Landshaftlarni zonal va vertikal tabaqalanishi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Landshaftlarni zonal va vertikal tabaqalanishi

Купить

Landshaftlarni zonal
va vertikal
tabaqalanishi

Reja:

2

3

4
Geotizimlarning tabiiy xususiyatlari
1
Antropogen landshaftlarning turlari
Geotextizimlar Madaniy landshaft

Insonning xo‘jalikdagi faoliyati ta’siri antropogen ta’sir
deyilib, uning oqibatida geotizimlarning o‘zgarish darajasi,
miqyosi va jadalligi turlicha bo‘ladi.
Bu bir tomondan
geotizimlarning o‘ziga xos tabiiy
xususiyati bilan bog‘liq bo‘lsa,
ikkinchi tomondan insonning
geotizimga ta’sir ko‘rsatishiga
bog‘liqdir.

Geotizimlarning tabiiy xususiyatlari, ya’ni o‘zini o‘zi
boshqarishi va qayta tiklanish xususiyatining kuchli yoki
kuchsizligi, antropogen ta’sirga chidamliligi yoki
chidamsizligi turli geotizimlarda har xil bo‘ladi.

Ko‘pincha insonning xo‘jalik faoliyati ma’lum tabiat
komponentlari bilan bog‘liq bo‘ladi.
Lalmi dehqonchilikda
tuproq, chorvachilikda va
o‘rmonchilikda o‘simlik
(o‘t o‘simliklar va daraxt),
konchilik sanoatida tog‘
jinsi (foydali qazilma)
bilan bog‘liq bo‘ladi.

Tabiat komponentlarining, shuningdek, yonma-yon
geotizimlarning uzviy bog‘liqligi komponentlardan biriga biror
maqsadda qilingan ta’sir,
ko‘pincha boshqa
komponentlarga ataylab
qilinmagan ta’sirning sodir
bo‘lishiga olib keladi
(suvomborlarini qurish –
atrofdagi yerlarni suv
bosishiga, yerosti
suvlarining olinishi – yer
yuzasining cho‘kishiga va
h.k.). Suv ombori

O‘tgan asrning 70-yillariga kelib, inson xo‘jalik faoliyati
ta’sirida o‘zgargan geotizimlarni antropogen landshaftlar
deb, ularni alohida o‘ziga xos geotizim sifatida ilmiy tadqiq
etish boshlandi.

F. N. Milkov inson faoliyatining turi va landshaftlarda qay
darajada aks etganini hisobga olib, barcha antropogen
landshaftlarni 8 xil landshaft sinfiga ajratadi (5-jadval).
Landshaft sinflari turlarga bo‘linib ketadi.

A. G. Isachenko antropogen ta’sir oqibatida geotizimlarning qay
darajada o‘zgarganligini asos qilib oladi va barcha antropogen
landshaftlarni 4 guruhga ajratadi:
1. Shartli o‘zgartirilmagan
(ibtidoiy landshaftlar). Ular
bevosita inson ta’siriga va
xo‘jalikdagi faoliyatiga
duchor bo‘lmagan
landshaftlardir.
Masalan, baland
tog‘lardagi qor-muzliklar va
o‘rmonlar, qo‘riqxonalar, va
h.k.

2. Kuchsiz o‘zgartirilgan landshaftlar. Bular, asosan, inson
faoliyatining ekstensiv (ovchilik, baliqchilik kabi) xili ta’siriga
duchor bo‘lgan landshaftlar.
Bunday landshaftlarda
inson faoliyati ayrim
komponentlargagina ta’sir
etib, tabiiy aloqadorliklar
hali buzilmagan va avvalgi
o‘z holatini tiklab olishi
mumkin;

3. Kuchli o‘zgartirilgan (buzilgan) landshaftlar.
Bu guruhdagi landshaftlar, asosan, inson faoliyatining jadal
ta’sirida o‘zgargan landshaftlardir. Ularning ko‘p
komponentlari o‘zgarib, landshaftlar tuzilishining sezilarli
darajada buzilishiga olib kelgan. Masalan, karyerlar, konchilik
sanoati chiqindilari uyumlari va h.k.

4. Madaniy landshaftlar
Tuzilishi inson tomonidan jamiyat manfaatlarini ko‘zlagan
va ilmiy asoslangan holda oqilona o‘zgartirilgan
landshaftlar. Masalan, sifatli ishlov berilayotgan bog‘lar,
paxtazorlar, plantatsiyalar va h.k.

Antropogen omilning
tabiatga bo‘ladigan
ta’sirining bir ko‘rinishi
texnika ta’siri bo‘lib,
texnikaning tabiat bilan
o‘zaro tutashib ketishi
natijasida yaxlit tabiiy-texnik
tizimlar vujudga keladi.
Ularni fanda geotextizimlar
deb yuritiladi.

Geotextizimlar faqat kanallar yoki suvomborlardagina emas,
balki yirik sanoat obyektlari atrofida ham shakllanishi
mumkin. Bunday geotextizimlarda kichik tizimlar sifatida
tabiat, ya’ni landshaft bilan sanoat obyekti o‘zaro aloqa va
ta’sirda bo‘ladi.

Asosiy aloqalar esa yana suv yoki havo orqali amalga oshadi.
Geotextizimlarning texnika qismi vazifasini turli xil issiqlik
elektr stansiyalari, tog‘-kon metallurgiya kombinatlari, yirik
qazilma konlar va boshqalar bajarishi mumkin.

Landshaftlarni zonal va vertikal tabaqalanishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish