Mahsulot (ish, xizmat)lаr ishlab chiqarish xаrаjаtlаri hisobi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	215.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mahsulot (ish, xizmat)lаr ishlab chiqarish xаrаjаtlаri hisobi

Купить

Mahsulot (ish, xizmat)lаr ishlab chiqarish xаrаjаtlаri hisobi
REJA:
1. Xarajatlar to‘g‘risida tushuncha va ular hisobini tashkil qilishning
xuquqiy-me’yoriy asoslari.
3. Xarajatlarni guruhlanishi.
2. Egri vato‘g‘ri xarajatlar tarkibi hamda ularning hisobi.

1. Xarajatlar to‘g‘risida tushuncha va ular hisobini tashkil qilishning
xuquqiy-me’yoriy asoslari. Xarajatlarni guruhlanishi.
Iqtisodiyotni modernizatsiyalash hsharoitida ishlab chiqarish samaradorligini
oshirishda xarajatlar alohida o‘rin tutadi. Xarajatlar mahsulotlarni ishlab chiqarish, tovarlar
sotish, ishlar bajarish va xizmatlar ko‘rsatish bilan bog‘liq bo‘lgan sarflarning puldagi
ifodasidir. Xarajat – bu moddiy resurslarni sotib olishga qilingan sarflar bo‘lib‚ daromadlar
va xarajatlar konsepsiyasiga ko‘ra‚ shu davrning o‘zida daromad keltirishi kerak.
Xarajatlarga milliy standartlarda quyidagicha ta’rif beriladi: « Xarajatlar – aktivlarning
qisqarishi yoki sarflanishi natijasida iqtisodiy resurslarning kamayishi, shuningdek
daromadlarni olishga oid xo‘jalik sub’ektining odatiy faoliyati natijasida majburiyatlarning
paydo bo‘lishidir» 1
Xarajatlarini hisobga olishning asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi:
- iqtisodiy natijalarini hisobga olgan holda boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun
sub’ekt ma’muriyatini zarur ma’lumotlar bilan ta’minlash;
- chetga chiqishlarni aniqlash maqsadida haqiqatda sarflangan xarajatlarni kuzatish va
nazorat o‘rnatish, ularni me’yoriy va rejadagi hajmi bilan taqqoslash va kelgusidagi iqtisodiy
strategiyasini shakllantirish;
- ishlab chiqarilgan tayyor mahsulotlarni baholash va moliyaviy natijalarni hisoblash
uchun ishlab chiqarilgan mahsulotlarning tannarxini hisoblash;
- sub’ekt tarkibiy bo‘linmalari ishlab chiqarish faoliyatining iqtisodiy natijalarini aniqlash
va baholash;
- uzoq muddatli xususiyatga ega bo‘lgan ishlab chiqarish texnologiyalarining qoplanishi,
bozorlarda sotilayotgan mahsulotlarning turlari bo‘yicha rentabellik darajasi, ularga qo‘yilgan
kapitallarning samaradorligi va faoliyati bo‘yicha boshqaruv hisobi ma’lumotlarini bir tizimga
keltirish.
Mahsulot ishlab chiqarish xarajatlari xarajat kalkulyasiya moddalari bo‘yicha ishlab
chiqarish turlari, xarajatlarning vujudga kelish joylari, mahsulot turlari bo‘yicha buxgalteriya
hisobida aks ettiriladi. Xarajatlarni hisobga olish hamda mahsulot tannarxini kalkulyasiya
qilishdan asosiy maqsad ishlab chiqarish va sotish bilan bog‘liq xarajatlarni o‘z vaqtida,
1
1-son BHMS Hisob siyosati va moliyaviy hisobot.

to‘laligicha va haqqoniy aniqlash, shu bilan birga ayrim mahsulotlarning haqiqiy tannarxini
hisoblash hamda korxona resurslari va pul mablag‘larining ishlatilishi ustidan nazoratni
o‘rnatishdir.
Xarajatlar hisobini tashkil qilishning xuquqiy-me’yoriy asoslari quyidagi 9.1.rasmda
batafsil ko‘rsatilgan .
1-rasm. Xarajatlar hisobini tashkil qilishning xuquqiy-me’yoriy asoslari 2

3. Xarajatlarni guruhlanishi.
Xarajatlarning guruhlanishi. Xarajatlar hisobi buxgalteriya hisobi vazifalaridan kelib
chiqib quyidagi elementlar bo‘yicha guruhlanadi:
1-jadval
Mahsulot ishlab chiqarish xarajatlarining guruhlanishi
Guruhlanish turi Xarajat turlari
2
A.Toshpo‘latov. Buxgalteriya hisobi fani bo‘yicha o‘quv-uslubiy majmua. –T; SHqtisodiyot, 2016yil, 344 bet.

Ishlab chiqarish jarayonidagi
Iqtisodiy o‘rniga qarab Asosiy va doimiy
Tarkibiga qarab Kompleks va bir e lementli
Tannarxga o‘tkazish usuliga qarab To‘g‘ri va e gri
Ishlab chiqarish hajmiga qarab O‘zgaruvchan va o‘zgarmas
YUzaga kelishiga qarab Doimiy va birvaqtli
Ishlab chiqarish jarayonida ishtirok e tishiga
qarab Ishlab chiqarish va tijorat
Samaradorlikka qarab Samarali va samarasiz
Xarajatlar tarkibi O‘zbekiston Respublikasida «Mahsulot (ish vaxizmat)larni ishlab
chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi
to‘g‘risidagi Nizom»da belgilab qo‘yilgan (9.2-rasm).
2-rasm. Xarajatlarni guruhlanishi. 3
2. Egri va to‘g‘ri xarajatlar tarkibi hamda ularning hisobi.
3
A.Toshpo‘latov. Buxgalteriya hisobi fani bo‘yicha o‘quv-uslubiy majmua. –T; SHqtisodiyot, 2016yil, 344 bet.

3-rasm. Xarajatlar tarkibi 4
4
A.Toshpo’latov. Buxgalteriya hisobi fani bo’yicha o’quv-uslubiy majmua. –T; Iqtisodiyot, 2016 yil,
344 bet.

Mahsulot (ish, xizmat)lаr ishlab chiqarish xаrаjаtlаri hisobi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish