Latexda jadvallar va rasmlarni chizish
![Argumentli buyruqlar
yuqorida ko‘rib o‘tilgandek, LaTeX buyruqlari argumentli yoki argumentsiz
bo‘ladi.
Argumentlar majburiy va majuburiy emas turlariga bo‘linadi. Majburiy
(ko‘rsatilishi shart) argumentlar figurali qavs ichida ko‘rsatiladi, agar buyruq
majburiy argumentli bo‘lsa. Uni ko‘rsatish shart. Aks xolda tizim xatolik
ko‘rsatadi. Majburiy bo‘lmagan argumengtalar buyruqni qo‘shimcha
parametrlarini belgilaydi. Ularni tushirib qoldirilsa tizim xatolik ko‘rsatmaydi.
Buyruq tizimda belgilangan parametr bo‘yicha (po umalchaniye) ish olib boradi.
Majburiy bo‘lmagan argument kvadrat qavs ichida ko‘rsatiladi. Bir nechta
argument bitta qavs ichida ko‘rsatilishi mumkin.
Misol uchun, yuqorida ko‘rsatilgandek \documentclass buyrug’ida umumiy
ko‘rinishida majburiy va majburiy bo‘lmagan argumentlar ko‘rsatilgan. Biz
buyruqda argumentlar bitta qavs ichida vergul bilan ajratilib, bir nechta bo‘lishi
mumkin.
Aytaylik 10 o‘rniga 12 kegl kitob betda ikkita kolonka bilan chop etilishini
talab etilsin. Bu topshiriqni bajarilishini tashki etish uchun hujjat sinfini
belgilovchi buyruqni quyidagicha yozamiz:
\documentclass [12pt, twocolumn] {book}
Umumiy hujjat matni quyidagicha bo‘ladi:
\documentclass [12pt, twocolumn] {article}
\usepackage [T2A] {fontenc} %% shriftni ko’chirishsiz qo’shish
\usepackage [russian] {babel} %% Ingiliz matniga rus shriftini kiritish
\begin {document}
Олдин { шрифтни ўтказамиз
\itshape курсив ;
Кейин шрифтни яна ўзгартирамиз
ва {\bfseries ярим қорайтирилган;}
кузатинг, қандай тикланишини
} шрифт
11](https://docx.uz/documents/7be20675-b15f-41cc-bd8b-2f2a85a4e8d4/page_10.png?v=1)
![77 \linethickness{2.5mm} Bu buyruqdan keyin rasmda qatnashgan gorizontal va
vertikal chiziqlar 2.5mm qalinlikka ega bo’ladi.
Hujjatga tayyor rasm joylashtirish
Sahifaga rasm joylashtirishda graphics paketidagi maxsus \includegraphics
[xususiyatlar] {fayl} buyrug’idan foydalaniladi. Xususiyatlar-rasm xususiyatlarini
aniqlaydi,bir necha xususiyatlar vergul orqali ajratiladi.
Xususiyatlar xususiyat=qiymat ko’rinishda aniqlanadi.Bu qismni kiritish
majburiy emas. Bu buyruq ko’rsatilgan faylni eps – kengaytmali(agar dvips
drayveri o’rnatilgan bo’lsa) va pdf – kengaytmali(agar pdftex drayveri o’rnatilgan
bo’lsa) rasmlar orasidan qidiradi.Shuni ta’kidlab o’tish kerakki ko’rsatilgan rasmni
qidirish faqat joriy hujjat tex kengaytma bilan saqlanayotgan manzilda amalga
oshiriladi. Misol:
\includegraphics{kapalak}
Bunda asosiy faylimiz(tex kengaytmali)
joylashgan katalogda kapalak.pdf fayli joylashgan.
Shu sababli rasm kengaytmasiz(.pdf bo’lgani
uchun) ham chaqirilyapti. Rasm o’lchamlarini
o’zgartirish Yuqorida ko’rib o’tgan \includegraphics buyrug’i
xususiyatlaridan foydalanib rasm o’lchamlarini o’zgartirish mumkin. Bunda rasm
kengligi va balandligi aniqlanadi.Bular:
width=kenglik
height=balandlik
totalheight=balandlik
21](https://docx.uz/documents/7be20675-b15f-41cc-bd8b-2f2a85a4e8d4/page_20.png?v=1)
![Bunda o’lchamlarni Texning barcha turdagi uzunlik birliklarida berilishi
mumkin.
Agar rasm o’lchamlarini aniqlayotgan paytda tasvir bilan bog’liq
muammolar uchraydigan bo’lsa keepaspectratio parametridan foydalangan
ma’qul. Yuqoridagi misol uchun \includegraphics[width=1in,height=1cm,
%keepaspectratio]{a} kabi bo’ladi.Rasm o’lchamlarini aniqlashga doir
parametrlardan yana biri
scale=o’lcham parametridir. Bu parametr argumentiga rasm haqiqiy
o’lchamlariga nisbatan sonlar yoziladi. Agar biz rasmni o’z o’lchamlarida
chiqarmoqchi bo’lsak scale=1 yozish kifoya. Rasm o’lchamlarini teng yarmicha
qisqartirish esa \includegraphics[scale=0.5]{kapalak} orqali amalga oshiriladi.
Rasm qismlarini joylashtirish Rasmni sahifaning ixtiyoriy qismida (yozuvlar
usti yoki ostidan ham) joylashtirish mumkin. Bunda bizga viewport parametri
yordam beradi.Uning ko’rinishi quyidagicha:
viewport=llx lly urx ury
Bu yerda x va y lar rasmning chap pastki va o’ng yuqori burchak
kordinatalari. Bu buyruq qo’llanilgandan so’ng agar kordinatalar oldingi
yozuvlar kordinatalari bilan ustma-ust tushib qolsa ular orqa fonda qolib ketadi va
bizga faqat rasm ko’rinadi. Ajoyib parametrlardan yana biri bu trim parametridir.
Bu parametr rasmning tegishli qismini ko’rsatish uchun xizmat qiladi. Bu
parametr umumiy ko’rinishi quyidagicha:
trim=dl db dr du
Bunda ham xuddi viewport buyrug’i kabi ko’rinishda uzunliklar
22](https://docx.uz/documents/7be20675-b15f-41cc-bd8b-2f2a85a4e8d4/page_21.png?v=1)
Latexda jadvallar va rasmlarni chizish