Mantiqiy fikrlashdagi muammolar va yechimlar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Mantiqiy fikrlashdagi muammolar va yechimlar

Купить

Oʻquvchilarning mant iqiy
fi k rlashini rivojlant irishdagi
muammolar va ularning
yechimlari
(matematikadan mantiqiy masalalar misolida)
MA’RUZACH I : XOLMIRZA YUSUPOV
RTM ANIQ VA TABIIY FANLAR BO LIMI MATEMATIKA FANI ʻ
METODISTI

Reja
1. Darsda lotareya oʻynamang;
2. Oʻquvchi kompyuter emas!
3. Vira, mayna
4. A javob topshiriq shartiga toʻgʻri keladi.
5. Tushinish uchun tushintirish
6. Test kerak, teeeest!

Darsda lotareya
oʻynamang!

Vaziyat

Mantiqiy topshiriq.
A
B Xato
Toʻgʻri
javob yoʻq X
C 106
ToʻgʻriD E

Nimaga?

Darsda bolalarni musobaqalashtirishdan meʼyordan ortiqcha
foydalanilgan

Oldinroq ishlab boʻlgan oʻquvchi ( tavakkalchi ) ragʻbatlantirilgan

Topshiriqni bajargan oʻquvchining uni QANDAY ishlagani
soʻralmagan

Topshiriqni berishdan maqsad uning qay tartibda ishlashini
tushuntirish emas, ishlangan topshiriq sonini oshirish boʻlgan

Nima qilish kerak?

Qanday?

Nima uchun?

Qay tartibda?

Nimaga toʻgʻri?

Nimaga xato?

...

...

Vaqtni ayamang!

Oʻquvchi kompyuter
emas!

Vaziyat
5648 : X = 353 (  85% oʻquvchi)
6786 : X = 390 – 13 (  55% oʻquvchi)

Vaziyat
5648 : X = 353

Vaziyat
6786 : X = 364 + 13

If A + X = B then X = B – A
If A – X = B then X = A – B
If A ∙ X = B then X = B : A
If A : X = B then X = A : B

Nima uchun?
X – abstrakt!
Shaxzoda afsundan qutilish uchun 10 kunlik oy
yorugʻida qichitqi oʻti ustada turib, qoʻliga bir siqim
qum olishi va ushbu douni oʻqib, shamolga sochishi
kerak!

X ni abstraktlikdan qutqarish!

Bolani aktiv fikrlashga oʻrgating

Passiv fikrlash jarayonida inson o zi jarayonni to liq boshqarmagan holda, ʻ ʻ
avvaldan shakllangan algoritmlar yordamida masalaga yechim izlaydi.

Aktiv fikrlash jarayonida inson qandaydir masalaga e tiborini qaratadi va
ʼ
shu masalani yechishga butun diqqatini qaratgan holda kirishadi. Bunda
miyada bir necha jarayon ketma-ket sodir bo ladi:
ʻ
◦
Topshiriqni tushinish
◦
Topshiriqda nima so ralayotganini aniq tasavvur qilish
ʻ
◦
Topshiriq javobiga yetib borish uchun qanday bosqichlarni bosib o tish
ʻ
kerakligini aniqlash va rejalashtirish
◦
Topshiriq yechimini topish
◦
Javobni tekshitish

Vira mayna
Vira va mayna – quruvchilarning uzoq masofaga, aniqrogʻi
baland yuk koʻtarish kranida ishlayotgan odamga buyruq
berish uchun ishlatadigan shartli signallari.
Vira signali berilsa, bu kranchi yukni yuqoriga koʻtarishi
kerakligini, mayna signali esa aksincha, yukni tushirishni
bildiradi.
Kranni boshqarayotgan operator quruvchilardan
yuqorida,uzoqda boʻlgani uchun unda hamma soʻzni ilgʻash
imkoni yoʻq, u faqat shu ikki signalni ilgʻay oladi.

Namuna
Mendagi pul Sardornikiga qaraganda 5
ming soʻm koʻp. Agar menda 20 ming soʻm
pul boʻlsa, Sardorning qancha puli bor?
Oʻquvchilarning 60% i “25 ming” javobini beradi.

Namuna
Mendagi pul Sardornikiga qaraganda 5
ming soʻm koʻp . Agar menda 20 ming
soʻm pul boʻlsa, Sardorning qancha puli
bor?
Mening pulim koʻp, demak Sardorning puli
menikidan kam. Menda 20 ming soʻm boʻlsa,
Sardorda 20–5=15 ming soʻm pul bor.

Bolani aktiv fikrlashga oʻrgating

Passiv fikrlash jarayonida inson o zi jarayonni to liq boshqarmagan holda, ʻ ʻ
avvaldan shakllangan algoritmlar yordamida masalaga yechim izlaydi.

Aktiv fikrlash jarayonida inson qandaydir masalaga e tiborini qaratadi va
ʼ
shu masalani yechishga butun diqqatini qaratgan holda kirishadi. Bunda
miyada bir necha jarayon ketma-ket sodir bo ladi:
ʻ
◦
Topshiriqni tushinish
◦
Topshiriqda nima so ralayotganini aniq tasavvur qilish
ʻ
◦
Topshiriq javobiga yetib borish uchun qanday bosqichlarni bosib o tish
ʻ
kerakligini aniqlash va rejalashtirish
◦
Topshiriq yechimini topish
◦
Javobni tekshitish

Namuna
Tasavvur qiling, siz fermersiz va fermada jonzotlarni
oziqlantirayapsiz. Fermadagi 5 ta sigirning har biriga
2 bogʻdan, 8 ta qoʻyning har biriga 1 bogʻdan va 2
ta hoʻkizning har biriga 3 bogʻdan pichan berdingiz.
Topshiriq: Ushbu fermerning ismini aniqlang. ☺

A javob topshiriq
shartiga toʻgʻri keladi

JAVOBDAN ISHLASH
Topshiriqni javobdan kelib chiqib
ishlaganda, har bir javobni
tekshirib chiqamiz, notoʻgʻri
javoblarning aynan nima uchun
notoʻgʻri ekanligiga baho beramiz
va toʻgʻri javobni oʻrniga qoʻyib
tekshirib koʻramiz. MISOL SHARTIDAN ISHLASH
Topshiriqni misol shartidan ishlaganda
topshiriq berilishidagi javob uchun
qoʻyilgan asosiy talablarni topamiz va
tartib bilan, har bir talabga toʻgʻri
kelmaydigan javoblarni bitta javob
qolguncha oʻchirib boramiz.

1. Shakl yuqorisi
2. Shakl pasti
3. Shakl oʻng tomoni
4. Shakl chap tomoni

Tushinish uchun
tushintirish

Namuna
Uyning 12 ta xonasi bor. Har bir xonada 2 tadan oyna va 1 ta
chiroq o ʻ rnatilgan. Tunda chiroq yoqilganda, har bir xonaning 2 ta
derazasida ham yorug ʻ ko ʻ rinadi. Hozir jami 18 ta derazada yorug ʻ
ko ʻ rinib turgan bo ʻ lsa, nechta chiroq yonmay turganini aniqlang.
12 2 = 24∙
24 – 18 = 6
6 : 2 = 3 18 – 12 = 6
6 : 2 = 3 18 : 2 = 9
12 – 9 = 3 12 : 2 = 6
18 : 6 = 3

12 2 = 24∙

Xonalar soni ● har bir xonadagi derazalar
soni = Uydagi jami derazalar soni

24 – 18 = 6

Uydagi derazalar soni – chiroq yonib
turgan derazalar soni = chiroq yonmay
turgan derazalar soni

6 : 2 = 3

Chiroq yonmay turgan derazalar soni :
har bir xonadagi deraza soni = chiroq
yonmay turgan xonalar soni
18 – 12 = 6

Uydagi chiroq yonib
turgan derazalar soni –
uydagi xonalar soni = ????

6 : 2 = 3

???? : 2 = ??????

Namuna
Uyning 12 ta xonasi bor. Har bir xonada 2 tadan oyna va 1 ta
chiroq o ʻ rnatilgan. Tunda chiroq yoqilganda, har bir xonaning 2 ta
derazasida ham yorug ʻ ko ʻ rinadi. Hozir jami 18 ta derazada yorug ʻ
ko ʻ rinib turgan bo ʻ lsa, nechta chiroq yonmay turganini aniqlang.
12 2 = 24∙
24 – 18 = 6
6 : 2 = 3 18 – 12 = 6
6 : 2 = 3 18 : 2 = 9
12 – 9 = 3 12 : 2 = 6
18 : 6 = 3

Test kerak, Teeest

Test kerak, teeest
Faoliyatim davomida oʻqituvchilar mendan eng koʻp
soʻraydigan narsa – TEST! Judayam koʻp TESTLAR!
AMMO, bitta darsda bitta mantiqiy misolni ishlash –
men uchun normal holat!

Test kerak, teeest
TEST – bu bolaning bilimini hosil qilish vositasi
emas, hosil qilingan bilimni tekshirish,
toʻldirish, kamchiliklarni aniqlash va shunga
koʻra keyingi faoliyatni belgilab olish vositasi
Faqat aniq imtihondan 7-10 kun oldin bolani holatga tayyorlash uchun
ishlatiladigan repetitsion testlar bundan mustasno.

Darsda lotareya oʻynamang!

Darsda bolalarni musobaqalashtirishdan meʼyordan ortiqcha foydalanmang!

Oldinroq ishlab boʻlgan oʻquvchi ( tavakkalchi ) ragʻbatlantirmang!

Topshiriqni bajargan oʻquvchining uni QANDAY ishlagani soʻrang!

Topshiriqni berishdan maqsad uning qay tartibda ishlashini tushuntirish emas, ishlangan
topshiriq sonini oshirish boʻlmasin!

Doimo har bir topshiriqdan keyin Qanday? Nima uchun? Qay tartibda? Nimaga toʻgʻri? Nimaga
xato? kabi savollar soʻralsin!

Topshiriqni tushintirish uchun vaqtni ayamang!

Oʻquvchini dasturlamang,
u kompyuter emas!

Kichik sinf bolasi bilan ishlaganda iloji boricha abstraktlikdan qoching!

Bolaga aktiv fikrlashni oʻrgating!

Bola har bir topshiriqni tushinishni, unda nima soʻralayotganini aniq tasavvur
qilishni, topshiriqni bajarish uchun qanday bosqichlarni bosib oʻtish kerak
ekanligini va olingan javobni tekshirishni bilishini taʼminlang!

Bolani kalit soʻzlarga bogʻlab
qoʻymang!

Oʻquvchi aktiv fikrlashni bilsin!

Berilgan topshiriqdagi soʻzlarga emas, topshiriq
maʼnosiga qarab uni yechish uchun reja tuzsin va
amalga oshirsin!

Har bir topshiriqdagi javob qanday
kelib chiqqanini oʻquvchi aniq
bilsin!

Mantiqiy topshiriqlarda toʻgʻri javob “ mos kelgani uchun toʻgʻri ”
boʻlmaydi. Topshiriqni ishlashda hech qanday formula, teorema yoki
qoidadan foydalanib boʻlmasa ham, undagi qaysi javob toʻgʻri
ekanini, qaysilari notoʻgʻri ekanini, notoʻgʻri javob nima sababli
notoʻgʻri ekanini aniq koʻrsatish mumkin, kerak va shart!

Oʻquvchi topshiriq yechimini
tushuntirsin

Oʻquvchining topshiriqni ishlay olishining, uni tushunganining eng aniq isboti –
oʻquvchi topshiriq yechimini tushuntira olishida!

Har bir misolni iloji boricha koʻproq usulda yechishga harakat qiling, iloji boricha
oʻquvchining har bir usulda javobga qanday yetib borganini qadam-ba qadam
tushuntira olishiga erishing, notoʻgʻri yechimning nima uchun notoʻgʻriligini ham
aniq ayta olsin!

Test – oʻquvchiga bilim
berish vositasi emas!

Unutmang!
Ta'lim - bu shunchaki bilimlarni o'rganish
emas, balki odamlarni fikrlashga o'rgatishdir.
Albert Eynshteyn

Mantiqiy fikrlashdagi muammolar va yechimlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish