ma‘lumotlar bazalaridan foydalangan holda mobil ilovalarni ishlab chiqish - Информатика и ИТ - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	36.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Информатика и ИТ

ma‘lumotlar bazalaridan foydalangan holda mobil ilovalarni ishlab chiqish

Купить

Mavzu: Malumotlar bazalarida n foydalangan holda mobil ilovalarni ishlab chiqish
MUNDARIJA
I.KIRISH .........................................................................................................2.
II.Asosoiy qism
1.Mobil ilova haqida……………………………………….………….……..4.
2.Mobil ilovalarni ishlab chiqishda foydalaniladigan dasturlar……………...7.
3. Veb ilovalar va ulardan foydalanish tamoyillari……………………………10.
III.XULOSA …………….................................……………………………….14.

IV.FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI……..................…….16.

KIRISH
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari rivojlanishining zamonaviy jahon
darajasi shundayki, respublikada jahon axborot makonining infratuzilmalari va milliy
axborot-hisoblash tarmog’i integratsiyasiga mos keluvchi milliy tizimni yaratish milliy
iqtisodiyot, boshqarish, fan va ta’lim samaradorligining muhim omili bo’lmoqda. Bu
muammolar ancha murakkab va ayni paytda respublikamiz uchun dolzarbdir. Hozirda olib
borilayotgan iqtisodiy, tuzilmaviy va boshqa o’zgarishlarni amalga oshirish natijalari
respublikada axborotlashtirish bilan bog’liq muammolarning qanday va qaysi
muddatlarda hal etishga ham bog’liqdir. O’quv fanlari bo’yicha elektron o’quv
vositalarining yaratilishi mazkur fanlarni o’qitishda zamonaviy axborotkommunikatsiya
texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatini yanada kengaytiradi. Bu o’z navbatida,
talabalarning mazkur fanlar bo’yicha bilimlarini chuqur o’zlashtirishlarining asosiy omili
bo’lib, ta’lim-tarbiya sifati va samaradorligini oshiradi. Ayni shunday sa’y-harakatlar
amalga oshirilishi ta’lim jarayoniga zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini
keng tadbiq etishni yanada jadallashtirish, professor-o’qituvchilarni ilg’or pedagogik
bilimlar va texnologiyalar bilan qurollantirish, ularning mahoratini oshirish, xorijiy oliy
ta’lim muassasalari tajribasini chuqur o’rganish hamda ulardagi samarali usul va
vositalarni milliy ta’lim tizimimizga joriy etish imkonini yaratadi. Multimedia - gurkirab
rivojlanayotgan zamonaviy axborotlar texnologiyasidir. Uning ajralib turuvchi belgilariga
quyidagilar kiradi: axborotning xilma-xil turlari: an’anaviy (matn, jadvallar, bezaklar va
boshqalar), original (nutq, musiqa, videofilmlardan parchalar, telekadrlar, animasiya va
boshqalar), turlarini bir dasturiy maxsulotda integrasiyalaydi. Bunday integrasiya
axborotni ro’yxatdan o’tkazish va aks ettirishning turli qurilmalari, muayyan vaqtdagi ish,
o’z tabiatiga ko’ra statik bo’lgan matn va grafikadan farqli ravishda, audio va
videosignallar faqat vaqtning ma’lum oralig’ida ko’rib chiqiladi. Video va audio
axborotlarni kompyuterda qayta ishlash va aks ettirish uchun markaziy prosessor tez
xarakatchanligi, ma’lumotlarni uzatish shinasining o’tkazish qobiliyati operativ va video-
xotira, katta sigimli tashqi xotira, xajm va kompyuter kirish-chiqish kanallari bo’yicha
almashuvi tezligini taxminan ikki barovar oshirilishi talab etiladi, “inson-kompyuter”
interaktiv muloqotining yangi darajasi, bunda muloqot jarayonida foydalanuvchi ancha
keng va xar tomonlama axborotlarni oladiki, mazkur xolat ta’lim, ishlash yoki dam olish
sharoitlarini yaxshilashga imkon beradi. multimedia vositalari asosida o’quvchilarga
ta’lim berish va kadrlarni qayta tayorlashni yo’lga qo’yish xozirgi kunning dolzarb
masalasidir. Multimedia tushunchasi 90-yillar boshida xayotimizga kirib keldi. Uning o’zi
nima degan savol tug’ladi? Ko’pgina mutaxasislar bu atamani turlicha tahlil qilishmoqda.
Bizning fikrimizcha, mul’timedia bu informatikaning dasturiy va texnikaviy vositalari
asosida audio, video matn, grafika va animasiya effektlari asosida o’quv materiallarini
o’quvchilarga yetkazib berishning mujassamlangan holdagi ko’rinishidir. Rivojlangan
mamlakatlarda o’qitishning usuli hozirgi kunda ta’lim sohasi yo’nalishlari bo’yicha tadbiq
qilinmoqda. Hatto har bir oila multimedia vositalarisiz xordiq chiqarmaydigan bo’lib
qoldi. Multimedia vositalarining 81- yildagi yalpi oboroti 4 miliard AQSh dollarini tashkil
qilgan bo’lsa 94-yil esa 16 milliard AQSh dollarini tashkil qildi. Hozirgi kunda esa
sotilayotgan har bir kompyuterni mul’timedia vositalarisiz tasavvur qilib bolmaydi.
Kompyuterlarning 70-yillarda ta’lim sohasida keng qo’llash yo’lida urinishlar zoye
ketganligi avvalambor ular unumdorligining nihoyatda pastligi bilan bog’liq edi. Amaliyot
shuni kursatmoqdaki, multimedia vositalari asosida o’quvchilarni o’qitish ikki barobar
unumli va vaqtdan yutish mumkun. Multimedia vositalari asosida bilim olishda 30%
gacha vaqtni tejash mumkin bo’lib, olingan bilimlar esa xotirada uzoq muddat saqlanib
qoladi. Agar o’quvchilar berilayetgan materiallarni kurish asosida qabul qilsa, axborotni
xotirada saqlash 25- 30%oshadi. Bunga qushimcha sifatida o`quv materiallari audio, video
va grafika ko’rinishda mujassamlashgan xolda berilsa, materiallarni xotirada saqlab qolish
75% ortadi. Multimedia vositalari asosida o’quvchilarni o’qitish quyidagi afzalliklarga

ega: 1) berilayotgan materiallarni chuqurroq va mukammalroq o`zlashtirish imkoniyati
bor; 2) ta’lim olishning yangi sohalari bilan yaqindan aloqa qilish ishtiyoqi yanada ortadi:
3) ta’lim olish vaqtining qisqarish natijasida, vaqtni tejash imkoniyatiga erishish; 4)
olingan bilimlar kishi xotirasida uzoq saqlanib, kerak bulganda amaliyotda qo`llash
imkoniyatiga erishiladi. Informatika va axborot texnologiyalari fundamental fan sifatida
kompyuter axborot tizimlari negizida istalgan ob’ektlar bilan boshqaruv jarayonlarini
axborot jihatidan ta’minlashni barpo etish metodologiyasini ishlab chiqish bilan
shug’ullanadi. Shunday fikr ham mavjudki, fanning asosiy vazifalaridan biri — axborot
tizimlari nima, ular qanday o’rinni egallaydi, qanday tuzilmaga ega bo’lishi lozim, qanday
ishlaydi, uning uchun qanday qonuniyatlar xos ekanligini aniqlashdir. Yevropada
informatika sohasida quyidagi asosiy ilmiy yo’nalishlarni ajratib ko’rsatish mumkin:
tarmoq tuzilmasini ishlab chiqish, kompyuterli integratsiyalashgan jarayonni ishlab
chiqarish, iqtisodiy va tibbiy informatika, ijtimoiy sug’urta va atrof-muhit informatikasi,
professional axborot tizimlari. Multimedia tizimining paydo bo’lishi ta’lim, fan, san’at,
kompyuter treninglari, reklama, texnika, tibbiyot, matematika, biznes, ilmiy tadqiqot kabi
bir qancha kasbiy sohalarda revolyutsion o’zgarishlar yuzaga kelishiga olib keldi.
1.1.Mamlakatimizda axborot tеxnologiyalariga qaratilayotgan e`tibor
Mobil ilova (inglizcha: Mobile app) — ma lum bir platforma (iOS, Android, ʼ
Windows Phone va boshqalar) uchun ishlab chiqilgan smartfonlar, planshetlar va boshqa
mobil qurilmalarda ishlashga mo ljallangan dastur. Ko pgina mobil ilovalar qurilmaning
ʻ ʻ
o zida oldindan o rnatiladi yoki ularni App Store, Google Play va boshqalar kabi onlayn
ʻ ʻ
dastur do konlaridan bepul yoki pullik bilan yuklab olish mumkin. Dastlab, mobil ilovalar
ʻ
elektron pochtani tezda tekshirish uchun ishlatilgan, ammo ularning yuqori talablari
boshqa sohalarda ham kengayishiga olib keldi, masalan, mobil telefon va GPS o yinlari,
ʻ
suhbatlashish, video tomosha qilish va Internetdan foydalanish.
Davlatimiz rahbari deyarli har bir chiqishida, aholi bilan muloqotida yoshlar
masalasiga alohida e’tibor qaratadi. Ularni mamlakatimiz buguni va kelajagida tutgan
muhim o‘rniga urg‘u beradi. Binobarin, yurtimizda navqiron avlod vakillarining
zamonaviy bilimlarni egallashlari, “nou-xau”lar bilan hamnafas qadam tashlashlari uchun
barcha sharoitlar yaratilmoqda. O‘ziga ishongan, intiluvchan, ilmga tashna o‘g‘il-qizlar
uchun “sotsial lift”, meritokratiya tamoyillari hayotga samarali tatbiq etilyapti. Chunki
taraqqiy etgan mamlakatlarda yalpi ichki mahsulotning 50 foizidan ortig‘i “bilimlar
iqtisodiyoti” hisobidan, ya’ni, innovatsiyalar va yuqori malakali kadrlar tomonidan
yaratilayotganidan ko‘pchilikning xabari bor.
MySQL— ochiq manbali relyatsion ma lumotlar bazasini boshqarish tizimi. Uning
ʼ
nomi "My", Maykl Videniusning qizining ismi va "SQL", Strukturalangan so rovlar
ʻ
tilining qisqartmasidan iborat. Relyatsion ma'lumotlar bazasi ma'lumotlarni bir yoki bir
nechta ma'lumotlar jadvallarida tartibga soladi, ularda ma'lumotlar bir-biri bilan bog'liq
bo'lishi mumkin; bu munosabatlar ma'lumotlarni tuzilishga yordam beradi. SQL -
dasturchilar relyatsion ma'lumotlar bazasidan ma'lumotlarni yaratish, o'zgartirish va
chiqarish, shuningdek, ma'lumotlar bazasiga foydalanuvchi kirishini boshqarish uchun
foydalanadigan til. Relyatsion ma'lumotlar bazalari va SQL-ga qo'shimcha ravishda,
MySQL kabi RDBMS kompyuterning saqlash tizimida relyatsion ma'lumotlar bazasini
amalga oshirish uchun operatsion tizim bilan ishlaydi, foydalanuvchilarni boshqaradi,
tarmoqqa kirish imkonini beradi va ma'lumotlar bazasi yaxlitligini sinovdan o'tkazish va
zaxira nusxalarini yaratishni osonlashtiradi.
O‘tgan yil dekabr oyida bo‘lgan Yoshlar forumida Prezident tomonidan bu borada
muhim takliflarni ilgari surgani ham bejiz emas. Oliy Majlis va xalqimizga yo‘llagan
Murojaatnomada esa “biz islohotlarimiz ko‘lami va samarasini yanada oshirishda har
tomonlama yetuk, zamonaviy bilim va hunarlarni puxta egallagan, azmu shijoatli,
tashabbuskor yoshlarimizga tayanamiz” deya alohida ta’kidlab o‘tdi.
Joriy yil — “Yoshlarni qo‘llab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash

yili” deb e’lon qilindi. Bu o‘tgan yillarda jamiyatning intellektual va innovatsion
salohiyatini yuksaltirish yo‘lida boshlangan progressiv islohotlarning mantiqiy davomidir,
desak aslo mubolag‘a bo‘lmaydi.
Mazkur dolzarb yo‘nalishdagi maqsadlarga erishishda axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini jadal rivojlantirish, soha bilan mashg‘ul yoshlar kontingentini
ko‘paytirish, shubhasiz, muhim ahamiyat kasb etadi.
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi aynan shu
mezonlar asosida o‘z faoliyatini davom ettirib, zarur bir qancha vazifalarni belgilab oldi.
Ularning ijrosini ta’minlash esa qat’iy nazoratda. Bu yo‘lda vazirlik hamda uning tizim
tashkilotlarida faoliyat yuritayotgan 28 mingdan ziyod xodimlar ahil jamoa bo‘lib o‘zaro
jisplashgan. Ularning 25 foizini 30 yoshgacha bo‘lgan yigit-qiz tashkil etsa, 56 nafari chet
el oliy o‘quv yurtlarida tamomlagan kadrlardir.
MySQL-da foydalanuvchilarga SQL-dan
foydalangan holda MySQL ma'lumotlar bazasi bilan to'g'ridan-to'g'ri o'zaro ishlash
imkonini beruvchi mustaqil mijozlari mavjud, lekin ko'pincha MySQL relyatsion
ma'lumotlar bazasi qobiliyatiga muhtoj bo'lgan ilovalarni amalga oshirish uchun boshqa
dasturlar bilan ishlatiladi. MySQL Linux, Apache, MySQL, Perl/PHP/Python so'zlarining
qisqartmasi bo'lgan LAMP veb-ilovalar stekining (va boshqalar) tarkibiy qismidir.
MySQL ko'plab ma'lumotlar bazasiga asoslangan veb-ilovalar, jumladan Drupal, Joomla,
phpBB va WordPress tomonidan qo'llaniladi. MySQL-dan Facebook, Flickr, MediaWiki,
Twitter va YouTube kabi mashhur veb-saytlar ham foydalanadi. MySQLni manba
kodidan qo'lda qurish va o'rnatish mumkin, lekin maxsus sozlashlar talab qilinmasa, u
odatda ikkilik paketdan o'rnatiladi. Ko'pgina Linux distributivlarida paketlarni boshqarish
tizimi MySQL-ni minimal kuch bilan yuklab olishi va o'rnatishi mumkin, Ammo
xavfsizlik va optimallashtirish sozlamalarini sozlash uchun ko'pincha qo'shimcha
konfiguratsiya talab qilinadi. LAMP dasturiy ta minot to plami, bu yerda Squid bilan ʼ ʻ
birga ko rsatiladi. MySQL kuchliroq mulkiy ma'lumotlar bazalariga past darajadagi
ʻ
muqobil sifatida boshlangan bo'lsa-da, u asta-sekin katta hajmdagi ehtiyojlarni qo'llab-
quvvatlash uchun rivojlandi. U hali ham ko'pincha kichik va o'rta miqyosdagi bitta serverli
joylashtirishda, LAMPga asoslangan veb-ilovaning komponenti sifatida yoki mustaqil
ma'lumotlar bazasi serveri sifatida ishlatiladi. MySQLning ko'p jozibadorligi
phpMyAdmin kabi ochiq manbali vositalar ekotizimlari tomonidan faollashtirilgan
nisbatan soddaligi va foydalanish qulayligidan kelib chiqadi . O'rta diapazonda MySQLni
gigabayt xotiraga ega bo'lgan ko'p protsessorli server kabi kuchliroq uskunada o'rnatish
orqali masshtablash mumkin.
Bir million dasturchi — taraqqiyot nihollari
Navqiron avlod va ma’sullar o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot o‘rnatishga xizmat
qiluvchi “Yoshlar murojaati” elektron platformasini yaratish ustida ishlar olib borilyapti.
U o‘g‘il-qizlarning ilm olishlari, kasb-hunarli bo‘lishlarini, qisqacha aytganda, hayotda
o‘z o‘rinlarini topishlari uchun yaqin ko‘makchi bo‘ladi.
Mazkur yo‘nalishning mantiqiy davomi sifatida o‘sib kelayotgan avlodni AKT
sohasiga yanada qiziqtirish, ularning bu boradagi bilim va ko‘nikmalarini oshirish
maqsadida joriy yilda 100 dan ziyod shahar va tumanda Raqamli texnologiyalar o‘quv
markazlari ochiladi. Shu bilan bir qatorda, Toshkent viloyatida Axborot texnologiyalari
universiteti filiali hamda barcha hududlarda mazkur yo‘nalishda texnikumlar faoliyatini
yo‘lga qo‘yiladi.
Davlat rahbari tashabbusi bilan hayotga tatbiq etilib, Axborot texnologiyalari va
kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi hamda Birlashgan Arab Amirliklarining
“Dubai Future Foundation” fondi tomonidan Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi
hamda Xalq ta’limi vazirliklari bilan hamkorlikda amalga oshirib kelinayotgan “Bir
million dasturchi” loyihasini istiqbol sari tashlangan muhim strategik qadam, deyish
mumkin.

2020 yilda loyiha doirasida 120 mingdan ziyod o‘quvchi ta’lim olib, ulardan 18
ming nafardan ortig‘i kurslarni muvaffaqiyatli tugatib, bitiruvchi sertifikatini qo‘lga
kiritgan bo‘lsa, keyingi ikki yilda bu ko‘rsatkichni 300 ming yetkazish va ularni
kompyuter texnologiyalari yo‘nalishida bepul o‘qitish, masofaviy ta’limni va darslarni
onlayn o‘tkazish imkoniyatini beradigan “Onlayn, raqamli, xavfsiz ixtisoslashtirilgan
maktab”, “Oliy ta’lim jarayonlarini boshqarish” axborot tizimlari yaratilib, ishga
tushiriladi.
Shu yildan boshlab xalqaro IT sertifikatlarini qo‘lga kiritgan yoshlarga
xarajatlarining 50 foizigacha bo‘lgan qismini qoplab berish vazifalari belgilandi.
Biroq, bitta serverda unumdorlik qanchalik kengayishi mumkinligi ("kengaytirish")
bo'yicha cheklovlar mavjud, shuning uchun yaxshilangan ishlash va CENTRAL ASIAN
RESEARCH JOURNAL FOR INTERDISCIPLINARY STUDIES 132 (CARJIS) ilmiy
jurnali bilan hamkorlikda. “YANGI O’ZBEKISTONNING UMIDLI YOSHLARI” 1(4)-
SON 2022-YIL 28-MAY ishonchlilikni ta'minlash uchun kattaroq miqyoslarda ko'p
serverli MySQL ("kengaytirish") o'rnatilishi talab qilinadi. Oddiy yuqori darajadagi
konfiguratsiya ma'lumotlarni yozish operatsiyalarini boshqaradigan va barcha o'qish
operatsiyalarini bajaradigan bir nechta tobelarga takrorlanadigan kuchli asosiy
ma'lumotlar bazasini o'z ichiga olishi mumkin. Asosiy server doimiy ravishda binlog
hodisalarini ulangan tobelarga surib turadi, shuning uchun ishlamay qolganda to xtash ʻ
vaqtini minimallashtirib, yangi master bo lishi mumkin. Ishlashning keyingi
ʻ
yaxshilanishiga memcached yordamida ma'lumotlar bazasi so'rovlari natijalarini xotirada
keshlash yoki ma'lumotlar bazasini kichikroq bo'laklarga bo'lish orqali erishish mumkin.
Flutter - bu Google tomonidan yaratilgan ochiq manbali UI dasturiy ta'minot ishlab chiqish
tizimi. U Android, iOS, Linux, macOS, Windows, Google Fuchsia, va Internet uchun
yagona kod bazasidan o zaro platforma ilovalarini ishlab chiqishda foydalaniladi. Birinchi
ʻ
marta 2015-yilda ishlab chiqilgan.
Flutter 2017-yilning may oyida chiqarilgan. Flutterning asosiy komponentlari
quyidagilardan iborat:
✓ Dart platformasi
✓ Flutter dvigateli (Skia Graphics Engine)
✓ Fond kutubxonasi
✓ Dizayn uchun maxsus vidjetlar
✓ Flutter rivojlantirish vositalari (DevTools)
IT startaplarga qo‘mak berish va AKT sohasida faoliyat olib borayotgan
tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash ham e’tiborimizda. Jumladan, mahalliy oliy ta’lim
muassasalari qoshida IT Inkubatsiya markazlari tashkil etilmoqda. Hozirgi kunda shu kabi
markazlar G.V. Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining Toshkent
shahridagi filialida, poytaxtimizdagi Turin politexnika universiteti, Inha universiteti,
Amiti universiteti, shuningdek, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, Toshkent moliya
instituti, Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti, Andijon mashinasozlik instituti,
Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti hamda boshqa OTMlarda faoliyat
ko‘rsatmoqda.
Yoshlarni qo‘llab-quvvatlash haqida gap ketganda, Qoraqalpog‘iston Respublikasi,
Xorazm va Namangan viloyatlarida IT-park filiallarini ochish rejalashtirilayotganini
ta’kidlab o‘tish joiz.
Zero, o‘tgan yilda mamlakatimizda ish boshlagan IT-parklar rezidentlari tomonidan
jami 750 dan ortiq yangi ish o‘rinlari yaratildi, dasturiy mahsulotlar va xizmatlar hajmi
346,2 mlrd. so‘m, jumdadan, eksport hajmi 8,4 million dollarni tashkil etdi.
Toshkent shahrida IT-park rezidentlari sonini ko‘paytirish va ularga yetarli
imkoniyatlar yaratish doimiy diqqat markazimizda. Shu maqsadda xorijdan jalb qilingan
ekspert bilan hamkorlikda umumiy maydoni 408 ming kv. m.ga teng hududda infratuzilma

ob’ektlarini bunyod etish konsepsiyasi ishlab chiqilib, qurilish ishlari amalga
oshirilmoqda. Uning hududiy filiallarini tashkil etish bo‘yicha joylardagi mahalliy
hokimliklar bilan qo‘shma qarorlar imzolanib, har bir loyiha bo‘yicha bajariladigan
vazifalar tarmoq jadvallari tasdiqlandi.
Bunday nuqtai nazar faqat markaziy hududlar uchun xom emas. Buni IT-parkning
hududiy filiallari binolari Andijon (“Digital City” texnoparki), Farg‘ona (IT Park
Marg‘ilon filiali), Sirdaryo (IT Park Guliston filiali), Qashqadaryo, Jizzax, Samarqand va
Buxoro viloyatlarida foydalanishga topshirilgani, Andijon filialida o‘nta hamda Marg‘ilon
filialida yettita rezident faoliyat yuritayotgani misolida ham ko‘rish mumkin.
Quvonarlisi, ularda o‘tgan yilda 400 dan ziyod korxona faoliyat boshlab, 900 dan
ortiq dasturiy ta’minot mahsulotlari ishlab chiqarildi.
Tezkor internetga ulash vazifasi qay darajada uddalanmoqda?
Murojaatnomada 2020 yilni “Ilm-ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish
yili”, deb e’lon qilinishi hamda shu bo‘yicha “yo‘l xaritasi” ishlab chiqilgani axborot
texnologiyalarini ravnaq toptirishda muhim ahamiyat kasb etgani ta’kidlandi.
O‘tgan yilgi Davlat dasturida ijtimoiy soha ob’ektlari, jumladan, umumta’lim
maktablari, maktabgacha ta’lim va sog‘liqni saqlash muassasalarini tezkor internetga
ulash ustuvor vazifa sifatida belgilab berilgandi. Boisi bu yosh avlodning zamonaviy bilim
olishi, bemorlarga sifatli va tezkor xizmat ko‘rsatish salohiyatini oshirishi bilan ham
ahamiyatlidir. Xo‘sh, ular amalda qanday bajarildi? Birinchidan, AKT sohasining iqtisodiy
ko‘rsatkichlari barqarorligini ta’minlash
borasida:
— 11 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilishi hisobiga
200,5 million dollardan ortiq, jumladan, 141,4 million dollar to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy
investitsiyalar jalb qilindi.
Ikkinchidan, raqamli infratuzilmani rivojlantirish borasida:
— bugungi kunda 1 millionta internet tarmog‘iga keng polosali ulanish portlari o‘rnatilib,
ularning umumiy soni 3 millionga yetkazildi, 32 ming kilometr optik tolali aloqa liniyalari
qurildi;
— ma’lumotlar uzatish tarmog‘ining o‘tkazuvchanlik qobiliyati viloyat markazlari
darajasida 2, tuman markazlari darajasida esa 4 barobar oshdi;
— xizmat miqyosini kengaytirish maqsadida 5 mingdan ortiq mobil aloqa baza
stansiyalari o‘rnatildi, optik tolali aloqa liniyalarining umumiy uzunligi 68,6 ming km.ga
yetkazildi va aholi maskanlarida uning qamrovi 98 hamda yuqori tezlikdagi yo‘nalishi 90
foizga yetkazildi;
— keng polosali mobil xizmatlariga bo‘lgan ehtiyojini qondirish maqsadida mavjud 3
mingdan ortiq baza stansiyasi modernizatsiya qilindi;
— 5 ming 641 ta mobil aloqa tayanch stansiyasi ishga tushirilib, ularning umumiy soni 31
740 taga yetkazildi;
— 5 petabayt sig‘imga teng Ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash markazi ishga
tushirildi;
— “Jizzax” erkin iqtisodiy zonasida Janubiy koreyalik hamkorlar bilan birgalikda 11
million dollarga teng, yillik quvvati 50 ming kilometr optik tolali kabel mahsulotlarini
ishlab chiqarish zavodi ishga tushirildi.
Umuman, bugungi kunga qadar ijtimoiy soha ob’ektlari, xususan, 8 ming 95 ta xalq
ta’limi, 5 ming 440 ta maktabgacha ta’lim va 3 ming 207 ta sog‘liqni saqlash
muassasalarigacha jami 14 ming km. optik tolali aloqa liniyalari tashkil etilib, ularda
yuqori tezlikdagi internet tarmog‘iga ulanish imkoniyati yaratildi.
2.1.Mobil ilova haqida
Mobil ilova (inglizcha: Mobile app) — ma lum bir platforma (iOS, Android, Windows ʼ
Phone va boshqalar) uchun ishlab chiqilgan smartfonlar, planshetlar va boshqa mobil
qurilmalarda ishlashga mo ljallangan dastur. Ko pgina mobil ilovalar qurilmaning o zida
ʻ ʻ ʻ

oldindan o rnatiladi yoki ularni App Store, Google Play va boshqalar kabi onlayn dastur ʻ
do konlaridan bepul yoki pullik bilan yuklab olish mumkin. Dastlab, mobil ilovalar
ʻ
elektron pochtani tezda tekshirish uchun ishlatilgan, ammo ularning yuqori talablari
boshqa sohalarda ham kengayishiga olib keldi, masalan, mobil telefon va GPS o yinlari,
ʻ
suhbatlashish, video tomosha qilish va Internetdan foydalanish.
Mobil ilovalar - smartfon va planshetlar kabi mobil qurilmalar uchun ishlab chiqilgan
dasturiy ta'minot. Ular mobil qurilmalarni funktsiyali va qiziqarli miniatyura kuchlariga
aylantiradi. Ba'zi qurilmalar ishlab chiqaruvchilarining ayrim uyali ilovalari yoki ular
bilan bog'langan uyali aloqa provayderlari (masalan, Verizon, AT & T, T-Mobile va
boshqalar) bilan oldindan o'rnatilgan bo'ladi, lekin ko'plab ilovalar qurilmaga xos ilova
orqali mavjud do'konlar.
Mobil ilovalar vazifalari
Ushbu ilovalarning maqsadlari o'yin-kulgidan, mahsuldorlikdan va o'yin-kulgidan
o'yin-kulgi, sport, fitnes va boshqa har qanday odamni tasavvur qilish uchun gamutni
boshqaradi. Ijtimoiy media - mobil ilovalarni ishlab chiqish va qabul qilishning eng
mashhur yo'nalishlaridan biri. Aslida, Facebook barcha platformalarda 2017-yilda eng
keng tarqalgan dastur hisoblanadi.
Ko'pgina onlayn ob'ektlar mobil veb-saytlar va mobil ilovalarga ega. Umuman
olganda, farq bir maqsadga qaratilgan: App odatda mobil veb-saytga qaraganda kichikroq
bo'ladi, ko'proq interaktivlik taklif qiladi va mobil qurilmada ishlatish oson
va intuitiv
ravishda yanada aniqroq ma'lumotlarni taqdim etadi.
Ko'pgina mobil ilovalar ish stoli kompyuterlarda ishlashga mo'ljallangan tegishli
dasturlarga ega. Mobil ilovalar har qanda
y cheklovlar bilan ishlashga moslashgan bo'lsa-
da, ularning ish stollari uchun mosligi bor. Mobil qurilmalarda ekranning kattaligi, xotira
hajmi, protsessor imkoniyatlari, grafik interfeyslar, tugmalar va sensorli funksiyalar
mavjud va ishlab chiquvchilar ularni barchasini joylashtirishlari kerak.
Masalan, mobil ilovalar foydalanuvchilari (veb-saytga tashrif buyuruvchilar kabi)
matnni, tasvirlarni yoki interaktiv aloqa nuqtalarini ko'rish uchun yon tomonga o'tishni
xohlamaydi va ular kichik matnni o'qishga qarshi kurashishni xohlamaydilar. Mobil
ilovalarni ishlab chiquvchilar uchun qo'shimcha e'tibor mobil qurilmalar uchun umumiy
bo'lgan sensorli interfeysdir.
Mobil qurilmalar keng tarqalgan holda qabul qilinishidan avval dasturiy ta'minot
birinchi navbatda ish stoli va noutbuklarda ishlash uchun ishlab chiqilgan, mobil
versiyadan so'ng keladi. Planshet va smartfonlardan foydalanish endilikda dastur sotish
tendensiyalarida aks ettirilgan stol kompyuterlari va noutbuklarning ishi oshib bormoqda.
Aslida, 2017-yilda 197 milliardlik ilovani yuklab olish rejalashtirilgan. Natijada, ko'plab
ishlab chiquvchilar veb-dizaynda shu kabi tendentsiyani aks ettiruvchi "mobil-birinchi"
yondashuvga aylandilar. Ushbu ilovalar uchun ularning mobil versiyalari standart
sozlamalar bo'lib, stol versiyalari ularning katta ekranlari va kengroq xususiyatlari uchun
moslashtiriladi.
Mobil ilovalarni topish va o'rnatish
2017-yilga kelib, mobil ilovalar sohasidagi uchta asosiy o'yinchilar:
▪
Google Play: Android qurilmalari uchun
▪
Apple App Store: iPad va iPhone uchun
▪
Amazon AppStore: Amazon yong'inga qarshi qurilmalar uchun
Ko'plab veb-saytlar shuningdek, tegishli ilovalarni taklif qiladi va yuklab olish
havolalarini taqdim etadi
Mobil ilova kompyuter ilovasi sifatida tanilgan, telefonlar, planshetlar va
boshqa qurilmalarning operatsion tizimida foydalanish uchun mo ljallangan va
ʻ
yaratilgan. Ushbu ilova tufayli foydalanuvchi u bilan suhbatni boshlash, fotosurat

yuklash, fotosurat yoki videoni tahrirlash va boshqa ko'plab vazifalarni bajarishi
mumkin.
Hozirda Android terminallari uchun bir nechta do'konlar mavjud, ular orasida eng
mashhuri Google tizimi uchun rasmiy Google Play do'konidir. Bunga muqobil sifatida
yana bir Aurora do'koni qo'shiladi, shuningdek, boshqa tashqi saytlar, jumladan Uptodown,
APK Pure, Softonic va boshqalar.
Huawei telefonlari Android-dan belgilanmagan va ular o'zlarining
ekotizimlarini va o'zlarining do'konlarini, xususan, Ilovalar galereyasini ishga
tushirishdi. Google Play kabi, u allaqachon brendning mobil telefoniga ega bo'lgan
barcha foydalanuvchilar uchun yirik franchayzing unvonlari bilan 300.000 XNUMX dan
ortiq ilovalarga ega.
Mobil ilova o'ziga xos funktsiyaga ega, u bizdan ishlash uchun ma'lum
ruxsatnomalarni so'raydi, ular orasida eng odatiyi saqlashdir, garchi u yagona emas.
Ba'zilar, masalan, chiroq kabi, kameraga ruxsat berishimizni aytadi, chunki u yorug'lik
berish uchun o'z chirog'idan foydalanadi.
Ushbu vosita ishlab chiquvchi tomonidan chiqarilgan turli versiyalar bilan
yangilanadigan kodga ega, ba'zan yiliga bir necha marta. Foydalanuvchi hozir
yangilash tugmasini bosib kutishi kerak uni qayta o'rnatish va unga kiritilgan turli
tuzatishlar va qo'shimchalarni kiritish uchun.
Ilovaning ishlashi oddiy, Ular smartfonga funksiyalar berish uchun yaratilgan,
faqat bittasini yuklab olish va o'rnatish va u bilan vazifalarni bajarish kifoya. Raqamning
ko'pligini hisobga olsak, biz telefonimizda ulardan foydalanish davomida
foydalanishimiz mumkin bo'lgan qiziqarli va bepullarini topishimiz mumkin.
Veb-ilovalar
Veb-ilovalar kamroq xotirani iste'mol qilish uchun yaratilgan qurilmangiz
uchun faqat telefoningizdagi brauzerdan foydalaning va undan foydalanishni boshlang.
Uning narxi yuqori emas, tajriba bir xil emas, garchi u mahalliy dasturga o'xshash
interfeys yaratish tufayli vaqt o'tishi bilan yaxshilanib bormoqda.
Farqi juda ko'p, ishlab chiquvchi ikkalasini ham yaratishi va rivojlantirishi mumkin,
buning uchun veb-ilovani turli bosqichlarda sinab ko'rishi kerak, u mobil operatsion tizim
kabi ishlaydi. Masalan, WhatsApp Web - bu biz internet orqali foydalanishimiz
mumkin bo'lgan ilova telefon, planshet va kompyuter orqali.
Mahalliy ilovalar ma'lum bir operatsion tizim uchun ishlab chiqilganlar sifatida tanilgan,
ba'zilari faqat kompaniyada mavjud, garchi ba'zida siz boshqa mobil
tizimda ham xuddi shunday ko'rishingiz mumkin. Har bir mobil operatsion tizim uchun
ilova ishlab chiqilishi kerak, iOS dan Android ga va aksincha, yaroqsiz.
Bir nechta mahalliy ilovalar taqvim, kontaktlar va boshqalar kabilar bo'lib, ular
odatda ishlaydi va ularni sozlamalardan qilsangiz ham o'chirib bo'lmaydi. Telefon vaqti-
vaqti bilan mahalliy dastur bilan birga keladi, garchi u bir nechta uchinchi tomon
ilovalarini oldindan o'rnatsa ham, bu biz uchun foydali bo'ladi.
Microsoft Store (ilgari Windows Store nomi bilan tanilgan) Microsoft tomonidan
2012 yilda uning uchun taqdim etilgan Windows 8 va Windows RT platformalar. U
shuningdek Windows 8 bilan ishlash uchun sertifikatlangan an'anaviy ish stoli
dasturlarining ro'yxatlarini olib yurishi mumkin, lekin u asosan "Windows Store
ilovalarini" tarqatishda ishlatiladi - bu asosan planshetlarda va boshqa sensorli
qurilmalarda foydalanish uchun qurilgan (ammo baribir ishlatilishi mumkin)
a klaviatura va sichqoncha va boshqalar statsionar kompyuterlar va noutbuklar ).
Mobil dasturlarni boshqarish (MAM) mas'ul bo'lgan dasturiy ta'minot va
xizmatlarni tavsiflaydi ta'minot va biznes sharoitida ishlatiladigan ichki ishlab chiqilgan
va sotuvga qo'yiladigan mobil ilovalarga kirishni boshqarish. Ushbu strategiya o'z
qurilmangizni olib keling (BYOD) ish strategiyasining xavfsizlik xavfini oldindan
belgilashga qaratilgan. Xodim shaxsiy qurilmani korxona sharoitiga olib kirganda, mobil

dasturlarni boshqarish korporativ AT xodimlariga kerakli dasturlarni uzatish, biznes
ma'lumotlariga kirishni boshqarish va yo'qolgan bo'lsa, yoki uning egasi yo'q bo'lganda
qurilmadan mahalliy keshlangan biznes ma'lumotlarini olib tashlashga imkon beradi. uzoq
vaqt kompaniya bilan ishlaydi. Konteynerlash muqobil BYOD xavfsizlik echimidir.
Xodimlarning butun qurilmasini boshqarish o'rniga, konteynerlash dasturlari barcha
shaxsiy ma'lumotlardan ajratilgan xavfsiz va xavfsiz cho'ntaklarni yaratadi. Qurilmani
kompaniya nazorati faqat shu alohida idishga tarqaladi.
Ilovalarni o'rash va mahalliy dasturlarni boshqarish
Ayniqsa, xodimlar "o'z qurilmangizni olib keling ", mobil ilovalar korxonalar
uchun katta xavfsizlik xavfini keltirib chiqarishi mumkin, chunki ular himoyalanmagan
maxfiy ma'lumotlarni Internetga foydalanuvchilarning bilimi va roziligisiz uzatadi. O'g'irlangan
korporativ ma'lumotlar haqidagi xabarlar korporativ va shaxsiy ma'lumotlar
qanchalik tez qo'lga tushishi mumkinligini ko'rsatadi. Ma'lumotlar o'g'irlik nafaqat maxfiy
ma'lumotlarning yo'qolishi, balki kompaniyalarni hujum va shantajga qarshi himoyasiz
qiladi.
Professional mobil ilovalarni boshqarish kompaniyalarga o'z ma'lumotlarini himoya
qilishga yordam beradi. Korporativ ma'lumotlarning xavfsizligini ta'minlashning bir
variantidir dasturni o'rash. Bundan tashqari, mualliflik huquqining buzilishi yoki kafolat
huquqlarini yo'qotish kabi ba'zi kamchiliklar mavjud. Funktsionallik, unumdorlik va
foydalanuvchi tajribasi, ayniqsa, ilovalarni o'rashda cheklangan. O'ralgan dastur
qoidalarini o'zgartirish mumkin emas. Agar kerak bo'lsa, u narxni qo'shib, noldan
yaratilishi kerak. Ilova to'plami - bu mavjud bo'lgan narsadan to'liq ishlab chiqarilgan
mobil dastur veb-sayt yoki platforma, asosiy dasturga ozgina o'zgartirish kiritilmagan
yoki umuman kiritilmagan. "Qoplama" - bu aslida imkon beradigan yangi boshqaruv
qatlami ishlab chiquvchilar ilovalardan foydalanish uchun mos foydalanish siyosatini
o'rnatish. Ushbu siyosatlarning misollari quyidagilarni o'z ichiga oladi va
olingan autentifikatsiya qurilmada ma'lumotlarni saqlashga imkon beradigan va yoqadigan /
o'chirib qo'yadigan talab qilinadi fayl almashish foydalanuvchilar o'rtasida. Ko'pgina
dastur paketlari ko'pincha birinchi bo'lib veb-saytlar bo'lib, ular ko'pincha mos
kelmaydi iOS yoki Android Tuzuvchilar uchun ko'rsatmalar.
Shu bilan bir qatorda, mahalliy dasturlarni ishonchli tarzda taklif qilish mumkin korxona
mobilligini boshqarish mahalliy foydalanuvchi tajribasini cheklamasdan. Bu AT-ni
yanada moslashuvchan boshqarish imkonini beradi, chunki ilovalarni osongina amalga
oshirish va istalgan vaqtda siyosatni sozlash mumkin.
Ishlab chiquvchilar ishda :
Mobil qurilmalar uchun dasturlarni ishlab chiqish ushbu qurilmalarning cheklovlari
va xususiyatlarini hisobga olishni talab qiladi. Mobil qurilmalar batareyada ishlaydi va
kam quvvatga ega protsessorlar kabi shaxsiy kompyuterlarga qaraganda ko'proq
xususiyatlarga ega joylashishni aniqlash va kameralar. Dasturchilar, shuningdek, mobil
dasturiy ta'minotdagi kuchli raqobat va har bir platformadagi o'zgarishlar tufayli
ekranning keng o'lchamlari, apparat xususiyatlari va konfiguratsiyalarini hisobga olishlari
kerak (garchi bu muammolarni mobil qurilmalarni aniqlash bilan bartaraf etish mumkin
bo'lsa).
Mobil ilovalarni ishlab chiqish ixtisoslashganlardan foydalanishni talab qiladi birlashgan
rivojlanish muhiti. Mobil ilovalar dastlab ishlab chiqish muhitida sinovdan
o'tkaziladi emulyatorlar va keyinchalik dala sinovlaridan o'tkazildi. Emulyatorlar ishlab
chiquvchilar jismoniy kirish imkoniga ega bo'lmasligi mumkin bo'lgan mobil telefonlarda
dasturlarni sinovdan o'tkazishning arzon usulini taqdim etadi.
Mobil foydalanuvchi interfeysi (UI) Dizayn ham muhim ahamiyatga ega. Mobil
foydalanuvchi interfeysi cheklovlar va kontekstlarni, ekranni, kiritishni va
harakatchanlikni dizayn uchun kontur sifatida ko'rib chiqadi. Foydalanuvchi ko'pincha o'z
qurilmasi bilan o'zaro aloqaning markazida bo'ladi va interfeys ham apparat, ham dasturiy

ta'minot tarkibiy qismlarini o'z ichiga oladi. Foydalanuvchilarning kiritishi
foydalanuvchilarga tizimni boshqarish imkoniyatini beradi va qurilmaning chiqishi
tizimga foydalanuvchilar manipulyatsiyasi ta'sirini ko'rsatishga imkon beradi. Mobil
foydalanuvchi interfeysi dizaynidagi cheklovlar cheklangan e'tibor va shakl omillarini o'z
ichiga oladi, masalan, foydalanuvchi qo'li uchun mobil qurilmaning ekran o'lchamlari.
Mobil foydalanuvchi interfeysi foydalanuvchi faoliyatidan kelib chiqadigan signal
signallarini, masalan, joylashuv va rejalashtirishni, mobil ilovadagi foydalanuvchi o'zaro
ta'siridan ko'rsatishi mumkin. Umuman olganda, mobil interfeys dizaynining maqsadi
birinchi navbatda tushunarli, foydalanuvchilarga qulay interfeysga qaratilgan.
2.2.Mobil ilovalarni ishlab chiqishda foydalaniladigan dasturlar
Mobil ilovalar (mobil ilovalar sifatida ham tanilgan) - smartfon va planshetlar kabi
mobil qurilmalar uchun ishlab chiqilgan dasturiy ta'minot. Ular mobil qurilmalarni
funktsiyali va qiziqarli miniatyura kuchlariga aylantiradi. Ba'zi qurilmalar ishlab
chiqaruvchilarining ayrim uyali ilovalari yoki ular bilan bog'langan uyali aloqa
provayderlari (masalan, Verizon, AT & T, T-Mobile va boshqalar) bilan oldindan
o'rnatilgan bo'ladi, lekin ko'plab ilovalar qurilmaga xos ilova orqali mavjud do'konlar.
Ushbu ilovalarning maqsadlari o'yin-kulgidan, mahsuldorlikdan va o'yin-kulgidan o'yin-
kulgi, sport, fitnes va boshqa har qanday odamni tasavvur qilish uchun gamutni
boshqaradi. Ijtimoiy media - mobil ilovalarni ishlab chiqish va qabul qilishning eng
mashhur yo'nalishlaridan biri. Aslida, Facebook barcha platformalarda 2017-yilda eng
keng tarqalgan dastur hisoblanadi. Ko'pgina onlayn ob'ektlar mobil veb-saytlar va mobil
ilovalarga ega. Umuman olganda, farq bir maqsadga qaratilgan: App odatda mobil veb-
saytga qaraganda kichikroq bo'ladi, ko'proq interaktivlik taklif qiladi va mobil qurilmada
ishlatish oson va intuitiv ravishda yanada aniqroq ma'lumotlarni taqdim etadi.
Mobil ilova (inglizcha: Mobile app) — ma lum bir platforma (iOS, Android, ʼ
Windows Phone va boshqalar) uchun ishlab chiqilgan smartfonlar, planshetlar va boshqa
mobil qurilmalarda ishlashga mo ljallangan dastur. Ko pgina mobil ilovalar qurilmaning
ʻ ʻ
o zida oldindan o rnatiladi yoki ularni App Store, Google Play va boshqalar kabi onlayn
ʻ ʻ
dastur do konlaridan bepul yoki pullik bilan yuklab olish mumkin. Dastlab, mobil ilovalar
ʻ
elektron pochtani tezda tekshirish uchun ishlatilgan, ammo ularning yuqori talablari
boshqa sohalarda ham kengayishiga olib keldi, masalan, mobil telefon va GPS o yinlari,
ʻ
suhbatlashish, video tomosha qilish va Internetdan foydalanish.
MySQL— ochiq manbali relyatsion ma lumotlar bazasini boshqarish tizimi. Uning
ʼ
nomi "My", Maykl Videniusning qizining ismi va "SQL", Strukturalangan so rovlar
ʻ
tilining qisqartmasidan iborat. Relyatsion ma'lumotlar bazasi ma'lumotlarni bir yoki bir
nechta ma'lumotlar jadvallarida tartibga soladi, ularda ma'lumotlar bir-biri bilan bog'liq
bo'lishi mumkin; bu munosabatlar ma'lumotlarni tuzilishga yordam beradi. SQL -
dasturchilar relyatsion ma'lumotlar bazasidan ma'lumotlarni yaratish, o'zgartirish va
chiqarish, shuningdek, ma'lumotlar bazasiga foydalanuvchi kirishini boshqarish uchun
foydalanadigan til. Relyatsion ma'lumotlar bazalari va SQL-ga qo'shimcha ravishda,
MySQL kabi RDBMS kompyuterning saqlash tizimida relyatsion ma'lumotlar bazasini
amalga oshirish uchun operatsion tizim bilan ishlaydi, foydalanuvchilarni boshqaradi,
tarmoqqa kirish imkonini beradi va ma'lumotlar bazasi yaxlitligini sinovdan o'tkazish va
zaxira nusxalarini yaratishni osonlashtiradi.
MySQL-da foydalanuvchilarga SQL-dan foydalangan holda MySQL ma'lumotlar
bazasi bilan to'g'ridan-to'g'ri o'zaro ishlash imkonini beruvchi mustaqil mijozlari mavjud,
lekin ko'pincha MySQL relyatsion ma'lumotlar bazasi qobiliyatiga muhtoj bo'lgan
ilovalarni amalga oshirish uchun boshqa dasturlar bilan ishlatiladi. MySQL Linux,
Apache, MySQL, Perl/PHP/Python so'zlarining qisqartmasi bo'lgan LAMP veb-ilovalar
stekining (va boshqalar) tarkibiy qismidir.
Mobil qurilmalar keng tarqalgan holda qabul qilinishidan avval dasturiy ta'minot
birinchi navbatda ish stoli va noutbuklarda ishlash uchun ishlab chiqilgan, mobil

versiyadan so'ng keladi. Planshet va smartfonlardan foydalanish endilikda dastur sotish
tendensiyalarida aks ettirilgan stol kompyuterlari va noutbuklarning ishi oshib bormoqda.
Aslida, 2017-yilda 197 milliardlik ilovani yuklab olish rejalashtirilgan. Natijada, ko'plab
ishlab chiquvchilar veb-dizaynda shu kabi tendentsiyani aks ettiruvchi "mobil-birinchi"
yondashuvga aylandilar. Ushbu ilovalar uchun ularning mobil versiyalari standart
sozlamalar bo'lib, stol versiyalari ularning katta ekranlari va kengroq xususiyatlari uchun
moslashtiriladi.
Mobil ilovalarni topish va o'rnatish
2017-yilga kelib, mobil ilovalar sohasidagi uchta asosiy o'yinchilar:
▪
Google Play: Android qurilmalari uchun
▪

Apple App Store: iPad va iPhone uchun
▪

Amazon AppStore: Amazon yong'inga qarshi qurilmalar uchun
Ko'plab veb-saytlar shuningdek, tegishli ilovalarni taklif qiladi va yuklab olish
havolalarini taqdim etadi.
O'rnatish tez va oson: faqat kerakli do'konga o'ting, kerakli ilovani toping va yuklab oling.
Yuklash tugallangandan so'ng, qurilmangiz uni avtomatik ravishda o'rnatadi.
MySQL ko'plab ma'lumotlar bazasiga asoslangan veb-ilovalar, jumladan Drupal, Joomla,
phpBB va WordPress tomonidan qo'llaniladi. MySQL-dan Facebook, Flickr,
MediaWiki, Twitter va YouTube kabi mashhur veb-saytlar ham foydalanadi. MySQLni
manba kodidan qo'lda qurish va o'rnatish mumkin, lekin maxsus sozlashlar talab
qilinmasa, u odatda ikkilik paketdan o'rnatiladi. Ko'pgina Linux distributivlarida
paketlarni boshqarish tizimi MySQL-ni minimal kuch bilan yuklab olishi va o'rnatishi
mumkin, Ammo xavfsizlik va optimallashtirish sozlamalarini sozlash uchun ko'pincha
qo'shimcha konfiguratsiya talab qilinadi. LAMP dasturiy ta minot to plami, bu yerda
ʼ ʻ
Squid bilan birga ko rsatiladi. MySQL kuchliroq mulkiy ma'lumotlar bazalariga past
ʻ
darajadagi muqobil sifatida boshlangan bo'lsa-da, u asta-sekin katta hajmdagi ehtiyojlarni
qo'llab-quvvatlash uchun rivojlandi. U hali ham ko'pincha kichik va o'rta miqyosdagi bitta
serverli joylashtirishda, LAMPga asoslangan veb-ilovaning komponenti sifatida yoki
mustaqil ma'lumotlar bazasi serveri sifatida ishlatiladi. MySQLning ko'p jozibadorligi
phpMyAdmin kabi ochiq manbali vositalar ekotizimlari tomonidan faollashtirilgan
nisbatan soddaligi va foydalanish qulayligidan kelib chiqadi . O'rta diapazonda MySQLni
gigabayt xotiraga ega bo'lgan ko'p protsessorli server kabi kuchliroq uskunada o'rnatish
orqali masshtablash mumkin.
Flutter - bu Google tomonidan yaratilgan ochiq manbali UI dasturiy ta'minot ishlab
chiqish tizimi. U Android, iOS, Linux, macOS, Windows, Google Fuchsia, va Internet
uchun yagona kod bazasidan o zaro platforma ilovalarini ishlab chiqishda foydalaniladi.
ʻ
Birinchi marta 2015-yilda ishlab chiqilgan. Flutter 2017-yilning may oyida chiqarilgan.
Flutterning asosiy komponentlari quyidagilardan iborat:
✓ Dart platformasi
✓ Flutter dvigateli (Skia Graphics Engine)
✓ Fond kutubxonasi
✓ Dizayn uchun maxsus vidjetlar
✓ Flutter rivojlantirish vositalari (DevTools)
2.2.1-rasm
Dart platformasi. Flutter ilovalari Dart tilida yozilgan va tilning ko‘plab ilg‘or
funksiyalaridan foydalanadi. Ilovani yozish va disk raskadrovka qilishda Flutter Dart
virtual mashinasida ishlaydi, u o'z vaqtida bajaruvchi vositaga ega. Bu tez kompilyatsiya
vaqtlarini, shuningdek, "qayta yuklash" imkonini beradi, buning yordamida manba

fayllariga o'zgartirishlar ishlaydigan dasturga kiritilishi mumkin. Flutter buni holatli qayta
yuklashni qo‘llab-quvvatlash bilan kengaytiradi, bunda ko‘p hollarda manba kodidagi
o‘zgarishlar qayta ishga tushirishni yoki holatni yo‘qotmasdan darhol ishlaydigan ilovada
aks etadi. Yaxshiroq ishlash uchun Flutter ilovalarining barcha platformalardagi
versiyalari oldindan (AOT) kompilyatsiyasidan foydalanadi. Figma - vektor grafik
muharriri va prototiplash vositasi bo lib, u asosan veb-ga asoslangan bo lib, macOS va ʻ ʻ
Windows uchun ish stoli ilovalari tomonidan yoqilgan qo shimcha oflayn funksiyalarga
ʻ
ega. Android va iOS uchun Figma mobil ilovasi real vaqtda mobil qurilmalarda Figma
prototiplarini ko'rish va ular bilan ishlash imkonini beradi. Figma xususiyatlari to'plami
foydalanuvchi interfeysi va foydalanuvchi tajribasini loyihalashda foydalanishga
qaratilgan bo'lib, real vaqtda hamkorlikka urg'u beradi. Mustaqil MacOS ilovasi sifatida
ishlaydigan Sketchdan farqli o'laroq, Figma butunlay brauzerga asoslangan va shuning
uchun nafaqat Mac kompyuterlarida, balki Windows yoki Linux bilan ishlaydigan shaxsiy
kompyuterlarda va hatto Chromebooklarda ham ishlaydi. Shuningdek, u veb-APIni taklif
qiladi va u bepul. Figmaning yana bir katta afzalligi shundaki, u bir xil faylda real vaqtda
ishlash imkonini beradi. Sketch va Photoshop kabi an'anaviy "oflayn" ilovalardan
foydalanganda, agar dizaynerlar o'z ishlarini baham ko'rishni xohlasalar, odatda uni rasm
fayliga eksport qilishlari kerak, keyin uni elektron pochta
yoki tezkor xabar orqali yuborishlari kerak. Figma
dasturida UI ko’rinishini yaratish.
Figmada, statik tasvirlarni eksport qilish o'rniga, mijozlar va hamkasblar brauzerida
ochishlari uchun Figma fayliga havolani ulashamiz. Bu o'z-o'zidan dizaynerning ish
jarayonida sezilarli vaqt va noqulayliklarni tejaydi. Ammo bundan ham muhimi, bu
mijozlar va hamkasblar ish bilan yanada boyroq muloqot qilishlari va faylning so'nggi
versiyasini ko'rib chiqishlari mumkinligini anglatadi
Yuzlab SQL va NoSQL ma’lumotlar bazalari mavjud. Ularning ba’zilari mashhur,
ba’zilari haqida esa ma’lumot yetarli emas, ba’zilari ishlatishda o‘zining oddiyligi va
qulayligi bilan ajralib tursa, ba’zilari foydalanish uchun noqulay. Bunday vaziyatda tabiiy
savol tug‘iladi: qaysi ma’lumotlar bazasini tanlash kerak? Bunga javob berish uchun
ma’lumotlar bazasi yordamida nimaga erishmoqchi ekanlikni hal qilish kerak. Qaror qabul
qilishda har bir ma’lumotlar bazasi nimani taklif etishi mumkin ekanligini e’tirof etish
zarur. Umuman olganda, bir xil maqsadlarga erishish mumkin bo‘lgan bir nechta turlar
mavjud. Bu turlarning bir necha keng tarqalganlarini ko‘rib chiqamiz. Relyatsion
ma’lumotlar bazasi. Har bir ma’lumotlar bazalari bilan ishlagan dasturchi yoki
foydalanuvchi ushbu turdagi ma’lumotlar bazasidan ishni boshlaganligi aniq. Bu dastur
ommaviyligi va keng tarqalganligi bilan ko‘pchilik foydalanuvchilar e’tiboriga tushgan.
Bunday MB ma’lumotlarni muayyan turdagi muayyan ustunlarga ega relyatsion
jadvallarida saqlash imkonini beradi. Relyatsion jadvallar normallashtirish va birlashtirish
uchun juda qulay. Relyatsion modelning afzalliklari foydalanuvchi tomonidan
tushunishning soddaligi va qulayligi, foydalanilgan yagona ma’lumot konstruktsiyasi
“jadval” ekanligi, ma’lumotlarning to‘liq mustaqilligi, relyatsion ma’lumotlar bazasi
o‘zgargarganda dasturdagi o‘zgarishlar minimal bo‘lishi, so‘rovlarni tashkil qilish va
amaliy dasturiy ta’minotni yozish uchun tashqi xotirada ma’lumotlar bazasining maxsus
tashkil etilishini bilishning hojati yo‘qligi va h.k. Relyatsion model bir qancha
kamchiliklarga ham egadir. Masalan, har sohani har doim “jadvallar” ko‘rinishida
namoyish etish mumkin emas, mantiqiy dizayn natijasida ko‘plab “jadvallar” paydo
bo‘ladi, bu esa ma’lumotlar strukturasini tushunishni qiyinlashtiradi, MB nisbatan katta
hajmdagi tashqi xotirani egallaydi, ma’lumotlarga kirishning nisbatan past tezligi va h.k.
Hujjatga asoslangan ma’lumotlar bazalari. Hujjatga yo‘naltirilgan ma’lumotlar
bazasi – bu ierarxik ma’lumotlar tuzilmalarini (hujjatlarni) saqlash uchun maxsus
mo‘ljallangan ma’lumotlar bazasi va , odatda, NoSQL yondashuvi yordamida amalga
oshiriladi. Ular yozuvlarni JSON formatida saqlashga imkon beradi. Ushbu formatda har

qanday kalit uchun murakkab qiymat yaratish va darhol bitta yozuvga butun ma’lumotlar
tuzilmasini kiritish mumkin. Bunday ma’lumotlar
bazasiga misol qilib MongoDBni keltirish mumkin. Bunday MBlarning afzalliklari
relyatsion ma’lumotlar bazalari bilan solishtirganda, katta hajmdagi ma’lumotlarni
indekslashda va ko‘p sonli so‘rovlarni o‘qishdagi yuqori unumdorlik, SQL yechimlari
bilan solishtirganda masshtabni osonlashtirish, ma’lumotlarning “sxemasini” o‘zgartirish
qulay: yangi maydonlarni qo‘shish uchun yangilash operatsiyalarini bajarish shart emas,
strukturalanmagan ma’lumotlarni saqlashda muammo bo‘lmaydi, obyekt haqidagi barcha
ma’lumotlarni saqlash uchun yagona joy: kamroq “qo‘shilish” operatsiyalari, ma’lumotlar
bazasi bilan aloqa qilish uchun oddiy interfeys (kalit → qiymat, SQL yo‘q). Kamchiliklari
esa tranzaksiyaviy nazorat logikasining mavjud emasligi va ma’lumotlarni qayta ishlash
uchun qo‘shimcha dasturlashtirish tilidan foydalanish zarurligidadir. Xotiradagi
ma’lumotlar bazalari (IMDB – In-memory Database). Xotiradagi ma’lumotlar bazasi
kompyuter ma’lumotlarini saqlashda, asosan, tezkor xotiraga tayanadigan ma’lumotlar
bazalarini boshqarish tizimidir. U disk saqlash mexanizmi foydalaniladigan MBBT fonida
ajratiladi. Bunday MB larga misol qilib Redis, Tarantool, Apache Igniteni keltirishimiz
mumkin. Bunday MB asosiy afzalliklariga, diskdan yozish va o‘qish nuqtayi nazaridan
IMDBlar diskka asoslangan MBBTlarga qaraganda tezroqligi, IMDB ma’lumotlarni
qattiq diskda samarali saqlash mumkinligini aytish joiz. Diskka asoslangan DMBBT,
odatda, qattiq disklar bilan unchalik samarali ishlamaydi va SSD (yoki SAS yoki
fleshxotira kabi boshqa tezkor xotirani) talab qilishi kiradi. Kamchiliklariga esa IMDB,
odatda, bir nechta protsessor yadrolari bo‘ylab yaxshi ishlamasligi, agar barcha
ma’lumotlar RAMga mos kelmasa, IMDB ishlamasliklari va h.k.lar kiradi. Keng ustunli
ma’lumotlar bazalari. Ushbu ma’lumotlar bazalari ma’lumotlarni qattiq disk yoki SSDda
kalit/qiymat yozuvlari ko‘rinishida saqlaydi. Ushbu yechimlar sistemada joylashgan
minglab umumiy serverlardagi peytabaytlik ma’lumotlarni boshqarish uchun yaxshi
masshtablashtirishga mo‘ljallangan.Ular SSTable arxitekturasini ifodalaydi. Ushbu
arxitektura ikkita foydalanish holati uchun mo‘ljallangan: kalitlarga tezkor kirish va
yuqori tezlik bilan yozish. Bunday MB larga misol qilib Vertica, Clickhouselarni keltirish
mumkin.

XULOSA
Men “Mobil ilovalarda ma`lumotlar ba`zasi” mavzusi bo`yicha qilgan loyiha
ishinmda Axborot texnologiyalariga bo`layatgan e`tibor va undagi rivojlanish
Mobil ilova haqida mobil ilova yaratishda ma`lumotlar bazasini ulash va undagi
jarayonlarni yortitib berdim.
Mamlakatamiz rivojlanishi uchun IT sohasi muhim o`rin tutadi.
Biz yoshlar buning uchun yaxshi kadr bo`liashimiz va mamlkata oldidagi
ma`sulyatni ado etishimiz talab qilinadi.
Mobil ilova haqida qisqacha xulosa
Mobil ilova (
inglizcha
: Mobile app) — ma lum bir platforma ʼ
( iOS , Android ,Windows Phone
va boshqalar) uchun ishlab chiqilgan smartfonlar,
planshetlar va boshqa mobil qurilmalarda
ishlashga mo ljallangan dastur. Ko pgina
ʻ ʻ
mobil ilovalar qurilmaning o zida oldindan o rnatiladi yoki
ʻ ʻ
ularni App Store , Google Play va boshqalar kabi onlayn dastur do konlaridan bepul yoki pullik
ʻ
yuklab olish mumkin.
Dastlab, mobil ilovalar elektron pochtani tezda tekshirish uchun ishlatilgan, ammo
ularning yuqori talablari boshqa sohalarda ham kengayishiga olib keldi, masalan, mobil
telefon va GPS o yinlari, suhbatlashish, video tomosha qilish va Internetdan foydalanish.
ʻ
Ushbu atama 2007-yildan beri juda mashhur bo lib, 2010-yilda Amerika Dialektik
ʻ
Jamiyati tomonidan „Yil so zlari“ ro yxatiga kiritilgan.
ʻ ʻ
Mobil ilovalar bozori bugungi kunda juda rivojlangan va barqaror o sib
ʻ
bormoqda. Statistika prognozlariga ko ra, 2020-yilda mobil ilovalar sanoatining
ʻ
yillik yalpi daromadi $189 milliarddan oshadi
Mobil ilovalar yaratish uchun axborot texnologiyalaridan foydalanish mumkin.

Foydalanilgan adabiyotlar
1. Guliamova M.K., & Aliev R.M. (2021). Database Concept, Relevance and Expert
Systems. Scientific and Educational Areas Under Modern Challenges, 2021. – PP. 125–
127. Чебоксары: SCC “Interaktiv plus”.
2. Куликr С.C. Работа с MySQL, MS SQL Server и Oracle в примерах // практ.
пособие. – 2021. – С. 602.
3. Калинин М.С. Создание и администрирrание виртуальнb модели базы данных.
// статья в сборнике трудr конференции. 2015. – С. 153–156.
4. Мартишин С.А., Симонr В.Л. Проектирrание и реализация баз данных в СУБД
MySQL с использrанием MySQL Workbench . // Учебное пособие. –2012.
ZAMONAVIY MA’LUMOTLAR BAZASI VA ULARNING TASNIF
Foydalanilgan internet saytlar.
1. http://ziyonet.uz//
- Axborot ta’lim tarmog’i portali.
2. http://www. ref.uz// -Mustaqil ish, referat va yozma ishlar qidirish tizimi.
3. www.google.uz– axborot qidiruv tizimi.

ma‘lumotlar bazalaridan foydalangan holda mobil ilovalarni ishlab chiqish

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish