Manbalari. suvlarning sifati sug‘orish uchun yaroqliligi
![suvi bilan aralashtiriladi. CHiqindi suvlar maxsus inshootlarda sun’iy
tozalashlardan o‘tkaziladi. Loyqa oqiziqlardan tozalash maqsadida daryolardan suv
olish qismida maxsus tindirgich-hovuzlardan foydalaniladi.
Suvlarni sug‘orish uchun yaroqliligini aniqlash uslublari.
Suvlarning sug‘orish uchun yaroqliligini aniqlashda A.M.Mojeyko va
T.K.Vorotnik (1958) uslubida (Na+K)∙100:(Ca+Mg+Na+K) nisbat olinadiki, bu
nisbat 65% dan kam bo‘lsa suv sug‘orish uchun yaroqli, 65–75% bo‘lsa xavfli,
75% dan katta bo‘lsa juda xavfli hisoblanadi.
M.F.Budanov (1970) bo‘yicha minyerallashganligi 1 g/l. dan kam bo‘lgan,
Na:Ca nisbat 1 dan kichik bo‘lganda Na:(Ca+Mg) nisbatning 0,7 dan kichik
bo‘lishi suvning sug‘orish uchun yaroqliligini ko‘rsatadi. Minyerallashganligi 1–3
g/l bo‘lgan suvlarda undagi barcha ingredientlarning (Sa+Mg) ga nisbati o‘rtacha
va og‘ir qumoq tuproqlarda foydalanish uchun 4 dan, engil qumoq tuproqlar uchun
5 va engil qumloq tuproqlar uchun 6 dan kam bo‘lishi lozim.
Markaziy Osiyo sharoiti uchun eng maqbul uslub N.Antipov-Karataev va
G.Kadyer (1959) uslubidir:
K = (rCa + rMg) : [(rNa ∙ 0,23 ∙ C) ∙ 0,23],
bu yerda rCa, rMg, rNa – suvdagi kationlarning miqdori, mg-ekv; S – suvning
minyerallash - ganligi, g/l.
K ≥ 1 bo‘lsa suv sug‘orishga yaroqli, K < 1 bo‘lsa yaroqsiz hisoblanadi.
Steblyer (Izyumov V.V., 1966) suvning yaroqliligini aniqlash uchun
«ishqoriylik» koeffitsienti (K) ni tavsiya etadi:
agar rNa – rCl ≤ 0 bo‘lsa K = 288 : (5 rCl);
agar 0 ≤ rNa – rCl ≤ rSO
4 bo‘lsa K =288 : (rNa + 4 rCl);
agar rNa – (rCl + rSO
4 ) >0 bo‘lsa K =288 : (10 ∙ rNa–5 ∙ rS l –9 ∙ rSO
4 ).
Bunda K < 6 bo‘lsa suv sug‘orish uchun yaroqsiz, 6–18 bo‘lsa qoniqarli va
18 dan katta bo‘lsa yaxshi hisoblanadi.
AQSH qishloq xo‘jaligi departamenti ishlab chiqqan natriyli-adsorbsion
nisbat SAR < 10 bo‘lsa yaroqliligi bo‘yicha suv yaxshi, 11–20 bo‘lsa kam
qoniqarli, 20 dan katta bo‘lsa qoniqarsiz hisoblanadi.](https://docx.uz/documents/abc27b4b-54c1-4fe9-8487-8405a18e1579/page_15.png?v=1)
Manbalari. suvlarning sifati sug‘orish uchun yaroqliligi