Ma’lumotlar bazasi texnologoyalari fanidan fakultet mavzusida

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	263.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Педагогика

Ma’lumotlar bazasi texnologoyalari fanidan fakultet mavzusida

Купить

Kirish
Bugungi kunda mamlakatimizda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini
qo‘llamaydigan korxonalar deyarli qolmadi va ulardan aksariyatining hozirgi
vaqtdagi muammosi u yoki bu jarayonlarni avtomatlashtirilmaganligida emas,
balki uzoq muddatli rejalarsiz amalga oshirilgan, ko‘r-ko‘rona avtomatlashtirish
oqibatidir.Hisoblash texnikasi va dasturiy ta'minotni rejasiz xarid qilish, mayda
kompaniyalarda yangilanmaydiga biznes takliflarga buyurtma berilishi va ularning
joriy etilishi, turli bo‘linmalarga joriy etilgan bir vazifani hal etish uchun turli
takliflarning mavjudligi, har xil segmentlangan tarmoqlarni ma'muriylashtirish va
himoyalash muammolari — bularning barchasi turli kompaniyalar axborot-
kommunikatsiya texnologiyalar bo‘linmalari rahbarlari duch keladigan
muammolar jumlasiga kiradi. AKTning rivojlanishi raqamli va matnli axborotga
ishlov berishning barcha texnik vositalarini firma ichidagi yagona axborot tizimiga
birlashtirish imkonini berdi. Bir vaqtning o‘zida hisoblash texnikasi va matnli
axborotlarga avtomatlashtirilgan tarzda ishlov berish vositalaridan foydalanishga
asoslangan axborot tizimi eng samarali hisoblanmoqda.Korxona faoliyati
mobaynida ko‘p hajmdagi axborotlarni to‘playdi, ularni tezda qidirib topish esa
ushbu axborot samarali joylashtirilgan va saqlangan taqdirda mumkin bo‘ladi.
Ma'lumotlar bazasi firmaning ishlab chiqarish-sotish bo‘linmalarining xo‘jalik
faoliyatini tavsiflovchi statistik ko‘rsatkichlar majmuini, shuningdek, firma
rivojlanishining holati va tendensiyalariga ta'sir ko‘rsatuvchi barcha omillarga
nisbatan materiallarni o‘z ichiga oladi. Ma'lumotlar bazasi uchun statistik
ko‘rsatkichlar to‘plami puxta ishlab chiqiladi va firmaning faoliyat ko‘rsatishi
natijalari va istiqbollarini chuqur iqtisodiy tahlil qilish uchun zarur bo‘lgan
ko‘rsatkichlarni qamrab oladi. Odatda ma'lumotlar bazasini shakllantirishda
ma'lumotlarni saqlash va yangilash tizimi to‘g‘risidagi masala ham hal etiladi.
Bugungi kunda elektron hujjat aylanishi axborot taqdim etishning asosiy
usuliga aylandi. Elektron hujjat aylanishi tizimidan foydalanish orqali qog‘oz 4
hujjatlar bilan ishlash jarayonida yuzaga keladigan ko‘plab tashkiliy va texnologik
cheklovlarni bartaraf etish mumkin. Bu esa hujjatlar bilan ishlash samaradorligi,
2

boshqarish sifatini oshirish, axborotni ishonchli himoya qilishni ta’minlash
imkonini beradi. Elektron hujjat aylanishi tizimlari nafaqat bitta korxona
miqyosida, balki mamlakat iqtisodiyotining barcha jabhalarida qo‘llanishi lozim.
1. Ma’lumot bazasi tushunchasi
Informatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora
ortib borishi, ma’lumotlarning tez o’zgarishi kabi holatlar insoniyatni bu
ma’lumotlarni o’z vaqtida qayta ishlash choralarini qidirib topishga undaydi.
Ma’lumotlarni saqlash, uzatish va qayta ishlash uchun ma’lumotlar bazasi (MB) ni
yaratish, so’ngra undan keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo’lib qolmoqda.
Ma’lumotlar bazasi – bu o’zaro bog’langan va tartiblangan ma’lumotlar
majmuasi bo’lib, u ko’rilayotgan ob’ektlarning xususiyatini, holatini va ob’ektlar
o’rtasidagi munosabatni ma’lum sohada tavsiflaydi.
Darhaqiqat, hozirgi kunda inson hayotida MBda kerakli axborotlarni saqlash
va undan oqilona foydalanish juda muhim rol o’ynaydi. Sababi: jamiyat
taraqqiyotining qaysi jabhasiga nazar solmaylik o’zimizga kerakli ma’lumotlarni
olish uchun, albatta, MBga murojaat qilishga majbur bo’lamiz. Demak, MBni
tashkil qilish axborot almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal qilinadigan
muammolaridan biriga aylanib borayotgani davr taqozasi.Ma’lumki, MB
tushunchasi fanga kirib kelgunga qadar, ma’lumotlardan turli ko’rinishda
foydalanish juda qiyin edi. Programma tuzuvchilar ma’lumotlarini shunday tashkil
qilar edilarki, u faqat qaralayotgan masala uchungina o’rinli bo’lardi. Har bir yangi
masalani hal qilishda ma’lumotlar qaytadan tashkil qilinar va bu hol yaratilgan
programmalardan foydalanishni qiyinlashtirar edi. Shuni qayd qilish lozimki,
MBni yaratishda ikkita muhim shartni hisobga olmoq zarur: ma’lumotlarning turi
va ko’rinishi ularni qo’llaydigan programmalarga bog’liq bo’lmasligi lozim, ya’ni
MBga yangi ma’lumotlarni kiritganda yoki ma’lumotlar turini o’zgartirganda,
programmalarni o’zgartirish talab etilmasligi lozim;
MBdagi kerakli ma’lumotni bilish yoki izlash uchun biror programma
tuzishga hojat qolmasin.Shuning uchun ham MBni tashkil etishda ma’lum qonun
va qoidalarga amal qilish lozim. Bundan buyon axborot so’zini ma’lumot so’zidan
3

farqlaymiz, ya’ni axborot so’zini umumiy tushuncha sifatida qabul qilib, ma’lumot
deganda aniq bir belgilangan narsa yoki hodisa sifatlarini nazarda tutamiz.
Bugungi kunda ma’lumotlarni eng ishonchli saqlaydigan vositalardan biri
hozirgi zamon kompyuterlaridir. Kompyuterlarda saqlanadigan MB maxsus
formatga ega bo’lgan muayyan tuzilmali fayl demakdir. Kompyuter xotirasida har
bir fayl yozuv deb ataladigan bir xil turdagi qismlardan iborat bo’ladi.
Yozuvo’zaro bog’langan ma’lumotlarning bir qismidir. Fayldagi yozuvlar soni
qaralayotgan ma’lumotning o’lchoviga bog’liq.
Har bir yozuv esa maydon deb ataladigan bo’laklardan tashkil topadi. Maydon
ma’lumotlarning qisqa to’plamidan iborat bo’lishi lozim. Har bir maydon, o’zi
ifodalaydigan ma’lumotlariga ko’ra, biror nomga ega bo’ladi.
MB tashkil qilish, ularga qo’shimcha ma’lumotlarni kiritish va mavjud
MBdan foydalanish uchun maxsus MBlar bilan ishlaydigan programmalar zarur
bo’ladi. Bunday programmalar majmui ma’lumotlar bazasini boshqarish
sistemalari (MBBT) deb yuritiladi. Aniqroq qilib aytganda, MBBT–bu ko’plab
foydalanuvchilar tomonidan MBni yaratish, unga qo’shimcha ma’lumotlarni
kiritish va MBni birgalikda ishlatish uchun zarur bo’lgan programmalar majmuidir.
MBBSning asosiy tarkibiy qismi–ma’lumotlar bo’lsa, boshqa tarkibiy qismi–
foydalanuvchilardir. Bulardan tashqari Hardware- texnik va Software-dasturiy
ta’minoti ham MBBSning samarali ishlashini ta’minlovchi tarkibiy qismlar
hisoblanadi. Hardware tashqi qo’shimcha qurilma iborat bo’lsa, programma qismi
esa MB bilan foydalanuvchi o’rtasidagi muloqotni tashkil qilishni amalga oshiradi.
MBning tuzilishi o’rganilayotgan ob’ektning ma’lumotlari ko’rinishi, ma’nosi,
tuzilishi va hajmiga bog’liq bo’ladi.
Odatda, foydalanuvchilar quyidagi kategoriyalarga bo’linadilar:
 foydalanuvchi-programma tuzuvchi;
 sistemali programma tuzuvchi;
 ma’lumotlar bazasi administratori.
Bunda programma tuzgan foydalanuvchi MBBT uchun yozgan
programmasiga javob beradi, sistemali programma tuzuvchi esa butun sistemaning
4

ishlashi uchun javobgar hisoblanadi. U holda MB administratori sistemaning
saqlanish holatiga va ishonchliligiga javob beradi.
MBBT quyidagicha tavsiflanadi:
Ispolnimost-Bajarilishlik, foydalanuvchi so’roviga hozirjavoblik bilan
muloqotga kirishish;
Minimalnaya povtoryaemost- Minimal takrorlanishlik, MBdagi ma’lumot
iloji boricha kam takrorlanishi lozim, aks holda ma’lumotlarni izlash susayadi;
Yaxlitlik –axborotni MBda saqlash iloji boricha ma’lumotlar orasidagi
bog’liqlikni asragan holda bo’lgani, ayni muddao;
Bezopasnost–Xavfsizlik, MB ruxsat berilmagan kirishdan ishonchli himoya
qilingan bo’lishi lozim. Faqat foydalanuvchi va tegishli tashkilotgina
ma’lumotlarga kira olish va foydalanish huquqiga egalik qilishi mumkin;
Migratsiya–ba’zi bir ma’lumotlar foydalanuvchilar tomonidan tez ishlatilib
turiladi, boshqalari esa faqat talab asosida ishlatiladi. Shuning uchun ma’lumotlar
tashqi xotiralarda joylashtiriladi va uni shunday tashkil qilish kerakki, eng ko’p
ishlatiladigan ma’lumotlarga murojaat qilish qulay bo’lsin.
Ma’lumotlar bazasini boshqarish sistemasida har bir MB modeli quyidagi
xususiyatlari bo’yicha tavsiflanadi:
Ma’lumotlar tuzilmalarining turi;
Ma’lumotlar ustida bajariladigan amallar;
Butunlikning cheklanganligi.
Ma’lumotlar. Belgili shaklda ifodalangan ob’ekt yoki ob’ektlarning
muomalasi haqidagi axborotlar ma’lumotni tashkil qiladi.Bu ma’lumotlar inson
yoki qandaydir texnik qurilma tomonidan qabul qilinishi va tegishli tarzda
interpretatsiya qilinishi mumkin. Ma’lumotlarning tavsifli xususiyati shu
hisoblanadiki, ya’ni ularni bir belgili tizimdan boshqasiga qayta kodlash axborotni
yuqotmagan holda o‘tkazish mumkin. Belgili ifodalanishning bunaqangi
xususiyatining ahamiyati - mavjud predmetli holatning qabul qiluvchiga
yo‘naltirilgan, belgilarning har xil tizimlarida ifodalanish imkonini
beradi.Ma’lumotlar bazasini qurishda insonga yo‘naltirilgan mantiqiy ifodalanish
5

haqida va uzoq muddatli xotira qurilmasiga yo‘naltirilgan jismoniy ifodalanish
haqida gapirish an’anaga aylangan.
Ma’lumotlarning joylashuvi va xotira qurilmasida ularning o‘zaro aloqalari
haqida gapirishdan oldin, o‘zigan xos ma’lumotlar modelini yaratgan holda,
ma’lumotlar o‘zaro bog‘liqligini mantiqiy darajada keltirish lozim.Shunday qilib,
predmet sohasining barcha ob’ektlarida yozuv tarkiblari va ularning o‘zaro aloqasi
aniqlandi, ya’ni predmet sohasining ma’lumotlar modeli vazifalashtirildi.
Ma’lumotlar modelining asosiy vazifasi saqlash ahamiyatlari bilan bog‘liq,
chalg‘itadigan detallarsiz axborot kartinasini to‘liq namoyon etish imkonini
berishdan iborat. U ma’lumotlar bankida saqlanayotgan har qanday ma’lumotni
olish mexanizmini ishlab chiqishda yordam beradigan asbobdir
2. “Fakultet” ma’lumotlar bazasining mantiqiy strukturasi va uni
shakllantirish
Qo’yilgan masala yuzasidan ma’lumotlar bazasida jadvallar hosil qilindi. Ular
orasidagi bog’lanishlar mos keluvchi (ustma-ust tushuvchi) maydonlari yordamida
bog’langan. Ma’lumotlar bazasidagi jadvallar orasidagi munosabatlar quyidagi
to’rtta turda bo’lishi mavjud: birga-bir, birga-ko’p, ko’pga-bir, ko’pga-ko’p.
Masala yuzasidan ma’lumotlar bazasini loyilahashda birga-ko’p va ko’pga-ko’p
bog’lanish munosabatlaridan foydalanildi. Birga-ko’p bog’lanish munosabati
ma’lumotlar bazasini loyihalashda ko’p uchraydi va uning vazifasi
takrorlanmaydigan qiymat oluvchi (kalit) maydonga ega bo’lgan jadvalning har bir
yozuvi qiymatiga ushbu maydon qiymatlari orqali bog’langan jadvaldagi ko’p
sondagi yozuvlarini mos qo’yishdir.
Ma’lumotlar bazasidagi jadvallar va uning tarkibiy qismlari – maydonlari
haqidagi ma’lumotlarni keltiramiz:
“ fakultet ” – fakultet haqida ma’lumotni saqlovchi jadval:
Maydon nomi Tipi Izoh
idfakultet
INCLUDEPICT
URE int(11) Kalit maydon
6

$"http://127.0.0.1 /openserver/php myadmin/theme s/dot.gif" \* MERGEFORM ATINET INCLUDEPICT URE "http://127.0.0.1 /openserver/php myadmin/theme s/dot.gif" \* MERGEFORM ATINET fakultetName varchar(45) Fakultet nomi fakultetdekani varchar(45) Fakultet dekani fakultetaddress varchar(45) Fakultet manzili fakultettel varchar(45) Fakultet telefoni “ fanlar ” – fanlar haqida ma’lumotni saqlovchi jadval: Maydon nomi Tipi Izoh idfanlar INCLUDEPICT URE "http://127.0.0.1 /openserver/php myadmin/theme s/dot.gif" \* MERGEFORM ATINET INCLUDEPICT URE "http://127.0.0.1 /openserver/php myadmin/theme s/dot.gif" \* MERGEFORM ATINET int(11) Kalit maydon 7$ $fanlarName varchar(45) Fanlar nomi fanlarkafId int(11) Kafedra talabaid int(11) Fanlar manzili “ guruh ” – guruh haqida ma’lumotni saqlovchi jadval: Maydon nomi Tipi Izoh idguruh INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* MERGEFORMATI NET INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* MERGEFORMATI NET int(11) Kalit maydon guruhraqam int(11) Fanlar nomi xodimlar_idxodimla r int(11) Kafedra idyunalish int(11) Fanlar manzili “ talaba ” – talaba haqida ma’lumotni saqlovchi jadval: Maydon nomi Tipi Izoh idtalaba INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* int(11) Kalit maydon 8$ $MERGEFORMATI NET INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* MERGEFORMATI NET talabaFIO varchar(45) Talaba ism familyasi talabatel varchar(45) Telefon talabaaddress varchar(45) Manzil guruh_id int(11) guruh “ kafedra ” – kafedra haqida ma’lumotni saqlovchi jadval: Maydon nomi Tipi Izoh idkafedraid INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* MERGEFORMATI NET INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* MERGEFORMATI NET int(11) Kalit maydon kafedraname varchar(45) Kafedra nomi kafedraxodimid int(11) Xodimlar kafedratel varchar(45) Telefon “ xodimlar ” – xodimlar haqida ma’lumotni saqlovchi jadval: 9$ $Maydon nomi Tipi Izoh idxodimlar INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* MERGEFORMATI NET INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* MERGEFORMATI NET int(11) Kalit maydon xodimlarFIO varchar(45) Xodim ism familyasi xodimlartel varchar(45) Telefon xodimlaraddress varchar(45) Manzil xodimlaremail varchar(45) Xodim elektron pochtasi fakultet_id int(11) Fakultet “ yunalish ” – yunalish haqida ma’lumotni saqlovchi jadval: Maydon nomi Tipi Izoh idyunalish INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* MERGEFORMATI NET INCLUDEPICTUR E "http://127.0.0.1/ope nserver/phpmyadmi n/themes/dot.gif" \* int(11) Kalit maydon 10$

MERGEFORMATI
NET
yunalishname varchar(45)
Yo’nalish nomi
fakultet_id int(11)
Fakultet
“ baholar ” – baholar haqida ma’lumotni saqlovchi jadval:
Maydon nomi Tipi Izoh
idbaholar int(11)
Kalit maydon
baholar varchar(45)
baholar
3. JADVALLARNING O’ZARO BOG’LANISHI
1. Fakultet bilan xodimlar 1 ga ko’p bog’langan
2. Fakultet bilan yo’nalish 1 ga ko’p bog’langan
3. Yo’nalish bilan guruh 1 ga ko’p bog’langan
4. Xodimlar bilan guruh 1 ga 1 bog’langan
5. Xodimlar bilan kafedra ko’pga 1 bog’langan
11

1. Talaba bilan fanlar 1 ga ko’p bog’langan
2. Talaba bilan fanlar kopga ko’p bog’langan
3. Baholar bilan fanlar kopga ko’p bog’langan
12

4. SQL operatorlari yordamida jadvallarni hosil qilish va jadvallarga
ma’lumotlar kiritish
1-jadval. “Talaba” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil qilish
CREATE TABLE Talaba (
idTalaba INT(11) NOT NULL PRIMARY KEY,
TalabaFIO VARCHAR(45) NOT NULL,
Talabatel VARCHAR(45) NOT NULL,
Talabaaddress VARCHAR(45) NOT NULL,
guruh_id INT(11)
);
2-jadval. “fakultet” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil qilish
CREATE TABLE fakultet (
idfakultet INT(11) NOT NULL PRIMARY KEY,
fakultetname VARCHAR(45) NOT NULL,
fakultetdekani VARCHAR(45) NOT NULL,
fakultettel VARCHAR(45) NOT NULL,
);
3-jadval. “guruh” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil qilish
CREATE TABLE guruh (
idguruh INT(11) NOT NULL PRIMARY KEY,
guruhraqam INT(11) NOT NULL,
xodimlar_idxodimlar INT(11) NOT NULL,
idyunalish INT(11) NOT NULL,
);
4-jadval. “kafedra” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil qilish
CREATE TABLE kafedra (
idkafedra INT(11) NOT NULL PRIMARY KEY,
kafedraname VARCHAR(45) NOT NULL,
13

kafedraxodim_id INT(11) NOT NULL,
kafedratel VARCHAR(45) NOT NULL,
);
5-jadval. “talaba_has_fanlar” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil
qilish
CREATE TABLE talaba_has_fanlar (
talaba_idtalaba INT(11) NOT NUL,
fanlar_idfanlar INT(11) NOT NULL,
);
6-jadval. “fanlar” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil qilish
CREATE TABLE fanlar (
idxodimlar INT(11) NOT NULL PRIMARY KEY,
fanlarname VARCHAR(45) NOT NULL,
kafedra_id INT(11),
talaba_id INT(11),
);
7-jadval. “xodimlar” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil qilish
CREATE TABLE xodimlar (
idxodimlar INT(11) NOT NULL PRIMARY KEY,
xodimlarFIO VARCHAR(45) NOT NULL,
xodimlartel VARCHAR(45) NOT NULL,
xodimlaraddress VARCHAR(45) NOT NULL,
fakultet_id INT(11),
kafedra_idkafedra INT(11),
xodimlaremail VARCHAR(45) NOT NULL,
);
8-jadval. “xodimlar_has_fanlar” jadvalini CREATE operatori yordamida
hosil qilish
CREATE TABLE talaba_has_fanlar (
xodimlar_idxodimlar INT(11) NOT NUL,
14

fanlar_idfanlar INT(11) NOT NULL,
);
9-jadval. “baholar” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil qilish
CREATE TABLE baholar (
baholar_id INT(11) NOT NUL,
baholar VARCHAR(45) NOT NULL,
);
10-jadval. “baholar_has_fanlar” jadvalini CREATE operatori yordamida
hosil qilish
CREATE TABLE talaba_has_fanlar (
baholar_idbaholar INT(11) NOT NUL,
baholar_idfanlar INT(11) NOT NULL,
);
11-jadval. “yo’nalish” jadvalini CREATE operatori yordamida hosil qilish
CREATE TABLE yunalish (
idyunalish INT(11) NOT NULL PRIMARY KEY,
yunalishname VARCHAR(45) NOT NULL,
fakultet_id INT(11) NOT NULL,
);
5. SQL operatorlari yordamida jadvallarga yozuvlar qo’shish
1-jadval. “Talaba” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO `talaba`(`idtalaba`, `talabaFIO`, `talabatel`, `talabaaddress`,
`guruh_id`) VALUES (1,’Shamsiyev Mehrojiddin’,’5545659’,’kjuhjk’,’5’)
2-jadval. “Fakultet” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO `fakultet`(`idfakultet`, `fakultetName`, `fakultetdekani`,
`fakultetaddress`, `fakultettel`) VALUES (1,’’,’Raqamli
texnologiyalari’,’Boboyorov A’,’yhjjbk,n’,’55456’);
3-jadval. “Guruh” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
15

INSERT INTO `guruh`(`idguruh`, `guruhraqam`, `xodimlar_idxodimlar`,
`idyunalish`) VALUES (1,’303’,’hgkj knk’,’ygjhbjkh’);
4-jadval. “kafedra” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO `kafedra`(`idkafedraid`, `kafedraname`, `kafedraxodimid`,
`kafedratel`) VALUES (1,’jhxdfngj’,’5’,’655656’);
5-jadval. “kafedra” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO `xodimlar`(`idxodimlar`, `xodimlarFIO`, `xodimlartel`,
`xodimlaraddress`, `xodimlaremail`, `fakultet_id`, `kafedra_idkafedraid`)
VALUES (1,’yufuygj’,’15165’,’jygukhkj’,’hbkjb@hgbj’,’2’,5);
6-jadval. “fanlar” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO `fanlar`(`idfanlar`, `fanlarName`, `fanlarkafId`, `talabaid`)
VALUES (1,’ykjjh’,’5’,’7’);
7-jadval. “xodimlar” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO `xodimlar`(`idxodimlar`, `xodimlarFIO`, `xodimlartel`,
`xodimlaraddress`, `xodimlaremail`, `fakultet_id`, `kafedra_idkafedraid`)
VALUES (1,’jhgjkkbj’,’6563’,’ghfhgvjh’,’hgjgjh@j’,’5’,’2’);
8-jadval. “baholar” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO `baholar`(`id`, `baholar`) VALUES (2,’5ball’);
9-jadval. “yunalish” jadvaliga INSERT operatori yordamida yozuv qo’shish
INSERT INTO `yunalish`(`idyunalish`, `yunalishname`, `fakultet_id`)
VALUES (2,’jhdbckjb’,’5’);
16

Xulosa
Men “Fakultet ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi” mavzusida bajargan
kurs ishimni bajarish davomida “Raqamli texnologiyalari” ma’lumotlar bazasini
yaratdim. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari fanini o’rganish davomida
juda ko’p yangi bilimlarga va ma’lumotlarga ega bo’ldim. MBBTni boshqarish,
Ma’lumotlar bazasini yaratib olish hozirgi axborot texnologiyalari jaddal sur’atlar
bilan rivojlanib borayotgan bir vaqtida juda muhim ekanligini tushundim. Fanni
o’rganishda va kurs ishini bajarish chog’ida yangi adabiyotlarni topdim hamda
turli ma’lumotlardan foydalandim.
Umuman olganda ushbu kurs ishi biz talabalarga “ Ma’lumotlar bazasini
boshqarish tizimlari” fanidan olgan nazariy va amaliy bilimlarimizni yanada
mustahkamlashga yordam berdi.
17

Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Karimov I.A. “O‘zbekiston XXI asrga intilmoqda”. – T., "O‘zbekiston",
1999.
2. Karimov I.A. “Bizning bosh maqsadimiz – jamiyatni demokratlashtirish va
yangilash, mamlakatni modernizatsiya va isloh etishdir”. – T.,”Xalq so‘zi”, 2005-
yil 29-yanvar.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Kompyuterlashtirishni yanada
rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish
to‘g‘risida”gi Farmoni (№PF-3080 30.05.2002 y.).
4. O‘zbekiston Respublikasining “Axborotlashtirish to‘g‘risida”gi Qonuni.
(№563-11. № 560-II 11.12.2003 y.).
5. “Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlar fani bo yicha elektron o quv
qo llanma, TATU FF.

6. Ayupov R.X., Ismoilov S.I., Azlarov A.X., M S Access 2002 -

ma lumotlar majmuasini boshqarish tizimi (o quv qo llanma) Toshkent.:

Toshkent Moliya instituti, 2004.
7. Кодд Э.Ф., “Реляционная модель данных для больших совместно
используемых банков данных”. СУБД. 1995 г.
Internet saytlari:
1. www.ictcouncil.gov.uz-Kompyuterlashtirishni rivojlantirish bo`yicha
Vazirlar Maxkamasi muvofiqlashtiruvchi Kengashining sayti.
2. www.ecsoman.edu.ru–Rossiya Federatsiyasi Oliy o`quv yurtlarida
o`qitilayotgan fanlar bo`yicha o`quv-uslubiy komplekslar.
3. http://www.voydod.uz/ - qidiruv tizimi.
4. ziyonet.uz–O`zbekistonning axborotlarni izlab topish tizimi.
18

Ma’lumotlar bazasi texnologoyalari fanidan fakultet mavzusida

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish

Информация о документе

Продавец

Ma’lumotlar bazasi texnologoyalari fanidan fakultet mavzusida

Похожие документы