Mahmud Koshg‘ariyning turli dialektlar haqidagi qarashlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Mahmud Koshg‘ariyning turli dialektlar haqidagi qarashlari

Купить

Mahmud
Koshg`ariyning turli
dialektlar haqidagi
qarashlari

1. Esk i t urk iy adabiy t il
dav rining xususiy at lari.

4. « Dev onu lug’ot it
t urk » ning t arixi, uning
t adqiq et ilishi.
5.« Dev onu lug’at it
t urk » da et nografi k
ma’lumot lar. RE JA:

Adabiy -t arixiy manbalarning k o` rsat ishicha, esk i
t urk iy adabiy t il o` z dav riga nisbat an ancha
riv ojlangan, aniq bir qolipga t ushirilgan t il edi.
J uda k at t a lug` at boy ligiga, ancha t araqqiy et gan
so` z y asalishi v a grammat ik qurilishiga, x ilma-xil
uslubiy v osit alar t izimiga ega edi. Muay y an v oqea-
hodisalar ham, murak k ab mav hum t ushunchalar
ham bu t ilda ancha sodda, aniq v a jonli t arzda
ifoda et ilgan.

1.Eski turkiy til davrida arab va fors-tojik
tillaridan o`zlashgan so`zlar keng
qo’llanganligi;
Qadimgi turkiy tilga xos –sar,
-ser affiksi shart mayli shakli
–sa shaklida qo`llanila
boshlaganligi;
3. -igma, -igme, -
duq, -duk ,-g’li,-gli, -
t achi,-dachi
sifat dosh shak llari
ist e’moldan chiqib
k et ganligi 4. –g’an, -gan
sifat dosh
shak lining
ishlat ilishi; 2. Unlilar
soni 9 t a
ekanligi;
5.Chiqish
k elishigining –din
shak li
qo` llanilganligi

A sar o ` sha davr ijtimoiy-siyosiy,
madaniy hayoti to’g’risidagina
emas, balki tilshunoslik haqida
ham ma’lumot beruvchi ilk
manba hisoblanadi. Asar kirish
va lug’at qismidan iborat. Ishning kirish qismida
asarning yaratilish sabablari,
tuzilishi, turkcha so’zlarda
qo’llanadigan harflar,
so’zlarning tuzilishi, lahjalarga
oid so’zlar, turk iy tilining
o’ziga xos xususiyatlari
to’g’risida ma’lumot beriladi.
Asarning lug’at qismi sakkiz
bo’limdan iborat bo’lib, unda
7500 so’zga izoh berilgan. Asarda muallif qiyosiy
metoddan foydalanib, turkiy
tillar fonetikasi, morfologiyasi
va lug’aviy tarkibini o’zaro
qiyoslash asosida ular orasidagi
o’xshash va farqli tomonlarini
ko’rsatib bergan. “ Devoni lug’otit
turk”

Mahmud Koshg` ariy t omonidan chi zil gan x arit a

F e’llar
H arflarI smlar “ Dev oni
lug’ot it
t urk ”

a) sof,
t o’g’ri
t il;
b)
aralash
gan
t urk iy
qabila
t illariga “ Dev on
i
lug’ot it
t urk ”

1.S of to’g’ri til lar
U sof t urk i y t i lga
y ag’mo, t uxsi v a It il
(Vol ga), Yamar
(Irt ish) dary olari
bo’y idan boshlab
uy g’ur
shaharlari gacha
bo’lgan hududlarda
y ashov chi qabi lalar “ H oqoniy ” t urk chasi
t ilini ham sof, t o‘g‘ri
t ilga k irit adi
Bundan t ashqari, qirg’iz,
qipchoq, o’g’uz, chigil,
irg’oq, jaruq, bulg’or,
suv or, pecheneg
qabilal ari ni ng t il iga ham
t urk iy bo’lmagan
t illarning t a’siri
sezilmay di.

Aralashgan turkiy qabila tillari
Sug’d t ili t a’sirida
bo’lgan, sug’d v a
t urk iy t illarda
gaplasha oladigan
so’g’dak , qanjaq, arg’u
qabilalarining t ili.
Ik k i t illi bo’lgan,
t urk lashgan xit oy -
t ibet xalqlari:
xut anlik lar, t ibet lik lar
(t o’bo’t ) v a t angut lar
t ili. 1.
2
.

Mahmud Koshg’ariy t urk iy t illarni geografi k
t arqalishiga qarab fonet ik v a morfologik
jihat dan ik k i guruhga ajrat adi:
■ 1. Chigil, yag’mo, tuxsi, qarluq,
uyg’urlardan boshlab yuqori Chingacha
(Mochingacha) bo’lgan qabilalar tillari
(sharqiy tillar) .
■ 2. O’g’uz, arg’u, qipchoq, totor, yamak,
suvorin va rusdan Vizantiyagacha
(Rumgacha) joylashgan qabilalar tillari
(g‘arbiy tillar) .

E’ TIBORIN GIZ UCHUN RAHMAT!!!

Mahmud Koshg‘ariyning turli dialektlar haqidagi qarashlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish