Maktab ona tili darsliklari uchun “matnlar to‘plami”ni tuzish tamoyillari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Maktab ona tili darsliklari uchun “matnlar to‘plami”ni tuzish tamoyillari

Купить

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI QARSHI DAVLAT UNIVERSITETI O‘ZBEK FILOLOGIYASI FAKULTETI O’ZBEK TILSHUNOSLIGI KAFEDRASI SHOMURODOVA N AZOKAT ning 5120100 - Filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun Maktab ona tili darsliklari uchun “matnlar to‘plami”ni tuzish tamoyillari mavzusida yozgan BITIRUV MALAKAVIY ISHI TAQDIMOTI Qarshi – 2015 www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Milliy qadriyatlarimizning asosiy ustunlaridan biri bo‘lgan ona tilimizga ana shunday yuksak e’tibor tufayli 1989-yilning 21-oktabr kuni qizg‘in bahs va tortishuvlardan so‘ng siyosiy-ma’naviy hayotimizdagi unu tilmas hodisa amalga oshirilgani - o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgani istiqlol tarixining yana bir yorqin sahifasini tashkil etadi ” ( Karimov I.A. O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. T . : O‘zbekiston, 2011 ) www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

MUNDARIJAMUNDARIJA KIRISH KIRISH I-BOB. Ona tili ta’limida matnning o‘rniI-BOB. Ona tili ta’limida matnning o‘rni 1-§. Ona tili ta’limi mazmunining yangilanishi va unda matnning o‘rni1-§. Ona tili ta’limi mazmunining yangilanishi va unda matnning o‘rni 2-§. Ona tili ta’limimning zaruriy vositalari va ular orasida matnlar 2-§. Ona tili ta’limimning zaruriy vositalari va ular orasida matnlar to‘plamining o‘rnito‘plamining o‘rni 3-§. Matn turlari3-§. Matn turlari 4-§. Matn yaratishda tilning leksik boyliklaridan o‘rinli foydalanish4-§. Matn yaratishda tilning leksik boyliklaridan o‘rinli foydalanish II-BOB. Maktablar uchun “Manlar to‘plami”ni yaratish tamoyillariII-BOB. Maktablar uchun “Manlar to‘plami”ni yaratish tamoyillari 1-§. Yangi avlod darsliklarida matnlarning o‘rni1-§. Yangi avlod da

Mavzuning dolzarbligiMavzuning dolzarbligi .. Bugungi kunda yosh avlodni yuksak saviyada tayyorlashni Bugungi kunda yosh avlodni yuksak saviyada tayyorlashni ta’minlash uchun o‘quv adabiyotlarining milliy zamonaviy ta’minlash uchun o‘quv adabiyotlarining milliy zamonaviy avlodlariini yaratish va nashr etish davlat ahamiyatiga ega avlodlariini yaratish va nashr etish davlat ahamiyatiga ega bo‘lgan masalaga aylandi. Ona tili ta’limi oldiga davlat bo‘lgan masalaga aylandi. Ona tili ta’limi oldiga davlat tomonidan qo‘yilgan ijtimoiy buyurtmani bajarish uzluksiz tomonidan qo‘yilgan ijtimoiy buyurtmani bajarish uzluksiz ta’lim bo‘g‘inlari, ayniqsa, maktab ona tili darslari uchun ta’lim bo‘g‘inlari, ayniqsa, maktab ona tili darslari uchun darslikka yordamchi vosita sifatida namuna matnlar banklar

Muammoning o‘rganilganlik darajasi.Muammoning o‘rganilganlik darajasi. Matn mavzusi keng tushuncha bo‘lib uning bir necha turlari Matn mavzusi keng tushuncha bo‘lib uning bir necha turlari ajratiladi. Tilshunosligimizda matn lingvistikasi deb ajratiladi. Tilshunosligimizda matn lingvistikasi deb nomlangan alohida soha mavjud bo‘lib, matnning til nomlangan alohida soha mavjud bo‘lib, matnning til xususiyatlarini o‘rganadi. Bu borada A.G’ulomov, xususiyatlarini o‘rganadi. Bu borada A.G’ulomov, N.Mahmudov, H.Ne’matov, E.Begmatov, E.Qilichev, N.Mahmudov, H.Ne’matov, E.Begmatov, E.Qilichev, xususan, M.Yo‘ldoshevlarning izlanishlari diqqatga sazovor. xususan, M.Yo‘ldoshevlarning izlanishlari diqqatga sazovor. Malakaviy ishda matnning lingvistik xususiyatlari emas, asosan, Malakaviy ishda matnnin

BMIning maqsad va vazifalariBMIning maqsad va vazifalari Malakaviy ishda maktab ona tili darsliklari uchun yordamchi vosita Malakaviy ishda maktab ona tili darsliklari uchun yordamchi vosita “Matnlar to‘plami”ni yaratish tamoyillarini ishlab chiqish maqsad “Matnlar to‘plami”ni yaratish tamoyillarini ishlab chiqish maqsad qilib olingan. qilib olingan. Ushbu maqsadga erishish quyidagi vazifalarni bajarishni talab qiladi:Ushbu maqsadga erishish quyidagi vazifalarni bajarishni talab qiladi: Ona tili ta’limi mazmunining yangilanishi va unda matnning o‘rnini Ona tili ta’limi mazmunining yangilanishi va unda matnning o‘rnini oydinlishtirish;oydinlishtirish; Ona tili ta’limimning zaruriy vositalari va ular orasida matnlar Ona tili ta’limimning zaruriy vositalari va ular orasida matnlar to‘plaminin

BMIning ilmiy yangiligiBMIning ilmiy yangiligi M atn lingvistikasi, matnning ona tili ta’limida tutgan o‘rni tilshunosligimizda keng o‘rganilgan hodisa. Malakaviy ishning ilmiy yangiligi shundaki, unda ilk marotaba maktab ona tili darsliklariga yordamchi vosita “Matnlar to‘plami”ni yaratish tamoyillari ishlab chiqiladi va har bir sinfdagi muayyan mavzular so‘ngida mavzuni xulosalash, yakunlash uchun berilgan matn tuzish topshiriqlariga mos namuna matnlar yaratib ilova qilinadi. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyatiTadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati . . BMIdagi materiallari o‘rta maktab “Ona tili”, akademik litseylarning “Hozirgi o‘zbek adabiy tili” darsliklari bilan ishlashda o‘quvchilarning ijodiy matn yaratish bilan bog‘liq topshiriqlarni bajarishida ham nazariy jihatdan, ham amaliy jihatdan zaruriy manba vazifasini o‘tay oladi. Shuningdek, undagi nazariy fikrlar va yaratilgan namunaviy matnlardan kelajakda ona tili darsliklariga yordamchi vosita 5-9-sinflar uchun “Matnlar to‘plami”ni yaratishda unumli foydalanishlari mumkin. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Matnlar bankini yaratishMatnlar bankini yaratish mezonlarimezonlari • Darslikka moslashtirilishi, ya’ni darslikdagi mavzular, berilgan topshiriqlarni qamrab olishi; • Tayyor matnni tanlash yoki ijodiy matn yaratishda o’quvchi yashab turgan joy iqlimi, etnik xususiyatlari, milliy urf-odatlari, turmush tarzi, iqtisodiy sharoiti hisobga olinishi; • Matn mavzusi va ko‘lami o‘quvchilarning yoshi, psixo-fiziologik xususiyatlari, shuningdek, dunyoqarashiga mos ekanligi ta’minlanishi; • Ta’lim va tarbiyani ijtimoiy hayot, unumli mehnat bilan uzviy bog‘lanishiga e’tibor berilishi; • Matnni tushunarli va mantiqiy usulda tuzish, o‘rganish jarayonini osonlashtirish uchun rasmlar, sxemalar va chizmalar qo‘shib joylashtirilishi; • O‘quvchilarning turlicha qobiliyatli ekanliklarini inobatga olgan holda m

II JODIY MATNJODIY MATN GA GA QQ O’O’ YIYI LALA GIGI GANGAN TALABLAR TALABLAR • mavzu mohiyatini to‘la aks ettirishi;mavzu mohiyatini to‘la aks ettirishi; • qurilish jihatidan maqsadga mos bo‘lishi – boshlanma qurilish jihatidan maqsadga mos bo‘lishi – boshlanma (kirish), asosiy qism, tugallanma (xulosa) kabi qismlardan (kirish), asosiy qism, tugallanma (xulosa) kabi qismlardan tashkil topishi;tashkil topishi; • matn bayonida izchillik, ketma-ketlikka amal qilinishi;matn bayonida izchillik, ketma-ketlikka amal qilinishi; • funksional jihatdan tugallangan bo‘lishi;funksional jihatdan tugallangan bo‘lishi; • tilning badiiy tasvir imkoniyatlaridan o‘rinli tilning badiiy tasvir imkoniyatlaridan o‘rinli foydalanilishi;foydalanilishi; • o’zida turli uslub ko’rinishlarini aks ettirishi;o’zida tur

Hajm belgisiga ko‘ra matn tiplariHajm belgisiga ko‘ra matn tiplari Minimal matn (mikromatn) М aksimal matn (makromatn) www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Makromatnning tashkillanishiMakromatnning tashkillanishi Makromatn Qism yoki fasllar Qism yoki fasllar Mikromatn MikromatnBo‘limlar Bo‘limlar Abzatslar Abzatslar www.arxiv.uzwww.arxiv.uz13

Matn qismlarini bog‘lovchi vositalarMatn qismlarini bog‘lovchi vositalar Kesimlik shakllariKesimlik shakllari OlmoshlarOlmoshlar TakrorlarTakrorlar Murojaat birliklariMurojaat birliklari www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Xulosa va takliflarXulosa va takliflar Malakaviy ishdan quyidagi umumiy xulosalarga kelindi:Malakaviy ishdan quyidagi umumiy xulosalarga kelindi: • Matn yaratish – ijodiy-amaliy ishlarning oliy shakli. Chunki matnda o’quvchilarning til hodisalarini bilishi, ulardan nutq sharotidan kelib chiqib o‘rinli foydalana olish qobiliyati bilan birga ijodiy fikrlashiga imkon beriladi. “O‘quvchining ona tili ta’limi jarayonida egallagan ko‘nikma va malakalari u yaratgan matnda aks etadi”. • Ona tili darslarida matndan, asosan, ikki vazifada – tilning turli sathlari fonetika, leksika, morfologiya, sintaksisga doir bilimlarni o‘zlashtirishda amaliy ishlarni bajarish va o‘quvchining ijodiy fikrlashi, o‘z fikrini yozma shaklda to‘g‘ri bayon eta olish ko‘nikmasini o‘stirish vositasi sifatida keng foydalani

Foydalanilgan ilmiy va badiiy adabiyotlar ro’yxatiFoydalanilgan ilmiy va badiiy adabiyotlar ro’yxati I.A.Karimov. O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. Toshkent, “O‘zbekiston”, 2011., B.-67 I.A.Karimov. «Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch» Toshkent.: 2008 I.A.Karimov. Barkamol avlod – O`zbekiston taraqqiyotining poydevori. – T.: Sharq.1997-yil. 63-bet. A.Ortiqov va boshqalar.Nutq madaniyati va notiqlik san’ati.T.,2002. Begmatov E. Adabiy talaffuz normalari. T., 1982. Boymirzayeva S.U. Oybek prozasining lingvo-stilistik tadqiqi. –Samarqand, NDA., 2004. Doniyorov X., Mirzayev S. So‘z san’ati (badiiy mahorat va til haqida mulohazalar).T: «Fan», 1962. E.Jabborov. Ona tili ta’limida matndan foydalanish yo’llari. Qarshi, 2009 Lapasov J. Badiiy matn va lisoniy tahlil. –T: «O‘qituvchi», 1

E’TIBORINGIZ E’TIBORINGIZ UCHUN UCHUN RAXMAT!RAXMAT! www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Купить