Mantiqiy amallar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	108.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mantiqiy amallar

Купить

Mantiqiy amallar
Reja:
1. Mantiqiy amallar
2. Java Mantiqiy (Boolean)
3. Misol

Mantiqiy amallar
Bu turdagi o‘zgaruvchi boolean kalit so‘zi bilan e’lon qilinib, xotiradan 1 bayt
joy egallaydi va 0 (false, yolg‘on) yoki (true, rost) qiymat qabul qiladi. Mantiqiy tur
o‘zgaruvchilar qiymatlar o‘rtasidagi munosabatlarni ifodalaydigan mulohazalarni rost
(true) yoki yolg‘on (false) ekanligi tavsifida qo‘llaniladi va ular qabul qiladigan
qiymatlar matematik mantiq qonuniyatlariga asoslanadi. Mantiqiy mulohazalar ustida
uchta amal aniqlangan:
- inkor;
- konyunksiya;
- dizyunksiya;
1) inkor – A mulohazani inkori deganda A rost bo‘lganda yolg‘on yoki yolg‘on
bo‘lganda rost qiymat qabul qiluvchi mulohazaga aytiladi. Java tilida inkor – ‘!’
belgisi bilan beriladi. Masalan, A mulohaza inkori «!A» ko‘rinishida yoziladi;
2) konyunksiya- ikkita A va B mulohazalar konyunksiyasi yoki mantiqiy
ko‘paytmasi «A && B» ko‘rinishga ega. Bu mulohaza faqat A va B mulohazalar rost
bo‘lgandagina rost bo‘ladi, aks holda yolg‘on bo‘ladi (odatda «&&» amali «va» deb
o‘qiladi).
3) dizyunksiya – ikkita A va B mulohazalar dizyunksiyasi yoki mantiqiy
yig‘indisi «A || B» ko‘rinishda yoziladi. Bu mulohaza rost bo‘lishi uchun A yoki B
mulohazalardan biri rost bo‘lishi yetarli. Odatda «||» amali «yoki» deb o‘qiladi.
Mantiqiy amallarni bajarilish jadvali quyidagicha.
A B !A !B A&&B A||B
0 0 1 1 0 0
0 1 1 0 0 1
1 0 0 1 0 1
1 1 0 0 1 1
Matematikadagi taqqoslash amali Java dasturlash tilida yozilishi .
Nomi Java da
ifodalanishi Misol Natija
Tengli
k == 12==50
5==5 False
True
Teng
emas != 100!=50
50!=50 True
False

Katta
> 100>50
50>50 True
False
Katta
yoki
teng >= 100>=50
50>=50 True
True
Kichik
< 100<50
50<50 False
False
Kichik
yoki
teng <= 100<=50
50<=50 False
True
Java Mantiqiy (Boolean)
Avvalgi darslarimizda aytganimizdek, Java dasturlash tilida 8 ta sodda ma’lumotlar
turlari mavjud bo’lib, boolean ulardan biri hisoblanadi va u faqat ikkita qiymatdan
birini qabul qiladi: true (rost) yoki false (yolg’on).
Boolean turidagi qiymatlar shartli ifodalarda, takrorlanuvchi amallarda, shuningdek
mantiqiy amallarda qo’llaniladi.
Quyidagi misolga e’tibor bering:
boolean javaQiziqmi = true;
boolean javaQiyinmi = false;
System.out.println(javaQiziqmi); // true
System.out.println(javaQiyinmi); // false
Boolean qiymatlarni ko’proq shartli ifodalarda ishlatish keng tarqalgan, bunday
ifodalar boolean ifodalar deb ham ataladi:
int x = 10;
int y = 9;
System.out.println(x > y); // true chop etiladi, chunki 10 qiymati 9 qiymatidan katta.
Yoki soddaroq:
System.out.println(10 > 9); // true
Yoki teskarisi:
System.out.println(10 < 9); // false

Yoki ikkita qiymatni tenglikka tekshirishimiz mumkin:
int x = 10;
System.out.println(x == 10); // true
Yoki:
System.out.println(10 == 15); // false
Boolean o’zgaruvchilarning qiymatlarini solishtirishga doir bir nechta misollarni
ko’rib chiqamiz. Dastlab ikkita boolean o’zgaruvchi e’lon qilamiz va ularning biriga
false, ikkinchisiga true qiymat beramiz va yana ikkita boolean o’zgaruvchi taqqoslash
natijalarini saqlash uchun.
boolean b1 = false;
boolean b2 = true;
boolean b3 = (b1 == b2); // qiymatlarni tenglikka tekshirish
boolean b4 = (b1 != b2); // qiymatlarni tengmaslikka tekshirish
System.out.println(b1); // b1 is false
System.out.println(b2); // b2 is true
System.out.println(b3); // b3 is false
System.out.println(b4); // b4 is true
Mantiqiy operatorlar
Mantiqiy operatorlar “AND”, “OR”, “NOT” kabi mantiqiy amallarni ifodalash uchun
ishlatiladi.
AND operatori ( && ) – barcha mantiqlar rost (true) bo’lsa, rost (true) qiymat
qaytaradi, aks holda yolg’on (false) qiymat qaytaradi.
Sintaksisi: mantiq1 && mantiq2
Quyidagi misolda turli qiymatdagi boolean o’zgaruvchilarni o’zaro AND amalini
hisoblaymiz.
boolean b1 = true;
boolean b2 = true;
boolean b3 = false;
boolean b4 = false;
System.out.println(b1 && b2); // true

System.out.println(b1 && b3); // false
System.out.println(b3 && b4); // false
System.out.println(b1 && b2 && b3); // false, chunki bitta mantiq yolg’on
OR operatori ( || ) – kamida bitta mantiq rost (true) bo’lsa, rost (true) qiymat qaytaradi.
Faqat barchasi yolg’on (false) bo’lsa, yolg’on (false) qiymat qaytaradi.
Sintaksisi: mantiq1 || mantiq2
Quyidagi misolda turli qiymatdagi boolean o’zgaruvchilarni o’zaro OR amalini
hisoblaymiz.
boolean b1 = true;
boolean b2 = true;
boolean b3 = false;
boolean b4 = false;
System.out.println(b1 || b2); // true
System.out.println(b1 || b3); // true
System.out.println(b3 || b4); // false
System.out.println(b2 || b3 || b4); // true, chunki bitta mantiq rost
NOT operatori ( ! ) – rost (true) qiymatni yolg’on (false) qiymatga aylantiradi va
aksincha yolg’on (false) qiymatni rost (true) qiymatga aylantiradi.
Sintaksisi: ! mantiq
Quyida NOT amalini AND va OR amallari bilan birga qo’llashni o’rganamiz.
boolean b1 = true;
boolean b2 = true;
boolean b3 = false;
boolean b4 = false;
System.out.println(!b1); // false
System.out.println((b1 || b3) && !b2); // false
System.out.println(!(b3 || b4) && b1); // true
System.out.println(!(b1 && b3 || b2)); // false

Mantiqiy tur. Bu turdagi o‘zgaruvchi boolean kalit so‘zi bilan e’lon qilinib, xotiradan
1 bayt joy egallaydi va 0 (false, yolg‘on) yoki (true, rost) qiymat qabul qiladi.
Mantiqiy tur o‘zgaruvchilar qiymatlar o‘rtasidagi munosabatlarni ifodalaydigan
mulohazalarni rost (true) yoki yolg‘on (false) ekanligi tavsifida qo‘llaniladi va ular
qabul qiladigan qiymatlar matematik mantiq qonuniyatlariga asoslanadi.
Java tilida o‘zgaruvchi va o‘zgarmaslarni e’lon qilish
Java dasturlash tilida o‘zgaruvchilarni tasvirlash quyidagicha.
tur o‘zgaruvchi ;
Java dasturlash tilida o’zgaruvchilardan foydalanish uchun albatta oldin qanday turda
ekanligini aniqlab keyin e’lon qilish kerak. E’lon qilish jarayonida oldin tur keyin
o’zgaruvchi yoziladi.
Misol. Butun sonlarni tasvirlash.
package com.company;
import java.util.Scanner;
public class Main {
public static void main(String[] args) {
int a; // a butun o’zgaruvchi
}
}

Misol. Haqiqiy sonlarni tasvirlash.
package com.company;
import java.util.Scanner;
public class Main {
public static void main(String[] args) {
double c; // c haqiqiy o’zgaruvchi
float n; // n haqiqiy o’zgaruvchi

}

}
Misol. Mantiqiy o’zgaruvchini tasvirlash.
package com.company;
import java.util.Scanner;
public class Main {
public static void main(String[] args) {
boolean b // b mantiqiy o’zgaruvchi
boolean b= false ; // b mantiqiy o’zgaruvchining boshlang’ich qiymati

}
}
Dasturlash tillarida dastur bajarilishi vaqtida qiymati o‘zgarmaydigan identifikatorlar
o‘zgarmaslar(constantalar) deyiladi.
22.misol. Uch xonali son berilgan. Jumlani rostlikka tekshiring: “Ushbu
sonning raqamlari ketma-ket o’suvchi yoki kamayuvchi ketma-ketlikka
ega”.
public class Main {
public static void main(String[] args) {
int son = 123;
boolean ketmaKetlik = tekshir(son);
System.out.println("Ketma-ketlik: " + ketmaKetlik);
}
static boolean tekshir(int son) {
int birlik = son % 10;
son /= 10;
int onlik = son % 10;

son /= 10;
int yuzlik = son % 10;
return (birlik - onlik == onlik - yuzlik) || (birlik - onlik == yuzlik -
onlik);
}
}

Mantiqiy amallar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish