Lug‘at va uning turlari DARS ISHLANMASI - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	1.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Lug‘at va uning turlari DARS ISHLANMASI

Купить

ONA TILI FANIDAN OCHIQ DARS ISHLANMASI
2025-yil 17-yanvar
Mavzu: Lug‘at va uning turlari
Fan: ona tili
Dars turi: yangi bilim beruvchi dars, noan’anaviyy
Dars metodi: interfaol, guruhli ish, klaster, muammoli ta’lim
Dars jihozi:
- Darslik
- Tarqatma materiallar
- Elektron taqdimot (slaydlar)
- O‘zbek tilining izohli lug‘ati, sinonimlar, antonimlar, frazeologik lug‘atlar
Darsning maqsadi:
Ta’limiy maqsad:
- O‘quvchilarga lug‘atlar va ularning turlari haqida bilim berish.
- Lug‘atlardan to‘g‘ri va samarali foydalanishni o‘rgatish.
- Izohli lug‘at, sinonimlar, antonimlar, etimologik lug‘atlar haqida tushuncha
berish.
Tarbiyaviy maqsad:
- O‘quvchilarda mustaqil fikrlash va kitobga mehr uyg‘otish.
- Lug‘atlardan foydalanish madaniyatini shakllantirish.
- O‘z ona tiliga hurmat tuyg‘usini mustahkamlash.
Rivojlantiruvchi maqsad:
- O‘quvchilarning so‘z boyligini oshirish va izohli lug‘atlardan foydalanish
ko‘nikmalarini rivojlantirish.
- So‘zlarning ma’nolarini chuqur tushunish va ularni nutqda qo‘llash
ko‘nikmalarini mustahkamlash.
Darsning borishi
Tashkiliy qism (5 daqiqa)
Salomlashish, davomatni tekshirish.
O‘quvchilarning darsga tayyorgarligini tekshirish.

Darsning maqsadi va mazmuni bilan tanishtirish.
O‘tgan mavzuni takrorlash (10 daqiqa)
Savollar yordamida o‘tgan mavzu mustahkamlanadi:
So‘z va uning leksik ma’nosi nima?
So‘zning ma’no taraqqiyoti qanday kechadi?
Sinonim, antonim, omonim tushunchalari misollar orqali tushuntiriladi.
O‘quvchilarning javoblari asosida yangi mavzuga kirish amalga oshiriladi.
Yangi mavzu bayoni (15 daqiqa)
O‘qituvchi lug‘atlar haqida tushuncha beradi:
Lug‘at – so‘zlarning ma’nosi, talaffuzi, yozilishi yoki boshqa jihatlari bo‘yicha
ma’lumot beruvchi manba.
Lug‘atlarning asosiy turlari:
Izohli lug‘at – so‘zlarning ma’nosini tushuntirib beradi. Masalan: O‘zbek tilining
izohli lug‘ati.
Sinonimlar lug‘ati – bir-biriga yaqin ma’noli so‘zlarni o‘z ichiga oladi. Masalan:
go‘zal – chiroyli – latofatli.
Antonimlar lug‘ati – qarama-qarshi ma’noli so‘zlarni o‘z ichiga oladi. Masalan:
katta – kichik.
Frazeologik lug‘at – iboralar va ularning ma’nolarini tushuntiradi. Masalan: Ko‘z-
quloq bo‘lmoq – kuzatmoq, nazorat qilmoq.
Etimologik lug‘at – so‘zlarning kelib chiqishini izohlaydi. Masalan: «Kitob» so‘zi
arab tilidan olingan va «yozilgan narsa» degan ma’noni anglatadi.
Orfografik lug‘at – so‘zlarning yozilishini to‘g‘ri ko‘rsatib beradi. Masalan:
Yodgorlik – Yodkorlik emas, Yadgorlik emas.
Terminologik lug‘at – ma’lum bir sohadagi ilmiy atamalarni tushuntiradi. Masalan:
Fizika lug‘ati, biologiya lug‘ati.
Omonimlar lug‘ati – yozilishi bir xil, lekin ma’nosi turlicha bo‘lgan so‘zlarni
tushuntiradi. Masalan: Qalam (yozish uchun) – Qalam (mevali daraxtning
shoxidan olingan kesma).

Qo‘llanmalar va ensiklopedik lug‘atlar – turli sohalar bo‘yicha ma’lumot beradi.
Masalan: «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi».
Mustahkamlash (10 daqiqa)
O‘quvchilar bilan savol-javob o‘tkaziladi:
Lug‘at nima va uning qanday turlari bor?
Sinonim va antonim lug‘atlar qanday farqlanadi?
Frazeologik lug‘at nima uchun kerak?
Orfografik va etimologik lug‘atning farqi nimada?
Amaliy topshiriqlar:
✅ 1-topshiriq: O‘quvchilarga turli lug‘atlar beriladi va ularning ichidan berilgan
so‘zning ma’nosini topish vazifasi yuklatiladi.
✅ 2-topshiriq: Har bir guruhga turli lug‘at topshiriladi va ular shu lug‘atdan
misollar keltiradi.
✅ 3-topshiriq: Matn ichidan frazeologik iboralarni topish va ularning lug‘aviy
ma’nosini tushuntirish.
Yakuniy qism (5 daqiqa)
O‘quvchilarning faolligi baholanadi.
Dars xulosasi qilinadi.
Uyga vazifa beriladi: «O‘zbek tilining izohli lug‘ati»dan 10 ta yangi so‘z olib,
ularning ma’nolarini yozib kelish.
Kutilayotgan natijalar:
✅ O‘quvchilar lug‘atlar haqida to‘liq tushunchaga ega bo‘ladilar.
✅ Izohli lug‘at, sinonim, antonim va boshqa lug‘atlardan foydalana olishadi.
✅ Yangi so‘zlarni mustaqil ravishda topish va tushuntirish ko‘nikmalariga ega
bo‘ladilar.
✅ O‘z ona tiliga hurmat va qiziqish oshadi.

Ochiq dars ishlanmasi amaliy va interfaol usullar asosida tuzilgan bo‘lib,
o‘quvchilarning mustaqil fikrlash va izlanish qobiliyatini rivojlantirishga
qaratilgan.

5-sinf o‘quvchilari uchun diktant
Diktant matni: «So‘z – tafakkur kaliti»
So‘z – inson tafakkurining ifodasi, bilim va ma’naviyat manbai. Insonlar so‘z
orqali fikr yuritadi, bilim oladi va o‘zaro muloqot qiladi. So‘zning kuchi juda katta.
To‘g‘ri tanlangan so‘z kishini shodlantiradi, xato aytilgan so‘z esa qalbga ozor
yetkazishi mumkin.
O‘zbek tili juda boy va jozibali. Unda minglab so‘zlar bor. Har bir so‘z o‘ziga xos
ma’no yuklaydi. Biz so‘zlarning to‘g‘ri ishlatilishiga, chiroyli talaffuziga va
yozilishiga e’tibor qaratishimiz kerak.
So‘zlarni to‘g‘ri qo‘llash – madaniyat belgisi. Har kim o‘z ona tilini sevishi va so‘z
boyligini oshirishi lozim.
Diktant matnida jami 83 ta so‘z qatnashgan.

DARS JARAYONLARI

Lug‘at va uning turlari DARS ISHLANMASI

Купить