Leykositlar metabalizmi va xususiyatlari - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	7.9MB
Покупки	0
Дата загрузки	12 Август 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Leykositlar metabalizmi va xususiyatlari

Купить

Leykositlar metabalizmi va xususiyatlari REJA: 1. Leykositlar nima 2. Leykositlar turlari 3. Leykositlarning funksiyalari va vafizafalari

1 .Leykotsitlar (qadimgi yunoncha: leykoz — oq va sitoz — hujayra), oq qon tanachalari — odam va hayvonlar qonidagi rangsiz hujayralar; qonning yadroli shaklli elementlari hisoblanadi.

 Yadrosining shakli har xil, shunga ko ra, ʻ tayoqcha yadroli, segment yadroli va monotsitlarga ajrati- ladi. Leykotsitlar suyak ko migi, limfa tugunlari ʻ va taloqda hosil bo ladi. ʻ

Donali Leykotsitlar (granulotsitlar) va donasiz Leykotsitlar (agranulotsitlar) farq qilinadi. Qonni tekshirganda Leykotsitlarning bo yalish ʻ xususiyatiga qarab, ularni eozinofillar (kislotali bo yoq—eozin bilan bo yaladi), bazofillar (asosli ʻ ʻ bo yoq — metilen ko ki bilan bo yaladi) va ʻ ʻ ʻ neytrofillarga (neytral bo yoqlar bilan bo yaladi) ʻ ʻ bo linadi, ularning har biri ma lum bir funksiyani ʻ ʼ bajaradi.

Leykotsitlar qon tomir o zanidan chiqib ʻ hujayralararo bo shlikda ʻ o zicha harakat qila oladi. ʻ Ular organizmning yot jismlar kirgan joyiga yetib kelib, mikroorganizmga yaqinlashgach, soxta oyoqlar chiqarib, uni hamma tomondan o rab ʻ oladi va yutib yuboradi.

Organizmni mikroorganizmlardan himoya qilishda qon yaratuvchi a zolarning roli katta, bu ʼ vaqtda ular ko plab leykotsit ʻ ishlab chiqaradi. Fagotsitozda faqat Leykotsitlargina emas, balki organizmdagi boshqa hujayralar ham ishtirok etadi. Bunday hujayralar makrofaglar deyiladi

Leykotsitlar, makrofaglar, qon va to qimalardagi boshqa faol ʻ moddalar faqat bakteriyalar hamda kasallik qo zg atuvchi ʻ ʻ agentlarni yutib yubormay, balki organizmni jarohat yoki kasallik tufayli nobud bo lgan ʻ hujayralardan, toksinlardan ham tozalaydi. Shuning uchun turli kasalliklarda qonda Leykotsitlar soni ancha oshib ketadi

 1 mkl qonda, odatda, 4000—9000 leykotsit bo ladi. Ular soni kun bo yi o zgarib turadi, ʻ ʻ ʻ masalan, ertalab Leykotsitlar kam bo lsa, ʻ tushdan keyin ko payadi. Leykotsitlarning ʻ ayrim turlari protsent jihatdan muayyan nisbatda bo ladi. Bu nisbat leykotsitar formula ʻ deb ataladi. Leykotsitlar sonining ortib ketishi (9000 dan ortiq) leykotsitoz, kamayishi (4000 dan kam) leykopeniya deyiladi .

 2.Leykotsitlarning turlari  Leykotsitlar turli xil bo‘lib, ularning har biri o‘ziga xos funksiyalarga ega. Asosiy leykotsit turlari quyidagilardan iborat:  Neytrofillar: Ular leykotsitlarning eng katta guruhini tashkil qiladi (taxminan 50-70%). Neytrofillar infeksiya o‘chog‘iga birinchilardan yetib boradi va begona organizmlar bilan kurashadi. Ular fagotsitoz deb ataluvchi jarayon orqali bakteriyalarni o‘z ichiga qamrab, ularni yo‘q qiladi.

 Limfotsitlar: Ular ikkilamchi immun javobning asosiy komponenti hisoblanadi. Limfotsitlar B va T hujayralariga bo‘linadi. B-limfotsitlar antitanalar ishlab chiqaradi, T-limfotsitlar esa hujayrali immunitetni boshqaradi va viruslar, shuningdek, o‘simtali hujayralarga qarshi kurashadi.

 Monotsitlar: Ular qon aylanish tizimida harakatlanib, to‘qimalarga kirgach, makrofaglarga aylanadi. Makrofaglar fagotsitoz orqali hujayra qoldiqlari va begona moddalarni yo‘q qiladi. Shuningdek, ular boshqa immun hujayralarini infeksiya joyiga chaqiradi.

 Eozinofillar: Ular asosan parazitlarga qarshi kurashadi va allergik reaksiyalarda ishtirok etadi. Eozinofillar parazit hujayralariga hujum qilish uchun maxsus fermentlar ajratadi

Bazofillar: Bu hujayralar kam miqdorda uchraydi va asosan allergik reaksiyalarda ishtirok etadi. Bazofillar gistamin va gistaminga o‘xshash moddalarni chiqarib, yallig‘lanish jarayonini keltirib chiqaradi.

 3. Leykotsitlarning funksiyalari  Leykotsitlar organizmdagi himoya tizimining asosiy qismi hisoblanadi. Ularning asosiy funksiyalari quyidagilardan iborat:  Infeksiyaga qarshi kurash: Leykotsitlar bakteriyalar, viruslar, parazitlar va zamburug‘larga qarshi kurashadi. Ular begona organizmlarni topadi, ularni yutib yuboradi va yo‘q qiladi.

 Yallig‘lanish jarayonini boshqarish: Yallig‘lanish infeksiya yoki jarohatga javoban hosil bo‘ladi. Leykotsitlar yallig‘lanish jarayonini boshlaydi va uni boshqaradi, shu bilan birga jarohatni tuzatish jarayonini tezlashtiradi.

 Antitana ishlab chiqarish:  B-limfotsitlar tomonidan ishlab chiqarilgan antitanalar maxsus begona moddalar (antigenlar) bilan bog‘lanadi va ularni neytrallaydi yoki boshqa immun hujayralarini ularni yo‘q qilish uchun jalb qiladi.

 Immun xotira: T-limfotsitlar organizmda ilgari uchragan antigenlarni eslab qoladi va ularni qayta ko‘rganda tezkor va kuchli immun javobni hosil qiladi. Bu holat, masalan, birinchi marta yuqtirilgan kasallikka qarshi immunitet paydo bo‘lishida namoyon bo‘ladi.

Leykotsitlarning patologiyasi Leykotsitoz: Leykotsitlar sonining ortishi, ko‘pincha infeksiya, yallig‘lanish, travma yoki stress holatlari bilan bog‘liq bo‘ladi. Shuningdek, leykotsitoz ba’zi onkologik kasalliklarda, ayniqsa, leykemiya (qon saratoni)da kuzatiladi.

Leykopeniya: Leykotsitlar sonining pasayishi. Bu holat asosan virusli infeksiyalar, autoimmun kasalliklar yoki suyak iligi faoliyatining susayishi bilan bog‘liq. Leykopeniya immunitetning pasayishiga olib keladi, bu esa organizmni infeksiyalarga nisbatan sezgirroq qiladi.

Xulosa: Leykotsitlar inson organizmi uchun zarur bo‘lgan muhim hujayralardan biri bo‘lib, ular immun tizimining asosiy elementlaridan hisoblanadi. Ularning turli xil turlari mavjud bo‘lib, har biri o‘ziga xos funksiyalarni bajaradi.

E’tiboringiz uchun raxmat

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar