Loyiha turidagi tashkiliy tuzilimini rivojlantirish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	887.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Loyiha turidagi tashkiliy tuzilimini rivojlantirish

Купить

LOYIHA TURIDAGI TASHKILIY TUZILIMINI
RIVOJLANTIRISH
Mundarija
1 . Kirish ….….….….….….….….….….….….….….………...............3
2. Loyiha boshqaruvida loyiha tashkiloti nima………………………...4
3 .Tashkiliy tuzulmani ahamyati va maqsadlari……………....................5
4 .Funksional, divizional va matritsa turlari………………………..….7
5. Tashkilot tuzulmasi dizayinining asosiy bosqichlari……………….10
6 .Loyiha boshqaruvida tashkiliy tuzilma nima………………….….. 11
7 .Mavsumiy tashkiliy tuzulmalarni rivojlantirish…………………….13
8 .Xulosa….….….….….….….….….….….….….….….….……..…17
9 .Foydalanilgan adabiyotlar ….….….….….….…...............................18
10 . Qo’shimcha adabiyotlar………………………………….....19
1

KIRISH
1. Hozirgi kunda '‘Loyiha” va "Loyihani boshqarish” so'zlari rahbarlar tomonidan
turli xil sohalar va boshqaruv darajalarida ishlatiladigan terminologiyada
mustahkam o'mashgan. Loyiha tashkiloti atamasi loyiha jamoasi loyiha hayoti
davomida foydalanadigan muvofiqlashtirish, aloqa va boshqaruv uslubini
anglatadi. Zamonaviy biznes muhitida loyihalarning muvaffaqiyatli amalga
oshirilishi tashkilotning o‘sishi va raqobatbardoshligini ta'minlashda muhim
ahamiyatga ega.
Loyiha tipidagi tashkiliy tuzilma, o‘z navbatida, resurslarni samarali taqsimlash,
jarayonlarni optimallashtirish va jamoalar o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish
uchun zaruriy sharoitlarni yaratadi. Loyiha turidagi tashkilot tuzilimi, har qanday
loyiha muvaffaqiyatining asosi hisoblanadi. Bugungi kunda, tez o'zgarib
borayotgan muhit va resurslarning cheklanganligi sababli, loyihalarni samarali
boshqarish zarurati ortib bormoqda. Loyihalar ko'pincha ko'p funksiyali
jamoalarni, turli soha mutaxassislarini va murakkab jarayonlarni o'z ichiga oladi,
shuning uchun aniq va samarali tashkilot tuzilmasini yaratish muhim ahamiyatga
ega.
Loyiha turidagi tashkilot tuzilishi, loyiha maqsadlariga erishishni ta'minlash,
resurslarni optimallashtirish, jamoa a'zolari o'rtasida samarali aloqa o'rnatish va
xavf-xatarlarni boshqarish imkonini beradi. Boshqacha aytganda, yaxshi tuzilgan
tashkilot tuzilmasi, loyiha jarayonlarining har bir bosqichini rejalashtirish va
amalga oshirishda muhim rol o'ynaydi.
Loyiha tipidagi tashkiliy tuzilma, o‘z ichiga loyihaning maqsad va vazifalarini,
jamoalar o‘rtasidagi aloqalarni, resurslarni taqsimlash va monitoring
mexanizmlarini oladi. Bu tuzilma, ayniqsa, murakkab va ko‘p qirrali loyihalar
uchun muhimdir, chunki u turli bo‘limlar va mutaxassislar o‘rtasidagi o‘zaro
hamkorlikni ta'minlaydi.
Shu bilan birga, loyiha boshqaruvining zamonaviy tendentsiyalari, uslublari va
metodologiyalari bilan tanishish, loyihani muvaffaqiyatli amalga oshirishda
qo‘llaniladigan samarali strategiyalarni belgilash imkonini beradi.
Bu tashkilotning o'z ichki tuzilishini samarali ravishda belgilash va loyihaning
muvaffaqiyatli amalga oshirilishi uchun zarur bo'lgan barcha resurslar va
mas'uliyatlarni taqsimlash jarayonidir. Loyiha tuzilmasi tashkilotning qanday
ishlashini va u qanday boshqarilishini aniqlashda muhim o‘rin tutadi.
2

LOYIHA BOSHQARUVIDA LOYIHA TASHKILOTI
2. Loyiha tashkiloti atamasi loyiha jamoasi loyiha hayoti davomida foydalanadigan
muvofiqlashtirish, aloqa va boshqaruv uslubini anglatadi. Loyihani tashkil qilishni
qo'llash orqali biz resurslarni optimallashtiramiz, rollar va mas'uliyatlar haqida
aniq muloqotni ta'minlaymiz va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan to'siqlarni
kamaytiramiz.
Loyiha menejerlari loyihadan oldin va loyiha davomida jamoa a'zolarini
moslashtirish uchun loyiha tashkilotidan foydalanamiz. Jarayon bizning ish
jarayonidagi buzilishlarni va jamoa a'zolari o'rtasidagi nizolarni minimallashtiradi,
shuningdek, loyihada ishtirok etgan jamoa a'zolari o'rtasida maksimal
samaradorlikka olib keladi.
Loyihani tashkil etishning
mukammal strategiyasi va
bajarilishi muhim bo'lsa-da, biz
yomon tashkil etilgan loyihaning
imkoniyat narxini ham hisobga
olishimiz kerak.
Entoni C. Teylor, SME Strategy
Management Consulting
kompaniyasining boshqaruvchi hamkori va yetakchi fasilitatori tashkiliy
boshqaruvni strategik tarzda amalga oshirishga yordam berish uchun yuqori
darajadagi rahbarlar bilan ishlaydi. Uning ta'kidlashicha, loyihani tashkil etishning
ijobiy atributlari loyihaning turli manfaatdor tomonlarga ega bo'lishini hisobga
olib, resurslarni ustuvorlashtirish va yaxshiroq taqsimlashdir. Teylorning so'zlariga
ko'ra, agar loyihani tashkil etish va strategiyasi loyihaning muhim qismi bo'lmasa,
odamlar qaerga borishlarini bilmaydigan "bir nechta maqsadli tuzoqqa" tushib
qolish oson. Bu jamoa a'zolari o'rtasida turli xil umidlarni keltirib chiqaradi, bu
ularning aylana bo'ylab aylanishiga va xavfdan qochishga olib keladi. Teylorning
so'zlariga ko'ra, loyihani boshqarishning yaxshi tashkil etilgan tashkiloti "bir
maqsad" yechimini yaratadigan narsaning bir qismidir, bu erda hamma biznes
qiymatini qayerga etkazishini biladi.
Tashkilot strukturasini belgilash
 Boshqaruv jamoasi: Loyiha rahbari, loyiha menejeri, muhandislar,
dizaynerlar va boshqa zarur mutaxassislar.
3

. Rollarni va mas'uliyatlarni taqsimlash
 Har bir jamoa a'zosining roli aniq belgilanishi muhim. Masalan:
o Loyiha rahbari: Loyihaning umumiy boshqaruvi va strategik
qarorlar.
o Menejerlar: Kichik bo'limlar yoki vazifalar uchun mas'uliyat.
o Mutaxassislar: Texnik ishlar, tadqiqotlar, dizayn.
Resurslarni rejalashtirish
 Inson
resurslari:
Jamoa
a'zolarining
malaka va
tajribasini tahlil
qilish.
Entoni C Teylor
Teylor imkoniyat
xarajati haqida batafsil
ma'lumot beradi:
"Agar u siz uchun
ishlamasa, bu qancha turadi? Agar jamoa a'zolari to'g'ri ustuvorliklarga e'tibor
qaratishmasa, ular x, y va z ni loyiha ustuvorliklaridan tashqarida bajaradilar va
taraqqiyotga to'sqinlik qiladilar. Agar odamlar qaerga ketayotgani aniq bo'lmasa,
ular atrofdagilarning xohish-istaklari, ehtiyojlari va umidlarini bilmasdan
ketishadi. Xo'sh, jalb qilish, yollash, qayta tayyorlash va unumdorlikni yo'qotish
qancha turadi.
Tashkilot tuzilmasining ahamiyati va maqsadlari.
3 .Muvofiqlashtirish
Tashkilot tuzilmasi orqali barcha bo'linmalar va xodimlarning harakatlarini
muvofiqlashtirish mumkin.
Mas'uliyat Taqsimoti
Tashkiliy tuzilma orqali har bir xodimning vazifalari va masulyatlari aniq
belgilanadi.
Samaradorlik
4

Optimal tashkiliy tuzilma loyihaning maqsadlariga erishish uchun samarali mehnat
taqsimoti.
Loyiha tuzilmasining asosiy turlari
Loyiha turiga qarab, uning tuzilmasi ham o‘zgarishi mumkin. Quyidagi tuzilma
turlari ko‘p uchraydi:
a) Funksional tuzilma
Bu tuzilma asosida loyiha bo'linmalari tashkilotning funksiyalariga qarab
shakllanadi. Har bir bo‘linma o‘zining alohida vazifalarini bajaradi, masalan,
marketing, moliya, ishlab chiqarish va boshqalar. Bunda loyiha boshqaruvi barcha
funksiyalarni boshqaradi va muvofiqlashtiradi.
 Afzalliklari : Oson boshqarish va mutaxassislikka asoslangan ishlash.
 Kamchiliklari : Turli bo‘linmalar o‘rtasida kommunikatsiya va hamkorlik
qiyinlashishi mumkin.
b) Proyekt asosidagi tuzilma
Bu tuzilma loyihani alohida bo‘linmalar yoki guruhlar shaklida tashkil qilishga
asoslanadi. Loyihani boshqaradigan asosiy rahbar (loyiha menejeri) bo‘lib, u butun
jarayonni kuzatib boradi va natijalarni taqdim etadi. Bu tuzilma aniq loyihalar
uchun mos keladi.
 Afzalliklari : Loyiha jamoasiga muayyan mas'uliyatlar va vazifalar
tayinlanadi, jamoaviy ishni samarali tashkil qilish imkonini beradi.
 Kamchiliklari : Bir vaqtning o'zida bir nechta loyiha ishlarini boshqarish
qiyinlashishi mumkin.

 Loyiha Tashkilot Tuziilmasini Ishlab Chiqish Jarayoni
Loyiha turidagi tashkilot tuzilmasi ishlab chiqish jarayoni bir necha bosqichni o‘z
ichiga oladi:
a) Loyiha Maqsadini va Vazifalarini Aniqlash
Tuzilmani ishlab chiqishdan oldin loyiha maqsadlari va vazifalari aniq belgilanishi
kerak. Har bir loyiha boshqaruvi bo‘yicha jamoa a'zolarining rol va mas'uliyatlari,
loyiha natijalari va vaqt cheklovlari ko‘rsatiladi.
5

b) Resurslarni Tahlil Qilish
Loyiha uchun zarur bo‘lgan barcha resurslar — odamlar, mablag‘lar, vaqt va
texnologiyalar — tahlil qilinadi. Ular loyihaning har bir bosqichiga taqsimlanadi.
c) Tashkilot Tuzilmasini Loyihalash
Loyihaga eng mos keladigan tuzilma turi tanlanadi. Bu tuzilma loyihaning
o‘lchami, murakkabligi va xususiyatlariga qarab belgilanishi kerak.
d) Mas'uliyatlarni va Vazifalarni Taqsimlash
Loyihada qatnashadigan barcha jamoa a'zolari o‘rtasida vazifalar va mas'uliyatlar
taqsimlanadi. Har bir ishtirokchi o‘zining aniq vazifasini bajaradi va loyihaning
umumiy maqsadiga erishish uchun ishlaydi.
e) Boshqaruv va Monitoring Tizimlarini O‘rnatish
Loyihani boshqarish va nazorat qilish tizimi o‘rnatiladi. Bu tizim loyihaning
bajarilish jarayonini kuzatib boradi va zarur holatlarda tezkor choralar ko‘rish
imkonini yaratadi.
 Tashkilot Tuziilmasining Samarali Ishlashini Ta'minlash
Loyiha tuzilmasining samarali ishlashini ta'minlash uchun quyidagi elementlar
kerak:
 Yuqori malakali rahbarlar : Loyiha boshqaruvi tajribali mutaxassislar
tomonidan amalga oshirilishi kerak.
 Tashkilot ichidagi kommunikatsiya : Jamoa a'zolari o‘rtasidagi yaxshi
kommunikatsiya loyihani muvaffaqiyatli boshqarish uchun zarur.
 Texnologik yordam : Zamonaviy dasturiy ta'minotlar va avtomatlashtirish
tizimlari jamoaning
Funksional, divizional va matritsa turlari .
4 .Funksional Tuzilma
Xodimlar ixtisosligiga ko'ra bo'linmalarga birlashtiriladi. Bu tuzilma murakkab
vazifalarni bajarish uchun maqsadga muvofiq.
6

 Divizional Tuzilma
Mahsulot, xizmat yoki hududiy jihatdan tashkil qilinadi. Bu tuzilma
moslashuvchan va tez o'zgaruvchan bozor talablariga muvofiq.
 Matrits Tuzilma
Xodimlar bir necha rahbarlarga bo'ysunadi va bir necha faoliyat yo'nalishlarida
ishlaydi. Bu tuzilma loyihalarni amalga oshirishda maqsadga muvofiq.
Loyiha tuzilmasini ishlab chiqish jarayoni
 Loyiha tuzilmasini ishlab chiqish jarayoni quyidagi bosqichlarni o‘z
ichiga oladi:
a) Loyihaning maqsadi va vazifalarini aniqlash
Loyiha tashkilot tuzilmasini ishlab chiqishdan oldin, loyiha maqsadi va undagi
vazifalar aniq belgilanishi lozim. Har bir vazifa, mas'uliyat va natijalar aniq
ko‘rsatilishi kerak.
7

b) Resurslarni tahlil qilish
Loyiha uchun zarur bo‘lgan barcha resurslar — inson, moliyaviy, texnologik, va
vaqt resurslari — tahlil qilinishi kerak. Bu tuzilmaning samarali bo‘lishi uchun
zarur.
c) Tashkilotning tuzilishini loyihalash
Loyihaning turiga va maqsadlariga mos ravishda tashkilot tuzilmasi ishlab
chiqiladi. Bu bosqichda rollar va mas'uliyatlar aniq belgilanadi.
d) Resurslar va mas'uliyatlarni taqsimlash
Loyiha jamoasi uchun kerakli resurslar va vazifalar taqsimlanadi. Har bir bo‘lim
yoki xodimning bajarishi kerak bo‘lgan ishlar belgilanishi zarur.
e) Boshqaruv va monitoring tizimlarini o‘rnatish
Loyiha tuzilmasi shakllantirilganidan so‘ng, uning samarali ishlashini ta'minlash
uchun boshqaruv va monitoring tizimlari ishlab chiqiladi.
Tashkilot tuzilmasi, ayniqsa loyiha asosida faoliyat yuritadigan tashkilotlarda,
muvaffaqiyatli natijalarga erishish uchun muhim ahamiyatga ega. Asosiy
prinsiplarga quyidagilar kiradi:
 Rollarni aniq belgilash : Loyiha tashkilotida har bir ishtirokchining roli va
mas'uliyatlari aniq belgilanishi kerak. Bu loyiha boshqaruvi, mas'uliyatni
taqsimlash va resurslarni optimal foydalanish uchun zarur.
 Kommunikatsiya osonligi : Loyihada qatnashayotgan barcha jamoa a'zolari
o'rtasida samarali va tezkor kommunikatsiya o'rnatilishi kerak. Loyiha
tuzilmasi shuni ta'minlashi lozim.
 Moslashuvchanlik : Loyihalar doimiy ravishda o'zgarishi mumkin, shuning
uchun tuzilma moslashuvchan bo'lishi kerak.
 Jamoaviy ishga e'tibor : Jamoa a'zolarining birgalikda ishlashi, har birining
o'ziga xos hissasini qo'shishi uchun loyihada yaxshi tashkil etilgan tuzilma
zarur.
8

Tashkilot tuzilmasi dizaynining asosiy bosqichlari.
5 .Tahlil
Joriy tuzilmani o'rganish va uning kamchiliklarini aniqlash.
 Loyihalash
Yangi tuzilmani yaratish, lavozimlar va bo'linmalarni belgilash.
 Amalga Oshirish
Yangi tuzilmani joriy etish va samaradorligini nazorat qilish
 Asosiy xulosalari:
Qadamlar :
 Tashkilotning uzoq va qisqa muddatli maqsadlarini aniqlash.
 Boshqaruvni osonlashtirish uchun tashkilotning umumiy strategiyasini
shakllantirish.
 Resurslarni qanday taqsimlashni rejalashtirish (masalan, moliyaviy, kadrlar
va texnologiyalar).
9Maqsadlari
Moslashuvchanlik
Samaradorlik
Tashkil etish

Loyihani tashkil etishning funktsional tuzilishi.
6 .Loyihani boshqarish tashkiloti tuzilmasini yaratish va muloqot qilish loyihada
ishtirok etuvchilar o'rtasida strategiya va qarashlarni bog'lashga yordam beradigan
vositalardan biridir. Loyihani tashkil etish tuzilmasini ishlab chiqish, oxir-oqibat,
loyiha boshlanishidan oldin uzilishlar, o'zaro bog'liqliklar, mojarolar, noaniqlik va
chalkashliklarni kamaytiradi.
Loyihani boshqarishning tashkiliy tuzilmasi muayyan loyihada ishtirok etadigan
odamlarning ierarxiyasi va vakolatlarini aniqlash uchun ishlatiladi. Struktura har
bir jamoa a'zosining funktsiyasini va loyiha davomida guruh a'zolariga murojaat
qilishlari uchun jadvaldagi hisobot satrlarini belgilaydi.
 Funksional bo'limlar:
o Moliya: Byudjetni boshqarish, xarajatlarni nazorat qilish.
o Marketing: Loyihani reklama qilish, bozorni o'rganish.
o Texnik: Texnologik yechimlar va texnik xodimlar.
o
Kadrlar: Xodimlarni
tanlash, o'qitish va
rivojlantirish.
10Ushbu tuzulma
loyihaning
maqsadlariga
erishish uchun
qulay
Qurulma
o'zgaruvchan
shart-sharoitlarga
tez moslashadi
Tuzulma
xodimlarning
samarali mehnat
qilishini
taminlaydi
Tuzulma
loyihaning
funksiyalari va
jarayonlarni to'g'ri
tashkil etadi

Loyiha boshqaruvida tashkiliy tuzilmalarning uch turi mavjud: funktsional,
matritsali va loyihalashtirilgan. Har bir loyiha strukturasi mavjud tashkiliy tuzilma
doirasidagi jamoa a'zolarining vakolatlari, rollari va mas'uliyatlari bilan
belgilanadi.
Loyihaning davomiyligi va tuzilishi
 Boshlanish: Loyihaning boshlanishi va rejalashtirish jarayoni.
 Ijro etish: Amaliy tadbirlar, texnik ishlar va ish jarayoni.
Yakunlash: Loyihaning tugashi, natijalarni baholash va hisobot tayyorlash
Bu bosqichlar orqali biz
loyihangiz uchun samarali va
aniq tashkilot tuzilishini
yaratishimiz mumkin. Har bir
bosqichda ehtiyotkorlik va
puxta rejalashtirish muhim
ahamiyatga ega.
Ikkita loyiha bir-biriga
o'xshamaganligi sababli, hech
qanday tashkiliy tuzilma aynan
bir xil bo'lmaydi. Loyiha
menejerining roli ushbu
ramkalarning har birida o'zgaradi va har bir loyihaning tashkiliy tuzilishi juda
nozik. Har bir ramkaning vertikal yoki gorizontal muvofiqlashtirilishini va loyiha
menejerining rolini tushunish muvaffaqiyatli strategiyani ishlab chiqishga yordam
beradi.
Funktsional loyiha tashkiliy tuzilmasi
Loyihaning funktsional tashkiliy tuzilmasi o'z ierarxiyasini an'anaviy tarzda tashkil
qiladi.
Funktsional loyiha tashkiliy tuzilmasi
Loyihaning funktsional tashkiliy tuzilmasi o'z ierarxiyasini an'anaviy tarzda
ishlaydigan bo'limlar atrofida tashkil qiladi. Funktsional menejer har bir bo'limni
boshqaradi va rahbarga hisobot beradi..
11

Mavsumiy tashkiliy tuzilmalarni rivojlantirish.
7. Moslashuvchanlik
Mavsumiy tashkiliy tuzilmalar o'zgaruvchan bozor talablariga moslashishi lozim.
Jamoaviy Ish
Mavsumiy tuzilmalarda xodimlarni samarali birgalikda ishlashini ta'minlash
muhim.
Avtomatlashtirish
Mavsumiy tuzilmalarda operatsion jarayonlarni avtomatlashtirish juda muhim.
1. Mavsumiy Tashkiliy Tuzilmalarining Tushunchasi va Ahammiyati
Tushuncha:
Mavsumiy tashkiliy tuzilmalar — tashkilotning faoliyatini yilning turli davrlarida
optimallashtirish uchun yaratilgan vaqtinchalik tuzilmalar bo‘lib, bu tuzilmalar
faqat kerakli vaqtda, masalan, qishloq xo‘jaligi yig‘imi, sayyohlik mavsumi yoki
bozorning o‘zgarishiga qarab faoliyat yuritadi. Bu tuzilmalar vaqtincha
o‘zgartiriladigan yoki vaqtinchalik ishchilarni jalb qilishni o‘z ichiga oladi.
Ahammiyati:
 Moslashuvchanlik : Tashkilot o‘z faoliyatini o‘zgaruvchan sharoitlarga
moslashtirishga imkon beradi.
 Resurslarni tejash : Faoliyatning past davrlarida resurslarni tejashga
yordam beradi, masalan, ishchilarning qisqartirilishi yoki ijaraga olinadigan
jihozlar va texnologiyalarni qisqa muddatga olish.
 Raqobatbardoshlikni oshirish : Tashkilotning har bir mavsumga mos
ravishda faoliyat ko‘rsatishiga imkon beruvchi samarali tuzilma yaratiladi.
2. Mavsumiy Tashkiliy Tuzilmalarining Asosiy Turlari
Mavsumiy tashkiliy tuzilmalarining turli turlari mavjud, va ular faoliyatning turiga
qarab farq qiladi. Quyida eng ko‘p uchraydigan turlarni keltiraman:
a) Funksional Tashkilot Tuzilmasi (Functional Structure)
Bu tuzilma, odatda, uzoq muddatli faoliyatni ta'minlash uchun ishlatiladi, ammo
mavsumiy o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin. Bu tuzilma odatda katta bo‘limlar
(marketing, moliya, ishlab chiqarish va boshqalar) bilan ishlaydi.
Afzalliklari :
12

 Aniq vazifalar taqsimoti.
 Katta va uzoq muddatli loyiha yoki xizmatlarni boshqarishda samarali.
Kamchiliklari :
 Mavsumiy o‘zgarishlarga moslashishda sekinlik.
 Ko‘p resurslarni talab qiladi.
b) Mavsumiy Loyihalar Tashkilot Tuzilmasi (Seasonal Project Structure)
Loyiha asosidagi tuzilma vaqtinchalik jamoalarni tashkil qilish va loyihalar orqali
ishlashni o‘z ichiga oladi. Mavsumiy talabni qondirish uchun maxsus jamoalar
tuziladi.
Afzalliklari :
 Har bir mavsum uchun maxsus guruhlar tuzish imkoniyati.
 Resurslarni faqat kerakli vaqt davomida jalb qilish.
Kamchiliklari :
 Loyihalar yakunlanganidan so‘ng jamoalar kamayishi mumkin.
 Jamoa a'zolarining motivatsiyasi past bo‘lishi mumkin.
13

14Tuzulma turi Afzalliklari Kamchiliklari Qo’llanishi
Funksional
tizim -Mutaxasisslikka
asoslangan samarali
ishlash. -Bo’limlar o’rtasida
kommunikatsiya
qiyin bo’lish
mumkin. -Kichik va o’rta
o’lchamdagi
tashkilotlar.
-Har bir bo’lim o’z
sohasida yuqori
malakali ishchilarni
jamlaydi. -Loyihalar o’rtasida
resurslarni
taqsimlashda
qiyinchilik bo’lishi
mumkin. -Doimiy va
takrorlanuvchi
loyihalar.
Proyekt
tuzulmasi -Loyihaga
moslashgan jamoa
tuzuladi. -Resurslar bir necha
loyihaga
taqsimlanishi
mumkin. -Mavjud loyihalar
asosida tashkilotlar.
- Loyihani tez va
samarali boshqarish
mumkin -Xodimlar faqat bitta
loyiha bilan
shug‘ullanishi kerak,
ko‘p loyihalarda
muammo yuzaga
keladi - Murakkab va katta
loyihalar
Matritsa
tuzulmasi - Resurslar va
mutaxassisliklarni
samarali taqsimlash
imkonini beradi. - Rahbarlar o‘rtasida
qarama-qarshiliklar
yuzaga kelishi
mumkin. - Ko‘p loyihalar va
funksiyalarni
boshqarishda.
- Loyihalar va
funksiyalar o‘rtasida
yaxshiroq
muvofiqlashtirish. - Loyihalar va
funksiyalar o‘rtasida
yaxshiroq
muvofiqlashtirish. - Loyihalar o‘rtasida
bir-biriga bog‘langan
vazifalar.
Hibrid
tuzulma - Loyihalar va
funksional bo‘limlar
o‘rtasida yaxshi
muvofiqlashtirish. - Tuzilma
murakkabligi
boshqaruvni
qiyinlashtirishi
mumkin. - Murakkab loyihalar
va katta tashkilotlar.

Loyiha Tashkilot Tuziilmasi Ishlab Chiqish Bosqichlari
Bu jadvalda loyiha tuzilmasini ishlab chiqish bosqichlari keltirilgan.
Bosqich Tavsif
1. Loyiha maqsadlarini
aniqlash Loyiha maqsadlari, vazifalari va natijalarini aniqlash.
2. Resurslarni tahlil
qilish Loyiha uchun zarur bo‘lgan resurslar: vaqt, mablag‘,
texnologiya va inson resurslarini aniqlash.
3. Tashkilot
tuzilmasini loyihalash Loyiha turiga mos tuzilma turini tanlash va uni ishlab
chiqish.
4. Mas'uliyatlarni
taqsimlash Har bir jamoa a'zosining vazifalarini belgilash.
5. Boshqaruv
tizimlarini o‘rnatis h Loyihani boshqarish, monitoring va nazorat tizimlarini
ishlab chiqish.
6. Monitoring va
baholash Loyihaning samaradorligini doimiy ravishda kuzatish va
baholash.
Mavsumiy Tashkiliy Tuzilmalarni Rivojlantirishning Asosiy Bosqichlari
 Tashkilotning faoliyati va bozor talablarini tahlil qilish.
 Yilning o‘ziga xos davrlariga qarab talablar va resurslar rejalashtiriladi.
 Mavsumiy o‘zgarishlarning tashkilotga ta'sirini aniqlash (masalan, qishloq
xo‘jaligida ekinlarni ekish va yig‘ish, sayyohlik mavsumi).
Tashkilot Tuzilmasini Tanlash
 Tashkilotning o‘lchami, faoliyat turi va mavjud resurslariga qarab tuzilma
tanlanadi.
 Funksional, loyiha, matritsa yoki hibrid tuzilma orasidan tanlov qilish.
Resurslarni Taqsimlash va Jamoalarni Tashkil Etish
 Resurslar va mas'uliyatlar vaqtinchalik tuzilmada taqsimlanadi.
15

 Mavsumiy talablarni qondirish uchun qo‘shimcha xodimlar yoki xizmat
ko‘rsatuvchilar jalb qilinadi.
 Mavsumiy o‘zgarishlarni monitoring qilish va tuzilmani kerakli vaqtda
optimallashtirish.
XULOSA
8. Loyiha turidagi tashkilot tuzilimini ishlab chiqish jarayoni bir nechta muhim
bosqichlarni o'z ichiga oladi. Bular maqsadlarni aniqlash, zarur rol va vazifalarni
belgilash, jamoani shakllantirish va samarali aloqa tizimini o'rnatishni o'z ichiga
oladi. Loyihaning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi uchun monitoring va baholash,
risklarni boshqarish, hamda hujjatlarni rasmiylashtirish jarayonlari muhim
ahamiyatga ega. Har bir loyiha o'ziga xos bo'lgani uchun, tashkilot tuzilishi va
jarayonlarini moslashtirish zarur. Bu yondashuv, loyihaning samaradorligini va
natijalarini oshirishgayordam beradi.
Ba'zi rivojlantirish tashkilotlari, barcha loyihalarni nazorat qiluvchi va har bir
loyiha uchun qaror qabul qilish tuzilmasini belgilovchi doimiy loyiha boshqaruv
qo'mitasini tashkil etishni tanlashi mumkin. Bunday holatda, qo'mita loyiha
takliflarini tasdiqlash va tashkilotning loyiha portfelini umumiy nazorat qilish,
shuningdek, loyiha menejerlarini tanlash yoki tayinlash haqida qarorlar qabul
qilishi mumkin.
Umuman olganda, samarali loyiha boshqaruvi, qaror qabul qilish va mas'uliyatni
aniqlash jarayonlari orqali loyihaning muvaffaqiyatli amalga oshirilishini
ta'minlaydi.
Aniq rollar, mas'uliyatlar, va samarali boshqaruv tizimi ishlab chiqilgan tuzilma
loyihaning muvaffaqiyatli amalga oshirilishini ta'minlashda asosiy omil
hisoblanadi.
Loyiha turidagi tashkilot tuzilmasini ishlab chiqish — bu murakkab, ammo zarur
jarayon bo‘lib, tashkilotning o‘z vazifalarini samarali bajarishiga, resurslarni
optimal taqsimlashga, va loyiha boshqaruvi jarayonlarini soddalashtirishga yordam
beradi. Loyiha tuzilmasi har bir loyiha turiga mos ravishda ishlab chiqilishi kerak,
chunki har bir loyiha o‘zining alohida xususiyatlari va talablariga ega.
Loyiha turidagi tashkilot tuzilmasi to‘g‘ri tanlangan va o‘rnatilgan taqdirda, loyiha
samarali, o‘z vaqtida va byudjetga mos ravishda bajarilishi mumkin.
16

Foydalanilgan adabiyotlar
9. Loyiha Boshqaruvi Kitoblari (Project Management)
a) "A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide)"
(Project Management Institute)
 Mualliflar : Project Management Institute (PMI)
 Tavsif : PMBOK — loyiha boshqaruvi bo‘yicha dunyodagi eng nufuzli
qo‘llanmalardan biri. U loyihani boshqarishning barcha jihatlarini, jumladan
loyiha tuzilmasini, resurslarni taqsimlash, jamoa tuzishni, va boshqaruv
usullarini yoritadi.
 Tegishli mavzular : Loyiha boshqaruvining asosiy printsiplari, loyiha
strukturasini shakllantirish, loyihalar va tashkilotlar o‘rtasidagi
munosabatlar.
b) "Project Management: A Systems Approach to Planning, Scheduling, and
Controlling"
 Muallif : Harold Kerzner
 Tavsif : Bu kitob loyihalarni boshqarishning tizimli yondashuvini ko‘rib
chiqadi. Loyiha turidagi tashkilot tuzilmasi haqida batafsil ma'lumot
berilgan bo‘lib, resurslar taqsimlanishi, jamoa tuzilishi va boshqaruv
strukturalariga alohida e'tibor qaratiladi.
 Tegishli mavzular : Loyiha resurslarini boshqarish, vaqt va moliya nazorati,
tashkilot strukturasining samarali tuzilishi.
c) "The Fast Forward MBA in Project Management"
 Muallif : Eric Verzuh
 Tavsif : Bu kitobda loyiha boshqaruvi asoslari va amaliy yondashuvlar
batafsil yoritilgan. Loyiha tuzilmasi, jamoa tashkiloti, va loyiha boshqaruvi
usullari haqida keng qamrovli ma'lumot berilgan.
 Tegishli mavzular : Loyiha tuzilmasi, loyiha jamoasi, rahbariyat, resurslar
va vaqtni boshqarish.
17

https :// www . workamajig . com / blog / project - organizational - structure
 https :// twproject . com / blog / project - organizational - structure - project -
management /

Qo’shimcha adabiyotlar
10. "Designing Effective Organizations: A Managerial Approach"
 Mualliflar : Michael Goold, Andrew Campbell
 Tavsif : Tashkilot dizaynini boshqaruv nuqtai nazaridan ko‘rib chiqadi,
shuningdek, turli tuzilmalar va boshqaruv modellarini qanday joriy etish
haqida batafsil tushuntiradi.
 Tegishli mavzular : Tashkilot tuzilmalari, funksional va loyiha asosidagi
tuzilmalar, integratsiya va resurslarni boshqarish.
3. Loyiha Tashkilot Tuzilmasi va Resurslarni Boshqarish
a) "Managing Project Stakeholders: Building a Foundation for Project
Management Success"
 Muallif : Tresia R. Williams, David W. L. Chin
 Tavsif : Bu kitob loyihalar uchun stakeholderlar bilan ishlash, resurslarni
boshqarish, va tashkilot tuzilmasining loyihaga qanday ta'sir qilishi haqida
ma'lumot beradi. Loyihada ishtirok etuvchi barcha taraflarning qanday
tashkil qilinishi kerakligi haqida tushunchalar beradi.
 Tegishli mavzular : Stakeholderlarni boshqarish, loyiha tuzilmasi, jamoa va
resurslarni boshqarish.
b) "Project Management: A Practical Guide for Business and Technology
Managers"
 Muallif : David I. Cleland
 Tavsif : Loyiha boshqaruvi, vaqt va resurslarni samarali boshqarish va turli
tashkilot tuzilmalarini qo‘llashga oid qo‘llanma. Loyiha turidagi tashkilot
tuzilmasi haqida ko‘plab misollar va amaliy yondashuvlar keltirilgan.
 Tegishli mavzular : Resurslarni taqsimlash, loyiha boshqaruv tizimi,
tashkilot strukturalari.
18

4. Boshqaruv Modellarini Taqqoslash
a) "The New Organizational Wealth: Managing and Understanding Human
Capital"
 Muallif : John R. Erickson
 Tavsif : Loyiha turidagi tashkilot tuzilmasini yaratish va unga zamonaviy
boshqaruv strategiyalarini qo‘llash haqida.
19

Loyiha turidagi tashkiliy tuzilimini rivojlantirish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish