kuch momenti L 2 MT -2 nyuton- ме tr N-m m 2 • kg • s -2 Sirt taranglik kuchi MT -2 nyuton та qsim ме tr N/m kg • s -2 Dinamik qovushqoqlik L -1 MT -1 paskal-sekund Pa s m -1 • kg• s -1 Elektr siljish L -2 TI Kulon taqsim ме trning kvadrati C/m 2 m -2 • s• A Elektr maydonining kuchlanganligi LMT -3 I -1 Volt taqsim ме tr V/m m • kg • s -3 •A -1 Dielektrik sindiruvchanlik L -3 M -1 'T 4 I 2 Farad taqsim metr F/m m - 3•kg - '•s 4 •A2 Magnit sindiruvchanlik LMT -2 I -2 Genri taqsim metr H/m m •kg • s -2 • A 1 2 3 4 5 Burchak tezlanish T -2 radian taqsim sekund kvadrati Rad/s 2 s -2 Nurlanish kuchi L 2 MT -3 Ватт та = сим стерадиан W/sr m 2 • kg • s –3 • sr -1 Energetik ravshanlik MT -3 Vatt taqsim steradian- ме trning kvadrati W/(sr m 2 ) kg • s -3 • sr -1 To`rtinchi jadvalga izox: 1. SI ning ba'zi bir hosilaviy birliklariga olimlar sharafiga atab maxsus nomlar berilgan (3- jadval). Ularning belgilari bosh harf Bilan yoziladi. Bu birliklarni shu tarzda yozish boshka hosilaviy SI birliklari belgilarida saqlab qolingan. 5-jadval – SI birliklari Bilan bir katorda kullanishga ruxsat etiladigan tizimdan tashkari birliklar Kattalikning nomi Бирлик Nomi SI birligi bilan ozaro bog ` lanishi Foydalanish sohasi 1 2 3 4 5 Ма ssa tonna t 1 • 10 3 kg Hamma sohalar ма ssani а tom birligi 1),2) u 1,6605 1 2 3 4 5 Energiya Electron-volt eV 1,60218•10 -19 J ( taxminan ) Fizika Kilovat-soat kW • h 3,6•10 6 J Elektr energiyasi hisoblagichlari uchun Т o ` liq quvvat volt- ам per V • A Elektrotexnika Reaktiv quvvat var var Elektrotexnika Elektr zaryad, elektr miqdori ам per - soat A • h 3,6•10 3 C Elektrotexnika Beshinchi jadvalga izoh: 1. Bu yerda va keyinchalik GSSSD 1-87, qarang [4] 2. Vakt birliklari, (minut, soat, sutka)ni, yassi burchak (gradus, mi nut, sekund)ni, astronomik birlikni, dioptriyni, massaning atom birligini nomlari va belgilarini old qo`shimchalar bilan qo` llanilishiga yo`l qo`yilmaydi. 3. Keng tarqalgan boshqa birliklarni (misol uchun xafta, oy, yil, asr, ming yil) xam ko`ullashga yul ko`yiladi. 4. Yassi burchak birliklari satr ustiga yoziladi. 5. Anik o`lchashlarda qo`lla 1 2 3 4 2. Logarifmik kattalik (fizika- viy kattalikning boshlang`ich kattalik deb qabul kilingan bir xil nomli ikkinchi fizikaviy kattalikka o`lchamsiz nisbatining logarifmi): tovush bosimining darajasi; kuchayish; kamayish va boshqa-lar2 ). bel 1) detsibel В dB 1 В = lg (P 2 /P 1 ) P 2 = 10 P 1 bo`lganda, 1 В = 2 lg х х (F 2 / F 1 ) , F 2 = 10 F 1 bo`lganda, bu erda P 2 , P 1 – nomdosh energetic kattaliklar (quvvat, energiya, energiya zichligi va boshqalar); F 2 , F 1 - nomdosh «kuch» kattaliklar (kuchlanish, tok, maydon kuchlanganligi va boshqalar) 0,1 V 3. Logarifmik kattalik (fizika- viy kattalikning boshlang`ich katta- lik deb qabul qilingan bir xil nomli ikkinchi fizikaviy kattalik- ka o`lchamsiz nisbatining logarifmi): tovush balandligi darajasi fon phon 1 phon chastotasi 1000 Hz v 1 V = lg (R chik G` R kir ) P chik = 10R kir bo`lganda 1 V = lg (F chik G` F kir ) F chik =10 F kir bo`lganda. Kuchlanishlar va quvvatlar orasidagi bog`liklikni aniqlash, agar shunday masala qo`yilsa , elektrik yoki boshqa zanjirlarni taxlil qilish yo`li bilan xal qilinadi . 2. MEK 27-3 xalkaro standartiga muvofik boshlang`ich kattalikni ko`rsatish kerak bo`lgan taqdirda uni qiymatini logarifmik kattalik belgisidan keyin qavsda joylashtiriladi, masalan, tovush bosimi satxi uchun: Lp (re 20 μ Pa) = 20 dB (re — reference so`zini bosh xarflari, ya'ni, boshlang`ich). Qiska shaklida yozish xolatda boshlang`ich kattalik qiymati qavsda satx, qiymatidan keyin ko`rsatiladi, masalan, 20 dB (re 20 μ Pa) [5]. 7 jadval - Vaqtincha qo`llanilishiga ruxsat etilgan tizimdan tashqari birliklar Kattalikl 10 15 peta Р 10 -6 м ikro μ 10 12 те ra Т 10 -9 nano n 10 9 gig а G 10 -12 piko p 10 б ме g а М 10 -15 f ем to f 10 3 kilo k 10 -18 atto а 10 2 gekto h 10 -21 zepto z 10 1 deka da 10 -24 iokto У Tizimdan tashqari ba'zi _bir bnrliklarning SI birliklari orasidagi nisbatlar S.1- jadval Kattalik nomi Birlik Nomi Belgisi SI birligi bilan o`zaro bog`lanishi 1 2 3 4 Uzunlik а ngstrem iks-birlik 0 A X 1 • 10 -10 m 1,00206 • 10 -13 m (taxminan) Yuza barn b 1 • 10 -28 m 2 Ма ss а tsentner q 100 kg Fazoviy burchak Gradus-kvadrat € 3.0462… • 10 -4 sr Kuch, og ` irlik Dina Kilogram-kuch Kilopond gram-kuch pond tonna-kuch dyn kgf kp gf p tf 1 • 10 -5 N 9,80665 N (aniq) 9,80665 N (aniq) 9,80665 • 10 -3 N (aniq) 9,80665 • 10 -3 N (aniq) 9806,65 N (aniq) Bosim Kilogram-kuch taqsim santimetrning kvadrat Solishtirma elektr электр qarshiligi om- millimetrning kvadrati taqsim metr Ω • mm 2 /m 1 • 10 -6 Ω • m Ма gnit о qim maksvell M X 1 • 10 -8 Wb Ма gnit induktsiyasi gauss Gs 1 • 10 -4 Т Ма gnit yurituv- chi kuch, magnit potentsiallar farqi gilbert Gb (10/4 π) А = 0,795775 А Ма gnit maydonining kuchlanganligi ersted Oe (10 3 /4 π ) А/ m = = 79,5775 А/ m Issiqlik miqdori , termodinamik potentsial ( ichki energiya , ntal - piya , izoxor - izo - termik p otentsial ), fazani o ` zgarish issiqligi , kimyo - viy reaksiya issiq - ligi kalloriya ( х alqaro) те rmokimyoviy kalloriya 15-gradusli kalloriya cal са 1 th cal -15 4,1868 J (aniq) 4,1840 J (taxminan) 4,1855 J (taxminan) Ionlovchi nurlanishning yutilgan dozasi, kerma Rad rad, rd 0,01 Gy Ionlovchi nurlanishning эквивалент дозаси , ионловчи ну Radiaktiv manbaadagi nuklidning а ktivligi (nuklidning а ktivligi) kyuri Ci 3,70 • 10 10 Bq ( а niq) Uzunlik м ikron r 1 • 10 -6 m Burilish burchagi а ylanish r 2 π rad = 6,28 rad Ма gnit yurituvchi kuch, magnit potentsiallar farq1i фар = и ам per-o ` ram At 1 А Ravshanlik nit nt 1 cd/m 2 Ма ydon ar a 100m 2 Xalqaro birliklar tizimi birliklarining o`nli karali va ulushli birliklarini tanlashga oid tavsiyalar D.1. jadval Kattalik nomi Белгиси SI birliklari SI birliklari asosidagi tavsiya qilinadigan karrali va ulushli birliklari SI ga kirmagan birliklari SI ga kirma- gan karrali va ulushli birliklari 1 2 3 4 5 I qism. Fazo va vaqt Yassi burchak rad (radian) mrad μrad … 0 (gradus) … / ( м inut) … // (sekund) - Fazoviy burchak sr (steradian) - - - Izunlik m ( ме tr) km cm mm μm nm - - Ма ydon Те zlik m/s - - km/h Те zlanish m/s 2 - - - II qism. Davriy va u bilan bog ` langan hodisalar Davriy jarayonning chastotasi Hz (gers) THz GHz MHz kHz - - А ylanish chastotasi s- 1 - min -1 - III qism. Мех anika Ма ss а kg (kilogramm) Mg g mg μg t (tonna) Mt kt dt Chiziqli zichlik kg/m mg/m g/km - - Zichlik ( ма ss а zichligi) kg/m 3 Mg/m 3 kg/dm 3 g/cm 3 t/m 3 kg/1 g/ml g/1 Harakat miqdori kg • m 2 /s - ' - Harakat miqdori – ning momenti kg • m 2 /s - - - Inetsiya momenti (dinamik inetsiya momenti) kg • m 2 - - - Kuch, og ` irlik N (nyuton) MN kN mN μN - - Kuch м omenti N • m MN • m kN • m mN • m μN • m - - Bosim Ра ( GPa МРа kPa mPa μ Ра - - Normal kuchlanish; Urinma kuchlanish Ра Gpa МРа kPa - - Dinamik qovushqoqlik Pa • s mPa • s - - Kinematik qovushqoqlik m 2 /s mm 2 /s - - 1 2 3 4 Sirt tarangligi N/m mN/m - - Energiya, ish J ( жоуль ) TJ GJ MJ kJ mJ - - Quvvat W ( ватт ) GW MW kW mW μW - - IV qism. Issiqlik Те rmodinamik temperatura К (kelvin) MK kK mK μK - - Tselsiy temperaturasi ° С (Tselsiy gradusi) - - - Temperatura oralig ` i К ° С - - - Harorat koeffitsienti К -1 - - - Issiqlik, issiqlik miqdori J TJ GJ MJ kJ т J - - Issiqlik oqimi W kW - - Issiqlik o ` tkazuvchanlik W/(m • K) - - - Issiqlik uzatish koeffitsienti W/(m 2 • K) _ - - Issiqlik sig ` imi J/K kJ/K - - Solishtirma issiqlik sig ` imi J/(kg • K) kJ/(kg • K) - - Entropiya J/K kJ/K - - Solishtirma entropiya J/ (kg • K) kJ/(kg • K) - - Solishtirma issiqlik miqdori J/kg MJ/kg kJ/kg - - Faza o ` zgarishining solishtirma issiqligi J/kg MJ/kg kJ/kg - - 1 2 3 4 5 63 V QISM . Elektr magnetizm Elektr toki, elektr tokining kuchi А (amper) kA mA μА nA р A - - Elektr zaryadi (elektr miqdori) С ( kulon ) kC μС nC р C A • h (amper-soat) - Elektr zaryadining fazoviy zichligi С/т 3 C/mm 3 MC/m 3 C/cm 3 kC/m 3 mC/m 3 μС / т 3 - - Elektr zaryadining sirtqi zichligi С/ m 2 MC / mm 2 C / mm 2 C / cm 2 kC/m 2 mC/m 2 μС /m 2 - - Elektr maydonining kuchlanganligi V/m MV/m kV/m V/mm V/cm mV/m μV/m - - Elektr kuchlanishi elektr potentsiali, elektr potentsiallar farqi, elektr yurutuvchi kuch V (volt) MV kV mV μV nV - - Elektr siljish С /m 2 С/с m 2 kC / cm 2 m С/ m 2 μС/ m 2 Elektr siljish oqimi С МС kC m С Elektr sig ` imi F (farad) mF μF nF pF fF aF Lielektrik singdiruvchan- lik доимийси F/m pF/m 1 2 3 4 5 64 Qutblanganlik С /m 2 C/cm 2 kC/cm 2 mC/m 2 Dipolning elektr momenti С • m - - - Elektr tokining zichligi А/ m 2 MA/m 2 A/mm 2 A/cm 2 kA/m 2 Elektr tokining chiziqli zichligi А/т kA / m A/mm A/cm Magnit maydonining kuchlanganligi А / т kA/m A/mm A/cm Magnit yurutuvchi kuch, magnit potents-iallar ayirmasi, magnit potentsiali А ( а mper) kA mA Magnit induksiyasi, mag- nit oqimining zichligi Т ( те sla) mT nT Magnit о qimi Wb (veber) mWb - - Magnit vektorining potensiali Т • m kT • m - - Induktivlik, ozaroinduktivlik Н (genri) kH mH μH nT pH - - Magnit singdiruvchan- ligi, magnit doimiyligi Н/ m μН/ m n Н /m - - Magnit momenti А /m 2 - - - Magnitlangankik А/ m kA / m A/mm - - Magnit а viy qutbkfnish Т m Т - - Elektr qarshilik, aktiv qarshilik, tola qarshilik мо duli, reaktiv qarshilik Ω ( ом ) Reaktiv o`tkazuvchanlik S kS mS μs - - Fazalar farqi, faza siljishi, fazalarni siljish burchagi rad (radian) mrad μrad ... о (градус) ...' (минут) - Solishtirma elektr qarshilik Ω • m GΩ • m MΩ • m kΩ • m Ω • cm mΩ • m μΩ • m nΩ • m - - Solishtirma elektr o`tkazuvchanlik S/m MS/m kS/m - - Magnit qarshiligi Н -1 - - - Magnit o`tkazuvchanlik Н - - - Aktiv quvvat W TW GW MW kW mW μW nW V • A (volt- ам per -to`la quvvat birligi) var (var - peaktiv quvvat birligi) - Energiya J TJ GJ MJ kJ -eV (elektron- volt) kW*h (kilovatt- soat) VI qism. Yorug`lik va u bilan bog`liq bo`lgan elektromagnit nurlanishlar To`lqin uzunligi m μm nm pm - - To`lqin soni m -1 cm -1 - - Nurlanish energiyasi J - - - Nurlanish oqimi, Nurlanish quvvati W - - - Nurlanish kuchi W/sr - - - Nurlanish kuchining spectral zic Nurlanganlik ning spectral zichligi (Energetik yoritilganlik) W/m 3 - - - Energetik yoritilganlik W/m 2 - - - Yorug`lik kuchi cd ( кандела ) - - - Yorug`lik oqimi 1m ( люмен ) - - - Yorug`lik Energiyasi lm • s - lm • h - Ravshanlik cd/m 2 - - - Yorituvchanlik 1m/ m 2 - - - Yoritilganlik I • ( люкс ) - - Yorug`lik ekspozitsiyasi lx • s - - - Yorug`lik effektivligi lm/W - - - VII qism. А kustik а Davr s ms μs - - Davr iy jarayonning chastotasi Hz MHz kHz - - To`lqin uzunligi m mm - - То vush bosimi Pa mPa μРа - - Zarrachaning tebranish tezligi m/s mm/s - - Hajmiy tezlik m 3 /s - - - Tovush tezligi m/s - - - Tovush , energiyasining oqimi, tovush quvvati W kW mW μW pW - - Tovush intensivligi W/m 2 mW/m 2 μW/ m 2 pW/m 2 - - Solishtirma akustik qarshilik Pa • s/m - - - Akustik qarshilik Pa • s/m VIII qism. Fizik kimyo va molekulyar fizika Мо dda miqdori mol kmol mmol μ mol - - Мо lyar ма ssd а kg/mol g/mol - - Мо lyar hajm m 3 /mol dm 3 /mol cm 3 /mol 1/mol (L/mol) - Мо lyar ichki energiya J/mol kJ/mol - - Мо lyar entalpiya J/mol kJ/mol - - Kimyoviy potentsial J/mol kJ/mol - - Мо lyar issiqlik sig ` imi J /( mol • К) - - - Мо lyar entropiya J/(mol • К ) - - - Komponentning Мо lyar kontsentratsiyasi mol/m 3 mol/dm 3 kmol/m 3 mol/l (mol/L) - Solishtirma absorbtsiya mol/kg mmol/kg - - Komponentning ма ssaviy kontsentratsiyasi kg/m 3 mg/m 3 mg/dm 3 - - IX qism . Ionlovchi nurlanishlar Ionlovchi nurlanish - ning yutilgan dozasi, kerma Gy (grey) TGy GGy MGy kGy mGy μGy - - Radiaktiv manbaadagi nuklidning aktivligi (nuklidning aktivligi ) Bq (bekkerel) EBq PBq TBq GBq MBq kBq - - Ionlovc Logarifmik kattalikning nomi Birlikning belgisi Kattalikningning dastlabki qiymati Tovush bosimining darajasi dB 2 • 10 -5 Pa Tovush quvvatining darajasi dB 2 • 10 -12 W Tovush intensivligining darajasi dB 10 -12 W/m 2 Quvvat darajalarining ayirmasi dB - Kuchaytirish, kuchsizlanish dB - So`nish koeffitsienti dB - 69 Ilova B. «Blanka»larni to ` ldirish namunalari. ... bo ` yicha diplom ishi (yoki loyihaning kodi) ( ... bo ` yicha Kurs ishi yoki Kurs loyihasi ) (yozuv turlari): Hisoblash qismi ; Rustamov Hisob tushuntirish yozuvi; Rustamov (obektning umumiy korinishi… ) Т ех nologik qism (Yigma chizma NDKI Rustamov , GOST va boshqalar yoziladi) guruh 10-02 т m о 1-shakl. А sosiy yozuvlar grafasi matni va joylashishi (For ма -1). 70Ozg . Va-q Hujjat N Imzo Sana Bajardi Adab Ма ss а Ма sht аб varaq VaraqlarТе kshirdi Ма slaha t . Та sdiqladi Н А М У Н А № 2-shakl. Ма tnli va konstrtuktorlik hujjatlari uchun asosiy yozuvlar. (For ма 2). 71Ozg .. Va-q Hujjat № Imzo Sana NGGI . 12- 00.3333 . TMM Var-qН А М У Н А 3-shakl. Detallar ro ` yxati blankasini to ` ldirish – birinchi varaq. For ма t А4. 72Н А М У Н А 4- shakl. Detallar ro ` yxati blankasini to ` ldirish – ikkinchi varaq. For ма t А4. 73Н А М У Н А 5- shakl . ( Retsenziya ) Та qrizni yozish namunasi ( Oliy o ` quv yurtlari t а qriziga o ` xshab t o ` ldiriladi ) 74Н А М У Н А 6- shakl . ( Otziv ) М ulohazani yozish namunasi ( Oliy o ` quv yurtlari mulohaza iga o `xshab t o `ldiriladi) . 75Н А М У Н А FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR . 1. Основы обеспечения единства измерений. Пособия. Научно- исследовательский институт, Агентство «Узстандарт», Агентство по стандартизации, метрологии и сертификации. Т ., 2005 г ., стр 327 2. O`zbekiston Respublikasining o`lchashlar birligini t`aminlash davlat tizimi KATTALIKLAR BIRLIKLARI. Rasmiy nashr . Т., 2005 y . 3. А. П. Баталов. Метрология, стандартизация, сертификация. СПб.,2002 г., стр. 68 4. A . A . KURBONOV va boshqalar . «Boshlang ` ich kasbiy saboqlar (andozolar belgilar birliklar)» Qo`llanma. Navoiy 2001. 95 bet. 5. A. ORTIKOV. Iqtisodiy xuquqiy atamalarning izohli lug`ati. T., G.G`ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashri. 1996 y. 168 bet. 6. O`z bekiston Respublikasi Milliy sertifikatlash tizimi. SIFAT TIZIMINI SERTIFIKATLASH. O`tkazish tartib МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН НАВОИЙСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ГОРНЫЙ ИНСТИТУТ НАВОИЙСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СРЕДНЕ- СПЕЦИАЛЬНОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ ПОСОБИЕ Порядок и правила выполнения текстовых материалов, графических заданий к: курсовым работам, курсовым проектам и дипломным работам (проектам) учащихся колледжей Н А В О И Й 2007 77 Р а с с м о т р е н н о е У ч е б н о - м е т о д и ч е с к и м С о в е т о м Н Г Г И ( п р . № 5 о т 2 8 . 0 4 . 2 0 0 6 г . ) и р е к о м е н д о в а н н о е д л я п р и м е н е н и я в у ч е б н о м п р о ц е с с е П о с о б и е а в т о р а А . А . К у р б о н о в а « Порядок и правила выполнения текстовых материалов, графических заданий к: курсовым работам, курсовым проектам и дипломным работам (проектам) для: учащихся колледжей и бакалавров » б ы л о п е р е с м о т р е н о н а С о в е т е Н а в о и й с к о г о о б л а с т н о г о у п р а в л е н и я п о с р е д н е - с п е ц и а л ь н о г о и п р о ф е с с и о н а л ь н о г о о б р а з о в а н и я ( п р . № 2 о т 3 0 . 0 4 . 2 0 0 6 г . ) и у т в е р ж д е н о , т а к ж е р е к о м е н д о в а н о д л я п р и м е н е н и я в у ч е б Оглавление Введение ……………………………………………………… 79 1 Нормативные ссылки …………………………………………. 80 2 Общие положения к оформлению графические работы и текстовых материалов: курсовые работы, курсовых проек- тов, а также дипломных (проектов) работ ……………………………………………………………….. 81 3 Бумаги, текстовые документы и их заполнение…………….. 89 3.1 Используемые бумаги…………………………………………… 89 3.2 Текстовые материалы, иллюстраций и приложения ……… 90 3.3 Расчетно-графическая (индивидуальная работа) ……………. 92 3.4 Курсовая работа …………………………………………………. 96 3.5 Курсовой проект ………………………………………………… 105 3.6 Дипломная работа (проект)….………………………………… 114 Приложение А. Единицы величин……………………………. 125 Приложение Б. Образцы оформления бланки………………. 146 Список литературы …………..…………………….…………... 152 Введение 79 С образованием Республики Узбекистан как отдельного, Узбекского, самостоятельного Государства, организации в 1991 году в нашей стране Республиканского центра Стандартизации, метрологии и сертификации при Кабинете Министров Руз. Принятием 1997 году Кабинетом Министров нашей страны Государственного документа «Национальной программы по подготовке кадров» перед специалистами и профессорско-преподавательским составом Вузов появились огромные работы, связанные с учебным процессом школы, лицеев, колледжей и институтов. Изученное авторами в течение ряда лет оформления преподавателями нормативных документов, выполнение учащимися колледжей графических работ, оформления текстовых материалов, курсовых работ, проектов, а также дипломных работ привели в такому мнению, что в этом направлении приходится При разработке Пособии руководствовались следующими документами:  Общие требования ( по ГОСТ 2.004 ) к выполнению конструкторских и технологических документов на печатающих и графических устройствах ЭВМ.  Межгосударственный стандарт. ГОСТ 2.105. ЕСКД . Общие требования к текстовым документам. Издание официальное. Межгосударственный совет по стандартизации, метрологии и сертификации. Минск.  ГОСТ 2.104 ЕСКД . Основные надписи.  ГОСТ 2.106 ЕСКД . Текстовые документы.  ГОСТ 2.109 ЕСКД . Основные требования к чертежам.  ГОСТ 2.301 ЕСКД . Форматы.  ГОСТ 2.304 ЕСКД . Шрифты чертёжные.  ГОСТ 2.316 ЕСКД . Правила нанесения на чертежи надписей, технических требований и таблиц.  ГОСТ 2.321 ЕСКД . Обозначения буквенные.  ГОСТ 2.503 ЕСКД . Правила внесения изменений.  ГОСТ 6.38 УСД . Систем проектов, а также дипломных работ (проектов). Для выполнения текстовых материалов и графических работ по МГС ГОСТ 2.105 следует учитывать, что из МГС, ГОСТ 2.105 были взяты с порядковой нумерацией только необходимые информации: 3.1 Текстовые документы подразделяются на документы, содержащие в основном, сплошной текст (введение, технические условия, паспорта, расчёты, пояснительные записки, инструкции, выводы, примечание, заключение и т. п.); 3.2 Текстовые документы выполняют на форматах, установленные соответствующими стандартами Единой системы конструкторской документации (ЕСКД) и Системы проектной документации для строительства (СПДС); 3.3. Подлинники текстовых документов выполняют одним из следующих способов: - машинописным – ГОСТ 13.1.002 ., шрифт высотой не менее 2,5 mm ; - рукописным 4.1.1 При большом объёме документа допускается разделять его на части, а части, в случае необходимости, на книги. Каждую часть или часть книги комплектуют отдельно. Всем частям дают наименования и присваивают обозначения документам, при этом введения будет единая для всех параграфов и разделов без порядкового размера. Введения отдельной часть не считается. Поэтому она независимая и на содержание тоже не имеет порядкового номера. 4.1.2 Разделы должны иметь порядковые номера в пределах всего документа (часть, книги), обозначенные арабскими цифрами без точки и записанные с абзацевого отступа. Подразделы должны иметь нумерацию в пределах каждого раздела. Номер подраздела состоит из номеров раздела и подраздела, разделённых точкой. В конце номера подраздела точка не ставится. Разделы, как и под 4.1.7 Перед каждой позицией перечисления следует ставить дефис или, при необходимости, ссылки в тексте документа на одно из перечислений, строчную букву, после которой ставится скобка. Для дальнейшей детализации перечислений необходимо использовать арабские цифры, после которых ставится скобка, а запись производится с абзацного отступа. 4.1.8 Каждый пункт, подпункта и перечисление записывают с абзацного отступа. 4.1.9 Разделы, подразделы должны иметь заголовки. Пункты, как правило, заголовков не имеют. Заголовки должны чётко и кратко отражать содержание разделов, подразделов. Заголовки следует печатать с прописной буквы без точки в конце, не подчеркивая. Переносы в словах не допускаются. Если заголовок состоит из двух предложений, их разделяют точкой. Расстояние между заголовком и текстом Наименования, приводимые в тексте документа и на иллюстрациях, должны быть одинаковыми. 4.2.2 Текст документа должен быть кратким, четким и не допускать различных толкований. При изложении обязательных требований в тексте должны применяться слова «должен», «следует», «необходимо», «требуется, чтобы», «разрешается только», «не допускается», «запрещается», «не следует». При изложении других положений следует применять слова – «могут быть», «как правило», при необходимости», «может быть», «в случае» и т.д. При этом допускается использовать повествовательную форму изложения текста документа, например, «применяют», «указывают» и т.п. В документах должны применяться научно-технические термины, обозначения и определения, установленные соответствующими стандартами, а при их отсутствии – общепринят 4.2.9 В тексте документа числовые обозначения величин с обозначением единиц физических величин и единиц счета следует писать цифрами, а числа без обозначения единиц физических величин и единиц счета от единицы до девяти – словами. Примеры. 1) Провести испытания пяти труб, каждая длиной 5 m . 2) Отобрать 15 труб для испытания на давление… 4.2.10 Единица физической величины одного и того же параметра в пределах одного документа должна быть постоянной. Если в тексте приводится ряд числовых значений, выраженных в одной и той же единице физической величины, то ее указывают только после последнего числового значения, например: 1,50; 1,75; 2,00 m . 4.2.11 Если в тексте документа приводят диапазон числовых значений физической величины, то обозначение единицы физической величины указывается после ч каждого символа следует давать с новой строки и в последовательности, в которой символы приведены в формуле. Первая строка пояснения должна начинаться со слова «где» без двоеточия после него. Пример . Плотность каждого образца ρ , kg / m 3 , вычисляют по формуле:  = М / V 4.2.16 Переносить формулу на следующую строку допускается только на знаках выполняемых операций, причем знак в начале следующей строки повторяют. При переносе формулы на умножение применяют знак « х ». 4.2.17 Применение машинописных и рукописных символов в одной формуле не допускается. 4.2.18 Формулы, за исключением формул, помещаемых в приложении, должны нумероваться сквозной нумерацией арабскими цифрами, которые записывают на уровне формулы справа в круглых скобках. Одну формулу обозначают — (1). Ссылки в тексте на пор следует нумеровать арабскими цифрами сквозной нумерацией. Если рисунок один, то он обозначается так- " Рисунок 1". Допускается нумеровать иллюстрации в пределах раздела. В этом случае номер иллюстрации состоит из номера раздела и порядкового номера иллюстрации, разделенных точкой. Например: Рисунок 1.1. 4.3.2 Если в тексте документа имеется иллюстрация, на которой изображены составные части изделия, то на этой иллюстрации должны быть указаны номера позиций этих составных частей в пределах данной иллюстрации, которые располагают в возрастающем порядке, за исключением повторяющихся позиций, а для электро- и радиоэлементов - позиционные обозначения, установленные в схемах данного изделия. 4.3.4 Материал, дополняющий текст документа, допускается помещать в приложениях. Приложениями мог 4.3.14 Допускается в качестве приложения к документу использовать другие самостоятельно выпущенные конструкторские документы (габаритные чертежи, схемы и т.д.) 4.4.1 Таблицы применяют для лучшей наглядности и удобства сравнения показателей. Название таблицы, при его наличии, должно отражать содержание, быть точным, кратким. Название следует помещать над таблицей. При переносе частей таблицы на ту же или другие страницы название помещают только над первой частью таблицы. Цифровой материал, как правило, оформляют в виде таблиц. Допускается нумеровать таблицы в пределах раздела. В этом случае номер таблицы состоит из номера раздела и порядкового номера таблицы, разделенной точкой. 4.4.3 На все таблицы документа должны быть приведены ссылки в тексте документа, при ссылке следует писать слово « 3. Бумаги, текстовые документы и их заполнение 3.1 Используемые бумаги Для оформления текстовых материалов графических и курсовых работ, курсовых проектов, а также выпускных работах и проектов рекомендуется использовать белую писчую бумагу (можно не в очень высокого качества) формата А4 (210х297 mm ), причем без ни каких дополнительных линий. На оформления графической части индивидуальной работы учащимся колледжей целесообразно применять чертежную бумагу (можно использовать 1/4 части формата А1 ), но не писчую бумагу. Потому что по требованию ЕСКД и СПДС бумага для графической работы должна отличаться от писчей бумаги по толщине. Для оформления таблиц, графиков и рисунков курсовой работы, также рекомендуется применять чертежную бумагу формата А4 (разрешается компьютерный вариант, выполненн Бумаги титульных листов (см. материалы следующих параграфов) также должны быть стандартизированы. Причем запрещается использования бланков титульного листа одного вида работы на другой ( ГОСТ 2.105 ). Титульные листы рекомендуется приклеивать на «папку для бумаги» или на скоросшиватель (вместо титульных листов можно использовать готовые папки с надписью «Курсовая работа», «Курсовой проект» и «Дипломная работа (проект)». 3.2 Текстовые материалы, иллюстраций и приложения Текстовые материалы, графические и курсовые работы, курсовые проекты, а также выпускные работы и проекты могут быть: - информационного характера; - рисуночного и чертежного характера; - табличного характера; - характера алгоритма ЭВМ ( ГОСТ 2.105 и по ГОСТ 2.004 ) Во всех случаях материалы графических и курсовых работах, кур при этом под разделы их порядковый номер с сохранением на первом месте порядкового номера раздела, но во введении номер не ставится) и т.д. по тексту. Такие же порядки оформления существуют и для рисунков, таблиц, графиков и других видов информации. Количество иллюстраций (таблицы и рисунки) должно быть достаточным для пояснения излагаемого текста. Таблицы и рисунки могут быть расположены как по тексту документа (возможно ближе к соответствующим частям текста), так и в конце его. Таблицы и рисунки должны быть выполнены в соответствии с требованиями стандартов ЕСКД И СПДС . Таблицы и рисунки, за исключением иллюстраций приложений, следует нумеровать арабскими цифрами сквозной нумерацией. Если рисунок один, то он обозначается «Рисунок 1». Таблицы и рисунки каждого приложения обозначают отдел Любая форма приложения может быть рекомендуемого или справочного характера, а в тексте документа на все приложения должны быть даны ссылки (степень обязательности приложений при ссылках не указывается), также каждое приложение следует начинать с новой страницы с указанием наверху посередине страницы слово «Приложение» и его обозначение . Приложения обозначают заглавными буквами русского и латинского алфавитов, ( см. материалы предыдущих параграфов ) начиная с «А». (Межгосударственный стандарт ГОСТ 2.105. Общие требования к текстовым документам). 3.3. Расчетно-графическая (семинарская или индивидуальная) работа Индивидуальная работа учащихся колледжа ( см. материалы предыдущих параграфов ) может выдаваться преподавателем предмета учащимся или студентам в виде индивидуальной или самостоятель случае преподавателя),наименования организаций и отделов (в данном случае факультета и кафедры) по ГОСТ 2.105-95 . Титульный лист и лист утверждения выполняют на листах формата А4 по ГОСТ 2.301. На титульном листе , на листе утверждения (рекомендуется, целесообразно использовать) в первую очередь пишут с большими буквами (компьютерный шрифт 14) наименование министерство или ведомства, через три интервала пишут название организацию или учреждения, через три интервала название факультета, затем через два интервала название кафедры, пропустив шесть интервалов напишут название работы. (На листе утверждения после название работы через четыре интервала пишут должности и фамилия лиц, подписавших эти документы) и оставляя два интервала снизу от 20 mm границы напишут название города или местности и (а может чертежа, например сборочный чертеж или общий вид машины или узла), то в угловом штампе графа –3 будет написан «сборочный чертеж»– 2 будет иметь вид, показанный на рисунке - 4. Такой угловой штамп – Основная надпись чертежа (текстового материала) располагают в нижней части рамки, где пишут «Оглавление» , располагают на первом листе каждого раздела выпускной работе. В целом, в заключительной части изложенного материала данного параграфа следует сказать следующее, что «Расчетно-графическая», «Индивидуальное задание» и «Семинарская задача» выдаваемые преподавателем учащемуся колледжа являются самостоятельной работой, которые направлены для усвоения и укрепления объёма пройденного материала по предмету. Подобные работы могут выдаваться учащимися колледжей, если такая работа предусмотре МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН НАВОИЙСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СРЕДНЕ- СПЕЦИАЛЬНОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ « Технико-экономический » колледж Кафедра «Теплотехника» РАСЧЕЬТНО-ГРАФИЧЕСКАЯ (семинарская) РАБОТА НА ТЕМУ: «Исследование плоского стержневого механизма» Выполнил (ла): ст.группы 1-04, Валиева С.Н. Принял (ла) : к.т.н., ст. преподователь, Васиев Т.Т. Н А В О И Й 200 Рисунок-1. Образец бланки титульного листа Расч.-графической (семинарской или индивидуальной) работы студента или учащегося колледжа. 96О Б Р А З Е Ц 3.4 К урсовая работа Курсовая работа- это самостоятельная работа учащегося. Курсовая работа служит для обобщения и укрепления полученных знаний по определенным предметам. Наличие курсовой работы по предмету указывается в учебном плане и для чего в плане выделяется количество часов на каждого учащихся. Если результаты Расчетно-графической, Индивидуальной или Семинарской работы студента отражаются в общей оценке его (её) по предмету, то оценки Курсовой работы на документах успеваемости фиксируется отдельно. По своей специфики и в зависимости от направленности изучаемого предмета, содержание Курсовой работы может быть различное. Например: Введение, основные понятия и определения, содержание курса, место курса в обучении, основные моменты и положения принимаемые при анализе часть, где решаются курсовой работы устанавливается на заседании кафедры в начале учебного семестра. Титульные листы курсовой работы показаны на рисунках 2 и 3. В отличии от Расчетно-графического или Индивидуального задания или Семинарских задач, курсовая работа и курсовой проект начинается с введения. Введение текстовый материал, где отражается примерно следующие сведения: - Пишут : о выполненных каких-то комплексных задач, имеющие важные значения для народного хозяйства, или для людей, или для чего-то, конкретно. Затем постепенно излагают мысли о том, что, например - «несмотря на достигнутые успехи в этом направлении имеются … проблемы, для решения которых необходимо анализировать … задачи». Излагая имеющиеся нерешенные проблемы, автор переходит на изложение постановки задач по своей теме, чтобы читателю бы учитывается таблицы и рисунки, если таковым имеются, однако количество листов иллюстирации в количество общих листов не включается) . Это говорит о том, что не существует такое ограничение и на объём, и на количество разделов. Но оформление курсовой работы должно производится на основании общих требований, изложенные в предыдущих параграфах (см. параграф 3). Разрешается выполнять курсовую работу с применением компьютерной программы решения поставленной задачи. Такая возможность предоставляется учащимся колледжа, владеющим компьютерной технологией и программированием т.е. составления программы по поставленным проблемам. Затем на текстовом материале обязательно приводится алгоритм программы. Каждый учащихся колледжа по заранее утвержденному графику защищает перед комиссией (комиссия в количе МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН НАВОИЙСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СРЕДНЕ- СПЕЦИАЛЬНОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ « Технико-экономический » колледж Кафедра «Теплотехника» КУРСОВАЯ РАБОТА ПО ПРЕДМЕТУ “ЭЛЕКТРОНИКА ” Н А В О И Й 200 100О Б Р А З Е Ц Рисунок 2. Образец бланки титульного листа курсовой работы. МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН НАВОИЙСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СРЕДНЕ- СПЕЦИАЛЬНОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ « Технико-экономический » колледж Кафедра «Теплотехника» ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА Выполнил : _________________ (ф.и.о) Руководитель : _________________ (ф.и.о., должность) Зав.кафедрой __________________________________ разрешение к защите КР Н А В О И Й 200 Рисунок 3. Образец бланки титульного листа пояснительной записки. 101О Б Р А З Е Ц Курсовая работа по предмету “Электроника ” З а д а н и е 1.Тема:____________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 2.Данные: _________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 3.Дополнительная литература:_______________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 4.Содержание расчетной части: ______________________________ ________________________________________________________________ _______________________________________________ 1 2 3 4 Рисунок-5. Содержание и расположение граф основных надписей. 103Изм Лист N докум Подп. Выполнил .лит Масса Масштаб Лист Листов ()90Проверил Консульт. Утвердил О Б Р А З Е Ц (Форма-1) № Рисунок-6. Основная надпись для текстовых конструкторских 104Изм. Лист № докум Подп . Дата ЛистО Б Р А З Е Ц документов. (Форма 2). 1 2 3 4 Рисунок а). Рисунок б). Рисунок 7. Образцы вариантов угловых штампов. рисунок а). ( форма 1) для начальных листов (в.ч., для начальных листов разделы выпускных работ или для листа оглавления; рисунок б) (форма 2) для листов текстового материала (где, 1- обозначение материала листа; 2-для номер страни- цы листа). 105Изм. Подп. Лист7 10 23 15 10 10 1108 7 Дата № докум Лист 1 2Изм . Лист № докум. Подп. Дата Лит. Масса Масштаб варак Листов7 1 0 23 15 10 5070 15 17 1 8 20 3 0 О Б Р А З Е Ц 3.5 К урсовой проект Курсовое проектирование (КП) как в курсовая работа закрепляет, углубляет и обобщает знания, полученные учащимся во время лекционных и практических занятий. Однако, (КП) и по объёму и по содержанию, а также по специфики намного отличается от курсовой работы. Курсовое проектирование должно научить учащихся пользоваться справочной литературой, ГОСТ ами, таблицами, номограммами, нормами и расценками, методами инженерной графики, умело сочетая справочные данные с теоретическими знаниями, полученными в процессе изучения курса и выполняется в ходе учебного процесса. Проектирование является целенаправленной переработкой информации. Необходимо четко представлять себе, какая информация должна служить исходной и каковы пути нахождения этой информации. Процесс проектирования регла колледжей не утвержденную тему курсового проекта КП. Преподаватель несет ответственность за правильность оформления документов КП, за своевременную выдачу тему задания и за своёвременную консультацию по заранее утвержденному графику. Учащихся несет ответственность за качественное выполнение всего объема КП и защитить его в срок. Срок защиты КП также устанавливается на заседание кафедры в начале учебного семестра. Титульные листы КП показаны на рисунках 8 и 9. В этом случае, начиная с четвертой страницы КП , на всех листах оформляется рамки размером - 197х210 mm , угловой штамп размером - 55х185 mm оформляется только на том листе где «оглавление» ( см. рис. 4 и 13) по ГОСТу 2.104 ЕСКД . Как и в курсовой работе, на всех остальных листах, оформляется угловой штамп размером - 15х185 mm (см. ри современной технологии производства во всех сферах народного хозяйства путем оптимизационного проектирования. МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН НАВОИЙСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СРЕДНЕ- СПЕЦИАЛЬНОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ « Технико-экономический » колледж Кафедра «Теплотехника» КУРСОВОЙ ПРОЕКТ ПО ПРЕДМЕТУ “ЭЛЕКТРОНИКА ” Н А В О И Й 200 108О Б Р А З Е Ц Рисунок 8. Образец бланки титульного листа курсового проекта. МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН НАВОИЙСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СРЕДНЕ- СПЕЦИАЛЬНОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ « Технико-экономический » колледж Кафедра «Теплотехника» ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА Выполнил : _________________ (ф.и.о.) Руководитель : _________________ (ф.и.о., должность) Зав.кафедрой __________________________________ разрешение к защите КП Н А В О И Й 200 109О Б Р А З Е Ц Рисунок 9. Образец бланки Титульного листс пояснительной записки. Курсовой проект по предмету “Электроника ” З а д а н и е 1.Тема:____________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 2.Данные: _________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 3.Дополнительная литература:_______________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 4.Содержание расчетной части: ______________________________ ______________________________________________ Проектирование на ЭВМ сохраняет все разделы изложения материала и части КП, единственно объём работы может меняться. Всё отличие в том, что процесс протекает (даже оформления иллюстрацией и графической части проекта) с помощью автоматизированного способа проектирования, а также иллюстрации и графической части. (Выбор варианта проектирования осуществляется с помощью программного обеспечения ЭВМ) в автоматическом режиме, т.е. человек становится только наблюдателем за процессом. Теперь можно говорить о процедуре организации выполнения задания, выполнения и его защите КП. Защита КП позволяет оценить умение учащимся кратко, в установленное время изложить сущность проделанной работы, а также аргументированно объяснить принятые решения при ответах на вопросы по проекту Каждый учащихся после полу устанавливается кафедрой исходя из специфика и допустимой трудоемкости проекта и работы. ОБОЗНАЧЕНИЕ ЧЕРТЕЖА 1 НАИМЕНОВАНИЕ ОБЪЕКТА 2 МАТЕРИАЛ ОБЪЕКТА 4 ПРЕДПРИЯТИЕ, ВЫ- И ЕГО СТАНДАРТ 3 ПУСКАЮЩЕЕ ЧЕРТЕЖ 112Изм Лист N докум Подп Дата Лит. Масса Масштаб Лист Листов Разраб. Проверил Консульт. Утвердил О Б Р А З Е Ц Рисунок-11. Порядок оформления основных надписей углового штампа (если на листе, где оформлен такой угловой штамп, изложена общая информация или сборочный чертеж). ОБОЗНАЧЕНИЕ ЧЕРТЕЖА 1 НАИМЕНОВАНИЕ ОБЪЕКТА 2 СБОРОЧНЫЙ ЧЕРТЕЖ 3 4 113Изм Лист N докум Подп Дата Лит. Масса Масштаб Лист Листов О Б Р А З Е Ц Рисунок-12. Образец другого варианта оформления основных надписей углового штампа (если на листе, где оформлен такой угловой штамп, изложена общая информация или сборочный чертеж, а графа 4 оформляется так же, как на рисунке 4). 8 114Изм. Лист Подп. Дата Лит. Масса Масштаб Лист ЛистовФормат Зона Позиция Кол-воОбозначение Наименовани е Приме- чание № докум.7 10 23 15 1 0 5070 15 17 18 20 306 6 6 70 65 10 23 О Б Р А З Е Ц Рисунок-13. Спецификация с большим угловым штампом. Формат А4. 3.6. Дипломная работа (проект) 115 Дипломная работа является завершающим этапом обучения учащихся колледжа и имеет большое значение в обобщающем цикле подготовки технических работников. Поэтому, целью дипломная работы, является развитие самостоятельности учащихся (для колледжей требования к дипломной работе ставится исходя из программы и уровня подготовки специалистов, так как объём получаемых знаний учащихся колледжей намного отличается от объёма Вуза), в приобретении им навыков сложных (в колледже менее сложных инженерных т.е. технических или технологических) общеинженерных, производственных или технологических задач как теоретического, так и практического характера, умение в дальнейшем совершенствовать технику, технологию производства во всех сферах народного хозяйства. Основной целью дипломной работы также является про Запрещается преподавателям выдавать тему задания, не имеющие выхода к защите. Темы выпускной работы могут носить характер технологических разработок существующего производства, организации или учреждения, вновь осваиваемых или внедренных в производстве объектов и объектов исследования. При разработке должны решаться практические задачи производства, организации или учреждения с тем, чтобы результаты работы над дипломной работой по возможности полностью или частично могли быть использованы в действительности. Предпосылкой этого является соответствующий подбор тем для дипломной работы на производстве, организации или учреждения. Объект дипломной работы должен быть достаточно сложным, чтобы в процессе работы перед учащимся стояли комплексные и разнообразные технологические задачи, связанные Желательно, чтобы научно-исследовательская работа была направлена на решение вопросов, непосредственно связанных с жизненной деятельностью производства, организации или учреждения и являлась его органической частью, чтобы в результате ее проведения была оказана реальная помощь производства, организации или учреждения, с работой связана решаемая задача дипломной- научно-исследовательской работы. При выполнении работы выпускник должен (должна) подобрать и изучить необходимую техническую литературу, показать актуальность темы научно-исследовательской работы и ее связь с практикой. Следует ознакомиться и применить в работе методику планирования эксперимента, широко использовать современную технику и ЭВМ. Выпускная работа по научно-исследовательским темам может включить следующие разделы: - вв 17 и 18 (образцы заполнения бланки не приводится и для колледжей можно использовать эти же бланки, с изменением соответствующих записей). Как на курсовой работе и на курсовом проекте, на листах оформляют рамки размером - 297х210 mm , с угловым штампом размером - 55х185 mm ( см. рис. 4 ) по ГОСТу 2.104 ЕСКД . Причем большой угловой штамп размером 55х185 mm оформляется не только на листе, где «оглавление», но и на листах, с какой страницы начинается новая часть выпускной работы. На всех остальных листах оформляется угловой штамп размером - 15х185 mm (см. рис. 3) и заполняется соответствующим образом. Если на графической части выпускной квалификационной работы значится спецификация, то их следует оформлять в соответствии с рисунками 13, 14, и 15. После завершения и оформления работы руководит ОБОЗНАЧЕНИЕ ЧЕРТЕЖА 1 НАИМЕНОВАНИЕ ОБЪЕКТА 2 МАТЕРИАЛ ОБЪЕКТА ПРЕДПРИЯТИЕ, ВЫ- И ЕГО СТАНДАРТ 3 ПУСКАЮЩЕЕ ЧЕРТЕЖ Рисунок-14. Порядок оформления основных надписей углового штампа (если на листе, где оформлен такой угловой штамп, изложена общая информация или сборочный чертеж). Форма 1 (см. приложения Б). 120Изм Лист N докум Подп Дата Лит. Масса Масштаб Лист Листов Разраб. Проверил Консульт. Утвер. О Б Р А З Е Ц № Рисунок-15. Основная надпись для текстовых конструкторских документов. (Форма 2). 121Изм. Лист № докум Подп . Дата ЛистО Б Р А З Е Ц МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН НАВОИЙСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СРЕДНЕ- СПЕЦИАЛЬНОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ « Технико-экономический » колледж кафедра “Теплотехника” “Утверждено” Зав кафедрой ___________ доц. Рустамов Р.Р. “___” ___________ 200 г З А Д А Н И Е На дипломную работу студента _____курса Группы _____________ по направлению ________________________ ___________________________________________________________ (Ф.И.О) 2. Тема выпускной работы ____________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Утверждена решением института “____”________ 200 г 2.Сроки выпускной работы от _______ до _________________ МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН НАВОИЙСКОЕ ОБЛАСТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ СРЕДНЕ- СПЕЦИАЛЬНОГО И ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ « Технико-экономический » колледж Кафедра «Теплотехника» “Утверждено” Зав кафедрой ___________ доц. Рустамов Р.Р. “___” ___________ 200 г ДИПЛОМНАЯ РАБОТА Расчетная - пояснительная записка Тема:______________________________________________________________ Выпускник ________________________________________________________ (Группа, подпись Ф.И.О) Руководитель выпускной работы (дипломной)________________________________________ (должность, звание, подпись, Ф.И.О) Консультанты: Экономическая часть _________________________________________________ (должность, звание, подпись, Ф.И.О) Охрана жизнедеятельности _________________________ КАЛЕНДАРНЫЙ ПЛАН № Наименование этапов выпускной работы Срок выполнения этапов работы Отметка о выполнения работы, дата и подпись Примечание Учащихся _________________________________________________ Руководитель работы ______________________________________ Рисунок 18. Образец бланки календарного плана выпускной квалификационной работы. 124О Б Р А З Е Ц Р Е Ц Е Н З И Я на выполненную Дипломную работу Учащихся группы __________по направлению (шифр) « Металлургия» (фамилия, имя, отчество) на тему: __________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ Содержание выполненной выпускной работы: Графическая часть:_____________стр. Текстовая часть:_______________стр. Работа выполнена по следующим частям:____________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________ О Т З Ы В на выполненную Дипломную работу (проект) учащихся_____________________________________________________________ (фамилия, имя, отчество) Группы_______ по направлению (шифр и направление обучения) на тему:_________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ Содержание выполненной выпускной квалификационной работы: Графическая часть ____________стр. Расчетно-пояснительная часть___________стр. Работа выполнена по следующим частям :__________________________________ ____________________________________________________________ Приложение А. Единицы величин Государственная система обеспечения единства измерений Республики Узбекистан состоит из основные, производные, производные имеющие специальные наименования и обозначения, производные имеющие специальные наименования и обозначения, наименования и обозначения которых образованы с использованием специальных наименований и обозначений, внесистемные единицы, некоторые относительные и логарифмические величины, внесистемные единицы, временно допускаемые к применению, наименований и обозначений десятичных кратных и дольных единиц а также из справочные единицы (см. таблицы С и D ). ( Государственная система обеспечения единства измерений Республики Узбекскистан. Единицы величин Агентство Узстандарт № 05 – 01 о стандарте 11.01.2005 г. O ` z DSt 8.012, изданный ВЗАМЕН РС 1 2 3 4 5 Масса М килограмм kg Килограмм есть единица массы, равная массе меж- дународного про тотипа килограмма [ I ГКМВ (1889 г.) и III ГКМВ (190 1г.)] Термодинами - ческая темпера тура θ Кельвин К Кельвин есть единица термоди намической температуры, равная 1/273,16 части термодинамической температуры тройной точки воды [ XIII ГКМВ (1967 г.) Резолюция 4] Количество вещества N моль mol Моль есть количество вещества системы, содержащей столько же структурных элементов, сколько содержится атомов в углероде-12 массой 0,012 kg . При применении моля структурные элементы долж ны быть специфицированы и могут быть атомами, молекулами, иона ми, электронами и другими час тицами или специфицированными группами 'частиц [ XIV ГКМВ (1971 г.), Резолюция 3] _ Сила света J кандела cd Кандела есть сила Примечания. 1. 1 Кроме термодинамической температуры (обозначение Т ), допускается применять также температуру Цельсия (обозначение t ), определяемую выражением t = Т - То, где T о = 273,15 К. Термодинамическую температуру выражают в Кельвинах, тем пературу Цельсия — в градусах Цельсия. По размеру градус Цельсия равен кельвину. Гра дус Цельсия — это специальное наименование, используемое в данном случае вместо на именования «кельвин». 2. Интервал или разность термодинамических температур выражают в Кельвинах. Ин тервал или разность температур Цельсия допускается выражать как в Кельвинах, так и в градусах Цельсия. 3 . Обозначение Международной практической температуры в Международной темпера турной шкале 1990 г., если ее необходимо отличить от термодинамической температуры, образуют путем д Примечание – Рекомендации 1 и 2 МКМВ не означают, что пересмотрены определения единицы электродвижущей силы - вольта и единицы электрического сопротивления - Ома Международной системы единиц. Таблица 3 - Производные единицы SI , имеющие специальные наименова - ния и Обозначения Величина Единица Наименование Размерность Наименование Обозна чение Выражение через основные и производные единицы SI 1 2 3 4 5 Плоский угол L радиан rad m • m -1 = 1 Телесный угол L стерадиан sr m 2 • m -2 = 1 Частота T -1 герц Hz s -1 Сила LMT -2 ньютон N m • kg•s -2 Давление L -1 MT -2 паскаль Pa m -1 • kg • s ' -2 Энергия, работа, количество теплоты L 2 MT -2 джоуль J m 2 • kg •s -2 Мощность L 2 MT -3 ватт W m 2 • kg • s -3 Электрический заряд, коли чество электричества TI кулон С s • A Электрическое напряже 1 2 3 4 5 Плотность магнитного пото - ка, магнитная индукция MT -2 I -1 тесла т kg •s -2 •A -1 Индуктивность, взаимная индуктивность L 2 MT -2 I -2 генри H m 2 •kg•s -2 •A -2 Температура Цельсия θ градус Цельсия 0 C К Световой поток J люмен 1 m cd • sr Освещенность L -2 J люкс lx m -2 • cd•sr Активность нуклида в радио - активном источнике (актив ность радионуклида) T -1 беккерель Bq s -1 Поглощенная доза ионизи - рующего излучения, керма L -2 T 2 грей Gy m -2 •s 2 Эквивалентная доза ионизирующего излучения, эффектив ная доза ионизирующего излу чения L -2 T 2 зиверт Sv m -2 • s 2 Активность катализатора NT -1 катал kat mol • s -1 Примечания 1. В таблицу 3 включены единица плоского угла - радиан и единица телесного угла - стерадиан. 2. В Международную систему единиц при ее принятии в 1960 г или не использованы в выражениях для других производных единиц SI (по необходимости). 3. Единица катал введена в соответствии с резолюцией 12 XXI ГКМВ [3]. Таблица 4 - Примеры производных единиц SI , наименования и обозначе - ния которых образованы с использованием специальных наименований и обо значений, указанных в таблице 3 Величина Единица Наименование Размерность Наименование Обозна че- ние Выражение через основные и про- изводные едини- цы SI 1 2 3 4 5 Момент силы L L MT -2 ньютон-метр N • m m 2 • kg • s -2 Поверхностное на тяжение MT -2 ньютон на метр N/m kg • s -2 Динамическая вяз кость L -1 MT -1 паскаль-секунда Pa • s m -1 kg •s -1 Пространственная плотность электриче ского заряда L -3 TI кулон на кубический метр С /m 3 m –3 • s •A Электрическое сме щение L -2 TI кулон на квадрат 1 2 3 4 5 Молярная внут- рен няя энергия L 2 MT ' -2 N -1 джоуль на моль J/mol m 2 •kg •s -2 •mol -1 Молярная энтро- пия, молярная теплоемкость L 2 MT -2 θ -1 N -1 [ джоуль на моль- кельвин J/(mol*K) m 2 •kg•s -2 •K -1 •mo1 -1 Экспозиционная доза фотонного излучения (экспозиционная доза гамма- и рентгеновско го излучений) M -1 TI кулон на килограмм C/kg kg -1 • s •A Мощность погло щенной дозы L 2 T -3 грей в секунду Gy/s m 2 •s -3 Угловая скорость T -1 радиан в секунду rad/s s -1 Угловое ускорение Т -2 радиан на секунду в квадрате rad/s 2 s -2 Сила излучения L 2 MT -3 ватт на стерадиан W/sr m 2 • kg • s -3 • sr -1 Энергетическая яр кость MT -3 ватт на стерадиан- квадратный метр W/(sr*m 2 ) kg • s -3 •sr -1 Примечание - Некоторым производным единицам SI в честь ученых присвоены специаль Плоский угол 2) градус 2),4) минута 2),4) секунда 2), 4) ... 0 ... / ... // ( π /180) rad = 1,745329. . •10 -2 rad (π/10800) rad =2,908882.. • 10 -4 rad ( π /648000) rad =4,848137. . . •10 -6 rad Все области град (гон) gon ( π /200) rad =1, 57080... -10 -2 rad геодезия Объем, вместимость литр 1 1•10 -3 m Все области Длина астрономиче - ская единица световой год парсек ua ly pc 1, 49598•10 11 m (приблизительно) 9,4605•10 15 m (приблизительно) 3,0857•10 16 m (приблизительно) Астроно мия Оптическая сила диоптрия dptr 1• m -1 Оптика Площадь гектар ha 1 • 10 4 m 2 Сельское и лесное хозяйство Энергия электрон-вольт eV 1,60218•10 -19 J (приблизительно) Физика киловатт-час kW•h 3,6•1 0 6 J Для счетчиков электрическо й энергии Полная мощ - ность вольт-ампер V • A Электротех - ника Реактивная мощнос Таблица 6 - Некоторые относительные и логарифмические величины и их единицы Наименование величины Единица Наименование Обозна - чение Значение 1 2 3 4 Относительная величина (без размерное отношение физической величины к одноименной физическойвеличине, принимаемой за исходную): КПД; относительное удлинение; относительная плот ность; деформация; относительные диэлектрическая и магнитная проницаемости; магнитная вос приимчивость; массовая доля компонента; молярная доля ком понента и т. п. единица процент промилле миллионная доля миллиардная доля 1 % ‰ рр m рр b 1 1•10 -2 1 • 10 -3 1 • 10 -6 1 • 10 -9 2. Логарифмическая величина (логарифм безразмерного отно - шения физической величины к одноименной физической величине, принимаемой за исходную): уровень звукового давления; усиление; ослабле- н принимаемой за исходную): частоты 5 Логарифмическая величина (натуральный логарифм безраз - мерного отношения физической величины к одноименной физиче - ской величине, принимаемой за исходную) непер Np 1 Np =0,8686... B =8,686 dB Примечания 1. При выражении в логарифмических единицах разности уровней мощностей или амплитуд двух сигналов всегда существует квадратичная связь между отношением мощностей и соответствующим ему отношением амплитуд колебаний, поскольку параметры сигналов определяют для одной и той же нагрузки Z , т. е.. / / / 1 2 2 1 2 2 21 22 P P F F Z F Z F   В теории автоматического регулирования часто определяют логарифм отношения F вых / F вх . В этом случае между отношением мощностей и отношением соответствующих напряжений нет квадратичной зависимости. Вместе с тем по ране Наименование величины Единица Наименование Обозна - чение Соотношение с единицей SI Область Применения Длина морская миля n mile 1852 m (точно) Морская навигация Масса метрический карат са r 2•10 -4 kg (точно) Добыча и произ водство драгоценных камней и жемчуга Линейная плотность текс tex 1•10 -6 kg / m (точно) Текстильная промышленнос ть Скорость узел kn 0,514(4) m/s Морская навигация Ускорение гал Gal 0,01 m/s 2 Гравиметрия Частота враще - ния оборот в секунду оборот в минуту r/s r/min 1s -1 1/60s -1 =0,016(6)s -1 Электротехник а Давление бар bar 1•10 5 Pa Физика Таблица 8 - Множители и приставки, используемые для образования наименований и обозначений десятичных кратных и дольных единиц SI Десятичный множитель Приставка Обозначение приставки Десятичный множитель Приставка Обозначение пр Наименование величины Единица Наименование Обозна - чение Соотношение с единицей SI 1 2 3 4 Длина ангстрем икс-единица0 A X 1•10 -10 m 1,00206• 10 -13 m (приблизительно) Площадь барн b 1 • 10 -28 m 2 Масса центнер q 100 kg Телесный угол квадратный градус € 0 3,0462... •10 -4 sr Сила, вес дина килограмм-сила килопонд грамм-сила понд тонна-сила dyn kgf kp gf р tf 1•10 -5 N 9,80665 N (точно) 9,80665 N (точно) 9,80665•10 -3 N (точно) 9,80665•10-3 N (точно) 9806,65 N (точно) Давление килограмм-сила на квадратный сантиметр килопонд на квадратный сантиметр миллиметр водяного столба миллиметр ртутного столба торр kgf/cm 2 kp/cm 2 mm H 2 O mm Hg Torr 98066,5 Ра (точно) 98066,5 Ра (точно) 9,80665 Ра (точно) 133,322 Ра 13 3,322 Ра Напряжение (механическое) килограмм-сила на квадратный миллиметр килоп энергия, энтальпия, изо-хорно- изотерми-ческий потенциал), теплота фазового превра-щения, теплота химической реакции калория 15-градусная cal th cal 15 4,1840 J (приблизительно) 4,1855 J (приблизительно) Поглощенная доза ионизирующего излучения, керма рад rad, rd 0,01 Gy Эквивалентная доза ионизирую-щего излу чения, эффективная доза ионизирующего излучения бэр rem 0,01 Sv Экспозицион ная доза фотонного излучения (экспозиционная доза гамма- и рентгеновско го излучений) рентген R 2,58•10 -4 C / kg (точно) Активность нуклида в радиоактивном источнике (активность радионуклида) кюри Ci 3,70•10 10 Bq (точно) Длина микрон μ 1•10 -6 m Угол поворота оборот r 2π rad = 6,28 rad Магнитодви жу-щая сила, разность магнитных потенциалов ампер - виток At 1 A Яркость нит nt 1 cd / m 2 Площадь ар a 100m 2 Пр Наименование величины единиц SI рекомендуемых кратных и доль- ных единиц SI единиц, не входящих в SI кратных и дольных единиц, не входящих в SI 1 2 3 4 5 Часть I Пространство и время Плоский угол rad (радиан) mrad ... 0 (градус) ... '(минута) ..." (секунда) - Телесный угол sr (стерадиан) - - - Длина m (метр) km cm mm μ m nm 1 - - Площадь m 2 km 2 dm 2 cm 2 mm 2 - - Объем, вместимость m 3 dm 3 cm 3 mm 3 1 ( L ) (литр) hl(hL) dl (dL) cl (cL) ml ( mL ) Время s ( секунда ) ks ms μs ns d (сутки) h (час) min (минута) - Скорость m / s - - km / h Ускорение m / s 2 - - - Часть II Периодические и связанные с ними явления Частота перио - дического процесса Hz (герц) THz GHz MHz kHz - - Частота вращения s -1 - min -1 - Часть III Механика Масса kg (килограмм) Mg g mg μg t ( тонна ) Mt kt dt Лин чества движения Момент инерции (динамический момент инерции) kg • m 2 - - - Сила, вес N (ньютон) MN kN mN - - Момент силы N•m MN•m kN•m mN•m μN•m - - Давление Ра (паскаль) GPa MPa kPa mPa μPa - - Нормаль. напряже- ние; касатель ное напряже-ние Ра GPa MPa kPa - - Динамическая вязкость Pa • s mPa • s - - Кинематическая вязкость m 2 / s mm 2 /s - - Поверхностное натяжение N / m mN / m - - Энергия, работа J (джоуль) TJ GJ MJ kJ μJ - - Мощность W (ватт) GW MW kW mW μW - - Часть IV Теплота Термодинамиче - ская температура К (кельвин) MK kK mK μK - - Температура Цельсия °С (градус Цельсия) - - - Температурный интервал К °С - - - Температурный коэффициент К -1 - - - 1 2 3 4 5 Теплота, количество теплоты J TJ GJ MJ - - 141 kJ μJ Тепловой поток W kW - - Теплопроводность W/(m•K) - - - Коэффициент теплопере дачи W /( m 2 • K ) - - - Теплоемкость J / K kJ / K - - Удельная теплоемкость J/(kg•K) kJ/(kg•K) - - Энтропия J / K kJ / K - - Удельная энтропия J/(kg•K) kJ/(kg•K) - - Удельное количество теплоты J/kg MJ/kg kJ / kg - - Удель. теплота фазового превращения J/kg MJ/kg kJ / kg - - Часть V Электричество и магнетизм Электрический ток, сила электрического тока А (ампер) kA mA μA nA pA - - Электрический заряд (ко личество электричества) С (кулон) kC μC nC pC A • h (ампер- час) - Пространственная плот ность электрического заряда C / m 3 C/mm 3 MC/m 3 C/cm 3 kC/m 3 mC/m 3 μC / m 3 - - Поверхностная плотность электрического заряда C / m 2 MC / mm 2 C / mm 2 C / cm 2 kC/m 2 mC/m 2 μ С/ m 2 - - Напряженность электриче ск потен циал, разность электрических потенциалов, электродвижу щая сила μV nV Электрическое смещение С/ m 2 C/cm 2 kC/cm 2 mC/m 2 μ С/т 2 - - Поток электрического смещения С MC kC mC - - Электрическая емкость F (фарад) mF μ F nF pF fF aF - - Диэлектрическая прони цаемость, электрическая по - стоянная F/m pF/m - - Поляризованность С/ m 2 C/cm 2 kC/cm 2 mC/m 2 μС/ m 2 - - Электрический момент диполя C • m - - - Плотность электри- ческого тока А/ m 2 MA/m 2 A/mm 2 A/cm 2 kA/m 2 - - Линейная плот- ность электричес- кого тока А/ m kA / m A/mm A/cm - - Напряженность магнитного поля А/ m kA / m A/mm A/cm - - Магнитодвижущая сила, разность маг- нитных потенци- алов, магнитный потенциал А (ампер) kA mA - - Магнитная индукция, плотность магнитного потока Т (тесла) mT μТ nT - - Магнитный поток Wb (вебе взаимная индуктивность mH μН nH pH Магнитная прони- цаемость, магнит- ная постоянная Н/ m μН/ m nH / m - - Магнитный момент А/ m 2 - - - Намагниченность А/ m kA / m A / mm - - Магнитная поляризация Т mT - - Электрическое сопротив ление, активное сопротивле ние, модуль полного сопро тивления, реактивное сопро - тивление Ω (ом) TΩ GΩ МΩ k Ω m Ω μΩ - - Электрическая проводи мость, активная проводи - мость, модуль полной прово - димости S ( сименс ) kS mS μ S nS pS - - Реактивная проводимость S kS mS μS - - Разность фаз, фазовый сдвиг, угол сдвига фаз rad (радиан) mrad μrad .. 0 (градус) ..' (минута) - Удельное электриче ское сопротивление Ω• m М Ω • m Ω • m m Ω • m μΩ • m n Ω • m - - Удельная электриче ская проводимость S/m MS/m kS / m - - Магнитное сопротив ление H -1 - - - Магнитная про kW mW μW nW полной мощности) var (вар- единица реактивной мощности) Энергия J TJ GJ MJ kJ - eV (электрон- вольт) kW • h Часть VI Свет и связанные с ним электромагнитные излучения Длина волны m μm nm pm - - Волновое число m -1 cm -1 - - Энергия излучения J - - - Поток излучения, мощность излучения W - - - Сила излучения W / sr - - - Спектральная плот - ность силы излучения W /( srm ) - - - Энергетическая яркость W/(sr•m 2 ) - - - Спектральная плот ность энергетической яркости W/(sr•m 3 ) - - - Облученность W / m 2 - - - Спектральная плотность облученности (энергетической освещенности) W / m 3 - - - Энергетическая светимость W / m 2 - - - Сила света cd (кандела) - - - Световой поток 1 m (люмен) - - - Световая энергия lm•s - lm•h - Яркость cd / m 2 - - - Светимость 1 m / m 2 - - - 1 2 3 4 5 О Световая эффективность lm / W - - - Часть VII Акустика Период s ms μ s - - Частота периодического процесса Hz MHz kHz - - Длина волны m mm - - Звуковое давление Pa mPa μPa - - Скорость колебания частицы m/s mm/s - - Объемная скорость nrVs - - - Скорость звука m / s - - - Поток звуковой энергии, звуковая мощность W kW mW μW pW - - Интенсивность звука W/m 2 mW/m 2 μW/m 2 pW/m 2 - - Удельное акустическое со - противление Pa•s/m - - - Акустическое сопротивле ние Pa • s / m - - - Механическое сопротивле ние N • s / m - - - Эквивалентная пло- щадь поглощения поверхностью или предметом m 2 - - - Время реверберации s - - - Часть VIII Физическая химия и молекулярная физика Количество вещества mol (моль) kmol mmol μmol - - Молярная масса kg / mol g / mol - - Молярный объем m 3/ mol dm 3/ mol cm 3 /m теплоемкость Молярная энтропия J /( mol - K ) - - - Молярная концентрация компонента mol/m 3 mol/dm 3 kmol/m 3 mol/l ( mol / L ) - Удельная адсорбция mol/kg mmol/kg - - Массовая концентрация компонента kg/m j mg/m 3 mg / dm 3 - - Часть IX Ионизирующие излучения Поглощенная доза ионизирующего излучения, керма Gy ( грей ) TGy GGy MGy kGy mGy μGy - - Активность нуклида в радиоактивном источнике (активность радионуклида) Bq (беккерель) EBq PBq TBq GBq MBq kBq - - Эквивалентная доза ионизирующего излучения, эффектив ная доза ионизирующего излучения Sv (зиверт) mSv - - В таблице D .2 указаны получившие распространение единицы некоторых логарифмических величин. Таблица D.2 Наименование логарифмической величины Обозначение единицы Исходное значение Величины Уровень звукового давления dB 2•10 -5 Pa Д ипломная или … НАЯ РАБОТА ( проект ) ПО… (Курсовая работа по…, Курсовой проект по...) РАСЧЕТНАЯ ЧАСТЬ , Рустамов РАСЧЕТНО-ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ Рустамов ЗАПИСКА (Общий вид чего-либо ) т ехнологическая часть (Сбо- НавГГИ Рустамов рочныйчертеж, ГОСТ и т.д ) гр10-02 тмо Рисунок-1. Содержание и расположение граф основных надписей. (Форма-1) 148 Изм. Лист № докум Подп . Дата НавГГИ. 12- 00.33333333 .тмм ЛистО Б Р А З Е Ц № Рисунок-2. Основная надпись для текстовых конструкторских документов. (Форма 2). 149О Б Р А З Е Ц Рисунок-3. Образец оформления бланку спецификации - первый лист. Формат А4. 150О Б Р А З Е Ц Рисунок-4. Образец оформления бланку спецификации - второй лист, формат А4. 151О Б Р А З Е Ц Рисунок 5. Образец заполнения бланку рецензия (данная бланка оформляется идентично как в ВУЗах). 152О Б Р А З Е Ц Рисунок 6. Образец заполнения бланку отзыва (данная бланка оформляется идентично как в ВУЗах) . 153О Б Р А З Е Ц СПИСОК ЛИТЕРАТУРНЫХ ИСТОЧНИКОВ 1. «Основы обеспечения единство измерений». Пособия., Т., 2005 г. Агентство «Узстандарт» и Научно-исследовательский институт по «Стандартизации, метрологии и сертификации. 2. Государственная система обеспечения единства измерений Республики Узбекистан. Т., Издание официальное, 2005 г. Узбекское агенство стандартизации, метрологии и сертификации. 3. A . P . BATALOV и др. Метрология, стандартизация, сертификация. Спб., 2002 г. 4. A . A . Курбонов и др. «Бошлан\\ич касбий сабо=лар. (андозалар, бирликлар белгилар)» Пособия. Н.,2001 г. 5. A . Артиков. Иктисодий щу=у=ий атамаларнинг изощли лу\\ати. T ., /./улом номидаги адабиёт ва санъат. 1996 г . ст .168. 6. O`z bekiston Respublikasi Milliy sertifikatlash tizimi. SIFAT TIZIMINI SERTIFIKATLASH. O`tkazish tartibi. B
Купить
  • Похожие документы

  • Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda pedagoglarning vazifalari
  • O`zbekistonda yosh avlod tarbiyasining dolzarb muammolari
  • Abu Ali ibn Sino ijodida oila tarbiyasi
  • Эволюция методов преподавания литературы в школе ХХ–ХХI веков
  • Abdulla Avloniyning «Tarbiya biz uchun yo hayot - yo mamot, yo najot - yo halokat, yo saodat - yo falokat masalasidir» degan g'oyasining mazmun-mohiyati

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha