Mafkuraviy tajovuz va axborot xavfsizligi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	35.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mafkuraviy tajovuz va axborot xavfsizligi

Купить

Mafkuraviy tajovuz va axborot xavfsizligi.
REJA :
1.Mafkuraviy tajovuz va unga qarshi milliy xavfsizlikni ta’minlash
zarurati.
2.Mafkuraviy tadqiqning oshkora va yopiq harakteri.
3.Axborot xavfsizligining lokal va global ahamiyati.

1. Mafkuraviy tajovuz va unga qarshi milliy xavfsizlikni ta’minlash zarurati
Mafkuraviy kurash – bu turli g‘oyaviy qarashlar, yondoshuvlar, xilma-xil
maslak va maqsadlarga ega ijtimoiy sub’ektlar o‘rtasida yuzaga keladigan, qarama-
qarshilikka asoslangan munosabatlar demakdir. U yangi, shakllanayotgan g‘oyalar
bilan o‘z “vazifasini” bajarib bo‘lgan mafkura yoki uning qoldiqlari o‘rtasidagi
munosabat shaklida ham sodir bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga,mafkuraviy
kurash muayyan g‘oyalarni singdirish yoki himoya qilish jarayonini ham anglatadi.
Mafkuraviy kurashni muxolif mafkuraviy qarashlarning har qanday ko‘rinishini
yo‘q qilishga, g‘oyaviy plyuralizmni bartaraf qilishga qaratilgan harakatlar-
mafkuraviy konfrontatsiyadan (fran.-qarama-qarshi qo‘yish) farqlash kerak.
Mafkuraviy konfrontatsiya mafkuraviy befarqlik vaziyatining hosilasi hisoblanadi.
Mafkuraviy befarqlik jamiyatidagi mavjud mafkuraviy buzilgan, ammo yangisi
qaror topmagan vaziyatdagi g‘oyaviy o‘zgaruvchan holat hisoblanadi. Mafkuraviy
konfronatsiya vayronkor harakterga ega bo‘ladi, unda dushman deb hisoblangan
mafkurani yo‘qotishga alohtda e’tibor beriladi.
Mafkuraviy kurash manbaini o‘z mazmun-mohiyatiga ko‘ra, bir-biridan farq
qilkvchi turli g‘oyaviy qarashlar sohiblari, ularning manfaatlari o‘rtasidagi
ziddiyatlar tashkil etadi.
Mafkuraviy tajovuz – muayyan millat, jamiyat, davlatning tinchligi va
barqarorligiga qarshi qaratilgan, siyosat va konstitutsion tuzumni zaiflashtirish va
buzishga yo‘naltirilgan, fuqaro va jamiyat xavfsizligiga tahdid soluvchi g‘oyaviy-
nazariy qarashlar va unga asoslangan amaliyot majmui, hisoblanadi.
Mafkuraviy tajovuz yovuz kuchlar va har xil markazlar tomonidan biron bir
mamlakatga nisbatan ichkaridan yoki tashqaridan turib bevosita amalga
oshiriladigan g‘oyaviy buzg‘unchilikning bir shaklidir. Ular, o‘z jirkanch
maqsadiga erishish uchun har qanday usullardan, odamlarning diniy, milliy
hissiyotlari, hayotda mavjud bo‘lgan ijtimoiy-iqtisodiy qiyinchiliklardan,
shuningdek, zamonaviy texnika, telekommunikatsiya vositalaridan ustalik bilan
foydalanishga harakat qiladi

Bugungi kunda mafkuraviy tajovuz, aholining ma’lum bir qatlamlari, ayniqsa,
yoshlarning qarashlarini o‘zlariga ma’qul bo‘lgan yo‘nalishda o‘zgartirish,
buzg‘unchi g‘oyalar, diniy ekstremizm, ahloqsizlik g‘oyalarini singdirish kabi
g‘arazli maqsadlar tushuniladi.
Milliy g‘oya o‘zining mazmun-mohiyati bilan ana shu kabi mafkuraviy
tajovuzlarga qarshi tura oladigan kishilarni tarbiyalashga xizmat qiladi. Bu borada
barcha fuqarolarning ogohligi, faolligi, ezgu g‘oyalarga xizmat qilishga tayyorligi
katta ahamiyat kasb etadi.
Mafkuraviy tajovuzlikka qarshi milliy xavfsizlikni ta’minlashi zarur. Avvalo
xavfsizlikning o‘zi nima? Milliy xavfsizlikchi?
“Xavfsizlik” shaxs, jamiyat, davlat manfaatlarini uyg‘unlashtiruvchi,
barqarorlik, tinchlik, bunyodkorlik, yaratuvchanlik omillarining majmuini ifoda
etuvchi tushunchadir.
Xavfsizlik bu-butun insoniyatning normal yashashi uchun xavf soladigan tabiiy,
ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy-huquqiy, ma’naviy-madaniy ahamiyatga molik bo‘lgan
xavf-xatarlarning oldini olish tufayli ularning barqaror hayot kechirishini
ta’minlash uchun yaratilgan xavfsiz shart-sharoitlarning muayyan tizimidir.
Xavfsizlik – ustuvor darajada siyosat, geosiyosat makoniga nisbatan
qo‘llaniladigan, tom ma’noda ma’naviyat, insonlararo hamjihatlik, o‘zaro
muruvvatning ifodasi bo‘lgan tushuncha. Xavfsizlik global ma’naviylashuvning
yaqqol ko‘rinishi sifatida ijtimoiy sohalarning barchasidan o‘rin olgan
taqdirdagina, haqiqiy xavfsizlik muhiti vujudga kelganiga ishonch hosil qilish
mumkin. XXI asrga kelib, xavfsizlikda ma’naviy jihatning o‘rni kuchayishiga
bo‘lgan ehtiyoj ortib bormoqda. Oliy haqiqat sifatida insonning o‘zi ulug‘ burchini
to‘laqonli his etish, millionlab yurtdoshlari, zamondoshlari taqdiri uchun
javobgarlikni anglashi xavfsizlikka bo‘lgan talab bilan uyg‘unlashib bormoqda.
Prezident Islom Karimovning “Hadsiz - hududsizlik” holatida xavfsizlikni global
kontekstda idrok etish shartligi haqidagi fikri ayni haqiqatni anglatadi.

Milliy xavfsizlik – shaxs, jamiyat va davlatlarning hayotiy muhim
manfaatlarini tashqi va ichki xavfdan qonun bilan kafolatlangan himoyasi.
O‘zbekiston Konstitutsiyasining 2-bo‘limida shaxs, jamiyat va davlatning hayotiy
muhim manfaatlari belgilangan. Ular milliy xavfsizlik ob’ektlaridir: inson va
fuqarolarning huquq va erkinliklari; jamiyat ma’naviy va moddiy qadriyatlari;
konstitutsiyaviy tuzum, suverenitet, davlatning hududiy yaxlitligi. Milliy
xavfsizlikka siyosiy, iqtisodiy, harbiy, ekologik, axborot, ijtimoiy, texnologik va
boshqa sohalarda maqsadli kompleks dasturlari asosida yagona davlat siyosatini
amalga oshirish orqali erishiladi.
Milliy xavfsizlik – bu mamlakat va uning hududida yashaydigan barcha
insonlarning millati, irqi, jinsi, diniy e’tiqodi, ijtimoiy kelib chiqishidan qat’i
nazar, turli salbiy ta’sirlardan, yovuz kuchlar va g‘oyalar xavf-xataridan
himoyalanganligi darajasidan (Yaxshilikov J.Ya., N.E.Muhammadiyev. Milliy
g‘oya va mafkura.T.: “Fan”, 2015.-155-bet).
1997 yil 29 avgustda “O‘zbekiston Respublikasining Milliy xavfsizlik
konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qonun qabul qilindi. Unda davlatimizning
milliy xavfsizlikni ta’minlash masalasiga doir rasmiy qarashlar o‘z ifodasini
topgan. Konsepsiyada “milliy xavfsizlik”, “milliy manfaat”, “tahdid” singari
tushunchalar mazmun-mohiyati ochib berilgan.
Milliy-ma’naviy xavfsizlik – turli ma’naviy, ruhiy, ahloqiy va estetik
tahdidlardan himoyalanganligi va milliy ma’naviyatining umummilliy
taraqqiyotning tabiiy ehtiyoti va amaliyotiga aylanganlik salohiyatidir. G‘oyaviy-
mafkuraviy xavfsizlik esa shaxs, millat, davlatning xilma-xil shakllarda namoyon
bo‘ladigan g‘oyaviy-mafkuraviy tajovuzlar, turli mafkuraviy markazlarning
buzg‘unchilik ta’siridan himoyalanganlik darajasini tavsiflovchi tushuncha
hisoblanadi
Madaniyat, ma’naviyat va ma’rifat zarbaga uchrab, xalqning, mamlakatning
ma’naviyati va ma’rifati barbod bo‘laversa, o‘z-o‘zidan e’tiqodsiz bo‘lib ketadi.
Ma’naviyat va ma’rifatdan mahrum xalq milliy jihatdan o‘zini anglab ololmaydi,

taqdirga tan berib yashashni o‘ziga ep ko‘radi. Masalan, chor Rossiyaning
Turkistonga nisbatan siyosati misolida buni ko‘rish mumkin. Chorizm
generallaridan biri M.D. Skobelov “Millatni yo‘q qilish uchun uni qirish shart
emas, uning madaniyatini, tilini, san’atini yo‘q qilsang bas, tez orada o‘zi
tanazzulga uchraydi”, - deb bashorat qilgan edi.
“O‘zbekiston Respublikasi Tashqi siyosiy faoliyati konsepsiyasi” (2012 yil 10
sentyabr) qonunida ta’kidlanganidek, “O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi mamlakatning milliy manfaatlariga ichki va
tashqi tahdidlar hamda xavf-xatarni aniqlash va monitoring qilish, vazirlik hamda
idoralarning milliy xavfsizlikni ta’minlashga oid chora-tadbirlar majmuini ishlab
chiqish va amalga oshirish borasidagi axborot-tahliliy va tashkiliy-huquqiy
faoliyatini muvofiqlashtirish vazifalarini, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga
ma’lumot berish uchun tahliliy materiallar tayyorlanishini amalga oshiradi .
Milliy xavfsizlikni ta’minlash tizimi quyidagilarni o‘z ichiga oladi: qonun
chaqiruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatlari idoralari, korxonalar, tashkilotlar,
muassasalar, jamoat tashkilotlari, o‘zini-o‘zi boshqarish idoralari va mamlakat
fuqarolari, shuningdek,milliy xavfsizlik sohasida munosabatlarni tartibga soluvchi
qonunchilik.
Prezident Islom Karimov 1995 yili Oliy Majlis 1-sessiyasida bu haqda shunday
degan edi: “Milliy xaavfsizlik tizimi uchun xavf-xatarning oldini olish va uni
bartaraf etishda oldindan chora ko‘rish uslubi ko‘proq qo‘l keladi. Shu bilan birga,
chuqur va keng miqyosli tahlil qilishga qodir tadqiqot va axborot markazlarini
barpo etish muhim ahamiyatga ega”.
Xavfsizlik Kengashi – davlatdagi oliy mansabdor shaxslarning maslahat
organi ana shunday vosita bo‘lishi mumkin. Xavfsizlik Kengashi Respublika
Prezidenti huzurida tuzilishi maqsadga muvofidir.
Xavfsizlik kengashi milliy xavfsizlik muammolari bilan bog‘liq bo‘lgan
barcha masalalarni chuqur ishlab chiqish va muvofiqlashtirishni ta’minlash, buning
uchun javobgar bo‘lishi lozim.

Kengashning vazifalari ko‘p qirrali va murakkabdir. U ushbu sohada milliy
xavfsizlikning ustuvor yo‘nalishlarini va davlat siyosati asoslarini ishlab chiqishga
javob bermog‘i kerak. Shaxsning, jamiyatning va davlatning xavfsizligini
ta’minlash bo‘yicha dasturlar majmui Xavfsizlik Kengashi rahbarligida
rejalashtiriladi va amalga oshiriladi
Jamiyatning mafkuraviy muqobillashish sabablari. Mafkura jamiyat, millat
manfaatlarini nazariy asoslab, ijtimoiy harakatlarga aniqlik kiritadi va ijtimoiy
kuchlarni ro‘yobga chiqarishga safarbar qiladi. Mafkura inson ongi orqali uning
amaliy xatti-harakatlariga ta’sir ko‘rsatadi.
Mafkura sotsializm davrida barcha sohalarda mafkuraviy aqidabozlik birinchi
o‘ringa qo‘yilib, iqtisod, madaniyat rivojlanishi hayotdan uzilib qolgan qoidalarga
bo‘ysundirildi. Jamiyat hayotida, “ishchilar sinfining dunyoqarashi” hamma
narsadan baland qo‘yildi. Bir muayyan ijtimoiy ishchilar sinfining partiyasi
mafkurasi jamiyatda barcha sinf, millat, ijtimoiy tabaqalar tafakkurini qamrab oldi.
Boshqa siyosiy partiyalar qarashlari, dushman, g‘anim sifatida qabul qilindi.
Bunday sharoitda boshqa fikrni inkor qilish shart edi. Natijada sobiq Ittifoq davrida
ilmiy, badiiy, ma’naviy, falsafiy hayoti bo‘g‘ilib, erkinlikdan mahrum etildi.
Mustaqillik arafasida ana shu bir-birini inkor qiluvchi ikki imkoniyatdan birini
tanlash mafkurasi yaqqol ko‘rindi. Chunki muqobillik (arab. bir-biriga qarama-
qarshi ikki fikr) – bir-biriga zid ikki yo‘l, imkoniyat – yo unisini (inqilobiy, shoka
terapiya) yo bunisini (tadrijiy, isloxot) tanlash zaruriyatini bildiradi. XX asr oxiri a
XXI asr boshlariga kelib jamiyatning mafkuraviy muqobillashishiga sabab bo‘lgan
omillar: globallashish, integratsiya, demokratiyalash, differensiatsiya (bir-biridan
farqlash, ajratish), insonparvarlashish, siyosatlashuv kabi sohalarda mafkuraviy
jarayonlarning universallashuvi bilan bog‘liqdir, deyish mumkin. Shu boisdan ham
Islom Karimov boshchiligida amalga oshirilgan mustaqillik O‘zbekiston yagona
mafkura yakkahokimligidan voz kechib, taraqqiyot uchun islohot yo‘llari keng yo‘l
ochdi. Mafkuraviy xilma-xillik Konstitutsiyamizda (12-moddada) mustahkamlab
qo‘yildi.

Mafkuraviy gegemonizmning vujudga kelishi. Gegemonizm (yun. gegemoniya –
yetakchilik, boshqarish) – turli sohalarda, jumladan; ma’naviy, mafkuraviy sohada
ham ustunlik va o‘z hukmiga bo‘ysundirishni anglatuvchi tushuncha. “Mafkuraviy
gegemonizm” tushunchasi “mafkura” va “gegemonizm” atamalari birikuvidan
hosil bo‘lgan tushuncha. Mafkuraviy gegemonizm– mohiyatan dunyo
barqarorligini ta’minlash yoki uni mustahkamlashga qaratilgan mafkuraga zid
hodisa bo‘lib, ijtimoiy taraqqiyot, jamiyat barqarorligi va xavfsizligini izdan
chiqaradi.
Mafkuraviy gegemonizm deb, muayyan ijtimoiy guruh, qatlam, millat, davlat
hayotida yakka hukumron bo‘lgan g‘oya va mafkuraning boshqalar ustidan
hukumronlik qilishini ifodalovchi nazariya va amaliyot xatti-harakatlar tizimiga
aytiladi.
Ba’zi davlatlarning barcha sohalarida ustunlik qilish va dunyoni o‘z hukmiga
bo‘ysundirishga intilishi insoniyat tarixining turli bosqichlarida salbiy oqibatlarni
keltirib chiqargan
Shuningdek, mafkuraviy gegemonizmni muayyan kuchlar va davlatlar tomonidan
bo‘ladigan siyosiy, mafkuraviy va iqtisodiy hukmronlik deb yoki mintaqaviy
munosabatlarda unga intilish deb ta’riflash mumkin. Mafkuraviy gegemonizm
ko‘psonli millatlarning nafaqat ko‘p millatli imperiya doirasida, balki uni o‘rab
turgan jug‘rofiy-siyosiy makonda ham o‘zining mutloq hukmronligini o‘rnatish
uchun kurashda namoyon bo‘ladi. Odatda, hudud jihatidan kichik bo‘lgan va eng
asosiysi – iqtisodiy imkoniyatlari zaiflashgan va ichki beqaror davlatlar ana
shunday da’volarga nishon bo‘ladi. Mafkuraviy gegemonizm, buyuk davlatchilar
shovinizmi ham boshqa millatlar va mamlakatlar bilan o‘zaro madaniyatli
hamkorlik qilishga tayyor emaslikdan kelib chiqadi. Uning ifodachilari harbiy
imperiyalardir. Natijada iqtisodiyoti bosib olingan hudud davlatlarini
ekspluatatsiya qilib, ularning hayotiy manbalari hisobiga yashar edi. Ayni chog‘da
bo‘ysundirilgan xalqlarga ularning madaniy jihatdan va umuman milliy jihatdan
norasoligi haqidagi halokatli g‘oya singdirilar edi. O‘zbekiston Rossiya imperiyasi,

so‘ngra esa Sovet imperiyasi tarkibida majburan ushlab turilgan murakkab davrni
boshidan kechirdi. Bu g‘oya hozirda ham turlicha talqin qilinmoqda.
Mafkuraviy gegemonizm biron-bir qudratli kuchning manfaatlarini ustuvor
darajada, bir tomonlama ta’minlash maqsadini ko‘zlagani sababli u boshqa
tomonning manfaatlariga zid bo‘lib, ijtimoiy-siyosiy va ma’naviy-mafkuraviy
rivojlanishga putur yetkazadi. Bunday adolatsizlik yetarli imkoniyatga ega
bo‘lmagan davlatlar va millatlarning xalqaro jarayonlarda to‘laqonli ishtirok eta
olmasligiga sabab bo‘ladi. Natijada, tabiiy ravishda bunday mamlakatlar halqlarida
gegemonlikka intilgan davlatlar va xalqlarga nisbatan nafrat, norozilik kayfiyati
paydo bo‘ladi, dunyo hamjamiyatining barqaror rivoji davlatlararo munosabatlarga
salbiy ta’sir etadi.
Muqobil mafkuraviy qarashlarning jamiyat rivojiga ta’siri xususida
Prezidentimiz Islom Karimov “O‘zbekiston – bozor munosabatlariga o‘tishning
o‘ziga xos yo‘li” (1993) asarida asoslab berdi. Asarda qayd etilganidek,
rivojlanayotgan yosh mamlakatlar o‘z oldilariga erishish osonroq bo‘lgan
maqsadlarni qo‘yib, “muqobil rivojlanish” nazariyasining turli konsepsiyalariga
tayanib, o‘z yo‘llarini mana shu nazariya doirasida izlashga majbur edilar. Bu
konsepsiyalarning asosiylari quyidagilardan iborat (5.1.11-Chizma)
Rivojlanayotgan mamlakatlarning ko‘pgina andozalari, iqtisodiy yo‘llari yuqorida
ko‘rsatilgan konsepsiyalar va nazariyalarning o‘ziga xos qo‘shilmasidan iboratdir.
XX asr 90-yillari boshlariga kelib erkin iqtisodiy tartibga solish g‘oyasi ham
inqirozga uchradi. Jahon sivilizatsiyasi ijtimoiy taraqqiyotning sifat jihatdan yangi
yo‘llarini izlab chiqdi, tartibga solinadigan bozor iqtisodiyoti mana shu yo‘lga asos
qilib olingan. Bu hol nihoyatda kuchli iqtisodiy isloh oqimini yuzaga keltirdi,
ko‘pgina mamlakatlar – rivojlanayotgan va rivojlangan, kapitalistik va sotsialistik,
demokratik va avtoritar mamlakatlar mana shu oqimga qo‘shildilar.
Tartibga solinadigan bozor iqtisodiyotga o‘tishning bir-biridan mutlaqo farq
qiluvchiuchi uch xil yondashuvini ajratib ko‘rsatish mumkin.

Jahon tajribasi ko‘rsatishicha, bozor iqtisodiyotiga revolyutsion yo‘l bilan,
ya’ni jadal usulda yoki evolyutsion yo‘l bilan, ya’ni bosqichma-bosqich o‘tish
mumkin. Birinchi holda, tub islohotlarni o‘tkazish, avvalgi tizimni va tarkib topgan
iqtisodiy munosabatlarni batamom sindirish talab etiladi. Buni “falaj qilib davolash
usuli” (“shokovaya terapiya”) deb ataladi. Evolyutsion yo‘l kamroq ijtimoiy
larzalarga olib keladi.
O‘zbekistonning o‘ziga xos yangilanish va taraqqiyot yo‘li: umuminsoniy
qadriyatlarga sodiqlik, inson o‘z salohiyati va iste’dodini erkin namoyon qila olishi
uchun sharoit yaratish, milliy an’analar, din va madaniyatni qayta tiklash va
mustahkamlash, halq ma’naviy merosini rivojlantirib, uni hozirgi zamon
sivilizatsiyasi yutuqlari bilan boyitishdir.
2. Mafkuraviy tahdidning oshkora va yopiq harakteri
Mafkuraviy tahdid – ijtimoiy-siyosiy harakat, oqim yoki siyosiy kuch o‘z
manfaatini ifodalovchi mafkurasini qo‘rqitib, zo‘rlik yo‘li bilan boshqalarga
taqishtirish. Mafkuraviy tahdid jamiyat, davlat yoki xalq, millat yoki elat taqdiriga
xavf solib turgan, fojiali oqibatlarga olib kelishi mumkin bo‘lgan mafkuraviy xavf-
xatarlar majmuasi. Prezident Islom Karimov ta’kidlaganidek, dunyoning ayrim
hududlarida ana shunday harakatlar natijasida ma’naviy yo‘qotishlar yuz
berayotgani, millatning asriy qadriyatlari, milliy tafakkuri va turmush tarzi izdan
chiqayotgani, ahloq-odob, oila va jamiyat hayoti ongli yashash tarzi jiddiy xavf-
xatar ostida qolayotganini kuzatish mumkin. O‘zbekiston ham bunday tahdidlardan
chetda qolayotgani yo‘q. Mamlakatda insonparvar, demokratik jamiyat
qurilayotgan hozirgi sharoitda fuqarolar ongi va faoliyatiga siyosiy ekstremizm,
diniy fundamentalizm, etnik va millatlararo ziddiyatlar, korrupsiya va
jinoyatchilik, mahalliychilik va urug‘-aymoqchilik, ekologik muammolar,
“ommaviy madaniyat” tajovuzi va hokazolar mafkuraviy tahdid shaklida namoyon
bo‘layotir .
Ayniqsa, o‘rta asr xalifaligini qayta o‘rnatish g‘oyasi hamda xalqaro
terrorchilik va diniy ekstremizm markazlari orqali moddiy-g‘oyaviy

ta’minlanayotgan aqidaparastlar mafkurasi bugun mintaqamizdagi tinchlik va
barqarorlik uchun xavf bo‘lib turibdi.
Mafkuraviy tahdid shakillarining aksariyati informatsion xuruj va
uydirmalarni tarqatish orqali yuz bermoqda. Bugungi kunda tobora kuchayib
borayotgan bunday xatarlarga qarshi doimo sergak, ogoh va hushyor bshlib
yashashimiz zarur. Bunday tahdidlarga qarshi har tomonlama chuqur o‘ylangan,
puxta ilmiy asosda tashkil etilgan, muntazam va uzluksiz ravishda olib boriladigan
mafkuraviy tarbiya bilan javob berish lozim. Buning uchun har birmiz mafkuraviy
tahdidga nisbatan loqaydlik, beparvolik va beg‘amlik illatidan xalos bo‘lishimiz,
har bir fuqaro yurtimizda, jahonda sodir bo‘layotgan har qanday voqea, hodisa,
jarayonlar menga, mening taqdirimga bevosita daxldor deb hisoblamog‘i darkor.
Axborot kommunikatsiya texnologiyalari (AQSh) - xususiy, umumiy va ishlab
chiqarish kommunikatsiyasida axborotlar tayyorlash, qayta ishlash va yetkazish
bilan bog‘liq bo‘lgan ob’ektlar, harakatlar va qoidalarga, shuningdek, barcha
texnologiyalar hamda sanab o‘tilgan jarayonlarni birlashgan ravishda ta’minlovchi
sohalar. Shuningdek, axborot yaratish, uzatish, boshqarish va unga ishlov berish
bilan bog‘liq bo‘lgan texnologiyalar: radio, televideniye, mobil telefonlar,
kompyuterlar va tarmoq uskunalari hamda dasturiy ta’minot, yo‘ldosh tizimlari va
h.k.
Axborot xavfsizligi bu-muayyan shaxs, oila, ijtimoiy guruh, mehnat va xizmat
jamoasi, davlat va jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy-huquqiy, ma’naviy-
madaniy omillari asosida xavf-xatarsiz tarzda normal faoliyat olib borishlari uchun
zarur bo‘lgan informatsiyalarni o‘rnatilgan tartibda saqlash va yetkazib berish
tizimidir.
“Axborot xavfsizligi” – jamiyat axborot maydonini himoya qiladigan, insonga,
fuqaroga, davlatga xizmat qiladigan tushuncha . Buni to‘g‘ri va to‘la anglash
uchun “axborot”, “axborot maydoni” nima ekanligini bilish lozim.
Axborot xavfsizligini ta’minlash – bu g‘animlarimiz tomonidan mamlakatimizga
nisbatan qilingan axborot xurujlarinig oldini olish hamda ularga nisbatan milliy
axborot vositalarimiz orqali qarshi qaqshatqich zarba berish demakdir.

Axborot – biron voqea haqidagi batafsil xabar, ma’lumot. Ma’lumot esa to‘liq yoki
qisqa, xolisona yoki noxolis, ijobiy yoki salbiy, qiziqarli yoki zerikarli, dolzarb
yoki oddiy, foydali yoki foydasiz, samamiy yoki g‘arazli va hokazo mazmunlarda
bo‘lishi mumkin. Haqiqiy axborotni soxta axborotdan ajrata bilish esa chuqur
bilim va iqtidorni talab etadi. XXI asirning o‘ziga xos xususiyati bu davrning
axborotlar uchun kurash asri ekanligidir. Ayni vaqtda kimning qo‘lida axborot va
uni boshqarish richagi bo‘lsa, u bevosita hukmron kuchning egasiga aylanadi.
vazifani bajara oladi. Xohlagan kishi Yer yuzining xohlagan nuqtasidagi odam
bilan aloqa o‘rnata oladi. Demak, XXI asr sivilizatsiyasi axborot xuruji,
informatsion – psixologik urush qiyofasida o‘zini namoyon etmoqda .
“Haqiqatni ochib berish degani bir qarashda juda sodda, hattoki, jo‘n gap bo‘lib
tuyulishi mumkin. Haqiqat yo bor, yo yo‘q, uning nimasini ochib berish mumkin,
degan savol tug‘ilishi balki o‘rinlidir. Lekin mafkuraviy kurash tobora keskinlashib
borayotgan bugungi zamonda shunday ustasi faranglar borki, ular har qanday
yolg‘onni ham haqiqat deb shunday boplab tushuntirib qo‘yadiki, ba’zan qip-qizil
uydirmalarga qanday ishonganingizni bilmay qolasiz ”. Chunki xalqimiz
oqko‘ngil, sodda va ishonuvchan. Matbuotda bosilgan, televideniyedan, radiodan
aytilgan gaplarga ishonch bilan qaraydi.
Prezidentimiz Islom Karimov ta’kidlaganlaridek, “Matbuotning eng muhim
vazifasi bugun mamlakatimizda olib borilayotgan tashqi va ichki siyosatni oddiy
fuqarolar ko‘zi bilan, ya’ni turli-tuman nuqtai nazardan baholab ifodalash, shu
bilan birga, yo‘limizda to‘siq bo‘lib turgan illatlarga – bu korrupsiya yoki
amalparastlik bo‘ladimi, mahalliychilik, odamlarning dardini ko‘rmaslik bo‘ladimi
– bularning barchasiga qarshi murosasiz kurashish, bir so‘z bilan aytganda,
adolatni qaror toptirish, jamiyatimizni yanada erkinlashtirish uchun o‘zini
ayamasdan, vijdon amri bilan yashash jurnalist degan kasbni tanlagan insonlar
uchun doimiy hayot maqsadi bo‘lishi darkor” .
Demak, axborot xuruji tobora avj olib borayotgan, yakka tartibda har bir
fuqaro, har bir inson ongiga kuchli ta’sir o‘tkazayotgan, keng miqyosda olganda

jamiyat taraqqiyoti va millat taqdirini hal qilishga qodir bo‘lgan, global miqyosda
esa butun insoniyat hayotini kafolatlaydigan, uning taraqqiyoti yoki tanazzulini
beliglashga qodir bo‘lgan tig‘iz axborot tizimini boshqarish, tartibga solish, undan
foydalanish me’yorlarini ishlab chiqish hozirgi zamonning eng dolzarb
muammolaridan biridir .
O‘zbekiston mustaqilligining o‘tgan 24 yili mobaynida (2015) ommaviy axborot
kommunikatsiyasi sohasida jiddiy o‘zgarishlar yuz berdi. Eng avvalo, har bir
fuqaroning so‘z va fikr erkinligi, axborot olish va tarqatish huquqi Konstitutsiya
bilan kafolatlandi. Ommaviy axborot vositalar to‘g‘risidagi bir qator qonunlar
yaratildi va amalda qo‘llanilmoqda.
Prezidentimiz Islom Karimov ta’kidlaganidek, “axborot erkinligi prinsiplari
to‘g‘risida”gi qonunning qabul qilinishi har kimning axborotni erkin va moneliksiz
olish hamda foydalanish huquqlarini amalga oshirishda, shuningdek, axborotning
muhofaza qilinishi, shaxs, jamiyat va davlatning axborot borasidagi xavfsizligini
ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi ”
2011 yilga kelib mamlakatimizda 1400 taga yaqin ommaviy axborot vositalari
(OAV) mavjud bo‘lib, shundan 700 nomdagisi gazeta, 250 nomdagisi jurnal, 17
nomdagisi byulleten – axborotnomalardir. Shuningdek, yuzdan ortiq
teleradiotarmoqlari faoliyat ko‘rsatmoqda, 150 veb-sayt OAVsi sifatida ro‘yxatga
olingan. Mamlakatimizda 4 ta axborot agentligi ishlab turibdi .
O‘zbekistonda keyingi yillarda sun’iy yo‘ldosh aloqa tarmog‘i orqali
teleradiodasturlarni tarqatish yo‘lga qo‘yildi. Bugungi kunda mamlakatimiz
telekommunikatsiyalar tizimi dunyoning 180 mamlakatiga 28 ta yo‘nalish bo‘yicha
to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqadigan xalqaro kanallarga ega. Yurtimizdagi
teleradiokanallar tomonidan tayyorlanayotgan ko‘rsatuv va eshittirishlar Internet
global tarmog‘i orqali real vaqt rejimida jahonga uzatilmoqda. O‘zbekistonda
saylov huquqini ta’minlashda, adolatsizlikni himoya qilishda OAVlarning huquqiy
va umumiylik prinsiplari muhim ahamiyatga ega.

Internet (lot.inter va net (work)–tarmoq)-yagona tilda muloqot qiluvchi
kompyuterlarning butun dunyo bo‘ylab (global) tarqalgan tarmog‘idir. U xalqaro
telefon tarmog‘iga o‘xshash hech kimga tobe emas va uni hech kimga to‘laligicha
boshqarmaydi.
Aloqa kanallari aholi internetga ularnishni ta’minlovchi tashkilot provayder deb
ataladi, ya’ni internet provayderi – internetdan foydalanish xizmatlarini
ko‘rsatuvchi kompaniya.
XX asr 90-yillarida “Jahon o‘rgimchak to‘ri” tizimi vujudga keldi. “O‘rgimchak”
tarmoqni doimiy ravishda veb–sahifalardan axborot yig‘ib yuruvchi (ularni
indekslovchi) maxsus dastur. Odamda “o‘rgimchak” o‘z e’tiborini hujjat tavsifiga
va sarlavhalarga qaratadi, ba’zan hujjat matnini ko‘rib chiqadi va qaysi so‘zlar va
iboralar kalitli ekanligini tushunishga harakat qiladi.
Agar XX asr 90-yillari o‘rtalarida yoshlarning eng sevimli mashg‘ulotlari musiqa
tinglash, teleko‘rsatuvlar ko‘rish bo‘lgan bo‘lsa, hozirgi kunda esa kompyuter va
Internet avvalgi qiziqishlarni yosh avlod hayotidan siqib chiqardi. 2007 yili
Yevropada yosh avlod vakillarining 3 dan bir qismi ONLAYN tizimidan
foydalangani kuzatilgan.
Bugun bashariyat manaviyatiga ahloqsizlik, fikrsizlik, didning o‘tmaslashuvi
xavf solmoqda. Oqibatda aksariyat odamlar tafakkurdan ko‘ra, axborot ortidan
ergashishga moyil bo‘lib borayotir.
Internetdan foydalanish madaniyatini shakllantirish-mafkuraviy xurujlarga
qarshi mafkuraviy immunitetni kuchaytirish vositasi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, bugun dunyo bo‘yicha har 4 kishidan biri Internet
xizmatidan foydalanadi. Har kuni 1 milliard kishi gazeta o‘qiydi. Bu esa shuncha
miqdordagi mulohaza, nuqtai nazar, munosabat degani.
Global axborot tarmog‘i - internet ham, tarixda bo‘lganidek, yana ma’naviyat
va jaholat chorrahasiga aylanib ulgurdi. Global axborot tarmog‘i internet
tarmog‘ining ma’lumotlar bazalaridan axborot izlash bo‘yicha tarmoq xizmati

deyish ham mumkin.
Bugun internet - keng va tezkor axborot makoni, elektron magazin, auksion,
kutubxona, qulay aloqa vositasi, shuningdek, turli yovuz niyatli (terroristik,
missionerlik, narkotrafik) guruhlar, “ommaviy madaniyat”ni keng joriy qilib,
millatlarni milliy o‘zligidan ayrish vositasida dunyoga egalik qilishni istayotgan
kuchlar, ahloqsizlikni ahloq o‘rnida o‘rnatib, shu yo‘lda biznes orqali pul topishni,
xalqlarni bir-biriga gijgijlab, urush olovini yoqishni, elatlarni manqurtga aylantirib,
mamlakatni ekspansiya qilishni maqsad etgani uchun tayyor mafkura qurolidir.
Bugun internet maydonlarida eskirgan dogma deb atalayotgan, aslida esa,
avloddan avlodga milliy ruh, ona allasi bilan o‘tib, yashab kelayotgan azaliy
qadriyatlar va “yangi madaniyat” niqobidagi, betiyiq ahloqsizlik, milliy turum
(pozitsiya) va tuturuqsiz didsizlik, tafakkur va ahloqsizlik o‘rtasidagi kurash
keskinlashib bormoqda.
Yoshlar internet orqali musiqa tinglaydi, elektron manzilni tekshiradi, xullas,
vaqtichog‘lik qiladi. Yoshlarning uchdan ikki qismi internetga yangi do‘stlar
orttirish va kim bilandir suhbatlashish maqsadida ulanadi, ularning 15 %i
munosabatlarni keyinchalik davom ettiradi.
Internet orqali virtual ta’qib. Virtual (voqeiy bo‘lib ko‘ringan, biroq vazifalari
boshqa moslamalar tomonidan bajariladigan funksional moslama ta’rifi). Virtual
mafkuraviy xuruj– yolg‘on buzg‘unchi g‘oyalarni, ma’lumotlarni uzatish muhiti
sifatida mavjud bo‘lgan kommunikatsiya infratuzilmasi, internet tarmog‘idan
foydalanuvchi tarmoq. Bugungi kunda virtual ta’qib nihoyatda ommalashib
bormoqda. Hozirgi maktab yoshidagi bolalar Internetdan tobora erta
foydalanmoqda. Masalan, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari bemalol yon-atrofidagi
kafe yoki klubga kirib, internetdan foydalanadi. Shu bois ular uyda ham Internetga
ulanishi mumkin. Lekin mutaxassislarning fikricha, yoshi 10 ga yetmagan bola
odatda mustaqil ravishda Internetdan foydalanish uchun zarur bo‘lgan fikrlash va
shu asosda ma’lumotlarni farqlash, ularni ajrata bilish, “filtrlay” olish qobiliyatiga
ega emas. Shu sababli internetdan yolg‘iz qolganda ham foydalanish ehtimoli
bo‘lgan bolani qattiq nazorat ostiga olish kerak, unga o‘zi haqidagi shaxsiy

ma’lumotlarni internet orqali tanishgan odamlarga aytmaslikni o‘rganish zarur. Bir
qarashda beozor tuyulgan chat (kompyuter tarmog‘i yoki mobil aloqa tarmog‘i
yordamida voqeiy vaqtdagi muloqot) xonalar yoki maxsus muloqot dasturlari
orqali kschadigan suhbatlar tafakkuri endi shakllanayotgan bolalarni ba’zan
jinoyatgacha yetaklab borayotgani hayotiy haqiqat.
Grifing – internet orqali ta’qib etish, grifing qurboni ayni shu yoshlar qatlami
hisoblanadi. Hozirgi kunda ko‘plab mamlakatlarda internetdan foydalanish
ko‘nikmalari fakultativ dars sifatida maktab dastirlariga kiritila boshlandi. Negaki,
fakultativ darslar orqali bolalar internetdan olinadigan ma’lumotlarning qanchalik
haqqoniy va to‘g‘ri ekanini tekshirishga o‘rgatiladi. Bunday darslar, ayniqsa
o‘smirlar uchun zarur.
Grifing xavfidan tashqari o‘smir yoshlar uchun yana bir qancha xavf bor.
Bolalar va internet muammosi chuqurlashib borayotgan bir paytda, ekstremistik
harakterdagi sekta va uyushmalar saytlarining foydalanishga ochiqligi, virtual
firibgarlikka keng yo‘l qo‘yilganini ham e’tibordan chetda qoldirib bo‘lmaydi.
Yoshlarning qiziquvchanligi ularni yuqoridagi saytlarga yetaklashi, bu veb-
sahifalarda ularning ruhiy yoki jismoniy sog‘ligiga xavf solishi tabiiy.
Elektron pochta – taqsimlangan, shu jumladan, global kompyuter tarmog‘i orqali
elektron xabarlar (xatlar)ni yuborish va qabul qilish texnologiyasi. Elektron pochta
manzillari orqali olingan xabarlarni internet doirasida va undan tashqarida ham
jinoyatga undashi hech gap emas. Bank yoki kredit kartochkasidagi hisob
raqamlarini bilgan bolakaylar onlayn savdolarida qantashish imkoni bilan birga
kichik o‘yinchoqlardan tortib, to eng so‘nggi rusumdagi mashina sotib olish
huquqiga ham ega bo‘ladi. Bu esa ularni virtual firibgarlarning nishoniga
aylantiradi.
Internetdan foydalanish madaniyatini joriy etadigan, ma’naviy va jismoniy zarar
yetkazmaydigan ochiq va xavfsiz axborot makonini yaratishdan iborat. Ota-onalar
mavjud muammolar yuzasidan maslahat, ko‘mak beradigan kiberfarishtalar
internetda bolalar huquqini himoya qilishga yo‘naltirilgan Yevropadagi tashkilotga

1995 yili asos solindi va unga hozir AQSh va Kanada kabi davlatlar ham a’zo.
Ular mavjud xavf-xatarlarga qarshi kurash choralarini ishlab chiqmoqdalar.
Xususan, bu masala bilan bolalarni asraylik xalqaro huquqiy tashkiloti
shug‘ullanib kelmoqda .
.3. Axborot xavfsizligining lokal va global ahamiyati
Hozirgi davrda jahon miqyosida kechayotgan globallashuv jarayonlari XX asrning
oxiri va XXI asr boshlarida insoniyat, yer yuzidagi barcha xalqlar va millatlar
taraqqiyoti uchun ayniqsa, hayotga kirib kelayotgan yosh avlod uchun misli
ko‘rilmagan imkoniyatlar yaratib berganini hech kim inkor etolmaydi.
Avvalambor, fan va texnikaning ilg‘or yutuqlari, zamonaviy axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari, xususan, Internet tizimi turli davlatlar va
mintaqalar o‘rtasida chegaralarni ochib berib, o‘zaro hamkorlik va integratsiya
rivojiga so‘zsiz katta hissa qo‘shayotganiga bugun barchamiz guvoh
bo‘lmoqdamiz .
Lekin odamzot tafakkurining yuksak va yorqin namoyoni bo‘lgan bunday
yutuqlar ayni paytda katta kuch-quvvat va moliyaviy imkoniyatlarga ega bo‘lgan
ayrim siyosiy kuchlarning g‘arazli niyatlarini amalga oshirshida mafkuraviy qurol
sifatida ishlatilayotganini ham e’tiobdan chetda qoldirib bo‘lmaydi. Odamlarning,
birinchi navbatda yoshlarning ongu tafakkurini, ma’naviy olamini izdan
chiqarishga qaratilgan bunday urinishlarning asl mohiyatini ularning uzoq va
davomli, salbiy oqibatlarini anglash bunday xavf-xatarlarning oldini olish bugungi
kunda o‘ta muhim ahamiyat kasb etib bormoqda.
Axborot kommunikatsiyalari va internet orqali qilinayotgan xurujlar:
1. Jamiyat a’zolarining ongi va tafakkuriga ta’sir qilishga qaratilgan xurujlar
(“individualizm”, “egoizm”, “kosmopolitizm”, “zo‘ravonlik”, diniy mutaassiblik”
g‘oyalari).
2. Milliy urf-odatlarimizga bo‘layotgan xurujlar (ota-onaga nisbatan bepisand
qarash, odamovilik, shaxsiy hayotni ulug‘lash kabi g‘oyalar).
3. Milliy ma’daniyatimizga bo‘layotgan xurujlar (behayolik,mantishsizlik

Axborot xavfsizligi mezoni – turli xavf-xatar faktorlari ta’siriga nisbatan axborot
xavfsizligini tavsiflovchi mezon.
Axborot xavfsizligi siyosati: –
1.Muhofaza qilinayotgan axborotga ishlov berishning huquqiy jihatlarini
tartibga soluvchi jami qabul qilingan tashkiliy choralar. Muhofaza qilinayotgan
axborotning aylanishi, uni saqlash va tarqatish sohasidagi amaldagi qonunlar,
boshqaruv va me’yoriy materiallar, bandlar, ko‘rsatmalar, qoidalar va hokazolarni
hisobga olgan holda ishlab chiqiladi.
2. Axborot muhofazasi sohasida boshqaruv va loyiha yechimlarini belgilovchi
jami hujjatlar.
3. Nozik axborotning boshqarilishi, muhofaza qilinishi va tarqatilishi asoslangan
jami qonunlar, qoidalar va amaliy tajriba.
4. Kompyuter muhofazasini ta’minlash uchun tanlagan reja yoki harakatlar
yo‘nalishi.
5. Muayyan tashkilotda boshqaruv siyosati. Boshqaruv ob’ektlari qatoriga
konfidensial axborot yoki cheklangan foydalanuvchilar doirasi uchun
mo‘ljallangan axborotni qabul qilish, unga ishlov berish va uzatish kiradi .
Axborot xavfsizligini ob’ekti – axborot sohasida amalga oshiriladigan axborot
xavfsizligi sub’ektlarining huquq va erkinliklari; axborot resurslari; axborot
infratuzilmasi.
Axborot xavfsizligi sub’ekti – axborot xavfsizligi sub’ektlariga davlat organlari
ko‘rinishidagi davlat, yuridik shaxslar, jismoniy shaxslar kiradi.
Axborot xavfsizligini ta’minlash tizimi – axborot himoyasini yaratish, tadbiq etish,
undan foydalanish, doimo nazorat qilish, tahlillash, ish holatida saqlash va
yaxshilashga qaratilgan, ish xavf ehtimollari yondashuviga asoslangan umumiy
menejment tizimining qismi.
Axborot xavfsizligining maqsadi – axborot muhofazalashdan istalgan natija.
Axborot muhofazalaridan maqsad – axborot mulkdori, egasi va foydalanuvchisi

axborotni mumkin bo‘lgan sizib chiqishi yoki axborotni nisbatan ruxsatsiz va
qasddan qilingan harakatlar oqibatida zarar ko‘rishining oldini olishdir.
Geosiyosiy manfaatlar axborot xavfsizligi omili. Geosiyosat (yun.yer, hudud yoki
davlatni boshqarish san’ati) – siyosiy atama bo‘lib, davlatning tashqi va ichki
siyosatning yo‘nalishi, uning maqsad va vazifalariga, xususan, geografik
joylashuvi, mavjud zaxiralar orqali boshqa hududlarda muayyan darajada ta’sir
o‘tkazishi kabilar bilan bog‘liq tushuncha.
XX asr oxiriga kelib, dunyo siyosiy haritasi o‘zgarishi bilan bu sohada ham
muayyan o‘zgarishlar ro‘y berdi. Ammo dunyo bu bilan xavfsizroq bo‘lib qolgani
yo‘q. Bir vaqtlar nemis olimi F. Ratsel (1844-1904) davlat siyosati va
mamlakatning geografik holati o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik va aloqadorlikka
xizmat qiladigan yangi geosiyosiy konsepsiyasida puxta o‘ylangan mafkuraviy
asosga tayangan konsepsiyasida “alohida makonni his etish” g‘oyasi ilgari surilib,
o‘z chegaralarini o‘zgartirishni (kengaytirishni) maqsad qilgan davlatlar sa’y-
harakatini oqlash borasidagi intilish ko‘zga tashlanadi. Ma’lumki, dunyodagi yirik
davlatlar, xususan, juda katta moddiy, moliyaviy imkoniyatlarga ega bo‘lgan turli
markaz va siyosiy doiralarning puxta o‘ylangan geosiyosiy rejalari zamirida
rivojlangan mamlakatlar qatoridan o‘rin olishga intilayotgan yangi mustaqil
davlatlarni o‘ziga tobe qilish, bo‘ysundirish, boyliklarini egallab olish,
ma’naviyatidan judo etish maqsadida namoyon bo‘ladi.
Prezidentimiz Islom Karimov ta’kidlaganidek, “...dunyodagi zo‘ravon va
tajovuzkor kuchlar qaysi bir xalq yoki mamlakatni o‘ziga tobe qilib,
bo‘ysundirmoqchi, uning boyliklarini egallamoqchi bo‘lsa, avvalambor, uni
qurolsizlantirishga, ya’ni eng buyuk boyligi bo‘lmish qadriyatlari, tarixi va
ma’naviyatidan judo qilishga urinadi” . O‘zbekistonning yer usti va yer osti
boyliklari, G‘arb va Sharqni o‘zaro bog‘lab turgan makon sifatidagi imkoniyatlari,
aholisi, ishlab chiqarish va ilmiy salohiyati hamda boshqa jihatlari ulkan
imkoniyatlarga ega, kelajagi buyuk mamlakat ekanini tan olgan rivojlangan
mamlakatlar o‘zining geosiyosiy strategiyasida ana shu omillarni e’tiborga olib,

O‘zbekiston bilan barcha sohalarda o‘zaro manfaatli va teng huquqli aloqalarni
yanada rivojlantirish zaruriyatini anglab yetmoqda. Bu hol O‘zbekistonning jahon
geosiyosiy sahnasida o‘ziga xos o‘rin egallab borayotganidan dalolat beradi
Foydalaniladigan adabiyotlar ro’yxati

1. O’zbеkistоn Rеspublikаsining Kоnstitu t siyasi – T., «O’zbеkistоn», 20 18 yil
2. Mirziyoеv SH.M. Erkin vа fаrоvоn, dеmоkrаtik O’zbеkistоn dаvlаtini
birgаlikdа bаrpо etаmiz. Tоshkеnt: «O’zbеkistоn», 2016. -56 b.
3. Mirziyoеv SH.M. Tаnqidiy tаhlil, qаt’iy tаrtib-intizоm vа shахsiy
jаvоbgаrlik - hаr bir rаhbаr fаоliyatining kundаlik qоidаsi bo’lishi kеrаk.
Mаmlаkаtimizni 2016 yildа ijtimоiy-iqtisоdiy rivоjlаntirishning аsоsiy
yakunlаri vа 2017 yilgа mo’ljаllаngаn iqtisоdiy dаsturning eng muhim
ustuvоr yo’nаlishlаrigа bаg’ishlаngаn Vаzirlаr Mаhkаmаsining
kеngаytirilgаn mаjlisidаgi mа’ruzа, 2017 yil 14 yanvаrь. - Tоshkеnt:
«O’zbеkistоn», 2017.-104 b.
4. Kаrimоv I. А.Mаmlаkаtimiz tаrаqqiyotining qоnuniy аsоslаrini
mustаhkаmlаsh fаоliyatimiz mеzоni bo’lishi dаrkоr. O’zbеkistоn
Rеspublikаsi Оliy Mаjlisi Sеnаtining bеshinchi yalpi mаjlisidаgi nutq. 2006
yil 24 fеvrаlь. Аsаrlаr, 15-jild. –T.: «O’zbеkistоn», 2006.
5. Kаrimоv I. А.YUksаk mа’nаviyat -еngilmаs kuch. –T.:«Mа’nаviyat», 2008.
6. Kаrimоv I.А. O’zbеkistоn mustаqillikkа erishish оstоnаsidа. T.:
“O’zbеkistоn” nаshriyoti, 2011 yil.
7. Kаrimоv I.А. O’zbеk хаlqigа tinchlik vа оmоnlik kеrаk. – T.: O’zbеkistоn,
2013 yil.

Mafkuraviy tajovuz va axborot xavfsizligi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish